fbpx
Wikipedia

Türk lirəsi

Bu məqalə Türk lirəsi haqqındadır. Lirə üçün Lirə səhifəsinə baxın.

Türk lirəsiTürkiyədəŞimali Kiprdə istifadə olunan pul vahidi. Türk lirasının alt vahidi kuruşdur. Türkiyədə kağız pul çap etmə səlahiyyəti Türkiyə Respublika Mərkəzi Bankına aiddir.

Türk lirəsi
Kod və simvol
ISO 4217 kodu
Simvol
Dövriyyə ərazisi
Emitent ölkə
Əvəzedici və paralel vahidlər
Kiçik Kuruş (11/100)
Dövriyyədə olan sikkə və əsginaslar
Sikkələr 5 kr, 10 kr, 25 kr, 50 kr, 1
Əsginas 5 , 10, 20, 50, 100 200
Tarixi
Dövriyyəyə buraxılma 29 oktyabr 1923
Sikkə və əskinasların buraxılması və istehsalı
Mərkəzi bank Türkiyə Respublikası Mərkəzi Bankı
Vikianbarda əlaqəli mediafayllar

Puldakı 0 (sıfır) sayını azaltmaq məqsədi ilə 31 yanvar 2005-ci ildə müvəqqəti olaraq tədavüldən qaldırılmış və yerinə Yeni Türk Lirəsi istifadə edilməyə başlanmışdır. YTL-dən TL-yə keçidin tamamlanması səbəbiylə 1 Yanvar 2009 tarixində yenidən tədavülə girmişdir. Lakin 2009-cu ildə tədavülə girən pullardan YTL-də olduğu kimi 6 sıfır yoxdur. YTL-nin alt vahidi Yeni Kuruş-dur.

Bu günə qədər Türk lirəsının ön tərəfində yalnız Mustafa Kamal Atatürkİsmət İnönü-nün şəkilləri var. İsmət İnönünün şəkli yalnız prezidentlik etdiyi dövrdə (1938-1950) Türk lirasının ön tərəfində yer almışdır. Bunun səbəbi isə Osmanlı dövründən bəri bir ənənə halını almış və Osmanlıdan başqa bir çox dövlət tərəfindən də istifadə olunan bir ənənə olan pulun ön tərəfinə o zaman ki dövlət başçısının şəklini qoymaqdır. Bu ənənə 30 dekabr 1925-ci ildə qəbul edilən 701 saylı "Mevcut Evrak-ı Nakdiyenin yenileriyle İstibdaline Dair Qanun" -la rəsmiləşmişdir. Buna görə prezident olduğu müddət içində İsmət İnönünün şəkli pulun ön tərəfində istifadə edilmişdir. Lakin bu qanun 1952-ci ildə Adnan Menderesin başçılıq etdiyi hökumət tərəfindən dəyişdirilmiş və Türk Lirəsinin üstündə o zamanki dövlət başçısının deyil yalnız Mustafa Kamal Atatürk-ün şəklinin olması qərarı alınmışdır. Buna görə Türk Lirəsinin üstündə şəkilləri istifadə olunan tək dövlət böyükləri Mustafa Kamal Atatürkİsmət İnönü olmuşdur. Ayrıca Yunus Əmrə, II Mehmed, Mәhmәd Akif ƏrsoyCahit Arf kimi Türk böyüklərinin portretləri isə Türk lirəsının bəzi emissiyalarının arxa tərəfində təsvir olunmuşdur.

Mündəricat

İlk lirə Sultan Əbdülməcid dövründə 5 Yanvar 1843-də Osmanlı Lirəsi adıyla tədavülə buraxıldı. Kağız pulun tədavülündən əvvəl istifadə edilən bu Osmanlı qızıl puluna Sarı lirə deyilərdi. 2 İyun 1854-də dörddəbir lirə və 18 Fevral 1855-də də 2,5-lik və beşibiryerdələrin tədavülünə başlandı.

Respublikanın elanından sonra 30 dekabr 1925 tarix və 701 saylı Mövcud sənəd-ı Nakdiyenin yenileriyle İstibdaline Dair Qanun qəbul edilərək ilk Türk banknotlarının tədavülünə qərar verilmişdir.

1927-ci ildə dövriyyəyə buraxılan, ön tərəfində Atatürkün bir portretinin yer aldığı kağız pul

Respublika dövründəki ilk kağız pullar 1927-ci ildə Böyük Britaniyada, Tomas de la Rue şirkəti tərəfindən 88 min Britaniya qızılına çap edilmişdir. 1927-ci ildə Hərf İnqilabı hələ reallaşmadığı üçün pulların üzərində latın hərfləri yox idi. 1927-ci ildə nəşr edilən 1, 5 və 10 lirədən Atatürkün portreti filiqranda görünürdü.Digər pullarda isə Atatürk həm filiqranda həm də şəkil olaraq görünür. İlk pulların üzərində Osmanlı Türkcəsi və Fransız yazılar ilə dövrün Maliyyə naziri Mustafa Əbdülxaliq Rendanın imzası vardı. Pulların yenidən Latın hərfləriylə bazara çıxması böyük bir xərc olduğu üçün 1927-ci ildə nəşr olunan pullar 1928-dəki hərf inqilabından sonra da illərcə qüvvədə qalmışdır. 1937-ci ildə tədavülə çıxarılan Latın məktubu pulların hamısında Atatürk portretləri var idi.

1927-ci ilin sentyabrından 11 noyabr 1938-ci ilə qədər nəşr edilən kağız pulların üzərində Atatürkün portretləri olmuşdur. İsmət İnönü ilk dəfə prezident seçildiyində Londona xəbər verilərək nəşr edilməkdə olan pullardan Atatürkün portretləri çıxarılmış, yerinə İnönünün portretləri qoyulmuşdur. 1938-ci ildən 1951-ci ilə qədər pullarda İnönünün portretləri yer almışdır.

Respublikanın quruluşundan günümüzə qədər 9 emissiya qrupunda 24 fərqli dəyərdə, 126 tərtibli kağız pul dövriyyəyə çıxarılmışdır. İlk altı emissiya qrupundakı pulların hamısı ilə Yeddinci Emissiya qrupundakı pulların bir qismi müxtəlif tarixlərdə dövriyyədən qaldırılmış və 10 illik fasilədən sonra dəyərini itirmişdir.

TCMB tərəfindən, Türk lirasının etibarının möhkəmlənməsi və dünyada tanənmasının artırılması məqsədi ilə 8 Sentyabr 2011 tarixində TL simvolu yarışması təşkil edilmiş, yarışma nəticəsində yeni simvol təyin olunaraq 1 Mart 2012 tarixində baş nazir Rəcəb Tayyib Ərdoğan tərəfindən təqdim olunmuşdur.

Tülay Lalənin dizaynı yeni simvol , yarım anker halındakı L hərfi içinə yerləşdirilmiş yuxarı doğru cüt xəttli kiçik T hərfindən ibarətdir. Cüt xətt şərq-qərb körpüsü və sabitliyi, anker isə yüksəlişi və etibarı təmsil edir.

  • Ölçülər və format

  • Türk Lirəsi simvolu

Birinci emisiya

Həmin dövrün maliyyə naziri Əbdülxaliq Renda başçılıq etdiyi komissiya tərəfindən 1, 5, 10, 50, 100, 500 və 1.000 lirəlik əskinaslar müəyyənləşdirilmiş; Böyük Britaniya firması olan De La Rue tərəfindən filiqranlı kağızlara qabartma olaraq çap edilmişdir.

Bu emissiya qrupundakı əskinaslar 1928-ci ildəki hərf inqilabından əvvəl çap edildiyi üçün əsas mətnləri ərəb hərfləriylə, kupür dəyərləri isə fransız olaraq yazılmışdır.

Bu əskinaslar 5 dekabr 1927 tarixində dövriyyəyə çıxarılmışdır. Dövriyyədə olan mövcud sənəd-ı nakdiyeler isə, 4 dekabr 1927 tarixindən etibarən dövriyyədən çıxarılaraq 4 Sentyabr 1928 tarixində dəyərlərini itiriblər.

Birinci emisiya (E1 seriyası) (1927)
Resim Dəyəri Ölçüləri Əsas rəngi Məlumat Tarix
Ön tərəf Arxa tərəf Ön tərəf Arxa tərəf Tədavülə verliməsi Tədavüldən çıxarılması
1 Lirə 90 × 166 mm Zeytuni yaşıl Məclis Binası, Ankara qalası, kotanla cüt sürən bir kəndli Köhnə Baş nazirlik Binası 5 Dekabr 1927 25 Aprel 1939
5 Lirə 94 × 170 mm Tünd mavi Ankara qalası, Bozqurd ve Milli Məclis Binası Ağ Körpü 5 Dekabr 1927 15 Oktyabr 1937
10 Lirə 99 × 175 mm Açıq bənövşəyi Ankara qalası ve Bozqurd Ankara qalasından mənzərə 5 Dekabr 1927 16 May 1938
50 Lirə 108 × 185 mm Qəhvəyi və zeytuni yaşıl Ortada bir motiv, sağda Atatürk portreti Afyonqarahisar şəhərindən mənzərə 5 Dekabr 1927 1 Aprel 1938
100 Lirə 112 × 189 mm Zeytuni yaşıl Atatürk portreti Bir kənd rəsmi 5 Dekabr 1927 1 Mart 1938
500 Lirə 120 × 194 mm Qəhvəyi ve sarı Solda Sivas Göymədrəsə, sağda Atatürk portreti Sivas şəhrindən mənzərə 5 Dekabr 1927 15 İyun 1939
1.000 Lirə 124 × 201 mm Tünd mavi Atatürk portreti Sakarya dəmiryolu xətti 5 Dekabr 1927 15 İyun 1939
Mənbə: -

İkinci emissiya

3 Oktyabr 1931 tarixində Mərkəzi Bankı fəaliyyətə başlamış pul çap etmək səlahiyyəti bu quruluşa verilmişdir. Türkiyə Respublikası Mərkəzi Bankı qurulduqdan sonra, Hərf İnqilabından əvvəl nəşr olunan köhnə yazılı əskinaslar, yeni hərflər ilə nəşr edilmiş yeni əskinaslarla dəyişdirilmişdir.

Latin əlifbası ilə hazırlanmış yeni əskinaslar 9 fərqli dəyərdə və 11 tətibatdan ibarətdir. Əskinaslardan 50 qəpiklik olanı Almaniyada, digərləri isə Böyük Britaniyada hazırlanmışdır.

Türkiyə Respublikası Mərkəzi Bankı tərəfindən dövriyyəyə ilk çıxarılan pul olan 5 Türk lirəlik əskinası da ehtiva edən İkinci emisiya qrupu əskinaslar 1937-1944 illəri arasında tədavülə çıxarılmışdır.

İkinci emisiya qrupu içində həm Atatürk, həm də İnönü portretli əskinaslar olmuşdur. Bu emissiya qrupu içində Böyük Britaniyada çap olunan ancaq, II. Dünya müharibəsi əsnasında əskinasları Türkiyəyə gətirən gəminin Pire Limanında hücuma uğrayıb batması nəticəsində dənizə tökülən İnönü portretli 50 qəpiklik və 100 Türk lirəlik əskinaslar ilə yenə Böyük Britaniyada çap olunan ancaq, Londondakı bir hava hücumu əsnasında çap edildiyi mətbəə zərər görən 50 Türk lirəlik əskinaslar dövriyyəyə verilməmişdir.

İkinci emisiya (E2 serityası) (1937 - 1942)
Şəkil Dəyəri Ölçüləri Əsas rəngi Məlumat Tarix
Ön tərəf Arxa tərəf Ön tərəf Arxa tərəf Tədavülə verilməsi Tədavüldən çıxarılması
50 Quruş 55 × 125 mm Ön tərəf : Sarı ve açıq yaşıl
Arxa tərəf : Yaşıl ve qəhvəyi
İsmət İnönünün portreti Türkiye Respublikası Mərkəzi Bankı Keçmiş idarə mərkəzi 26 İyun 1944 1 Avqust 1947
1 Lirə 60 × 135 mm Bənövşəyi Boğaziçindən bir mənzərə 25 Aprel 1942 1 Avqust 1947
2,5 Lirə 65 × 145 mm Zeytuni yaşıl Atatürk portreti Ankara Zəfər Abidəsi 25 Aprel 1939 15 İyul 1952
5 Lirə 70 × 155 mm Ön tərəf : Mavi
Arxa tərəf : Yaşıl
Güvənlik Abidəsi 15 Oktyabr 1937 10 Noyabr 1952
10 Lirə 75 × 165 mm kirəmit rəngi Ankara Qalasından bir mənzərə 16 May 1938 2 Aprel 1952
50 Lirə 80 × 175 mm Əflatun Ankara keçiləri 1 Nisan 1938 2 Haziran 1952
100 Lira 85 × 185 mm Koyu kahverengi Çanakkale Boğazı'ndan bir görünüm 1 Mart 1938 15 Ekim 1942
500 Lira 90 × 195 mm Zeytuni yeşil Rumelihisarı'ndan bir görünüm 15 Haziran 1939 24 Nisan 1946
İsmet İnönü'nün portresi 18 Kasım 1940 24 Nisan 1946
1.000 Lira 95 × 205 mm Arduvaz mavisi Atatürk portresi Güvenlik Anıtı 15 Haziran 1939 24 Nisan 1946
İsmet İnönü'nün portresi 18 Kasım 1940 24 Nisan 1946
Kaynaklar: -

Kağız pul

8. Tədavül əskinasları
Şəkil Dəyəri Ölçüsü Əsas rəngi Məlumat
Üz tərəfi Arxa tərəfi Üz tərəfi Arxa tərəfi
1 lirə 160 × 76 mm Bordo və mavi Mustafa Kamal Atatürk Atatürk Barajı
5 lirə 162 × 76 mm Pastel sarı və qəhvəyi Mustafa Kamal Atatürk Anıtqəbir, Ankara
10 lirə 162 × 76 mm Qırmızı Mustafa Kamal Atatürk Türk bayrağı silueti Piri Rəisin xəritəsi
20 lirə 162 × 76 mm Yaşıl Mustafa Kamal Atatürk Efes xarabalıqları
50 lirə 152 × 81 mm Turuncu Mustafa Kamal Atatürk Kapadokya
100 lirə 158 × 81 mm Mavi Mustafa Kamal Atatürk İshaq Paşa Sarayı
Mənbə: 2010-07-23 at the Wayback Machine
9. Tədavül əskinasları
Şəkli Dəyəri Ölçüləri
(mm)
Əsas rəng Təsviri
Üz tərəfi Arxa tərəfi Üz tərəfi Arxa tərəfi
5
130×64
Bənövşəyi
Mustafa Kamal Atatürk
Ordinaryus Prof. Dr. Aydın Sayılı portreti, günəş sistemi, atom quruluşu, DNA və erkən yaşda mağara şəkilləri
10
136×64
Qırmızı
Ordinaryus Prof. Dr. Cahit Arf portreti, "Arf Dəyişməsindən" dən alınmış bir hissə ilə yanaşı rəqəmsal sistemin aritmetik ardıcıllığı, abaküsü, rəqəmləri və kompüter texnologiyasını əks etdirən "ikili say sistemi"
20
142×68
Yaşıl
Memar Kemaləddinin portreti "Qazi Universitetinin Rektorluq binası" nın kəmərin, dairəvi motivi və memarının üçölçülü strukturunu simvollaşdırmaq üçün "kub, külək, silindr" şəklində xətti bir iş sayəsində formalar
50
148×68
Sarı
Fatma Aliyə Topuzun portreti, "hokka, tük qələm, kağız, kitab" və "gül" motivləri, qadın zərifliyinin simvolları
100
154×72
Mavi
İtri portreti, "qeydlər, kudum və ud kimi alətlər" və Itri'nin Məvləvi şəxsiyyətinə uyğun olaraq "Məvləvi dervişi nə çəkdi" fiquru
200
160×72
Açıq Bənövşəyi
Yunus Əmrənin portreti "Yunus Əmrənin möhtəşəm qəbiri, verdiyi dəlillərdə motif, sülh və qardaşlığı simvolu güvercin motivi, və" Sevelim, Sevilelim "siması, ən yaxşı fəlsəfəni vurğulayır

Yeni türk lirəsi və yeni qəpiklər 1 yanvar 2005-ci il tarixindən etibarən dövriyəyə buraxılmışdır.

  • Banknotların müxtəlif hissələrinə toxunduqda hündürlük fərqini hiss etmək olur.
  • Banknotun üst üzünün sağ tərəfindəki oval, müxtəlif vəziyyətlərdə baxıldıqda qızılı çalarlı sarıdan yaşıla dönür.
  • Üzərində olan kəsintili gümüşü xətlər işığa tutulduğu zaman düz xətt şəklində görünür və üzərində "TCMB" hərfləri öz əksini tapır.
  • Banknotlar gözlər səviyyəsində üfüqi istiqamətdə işığa tutulduqda sağ aşağı küncdə "TC" hərfləri görünür.
  • Ön və arxa üzləri işığa tutulduqda ortada Atatürkün portretinin kiçik variantı meydana çıxır.
  • Banknotlar işığa tutulduqda arxa üzündəki hissə ilə bir-birini tamamlayan TCMB emblemi yaranır.
  • Banknotların müxtəlif hissələrini böyüdücü vasitəsilə oxumaq mümkündür.
  • Ultrabənövşəyi işıq altında qırmızı və mavi rəngdə görünür.
  • Ultrabənövşəyi işıq altında Atatürkün imzası görünür.
  • Sol üst tərəfdə qara, sağ alt tərəfdə isə qırmızı rəngdə görünən seriya və sıra nömrələri ultrabənövşəyi şüalar altında parlayır və qara rəng yaşıla çevrilir.

Görmə qüsuru olan şəxslər müxtəlif dəyərdə olan pulları, müxtəlif ölçüdə olduğuna görə bir-birindən fyıra bilirlər. Gələcəkdə görmə qüsurlular üçün banknotlarda müxtəlif ayırma üsulları tətbiq olunacaq.

Türk lirəsi (türk.Türk lirası) — Türkiyə Cümhuriyyətinin pul vahidi. Daha kiçik ekvivalenti quruşdur. Bir türk lirəsi (TL) 100 quruşa (Kr) bərabərdir.

1 ₺
Türk lirəsinin işarəsi
  1. . 2016-03-06 tarixində . İstifadə tarixi:2016-03-06.
  2. Mustafa Armağan Korku Duvarını Yıkmak Küller Altında Yakın Tarih 4 (4. Baskı Nisan 2011) İsmet İnönü paraların üzerinden Atatürk'ün resimlerini neden kaldırmış? səh 28-29
  3. . 2013-01-22 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi:2016-09-21.
  4. . 2013-01-22 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi:2013-01-22.
  5. . 2013-02-06 tarixində . İstifadə tarixi:2013-02-06.
  6. . 2014-06-19 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi:2016-09-21.
  7. . 2014-06-19 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi:2014-06-19.

Türk lirəsi
türk, lirəsi, türkiyə, lirəsi, səhifəsindən, istiqamətləndirilmişdir, məqalə, haqqındadır, lirə, üçün, lirə, səhifəsinə, baxın, türkiyədə, şimali, kiprdə, istifadə, olunan, vahidi, türk, lirasının, vahidi, kuruşdur, türkiyədə, kağız, çap, etmə, səlahiyyəti, tü. Turk liresi Dil Izle Redakte Turkiye liresi sehifesinden istiqametlendirilmisdir Bu meqale Turk liresi haqqindadir Lire ucun Lire sehifesine baxin Turk liresi Turkiyede ve Simali Kiprde istifade olunan pul vahidi Turk lirasinin alt vahidi kurusdur Turkiyede kagiz pul cap etme selahiyyeti Turkiye Respublika Merkezi Bankina aiddir 1 Turk liresiKod ve simvolISO 4217 kodu TRYSimvol Dovriyye erazisiEmitent olke Turkiye Simali Kipr Turk RespublikasiEvezedici ve paralel vahidlerKicik Kurus 1 1 100 Dovriyyede olan sikke ve esginaslarSikkeler 5 kr 10 kr 25 kr 50 kr 1Esginas 5 10 20 50 100 200TarixiDovriyyeye buraxilma 29 oktyabr 1923Sikke ve eskinaslarin buraxilmasi ve istehsaliMerkezi bank Turkiye Respublikasi Merkezi Banki Vikianbarda elaqeli mediafayllar Puldaki 0 sifir sayini azaltmaq meqsedi ile 31 yanvar 2005 ci ilde muveqqeti olaraq tedavulden qaldirilmis ve yerine Yeni Turk Liresi istifade edilmeye baslanmisdir YTL den TL ye kecidin tamamlanmasi sebebiyle 1 Yanvar 2009 tarixinde yeniden tedavule girmisdir Lakin 2009 cu ilde tedavule giren pullardan YTL de oldugu kimi 6 sifir yoxdur YTL nin alt vahidi Yeni Kurus dur Bu gune qeder Turk liresinin on terefinde yalniz Mustafa Kamal Ataturk ve Ismet Inonu nun sekilleri var Ismet Inonunun sekli yalniz prezidentlik etdiyi dovrde 1938 1950 Turk lirasinin on terefinde yer almisdir Bunun sebebi ise Osmanli dovrunden beri bir enene halini almis ve Osmanlidan basqa bir cox dovlet terefinden de istifade olunan bir enene olan pulun on terefine o zaman ki dovlet bascisinin seklini qoymaqdir Bu enene 30 dekabr 1925 ci ilde qebul edilen 701 sayli Mevcut Evrak i Nakdiyenin yenileriyle Istibdaline Dair Qanun la resmilesmisdir Buna gore prezident oldugu muddet icinde Ismet Inonunun sekli pulun on terefinde istifade edilmisdir Lakin bu qanun 1952 ci ilde Adnan Menderesin basciliq etdiyi hokumet terefinden deyisdirilmis ve Turk Liresinin ustunde o zamanki dovlet bascisinin deyil yalniz Mustafa Kamal Ataturk un seklinin olmasi qerari alinmisdir Buna gore Turk Liresinin ustunde sekilleri istifade olunan tek dovlet boyukleri Mustafa Kamal Ataturk ve Ismet Inonu olmusdur 2 3 Ayrica Yunus Emre II Mehmed Mәhmәd Akif Ersoy ve Cahit Arf kimi Turk boyuklerinin portretleri ise Turk liresinin bezi emissiyalarinin arxa terefinde tesvir olunmusdur Mundericat 1 Tarixi 2 Simvolu 3 Emisiyalar 3 1 Birinci emisiya 3 2 Ikinci emissiya 3 3 Kagiz pul 4 Xalq terefinden anlasila bilen tehlukesizlik ozellikleri 5 Mutexessisler terefinden anlasila bilen tehlukesizlik ozellikleri 6 IstinadlarTarixi RedakteIlk lire Sultan Ebdulmecid dovrunde 5 Yanvar 1843 de Osmanli Liresi adiyla tedavule buraxildi Kagiz pulun tedavulunden evvel istifade edilen bu Osmanli qizil puluna Sari lire deyilerdi 2 Iyun 1854 de dorddebir lire ve 18 Fevral 1855 de de 2 5 lik ve besibiryerdelerin tedavulune baslandi 4 Respublikanin elanindan sonra 30 dekabr 1925 tarix ve 701 sayli Movcud sened i Nakdiyenin yenileriyle Istibdaline Dair Qanun qebul edilerek ilk Turk banknotlarinin tedavulune qerar verilmisdir 5 6 1927 ci ilde dovriyyeye buraxilan on terefinde Ataturkun bir portretinin yer aldigi kagiz pul Respublika dovrundeki ilk kagiz pullar 1927 ci ilde Boyuk Britaniyada Tomas de la Rue sirketi terefinden 88 min Britaniya qizilina cap edilmisdir 1927 ci ilde Herf Inqilabi hele reallasmadigi ucun pullarin uzerinde latin herfleri yox idi 1927 ci ilde nesr edilen 1 5 ve 10 lireden Ataturkun portreti filiqranda gorunurdu Diger pullarda ise Ataturk hem filiqranda hem de sekil olaraq gorunur Ilk pullarin uzerinde Osmanli Turkcesi ve Fransiz yazilar ile dovrun Maliyye naziri Mustafa Ebdulxaliq Rendanin imzasi vardi Pullarin yeniden Latin herfleriyle bazara cixmasi boyuk bir xerc oldugu ucun 1927 ci ilde nesr olunan pullar 1928 deki herf inqilabindan sonra da illerce quvvede qalmisdir 1937 ci ilde tedavule cixarilan Latin mektubu pullarin hamisinda Ataturk portretleri var idi 7 8 1927 ci ilin sentyabrindan 11 noyabr 1938 ci ile qeder nesr edilen kagiz pullarin uzerinde Ataturkun portretleri olmusdur Ismet Inonu ilk defe prezident secildiyinde Londona xeber verilerek nesr edilmekde olan pullardan Ataturkun portretleri cixarilmis yerine Inonunun portretleri qoyulmusdur 1938 ci ilden 1951 ci ile qeder pullarda Inonunun portretleri yer almisdir 9 Respublikanin qurulusundan gunumuze qeder 9 emissiya qrupunda 24 ferqli deyerde 126 tertibli kagiz pul dovriyyeye cixarilmisdir Ilk alti emissiya qrupundaki pullarin hamisi ile Yeddinci Emissiya qrupundaki pullarin bir qismi muxtelif tarixlerde dovriyyeden qaldirilmis ve 10 illik fasileden sonra deyerini itirmisdir Simvolu RedakteTCMB terefinden Turk lirasinin etibarinin mohkemlenmesi ve dunyada tanenmasinin artirilmasi meqsedi ile 8 Sentyabr 2011 tarixinde TL simvolu yarismasi teskil edilmis yarisma neticesinde yeni simvol teyin olunaraq 1 Mart 2012 tarixinde bas nazir Receb Tayyib Erdogan terefinden teqdim olunmusdur 10 11 Tulay Lalenin dizayni yeni simvol yarim anker halindaki L herfi icine yerlesdirilmis yuxari dogru cut xettli kicik T herfinden ibaretdir Cut xett serq qerb korpusu ve sabitliyi anker ise yukselisi ve etibari temsil edir 12 13 Olculer ve format Turk Liresi simvolu 14 15 Emisiyalar RedakteBirinci emisiya Redakte Hemin dovrun maliyye naziri Ebdulxaliq Renda basciliq etdiyi komissiya terefinden 1 5 10 50 100 500 ve 1 000 lirelik eskinaslar mueyyenlesdirilmis Boyuk Britaniya firmasi olan De La Rue terefinden filiqranli kagizlara qabartma olaraq cap edilmisdir Bu emissiya qrupundaki eskinaslar 1928 ci ildeki herf inqilabindan evvel cap edildiyi ucun esas metnleri ereb herfleriyle kupur deyerleri ise fransiz olaraq yazilmisdir Bu eskinaslar 5 dekabr 1927 tarixinde dovriyyeye cixarilmisdir Dovriyyede olan movcud sened i nakdiyeler ise 4 dekabr 1927 tarixinden etibaren dovriyyeden cixarilaraq 4 Sentyabr 1928 tarixinde deyerlerini itiribler Birinci emisiya E1 seriyasi 1927 Resim Deyeri Olculeri Esas rengi Melumat TarixOn teref Arxa teref On teref Arxa teref Tedavule verlimesi Tedavulden cixarilmasi 1 Lire 90 166 mm Zeytuni yasil Meclis Binasi Ankara qalasi kotanla cut suren bir kendli Kohne Bas nazirlik Binasi 5 Dekabr 1927 25 Aprel 1939 5 Lire 94 170 mm Tund mavi Ankara qalasi Bozqurd ve Milli Meclis Binasi Ag Korpu 5 Dekabr 1927 15 Oktyabr 1937 10 Lire 99 175 mm Aciq benovseyi Ankara qalasi ve Bozqurd Ankara qalasindan menzere 5 Dekabr 1927 16 May 1938 50 Lire 108 185 mm Qehveyi ve zeytuni yasil Ortada bir motiv sagda Ataturk portreti Afyonqarahisar seherinden menzere 5 Dekabr 1927 1 Aprel 1938 100 Lire 112 189 mm Zeytuni yasil Ataturk portreti Bir kend resmi 5 Dekabr 1927 1 Mart 1938 500 Lire 120 194 mm Qehveyi ve sari Solda Sivas Goymedrese sagda Ataturk portreti Sivas sehrinden menzere 5 Dekabr 1927 15 Iyun 1939 1 000 Lire 124 201 mm Tund mavi Ataturk portreti Sakarya demiryolu xetti 5 Dekabr 1927 15 Iyun 1939Menbe TCMB Turkish Banknotes infoIkinci emissiya Redakte 3 Oktyabr 1931 tarixinde Merkezi Banki fealiyyete baslamis pul cap etmek selahiyyeti bu qurulusa verilmisdir Turkiye Respublikasi Merkezi Banki qurulduqdan sonra Herf Inqilabindan evvel nesr olunan kohne yazili eskinaslar yeni herfler ile nesr edilmis yeni eskinaslarla deyisdirilmisdir Latin elifbasi ile hazirlanmis yeni eskinaslar 9 ferqli deyerde ve 11 tetibatdan ibaretdir Eskinaslardan 50 qepiklik olani Almaniyada digerleri ise Boyuk Britaniyada hazirlanmisdir Turkiye Respublikasi Merkezi Banki terefinden dovriyyeye ilk cixarilan pul olan 5 Turk lirelik eskinasi da ehtiva eden Ikinci emisiya qrupu eskinaslar 1937 1944 illeri arasinda tedavule cixarilmisdir Ikinci emisiya qrupu icinde hem Ataturk hem de Inonu portretli eskinaslar olmusdur Bu emissiya qrupu icinde Boyuk Britaniyada cap olunan ancaq II Dunya muharibesi esnasinda eskinaslari Turkiyeye getiren geminin Pire Limaninda hucuma ugrayib batmasi neticesinde denize tokulen Inonu portretli 50 qepiklik ve 100 Turk lirelik eskinaslar ile yene Boyuk Britaniyada cap olunan ancaq Londondaki bir hava hucumu esnasinda cap edildiyi metbee zerer goren 50 Turk lirelik eskinaslar dovriyyeye verilmemisdir Ikinci emisiya E2 serityasi 1937 1942 Sekil Deyeri Olculeri Esas rengi Melumat TarixOn teref Arxa teref On teref Arxa teref Tedavule verilmesi Tedavulden cixarilmasi 50 Qurus 55 125 mm On teref Sari ve aciq yasil Arxa teref Yasil ve qehveyi Ismet Inonunun portreti Turkiye Respublikasi Merkezi Banki Kecmis idare merkezi 26 Iyun 1944 1 Avqust 1947 1 Lire 60 135 mm Benovseyi Bogazicinden bir menzere 25 Aprel 1942 1 Avqust 1947 2 5 Lire 65 145 mm Zeytuni yasil Ataturk portreti Ankara Zefer Abidesi 25 Aprel 1939 15 Iyul 1952 5 Lire 70 155 mm On teref Mavi Arxa teref Yasil Guvenlik Abidesi 15 Oktyabr 1937 10 Noyabr 1952 10 Lire 75 165 mm kiremit rengi Ankara Qalasindan bir menzere 16 May 1938 2 Aprel 1952 50 Lire 80 175 mm Eflatun Ankara kecileri 1 Nisan 1938 2 Haziran 1952 100 Lira 85 185 mm Koyu kahverengi Canakkale Bogazi ndan bir gorunum 1 Mart 1938 15 Ekim 1942 500 Lira 90 195 mm Zeytuni yesil Rumelihisari ndan bir gorunum 15 Haziran 1939 24 Nisan 1946 Ismet Inonu nun portresi 18 Kasim 1940 24 Nisan 1946 1 000 Lira 95 205 mm Arduvaz mavisi Ataturk portresi Guvenlik Aniti 15 Haziran 1939 24 Nisan 1946 Ismet Inonu nun portresi 18 Kasim 1940 24 Nisan 1946Kaynaklar TCMB Turkish Banknotes infoKagiz pul Redakte 8 Tedavul eskinaslariSekil Deyeri Olcusu Esas rengi MelumatUz terefi Arxa terefi Uz terefi Arxa terefi 1 lire 160 76 mm Bordo ve mavi Mustafa Kamal Ataturk Ataturk Baraji 5 lire 162 76 mm Pastel sari ve qehveyi Mustafa Kamal Ataturk Anitqebir Ankara 10 lire 162 76 mm Qirmizi Mustafa Kamal Ataturk Turk bayragi silueti Piri Reisin xeritesi 20 lire 162 76 mm Yasil Mustafa Kamal Ataturk Efes xarabaliqlari 50 lire 152 81 mm Turuncu Mustafa Kamal Ataturk Kapadokya 100 lire 158 81 mm Mavi Mustafa Kamal Ataturk Ishaq Pasa SarayiMenbe TCMB Arxivlesdirilib 2010 07 23 at the Wayback Machine9 Tedavul eskinaslariSekli Deyeri Olculeri mm Esas reng TesviriUz terefi Arxa terefi Uz terefi Arxa terefi 5 130 64 Benovseyi Mustafa Kamal Ataturk Ordinaryus Prof Dr Aydin Sayili portreti gunes sistemi atom qurulusu DNA ve erken yasda magara sekilleri 10 136 64 Qirmizi Ordinaryus Prof Dr Cahit Arf portreti Arf Deyismesinden den alinmis bir hisse ile yanasi reqemsal sistemin aritmetik ardicilligi abakusu reqemleri ve komputer texnologiyasini eks etdiren ikili say sistemi 20 142 68 Yasil Memar Kemaleddinin portreti Qazi Universitetinin Rektorluq binasi nin kemerin dairevi motivi ve memarinin ucolculu strukturunu simvollasdirmaq ucun kub kulek silindr seklinde xetti bir is sayesinde formalar 50 148 68 Sari Fatma Aliye Topuzun portreti hokka tuk qelem kagiz kitab ve gul motivleri qadin zerifliyinin simvollari 100 154 72 Mavi Itri portreti qeydler kudum ve ud kimi aletler ve Itri nin Mevlevi sexsiyyetine uygun olaraq Mevlevi dervisi ne cekdi fiquru 200 160 72 Aciq Benovseyi Yunus Emrenin portreti Yunus Emrenin mohtesem qebiri verdiyi delillerde motif sulh ve qardasligi simvolu guvercin motivi ve Sevelim Sevilelim simasi en yaxsi felsefeni vurgulayir Yeni turk liresi ve yeni qepikler 1 yanvar 2005 ci il tarixinden etibaren dovriyeye buraxilmisdir Xalq terefinden anlasila bilen tehlukesizlik ozellikleri RedakteBanknotlarin muxtelif hisselerine toxunduqda hundurluk ferqini hiss etmek olur Banknotun ust uzunun sag terefindeki oval muxtelif veziyyetlerde baxildiqda qizili calarli saridan yasila donur Uzerinde olan kesintili gumusu xetler isiga tutuldugu zaman duz xett seklinde gorunur ve uzerinde TCMB herfleri oz eksini tapir Banknotlar gozler seviyyesinde ufuqi istiqametde isiga tutulduqda sag asagi kuncde TC herfleri gorunur On ve arxa uzleri isiga tutulduqda ortada Ataturkun portretinin kicik varianti meydana cixir Banknotlar isiga tutulduqda arxa uzundeki hisse ile bir birini tamamlayan TCMB emblemi yaranir Mutexessisler terefinden anlasila bilen tehlukesizlik ozellikleri RedakteBanknotlarin muxtelif hisselerini boyuducu vasitesile oxumaq mumkundur Ultrabenovseyi isiq altinda qirmizi ve mavi rengde gorunur Ultrabenovseyi isiq altinda Ataturkun imzasi gorunur Sol ust terefde qara sag alt terefde ise qirmizi rengde gorunen seriya ve sira nomreleri ultrabenovseyi sualar altinda parlayir ve qara reng yasila cevrilir Gorme qusuru olan sexsler muxtelif deyerde olan pullari muxtelif olcude olduguna gore bir birinden fyira bilirler Gelecekde gorme qusurlular ucun banknotlarda muxtelif ayirma usullari tetbiq olunacaq Turk liresi turk Turk lirasi Turkiye Cumhuriyyetinin pul vahidi Daha kicik ekvivalenti qurusdur Bir turk liresi TL 100 qurusa Kr beraberdir 1 Turk liresinin isaresiIstinadlar Redakte http www mevzuat adalet gov tr html 448 html http web archive org web 20130206174837 http www mevzuat adalet gov tr html 448 html http blog milliyet com tr milli sefin paradaki resim gercegi Blog BlogNo 440632 http www tibbiyelihikmet com 2015 05 25 ismet inonu neden paralara kendi resmini bastirdi http ntvmsnbc com news 461099 asp storyContinues http www tcmb gov tr http web archive org web 20160617070753 http www milliyet com tr 2007 12 03 pazar paz01 html Arxivlenmis suret 2016 03 06 tarixinde arxivlesdirilib Istifade tarixi 2016 03 06 Mustafa Armagan Korku Duvarini Yikmak Kuller Altinda Yakin Tarih 4 4 Baski Nisan 2011 Ismet Inonu paralarin uzerinden Ataturk un resimlerini neden kaldirmis seh 28 29 Arxivlenmis suret 2013 01 22 tarixinde orijinalindan arxivlesdirilib Istifade tarixi 2016 09 21 Arxivlenmis suret 2013 01 22 tarixinde orijinalindan arxivlesdirilib Istifade tarixi 2013 01 22 http www haber7 com haber 20120301 Turk Lirasinin yeni simgesi aciklandi php Arxivlenmis suret 2013 02 06 tarixinde arxivlesdirilib Istifade tarixi 2013 02 06 Arxivlenmis suret 2014 06 19 tarixinde orijinalindan arxivlesdirilib Istifade tarixi 2016 09 21 Arxivlenmis suret 2014 06 19 tarixinde orijinalindan arxivlesdirilib Istifade tarixi 2014 06 19 Menbe https az wikipedia org w index php title Turk liresi amp oldid 6077237, wikipedia, oxu, kitab, kitabxana, axtar, tap, hersey,

ne axtarsan burda

, en yaxsi meqale sayti, meqaleler, kitablar, oyrenmek, wiki, bilgi, tarix, seks, porno, indir, yukle, sex, azeri sex, azeri, seks yukle, sex yukle, izle, seks izle, porno izle, mobil seks, telefon ucun, chat, azeri chat, tanisliq, tanishliq, azeri tanishliq, sayt, medeni, medeni saytlar, chatlar, mekan, tanisliq mekani, mekanlari, yüklə, pulsuz, pulsuz yüklə, mp3, video, mp4, 3gp, jpg, jpeg, gif, png, şəkil, muisiqi, mahnı, kino, film, kitab, oyun, oyunlar.