fbpx
Wikipedia

Sabirabad rayonu

Bu məqalə Sabirabad rayonu haqqındadır. Şəhər üçün Sabirabad səhifəsinə baxın.

Sabirabad rayonuAzərbaycan Respublikasında inzibati-ərazi vahidi.

Rayon
Sabirabad rayonu

39°59′39″ şm. e. 48°36′15″ ş. u.


Ölkə
İnzibati mərkəz Sabirabad
İcra başçısı Siraqəddin Cabbarov
Tarixi və coğrafiyası
Yaradılıb 8 avqust 1930
Sahəsi
  • 14.696 km²
Əhalisi
Əhalisi 180 290 nəfər (1 yanvar 2021)
Rəqəmsal identifikatorlar
ISO kodu AZ-SAB
Telefon kodu 994 21
Poçt indeksi AZ 5400
Avtomobil nömrəsi 54
Vikianbarda əlaqəli mediafayllar

Ümumi ərazisi 1469,6 km². Əhalinin ümumi sayı 180 290. Kəndlərin sayı 74.

Rayonda Dövlət sosial iqtisadi kolleci, peşə liseyi, 85 ümumtəhsil məktəbi, 22 uşaq baxçası, məktəbdənkənar tərbiyə müəssisələri fəaliyyət göstərir. 126 mədəniyyət və 77 səhiyyə müəssisəsi əhaliyə xidmət göstərir.

Bakı şəhərindən məsafəsi 170 km-dir.

Rayonun iqtisadiyyatının əsasını kənd təsərrüfatı və sənaye təşkil edir.

Sabirabad Rayonu

Mündəricat

Sabirabadin ərazisi qədim və orta əsr yaşayış yerləri və qədim abidələri ilə zəngindir. Bölgədə aparılmış arxeoloji tədqiqatlar nəticəsində rayonun Surra, Cavad, Abdulyan, Qaratəpə, Quruzma,Qaraqaşlı,Bulaqlı, Zəngənə, Qalaqayın kəndləri ərazisində qədim yaşayış yerləri və nekropollar e.ə.V-I, V–II,e.ə I və eramızın III əsirlərinə aid etmək olar. Quruzma kəndinin "Bud Təpəsi" adlanan yeri,Kovlar yaxınlığında Ağ-qoyunqışlaq yeri, Sığrılı yolu üzərində Təpəqışlaq yeri(Qalacıq), Quruzma kəndi yaxınlığında Puttəpə, Qaratəpə yaxınlığında Binə, Yastıqobu yaşayış yerləri, Kürkəndidə yurd və oba yerləri, Baba-Samid piri müxtəlif tarixi dövrlərə aid yerində qədim dövrə aid saxsı qablar və müxtəlif əmək alətləri tapılmışdır.Cavad orta əsr yaşayış yerini IX–XV əsrlərə, kəndin "Şəhərgah" adlanan ərazisində tapılmış materiallar isə bu mədəni təbəqənin XI–XII əsrlərə aid olduğu sübut edir. "Xavər zəmin", yəni "Günəşli torpaq" adı ilə tanınan Muğan torpağı bir çox illər ərəblərin, türklərin, farsların və digər yadelli işğalçıların təqiblərinə məruz qalmış, lakin düşmənlərin bütün hücumlarını dəf edərək basılmaz qalaya çevrilmişdir. O vaxtlardan da "Xavər zəmin" Qalaqayın adı ilə əvəz olunmuşdur. Hazırda rayonun Qalaqayın kəndi bu adı daşıyır.

  • Cavad (Tzawat) və Qalaqayın (Cellan).1730-cu il.

Muğanın şimal hissəsində Kürlə Arazın qovuşduğu Suqovuşanda aparılmış arxeoloji tədqiqatlar bölgənin e.ə. VI minillikdən başlayaraq tarixi keçmişini, məişət və təsərrüfatını işıqlandırmağa imkan verir. Sabirabad rayonunun ərazisi tarixən Muğan düzünə daxildir. Muğan düzü qədimdə Midiyanın, e.ə. IV əsrdən Atropatenanın əyaləti idi. Albaniya dövləti Kürün Arazla birləşdiyi yerdən Xəzərə qədər olan hissəsindən cənubdakı ərazini, o cümlədən indiki Sabirabad rayonunun ərazisini əhatə edirdi.

Muğan erkən süni suvarma sisteminin yarandığı bölgələrdən biridir. E.ə.III-II minilliklərdə burada yaşayan əhalinin əsas məşguliyyəti əkinçilik və maldarlıq olmuşdur. Burada sənətkarlıq və xalçaçılıq da geniş inkişaf etmişdi. Tunc dövrünə aid sənətkarlıq əşyaları içərisində şarşəkilli və armudvarı gövdəli küplər diqqəti cəlb edir. Onlardan ən çox təsərrüfat məqsədi ilə istifadə olunmuşdur. Arxeoloji qazıntılar zamanı tapılan çoxsaylı küp qəbirlərin bəziləri dairəvi formadadır. Bu küplər yerli istehsala məxsusdur. Bölgənin orta əsr yaşayış yerlərindən xeyli miqdarda saxsı məmulatları da aşkar edilmişdir. Yazılı mənbələrdə Muğanda xalça, çuval, xurcun və palaz istehsal edildiyi barədə qiymətli məlumatlar verilmişdir. Rayonun Zəngənə kəndi yaxınlığında tapılmış Şəhərgahda numuzmatik materiallar da aşkar edilmişdir. 1926-cı ildə həmin ərazidən tapılmış, sonradan Azərbaycan tarixinə "Sabirabad dəfinəsi" kimi daxil olan sikkələri alimlər Şirvanşah-Kəsranilərə məxsus olduğunu müəyyən etmişlər. Həmin pul vahidləri I Axsitana (XII əsrin sonu), III Toğrula (1177–1194), II Fəribürzə məxsusdur. Bu bölgədə Eldəgiz və Şirvanşahlara məxsus pullar sonralar da aşkar edilmişdir.

IX əsrdə ərəb xilafətinin zəifləməsi nəticəsində Azərbaycanda bir neçə müstəqil feodal dövləti meydana gəlir. Onların içərisində Muğanşahlıq kimi nisbətən kiçik feodal dövləti də yaranır. Həmin dövrə aid ərəb mənbələrində Muğanda Allan şahın(Amuxan şah) Sasanilər dövründə hakimiyyətdə olduğu göstərilir və Muğanın ərəb xilafətinə daxil olduğu bildirilir.

Müasir Sabirabad-tarixi torpaqlarının mühüm tərkib hissəsi olan Cavad torpaqları IX–X əsrlərdə Sacilər dövlətinin, X əsrin ortaları və sonunda Salarilərin (941–981-ci illər), XI əsrin ortalarında Məzyədilər dövlətinin tərkibində olmuşdur. Cavad bölgəsi XV əsrdə Şirvanşahlar dövlətinin tərkibində olsa da, həmin dövrlərdə sərhədlərdə tez-tez dəyişikliklər baş verirdi. Muğan torpaqlarının əsas hissəsi 1410–1468-ci illərdə Qaraqoyunlu dövlətinin, sonralar AğqoyunluSəfəvilər dövlətlərinin tərkibinə daxil olmuşdur. XVII əsrdə Cavad Şirvan bəylərbəyliyinə, Muğanın qərb hissəsi Qarabağ bəylərbəyliyinə daxil idi.

  • Cavad və Qalaqayın.1804-cü il.

Rayonun ən iri kəndi olan Cavad tarixi şəhər olmuş və mənbələrdə adı XVI əsrdən çəkilir. Kür və Araz çaylarının qovşağında yerləşən Cavad kəndi Şirvan bəylərinin əsas şəhərlərindən birinə çevrilmiş, Səfəvilər dövlətinin də tərkib hissəsi olaraq, sənətkarlıq və ticarətin inkişaf etdiyi bir diyar olmuşdur. Görkəmli tarixçi Abbasqulu ağa Bakıxanov "Gülüstani-İrəm" əsərində yazırdı ki, "1606-cı ildə Şah Abbas Azərbaycandakı Cavada (Arazın Kürə töküldüyü yerin yaxınlığındakı bir kənddir) tərəf hərəkət etdi. Bəzi çətinliklərlə o biri tərəfə keçərək Şah yüksüz Şamaxıya tərəf irəlilədi. Şah Abbas ŞirvanDağıstanın bütün məsələlərini həll etdikdən sonra Əli bəy Cavanşirə qoşunları Ərdəbilə keçirməkdən ötrü Cavadda Kürün üzərində ponton körpü salmaq tapşırığı verdi". Qeyd edək ki, Səfəvi-Osmanlı müharibəsi dövründə Cavad Osmanlılar tərəfindən işğal edilmiş, 1607-ci ildə Osmanlılar Səfəvilərin Şirvana daxil olmalarının qarşısını almaq məqsədi ilə Cavad bərəsini dağıtmışlar.

  • Şirvan sərhədləri yaxınlığında ticarət kəsişməsi. Kür və Araz çaylarının birləşməsi.Cavad və Qalaqayın. (1714-cü il)

Abbasqulu Bakıxanov "Bakı xanlıqları tarixindən" adlı əsərində yazırdı: "15 yanvar 1148-ci ildə (yeni təqvimlə 1736-cı il) Nadir Dağıstanda üsyana qalxmış tayfaları yatırıb Muğan düzündə Cavad keçidi yaxınlığındakı ordugahına qayıtdı. Burada persiyanın bütün əyanları onu gözləyirdilər. Əyanlar arasında bir aydan çox sürən mübahisələrdən sonra burada Nadir 25 fevral 1148-ci ildə (1736-cı il) şah elan edildi".

  • Cavad şəhəri.1724-cü il.

XVIII əsrin 40-cı illərində Nadir şahın hakimiyyəti və onunla birgə farsların ağalığı tənəzzülə uğradı və 17 xanlıq yarandı. Kiçik xanlıqlar içərisində Cavad xanlığı xüsusilə diqqəti cəlb edirdi. Bu xanlığın mərkəzi Cavad şəhəri idi. Xanlığın əsas ərazisi Kür çayının sağ sahilində, az bir hissəsi isə çayın sol sahilində yerləşirdi.

Rayonun ən iri kəndi olan Cavad tarixi şəhər olmuş və mənbələrdə adı XVI əsrdən çəkilir. Cavad XVIII əsrin ortalarında Cavad xanlığının mərkəzi olmuşdu. 1768-ci ildə Cavad Quba xanlığına tabe edilmişdir. Azərbaycanın Rusiyanın tərkibinə qatılmasından sonra çarizmin köçürmə siyasəti ilə əlaqədar Cavada xeyli rus əhalisi köçürülmüşdür. 1888-ci ildə indiki rayonun ərazisi Petropalovka adlandırılmışdı. Petropalovka Bakı quberniyası Cavad qəzasının tərkib hissəsi idi.

Azərbaycanın yenidən Rusiyanın tərkibinə qatılmasından sonra 1920-ci il may ayının 1-dən Petropavlovka Salyan qəzası dairə inqilab komitəsinin yeni dövlət hakimiyyəti orqanı kimi ilk dəfə fəaliyyətə başladı. 1921-ci il may ayının 1-dən 1929-cu il aprel ayının 8-ə kimi Sabirabad rayonu Salyan qəzasının Petropavlovka dairəsi kimi fəaliyyət göstərmişdir. 1929-cu il aprel ayını 8-də VI ümumazərbaycan sovetlər qurultayının qəzaları ilə bura Muğan mahalının Petropavlovka dairəsi adlandırılmışdır. 1930-cu il avqust ayının 8-də Azərbaycan Mərkəzi İcraiyyə Komitəsinin 476№-li qərarına əsasən mahal sistemi ləğv edilmiş və Petropavlovka müstəqil rayon olmuşdur.

1931-ci il oktyabrın 7-də Azərbaycan Mərkəzi İcraiyyə Komitəsinin fərmanı ilə Petropavlovkaya Azərbaycanın böyük şairi klassik ədəbiyyatımızda ictimai satiranın banisi M.Ə Sabirin adı verilmişdir. 1959-cu ildən Sabirabad şəhəri adlandırılmışdır.

  • Sabirabad rayonu 1930-cu ilin avqustun 8-də təşkil olunub.
  • 1931-ci ilin oktyabrın 7-də Petropavlovka adlanan rayona Azərbaycanın böyük şairi Mirzə Ələkbər Sabirin adı verilib.
  • Saatlı rayonu rayon statusu aldığı 1943-cü ilin mayın 25-dək Sabirabadın tərkib hissəsi olmuşdur. 1963-cü il yanvarın 4-də Saatlı rayonu yenidən Sabirabadla birləşdirilmiş, bu 1965-ci ilin yanvarın 14-dək davam etmişdir.
  • 1952-ci il noyabrın 7-də rayon mərkəzinə şəhər tipli qəsəbə, 1959-cu ilin dekabrın 4-də isə şəhər statusu verilmişdir.
  • Heydər Əliyev Azərbaycan KP MK-nın birinci katibi kimi ilk dəfə Sabirabada 1969-ci ilin avqustunda səfər etmişdir. O, bir-birinin ardınca 1969–1982-ci illər ərzində 14 dəfə Sabirabad rayonunda olmuşdur. Həmin illərdə rayonda Qrup Su kəməri Sistemi qurulmuş, qaz xətti çəkilmiş, Mədəniyyət sarayı, Rabitə evi tikilmiş, Kür çayı üzərində körpü salınmış, 5 istehsal müəssisəsi, 31 orta məktəb, 5 xəstəxana və 12 mədəniyyət obyekti, inzibati binalar, çoxmərtəbəli yaşayış evləri inşa olunmuşdur. Heydər Əliyev 1998-ci il oktyabrın 4-də Azərbaycan Respublikası Prezidenti seçkiləri ərəfəsində Sabirabad rayonu içtimaiyyəti ilə görüşmüş və Qalaqayın çadır şəhərciyində məcburi köçkünlərin yaşayış şəraiti ilə tanış olmuşdur.
  • 2003-cü ilin oktyabrın 7-də Prezident seçkiləri ərəfəsində İlham Əliyev respublikanın Baş naziri kimi sabirabadlılarla görüşmüşdür. Rayonun ziyalıları adından olunan xahişə cavab olaraq Sabirabadda Olimpiya İdman Kompleksinin tikintisi üçün bütün zəruri tədbirləri görəcəyini vəd etmişdir. İlham Əliyev 2005-ci il oktyabrın 6-da artıq Azərbaycan prezidenti kimi Sabirabad rayonunda səfərdə olmuşdur. O, Heydər Əliyevin abidəsinin və muzeyinin, "Muğan" Tibbi Diaqnostika Mərkəzinin açılışında və Olimpiya İdman Kompleksinin bünövrəsinin qoyulması mərarisimində iştirak etmişdir. İlham Əliyev 2008-ci il sentyabrın 26-da Sabirabad rayonununa növbəti dəfə səfərdə olmuşdur. O, müasir formada inşa olunmuş Heydər Əliyev Muzeyində olmuş, Olimpiya İdman Kompleksinin və Gəncləər Mərkəzinin açılışında iştirak etmiş, "Qafqaz AKP" Məhdud Məsulliyyətli Cəmiyyətin Alkapon müəssisəsinin və Lift zavodunun, Bulaqlı kəndində yaradılmış "Aqroliznqservis"in işi ilə tanış olmuşdur. İlham Əliyev 2010-cu il noyabrın 1-də Kür və Araz çaylarının yaratdığı təbii fəlakətdən sonra görülən işlərlə yerində tanış olmuş və subasmaya məruz qalmış Mürsəlli kənd orta məktəbinin əsaslı təmirindən sonra açılışında iştirak etmiş və Şıxlar kənd sakini Ağaşirin Tarıverdiyevin yeni mənzilində yaradılan şəraitlə tanış olmuşdur. O, 2011-ci il mayın 5-də Sabirabad rayonuna səfəri çərçivəsində Qasımbəyli kəndinə yeni çəkilmiş 15 kilometrlik asfalt yolun açılışında iştirak etmiş və həmin kənddə əsaslı təmir edilmiş tam orta məktəbin binası ilə tanış olmuş, içtimaiyyətin nümayəndələri və yolüstü Əsgərbəyli kəndinin sakinləri ilə görüşərək əhalini qayğılandıran problemlərlə maraqlanmış, lazımi tapşırıq və tösiyələrini vermişdir.
Sabirabad rayonunun xəritəsi

Sabirabad rayonu Kür və Araz çayının qovuşduğu yerdə yerləşir. Rayonun ərazisinin bir hissəsi Kür çayının sağ sahilində yerləşən Muğan düzündə, bir hissəsi Kür çayının sol sahilində Şirvan düzündə, bir hissəsi də Araz çayının sol sahilində Mil düzündə yerləşir.Rayon şimaldan Kürdəmir, şərqdən Şirvan, cənub-şərqdən, cənubdan Biləsuvar, qərbdən Saatlı və İmişli rayonları ilə sərhədi vardır. Sabirabad rayonu dəniz səviyyəsindən 28 metr aşağıda yerləşir.

Sabirabad rayonu Muğan, Şirvan və qismən Mil düzlərində yerləşir. Ərazisi okean səviyyəsindən aşağıdadır.

Antropogen çöküntülər yayılmışdır.

Əsas çayı rayon ərazisindən keçən Kürdür.Araz çayıyla şəhər yaxınlığında Suqovuşan adlanan yerdə qovuşur. Sarısu göllərinin bir hissəsi Sabirabad rayonu ərazisindədir.

İqlimi yayı quraq keçən mülayim-isti yarımsəhra və quru çöl iqliminə aiddir. Əsasən, boz-çəmən torpaqlar yayılmışdır. Ərazidə yarımsəhra bitkiliyi üstünlük təşkil edir. Ayrı-ayrı sahələrdə səhra bitkiliyi də mövcuddur. Səhra bitkiliyində şoran torpaqlarda rast gəlinir. Şoran yarımsəhralarında çox vaxt halofit kolcuqlara: qara soğan , xəzər sarıbaşı rast gəlinir. Onlar yumru təpəciklər əmələ gətirir. Burada, həmçinin, Xəzər şahsevdisi , kolvari dəvəayağı , çərən , həmçinin birillik lətli şorangələr — duzlaq coğanı və s. bitkilərə rast gəlinir.

  • İtikənarlı süsən

  • Xəzər səhləbi

  • Xəzər sarıbaşı

  • Qara soğan

  • Dəvəayağı

  • Çəmənlik üçyarpaq yoncası

Regionda yarımsəhra qruplaşmalarında yovşanlı , şorangəli efemerli və az sahədə kəvər yarımsəhraları geniş yayılmışdır. Yovşan yarımsəhrasının geniş sahələri pambıq və taxıl bitkiləri altında istifadə olunur.

Efemer qruplaşmaları üçün soğanaqlı qırtıc daha xarakterikdir. Çəmən yarımsəhrasının tərkibinə taxıl otları — yabanı arpa, bülbülotu üstünlük təşkil edir. Sabirabad rayonunda Kür və Araz çayları boyu tuqay meşələrində ağyarpaq qovaq, qaragac, söyüd, yulğun və iydə üstünlük təşkil edir.

  • Ağcaqovaq

  • Qarağac

  • Söyüd

  • Yulğun

  • İydə

Ərazi, əsasən, su-bataqlıq quşları ilə zəngindir. Burada boz qaz , ağqalın qaz , ağqaş qaz , qırmızıdöş kazarka , harayçı ququ quşu , fısıldayan ququ quşu , anqut və s. quşlara rast gəlinir. Burada məməlilərdən canavar,adi tülkü və s. canlılar yaşayır.

  • Böyükdimdik bozca

  • Boz qaz

  • Ağqalın qaz

  • Qırmızıdöş qaz

  • Harayçı qu quşu

  • Fısıldayan qu quşu

  • Anqut

  • Canavar

  • Adi tülkü

Tarixi memarlıq abidələri

Əsas məqalə: Ultan qalası

Rayonun Zəngənə kəndində 4-cü əsr Atropatena dövründə əsası qoyulmuş Ultan qalası adlı qala-şəhəri mövcud olmuşdur.Qala 17-ci əsrə qədər mövcudluğunu qoruyub saxlamışdır.Bu dövrə qədər müxtəlif dövlətlərin himayəsi ilə yenilənmişdir.

Əsas məqalə: Baba Samid məqbərəsi

Rayonun ən qədim tarixi memarlıq abidəsi Baba Samid türbəsidir. Türbə Şıxlar kəndi ərazisində magistral yolun kənarında yerləşir. XVI əsr tarixi memarlıq abidəsi haqqında Azərbaycan Tarix İnstitutunun professoru, tarix elmləri doktoru xanım Nemətova araşdırmalar aparmış və türbənin kitabəsini oxuyaraq açıqlamalar vermişdir. Alim "Əsrlərin daş yaddaşı" və "Azərbaycanda pirlər" adlı kitabında maraqlı fikirlər irəli sürmüşdür.

Əsas məqalə: Köhnə hamam

Köhnə hamam adı ilə tanınan memarlıq abidəsi Füzuli küçəsi, 27-də yerləşir. Bina 1901-ci ildə inşa olunmuşdur. Hazırda tarixi memarlıq abidəsi olaraq qorunur və təmirə böyük ehtiyacı var.

Əsas məqalə: Şamaxı məscidi

Şamaxı məscidi adı ilə tanınan abidə Şamaxıda baş vermiş zəlzələdən sonra Sabirabada köçüb gəlmiş Şamaxı sakinləri tərəfindən 1903-cü ildə inşa edilmişdir.

Əsas məqalə: Qalaqayın məscidi

Qalaqayın məscidinin daş kitabəsi bu gün də qorunub saxlanılır. Kitabənin üstündə 1657-ci tarixi məscidin inşa olunması qeyd olunmuşdur. Məscid isə özü müasir tiplidir.

Əfsanələr

Əfsanəyə görə Həzrəti Əli (ə)-ın yolu Cavad kəndindən keçir və o yolüstü süfrə açıb nahar edir. Süfrəsini bu yerlərə səpdiyi üçün indi də Cavadda bu yerlər "süfrə çala" kimi qalmaqdadır. Bu yerlərin ruzi-bərəkətli olmasını da bu əfsanə ilə bağlayırlar.

Tarixi faktlar

  • "13 yanvar 1148/1736/-cı ildə Nadir Dağıstanda üsyana qalxmış tayfaları yatırıb Muğan düzündə Cavad keçidi yaxınlığındakı ordugahına qayıtdı. Burada Persiyanın bütün əyanları onu gözləyirdilər. Əyanlar arasında bir aydan çox sürən mübahisələrdən sonra burada Nadir 25 fevral 1148 /1738/ cı ildə şah elan edildi". 1747-ci ildə isə şah üsul idarəsi süquta uğradı. (A.Bakıxanov. Bakı xanlığının tarixindən. Bakı: 1983, səh 165.)
  • 1606-cı ildə şah Abbas Azərbaycandan Cavada (Arazın Kürə töküldüyü yerin yaxınlığında bir kənddir) tərəf hərəkət etdi. Bəzi çətinliklərlə o biri tərəfə keçərək şah heç bir yüksüz Şamaxıya tərəf irəlilədi.
  • Şah Abbas Şirvan və Dağıstanın bütün məsələlərini həll etdikdən sonra Əli bəy Cavanşirlə, qoşunları Ərdəbilə keçirməkdən ötrü Cavadda Kürün üzərində ponton körpü salmaq tapşırığı verdi. (A.Bakıxanov. Gülüstani İrəm. Bakı: 1991, səh 114, 118.)
  • Şirvandan hərəkət edərək Teymur Kür çayının sahilinə gələrək buranı ordugah etdi. O, Şeyx İbrahimə hökmdar geyimi təltif etdi. Burada bir neçə gün xoşbəxtlik taxt-tacında eyş-işrətlə məşğul oldu. (Nizam əd-Din Şami XV əsr. / Qızıl orda tarixinə aid sənədlər toplusu. P.M-L.1941. səh. 124)
  • Mukan əhalisi bunu Muğan kimi tələffüz edir. Ərəb sözü deyil. Mukan–çoxlu kəndi və otlağı olan bir vilayətdir. Bura öz sürülərini otaran türkmənlər məskunlaşmışdır və türkmənlər əhalinin çox hissəsini təşkil edir. (Yaqut əl-həmavi XIII əsr. Mujam əl-Buldan. Bakı: 1983, səh 20).

Sənətkarlıq

Sabirabadın ən qədim yaşayış məskənlərindən biri Cavad kəndidir. Adı XVI əsr mənbələrində çəkilsə də arxeoloji tədqiqatlar təsdiq edir ki, kəndin əsası daha 500-il əvvəl XI əsrdə qoyulmuşdur. Buradan böyük ticarət və karvan yolları keçmişdir. XVII əsrdə Nadir şahın və onunla birgə farsların ağalığı tənəzzülə uğradıqdan sonra Kür, Araz çaylarının ərazisi və digər ərazilərdə böyük və kiçik xanlıqlar yarandı. Kiçik xanlıqların içərisində Cavad xanlığı diqqəti cəlb edir. Kür və Araz çaylarının sahillərində yaşayan əhalinin əsas məşğuliyyəti əkinçilik olmuşdur. Cavad kəndi qəza kimi fəaliyyət göstərdiyi dövrdə maldar tayfalar qış aylarında bu yerlərə qışlağa gəlirdilər. Taxılçılıq, tütün, bostançılıq, heyvandarlıq da əhalinin əsas məşğuliyyəti idi. Oturaq əhali qustar əl əməyi ilə məşğul olur, saxsıdan, metaldan, şüşədən, müxtəlif məmulatlar düzəldir, həsir, xalça, palaz, çuval və s. əşyalar toxuyurdular. Muğan bölgəsində yaşayan Sabirabad əhalisinin məşğuliyyətini əks etdirən materiallar rayonun tarix-diyarşünaslıq muzeyində qorunub saxlanılır.

  • Muğan xalçası

  • Palaz

  • Həsir

  • Papaq

Bu gün də bir çox sənətkarlıq növləri ilə bir qisim əhali məşğul olur. Taxta işi, dəmirçilik, qalayçılıq, papaqçılıq, pinəçilik, toxuculuq, tikişçilik və s. sahələr inkişaf etdirilir.

Milli geyimlər

Ötən əsrlərdə qadınlarımız əsasən qırçınlı və büzməli tuman, köynək, yundan əl ilə sırınmış sırıqlı geyinər, başlarına ağ, noxudu kəlağayı, qrebdişin və tirmə şallar örtər, zərbafta ilə işlənmiş yay və qış arxalıqları geyinərdilər. Kişilər və uşaqlar ətəkləri büzməli şalvarlar geyinər, qışda altdan dizlik, əyinlərinə gödəkçə, sırıqlı, ayaqlarına yun corab və başlarına isə papaq geyinərdilər.

  • Kəlağayı

Milli folklor

Əsas məqalə: Azərbaycan folkloru

Sabirabadda yerli əhali ilə yanaşı Mexseti türkləriErmənistan torpaqlarından qovulmuş soydaşlarımız da yaşayır. Onların adət-ənənələri artıq el-oba arasında kütləvi hal almışdır. Türk folklor ansamblı rayonun ictimai tədbirlərində həmişə yaxından iştirak edir. Rayonda Dönüş, Qulami Quliyev adına Xalq Çalğı Alətləri Ansamblı və Ailə ansamblı fəaliyyət göstərir.

Kulinariya

Əsas məqalə: Azərbaycan mətbəxi

Bu gün Sabirabad bostan bitkisi olan qarpızı ilə məşhurdur. Hətta onun qabığından belə mürəbbə bişirirlər. Qarpız çox yeyilən həm də müalicəvi məhsuldur. Məclislərdə və evlərdə ən çox bişirilən ət yeməkləri piti, qovurma, dolma, çığırtma, cız-bız, kabab, bozartma, kələfur və s. lobyalı, balqabaqlı plov, qaralı aş, tutmac, kəsmə əriştə, ovduğ, dovğa, ayran, təndir çörəyi, lavaş, fətir rayonun mili kulinariyasının əsasını təşkil edir.

Qış aylarında müxtəlif turşular, şorabalar da qoyulur, tut və qarpızdan doşab və bəhməz hazırlanır.

  • Piti

  • Dolma

  • Çığırtma

  • Kabab

  • Plov

  • Əriştə hazırlanması

  • Dovğa

  • Ayran

  • Təndir çörəyi

  • Lavaş

  • Fətir çörəyi

  • Şoraba

Baba Samid məqbərəsi

Türbə Sabirabad rayon Şıxlar kəndi ərazisində magistral yolunun kənarında yerləşir. Türbənin tarixi haqqında Azərbaycan Tarix institutunun professoru, tarix-elmləri doktoru Məşədixanım Nemətova araşdırmalar aparmış və bu haqda fikirlərini dəfələrlə nəşr etdirmişdir. Baba Samid türbəsinin ərəb-fars dillərində yazılmış 9 sətrlik 1-ci 3 sətrində Qurandan XIX surə, 31–32-ci ayələr yazılmışdır. 4–5-ci sətrlər Həzrəti Əlinin tərifinə həsr olunmuş, qalan 4 sətrdə türbənin səfəvi padşahı I Şah Təhmasib vaxtında Şirvan bəylərbəyisi Abdulla xanın əmri ilə 993-cü ildə hicri ilinin zülqəddə ayında "xoşbəxtliklər mənbəyi olan seyidlərin (burada seyid "böyük" mənasındadır) başçısı Baba Samid ibn Bektaş ibn Sultan Əli ibn Həzrəti Musa Ərriza üçün bina olunmuşdur" sözləri yazılmışdır. Kitabədən göründüyü kimi Baba Samid Hacı Bektaşın oğludur. Onu da İmam Rza (ə.s) (765–818-ci illər) ilə bağlayırlar. Hacı Bektaşın İmam Rzanın oğlu kimi (yəni təriqət övladı) verilməsi onun rəhbərlik etdiyi cəmiyyətin şiəliklə məşğul olmasına işarədir.

Maraqlı guşələr, mənzərələr

Qədim Azərbaycanın bərəkətli torpaqları olan Şirvanla Muğanı birləşdirən Kür çayı ilə həsrət, ayrılıq simvolu olmuş Araz çayı Sabirabadda bir-birinə qovuşur. Bu yer "SUQOVUŞAN" adlanır. Rayonun ən böyük kəndlərindən biri və rayonda çıxan qəzet bu adı daşıyır. Şəhərin mərkəzində Kür-Araz mehmanxana kompleksi və şadlıq sarayı fəaliyyət göstərir. Kür çayının öz məcrasını dəyişməsi nəticəsində rayon ərazisində bir çox göllər, o cümlədən Sarısu gölü yaranmışdır.

Meşəliklər

Sabirabad rayonun 3287 ha meşə fondu torpaqları vardır. Bulduq, Həşimxanlı, Kürkəndi, Ətcələr, Axtaçı, Qaratuğay, Güdəcühür, Şıx Salahlı, Salmanlı, Poladtuğay kəndlərindəki meşəliklərdə qovaq, söyüd, tut, iydə, ağcaqayın, şeytan ağacı, göyrük ağacları üstünlük təşkil edir.

# Abidələrin inventar nömrəsi Abidələr İstismara verildiyi tarix Ünvanlar
1 1661 Cavad Şəhərgahı III-XVIII əsrlər Cavad kəndi
2 1662 Cavad nekropolu e.ə III və e.ə II əsrlər Cavad kəndi
3 1663 Yastıqobu küp qəbirləri nekropolu Antik dövr Əhmədabad kəndindən 1.5 km şərqdə
4 1664 Nekropol Antik dövr Abdulan kəndi
5 1665 Surra küp qəbirləri nekropolu e.ə V və I əsrlər Surra kəndi
6 1666 Surra yaşayış yeri e.ə V və I əsrlər Surra kəndi
7 1667 Qaratəpə nekropolu e.ə V və II əsrlər Qaratəpə kəndi
8 1668 Qaratəpə yaşayış yeri III və VII əsrlər Qaratəpə kəndi
19 1669 Bulaqlı nekropolu e.ə II minillik Bulaqlı kəndi
10 1670 Qalaqayın yaşayış yeri I və III əsrlər Qalaqayın
11 1671 Şəhərgah yaşayış yeri IV və XVII əsrlər Zəngənə kəndi
12 4952 Şamaxı məscidi XIX əsr Sabirabad şəhəri,İsmət Qayıbov küçəsi
13 4953 Qəzli məscidi Qəzli məscidi
14 4954 Baba Samid məqbərəsi 1582-ci il Şıxlar kəndi
17 4955 Qalaqayın məscidi 1657-ci il Qalaqayın kəndi
16 5680 Böyük Vətən Müharibəsində həlak olmuş həmvətənlərimizin abidəsi Sabirabad şəhəri,Mərkəzi mədəniyyət və istirahət bağı

Ümumtəhsil məktəblərinin sayı: 85

1) Şəhərdə: 9
2) Kəndlərdə: 76

Tam orta məktəblər: 65

1) Şəhərdə 8
2) Kəndlərdə 57

Ümumi orta məktəblər: 15

1) Şəhərdə 1
2) Kəndlərdə 14
İbtidai məktəblər: 5
Rayon üzrə şagirdlərin sayı: 24606
Rayon üzrə müəllimlərin sayı: 2688
Rayon üzrə texniki işçilərin sayı: 1084
Məktəbdənkənar tərbiyə müəssisələrinin sayı: 1
Bu müəssisələrə cəlb olunmuş şagirdlərin sayı: 348

Sabirabad rayon Təhsil şöbəsinin binası 2009-cu ildə istifadəyə verilmişdir.

Son illərdə tikilən, təmir olunan və istifadəyə verilən məktəblər

Axtaçı MuğanÇığırğan kənd tam orta məktəbləri H.Əliyev Fondunun vəsaiti hesabına 2005-ci ildə tikilib istifadəyə verilmişdir.

Mürsəlli və Qasımbəyli kənd tam orta məktəbləri 2011-ci ildə əsaslı təmir olunmuş və istifadəyə verilmişdir. Hər iki məktəbin açılışında Azərbaycan Respublikasının Prezidenti cənab İlham Əliyev iştirak etmişdir.

Ulacalı, Əsgərbəyli, Muradbəyli kənd tam orta məktəbləri 2011-ci ildə əsaslı təmir olunmuşdur.

Sabirabad şəhər 2 saylı uşaq bağçası əsaslı təmir edilmiş, Qasımbəyli kəndində qəza vəziyyətində olan uşaq bağçası sökülərək yerində yeni müasir bağça binası tikilmişdir.

2012-ci ildə N.Gəncəvi adına 5 saylı şəhər, Z.Tağıyev adına 6 saylı şəhər tam orta məktəblərində bərpa-gücləndirmə işləri başa çatdırılmışdır.

E.Nadirov adına 8 saylı şəhər tam orta məktəbi üçün 480 şagird yerlik, Yuxarı Axtaçı kənd tam orta məktəbi üçün 240 şagird yerlik, Nərimankənd kənd tam orta məktəbi üçün isə 480 şagird yerlik məktəb binaları tikilib istifadəyə verilmişdir.

2013-cü ildə M.Ə.Sabir adına 1 saylı tam orta məktəb tikilib istifadəyə verilmişdir. 29 avqust 2013-cü il tarixə Azərbaycan Respublikasının Prezidenti cənab İlham Əliyev məktəbdə aparılan tikinti işləri ilə tanış olmuşdur. Qaraağac, Kovlar, 1 saylı QaragüneyXəlfəli kənd tam orta məktəbləri də əsaslı təmir edilmişdir. Qeyd olunan məktəblərin hamısı lazımi inventar və avadanlıqlarla təmin olunmuşdur. Nəriman Nərimanov adına 2 saylı beynəlmiləl məktəb-liseydə və Yastıqobu kənd ümumi orta məktəbində də təmir işi aparılmışdır.

2014-cü ildə Səməd Vurğun adına 3 saylı şəhər və 2 saylı Cavad kənd tam orta məktəblərinin dam örtüyü dəyişdirilmiş, fasad hissəsi təmir olunmuşdur. 460 şagird yerlik Çöl Beşdəli kənd tam orta məktəbi əsaslı təmir olunmuşdur.

2016-cı ildə Moranlı kənd tam orta məktəbi şagirdlərin istifadəsinə verilmişdir. Yaxa Dəllək kənd tam orta məktəbində son tamamlanma işləri gedir.

Heydər Əliyev Fondunun təşəbbüsü ilə Sabirabad şəhərində 3 saylı uşaq bağçasının yeni binası tikilmiş, 15 dekabr 2014-cü ildə 100 yerlik uşaq bağçasının açılışında Azərbaycan Respublikasının Prezidenti cənab İlham Əliyev iştirak etmişdir. 2015-ci ildə Sabirabad şəhəri 1 saylı, Axısxa və Çöl Beşdəli kənd uşaq bağçalarının da binalarında əsaslı təmir işi başa çatdırılmışdır. 2016-cı ildə Ulacalı kənd uşaq bağçasının yeni binası tikilmişdir. 2017-ci ildə Qaraağac kənd uşaq bağçasının binası əsaslı təmir edilmişdir.

Sabirabad Dövlət Sosial İqtisadi Kolleci

Sabirabad Dövlət Sosial İqtisadi Kolleci orta ixtisas təhsili şəbəkəsinin təkmilləşdirilməsi məqsədilə Nazirlər Kabinetinin qərarına əsasən Sabirabad Kənd Təsərrüfatı Texnikumunun bazasında yaradılmışdır. Kollecdə 40 nəfər pedaqoji işçi çalışır. Ümumi işçilərin sayı 93 nəfərdir. Hazırda kollecdə 570 nəfər tələbə aşağıdakı ixtisaslar üzrə təhsil alırlar:

  • fiziki tərbiyə
  • peşə təlimi
  • yol hərəkətinin təşkili
  • baytarlıq
  • mühasibat uçotu
  • maliyyə işi
  • bank işi
  • ailə və ev təhsili
  • bələdiyyə təsərrüfatının təşkili
  • arxiv işi və kərguzarlıq
  • kitabxana və informasiya təminatı

Burada ixtisasların tələbata uyğunlaşdırılması daim diqqət mərkəzində saxlanılır. Kollecin 9456 ədəd kitab fonduna malik kitabxanası vardır. Kitabxana yeni dərslik, dərs vəsaitləri, bədii ədəbiyyatla daim zənginləşir. Eyni zamanda kollecdə müasir dövrün tələblərinə cavab verən oxu zalı tələbə və müəllimlərin istifadəsinə verilmişdir. Kollecdə dərs otaqlarının əyaniliklə zənginləşdirilməsi, təmir-bərpa işləri müntəzəm aparılır.

Sabirabad Peşə Liseyi

Sabirabad Peşə liseyi 1974-cü ildə orta texniki peşə məktəbi kimi fəaliyyətə başlamış, 1996-cı ildə ona lisey statusu verilmişdir. Lisey 7 hektar ərazidə yerləşir, 1 tədris, 2 yataqxana binası vardır. Liseydə 240 nəfər şagird təhsil alır.

8 ixtisas qrupu vardır:

  • traktorçu-maşinist, təmirçi-çilingər
  • kənd təsərrüfatı maşın və avdanlıqlarının təmiri üzrə çilingər
  • meliorasiya işlərinin traktorçusu, təmirçi-çilingər
  • heyvanlarda süni mayalanma üzrə texnik-dərzi
  • əl elektrik qaynaqçısı
  • kompüter ustası
  • pambıqçı

Şagirdlərin təlim-tərbiyəsi və ixtisas hazırlığı ilə 38 nəfər işçi, o cümlədən 24 müəllim, 14 istehsalat təlimi ustası məşğuldur.

Peşə liseyində 19 fənn kabineti yaradılmışdır.

Sabirabad Mərkəzi Rayon Xəstəxanası haqqında ümumi məlumat

Sabirabad Mərkəzi Rayon Xəstəxanası H.Əliyev prospekti 97 ünvanında yerləşməklə rayon üzrə 320 çarpayıdan ibarətdir. 205 çarpayı MRX-da yerləşməklə 7 şöbəni əhatə edir.

  1. Cərrahiyyə şöbəsi — 65 çarpayı (Qulaq-burun-boğaz və göz palataları ilə birlikdə).
  2. Reanimasiya şöbəsi — 10 çarpayı
  3. Terapiya şöbəsi — 30 çarpayı
  4. Mamalıq-Qinekoloji şöbə — 40 çarpayı
  5. Nevroloji şöbə — 15 çarpayı
  6. Yoluxucu xəstəliklər şöbəsi — 15 çarpayı
  7. Pediatriya şöbəsi — 30 çarpayı
  8. Vərəm əleyhinə xəstəxana — 25 çarpayı
  9. Poliklinika şöbəsi.
  10. 6 kənd sahə xastəxanasında ümumilikdə 90 çarpayı fəaliyyət göstərir.

Mərkəzi rayon xəstəxanasının nəzdində Təcili-Tibbi yardım stansiyası fəaliyyət göstərir. Sabirabad Mərkəzi Rayon Xəstəxanasının yerlərdə 78 tibb müəssisəsi fəaliyyət göstərir.

Bunlardan həkim məntəqəsi- 30
Tibb məntəqəsi — 38

Sabirabad MRX-da 558 nəfər tibb işçisi çalışır. Bunlardan həkim 122 nəfər, orta tibb işçisi 436 nəfərdir. Son 5 il müddətində MRX-nın tibb müəssisələrindən Sabirabad Regional Perinatal Mərkəzi müasir tibbi-diaqnostik avadanlıqlarla təchiz edilməklə Respublika Səhiyyə Nazirliyi tərəfindən, Yolçubəyli həkim məntəqəsi Yapon Səfirliyi tərəfindən, Əsgərbəyli tibb məntəqəsi Fövqaladə Hallar Nazirliyi tərəfindən, Həşimxanlı, Mürsəlli, Quruzma həkim məntəqələri, Yastıqobu, Qəfərli, Osmanlı, Kürkəndi tibb məntəqələri QHT təşkilatı tərəfindən tikilib istifadəyə verilmişdir. Hal-hazırda Qasımbəyli həkim məntəqəsi FHN tərəfindən tikilməkdədir. MRX 1974-cü ildə tikilib istifadəyə verilmişdir.

Əsas iqtisadi göstəricilər

# 2016-cı il 2017-ci il % artma və azalma
1 Rayonun ərazisi 1469,4 1469,4 100,0 0
2 Əhalinin sayı ( min nəfər) 172,6 174,8 101,3 2,2
3 Şəhər əhalisi 30,3 30,6 101,0 0,3
4 Kənd əhalisi 142,3 144,1 101,3 1,8
5 Mövcüd təsərrüfatın sayı 34932 35088 100,4 156
6 Şəhər üzrə təsərrüfatın sayı 6601 6651 100,8 50
7 Kənd üzrə təsərrüfatların sayı 28331 28437 100,4 106
8 Doğulanlar (nəfər) 3323 3141 94,5 -182
19 Ölüm (nəfər) 894 911 101,9 17
10 Nigah (nəfər) 1255 1134 90,4 -121
11 Boşanma (nəfər) 113 121 107,1 8
12 Rayona gələnlər (nəfər) 180 134 74,4 -46
13 Rayondan gedənlər (nəfər) 282 347 123,0 65
14 Qaçqınlar (ailənin sayı) 485 484 99,8 -1
(şəxslərin sayı) 2314 2300 99,4 -14
15 Məcburi köçkünlər (ailənin sayı) 1412 1406 99,6 -6
(şəxslərin sayı) 5852 5842 99,8 -10
16 Əsas kapitala yönəldilmiş investisiya (min manat) 76911,9 70451,3 91,6 -6460,6
17 Tikinti-təşkilatlara gördüyü işin həcmi (min manat) 89231,1 65397,8 73,3 -23833,3
18 Sənaye məhsulunnun həcmi (min manat) 10477,5 11091,6 105,9 614,1
19 Nəqliyyat sektorunda yük və sərnişin daşınmasından məhsul buraxlışı (min manat) 4868,9 5034,7 103,4 165,8
20 Rabitə xidmətinin həcmi (min manat) 500,8 546,2 109,1 45,4
21 Pərakəndə ticarət dövriyyəsi (min manat) 231960,6 302945,2 130,6 70984,6
22 Pullu xidmət (min manat) 46140,8 49610,7 107,5 3469,9
23 Məişət xidməti (min manat) 7196,4 76354,2 1061,0 69157,8
24 Orta aylıq əmək haqqı 257,6 260,7 101,2 3,1
25 Yeni iş yeri 3080 18453 599,1 15373

Sabirabad rayonu respublikanın iri kənd təsərrüfatı rayonlarından biridir. Yaxın keçmişdə bu rayon pambıq və taxıl istehsalında qazandığı uğurlara görə respublikada şöhrət qazanmışdır.

Əldə edilmiş yüksək göstəricilərə görə 5 nəfər kənd təsərrüfatı işçisi keçmiş SSRİ-nin ən nüfuzlu ordeninə layiq görülməklə Sosialist Əməyi Qəhrəmanı adını almışdır.

Keçmiş ittifaq respublikaları arasında ilk dəfə olaraq 18 fevral 1995-ci ildə "Aqrar islahatların əsasları haqqında" "Sovxoz və kolxozların islahatı haqqında" və 16 iyul 1996-cı ildə "Torpaq islahatı haqqında" Azərbaycan Respublikasının Qanunları qəbul olundu. Sabirabad rayonunda torpaq islahatı qısa müddətdə başa çatdırıldı. Keçmişdə mövcud olmuş 45 kolxoz təsərrüfatı ləğv edildi. Onlara məxsus torpaq və əmlak payçılar arasında bölüşdürüldü.

1 Sabirabad rayonunun ümumi ərazisi (ha) 146911
2 ondan dövlətdə saxlanılan (ha) 32543
3 Bələdiyyə mülkiyyətinə verilib (ha) 58666
4 Xüsusi mülkiyyətə verilib (ha) 55702
5 ondan pay torpağı verilib (ha) 45236
6 Pay torpağı alan ailələrin sayı 23763

2017-ci ildə bitkiçilik məhsulları istehsalı aşağıdakı kimi olmuşdur:

# Əkin sahəsi

hektar

Məhsuldarlıq sentner Məhsul

ton

1 Taxıl 24625 39,4 95720
2 Paxlalı 83 31,0 257
3 Pambıq 15055 12,07 18169,4
4 Qarğıdalı 627 59,3 7108
5 Günəbaxan 17 14,0 23,8
6 Otarmaq üçün xəsil arpa 5
7 Kartof 1338 140,2 18826
8 Tərəvəz 3302 151,1 64059
9 Bostan 3881 257,1 99770
10 Yonca 19324 84,7 163730
11 Meyvə toplanıb 19353
12 Üzüm toplanıb 1318
13 Birillik ot 12 77,5 93
Cəmi 68269

Əsas məqalə: Suqovuşan (qəzet)

Ötən əsrin əvvəllərində dairə kimi ayrı-ayrı qəza və mahalların tərkibində fəaliyyət göstərən Petropavlovkaya 1930-cu ildə inzibati rayon statusu veriləndə onun rəsmi mətbu orqanını təsis etmək barədə qərar qəbul edilib. Qəzetə "Pambıq cəbhəsində" adının verilməsi də dövlət siyasətindən irəli gəlib. Kənd təsərrüfatının kollektivləşdirilməsi siyasətinin ortaya atıldığı bir vaxtda Muğan düzündə pambıqçılığın inkişaf etdirilməsi, bütün qüvvələrin bu strateji əhəmiyyətli məhsulun istehsalının artırılması naminə səfərbərliyə alınması üçün təbliğat-təşviqat işlərinin gücləndirilməsində "Pambıq cəbhəsində" qəzetinin üzərinə mühüm vəzifələr düşürdü. Bir il sonra rayona Azərbaycanın böyük şairi Mirzə Ələkbər Sabirin adı verildi. Qəzet isə hələ də iki səhifə həcmində A-3 formatında çıxır, materiallar əl şriftləri ilə yığılır, mexaniki üsulla çap olunurdu.1948-ci ilə kimi 777 nömrəsi çıxıb. İndiki İsmət Qayıbov küçəsi 16 (o vaxtkı İnqilab) yerləşən qəzet kiril əlifbası ilə 1000 tirajla buraxılmışdır.Qəzetin 50-ci illərdə redaktoru olmuş mərhum Paşa Nuriyev qeyd edir ki,o vaxt dövlət sirlərini qəzetdə vermək qadağan idi. Buna nəzarət etmək üçün raykomda "qlavlit" deyilən nəzarətçi var idi.Biz qəzetdə tənqidə çox yer verirdik. O vaxtlar hətta raykom işçilərini də tənqid etmək olardı. Mən qəzetə gələndə qəzet əllə fırlatmaqla çap edilirdi. Çap məsələsini qaldırdım. Elektriklə işləyən çap maşını alıb qurdurdum. Şrift sarıdan çətinliklər var idi. Yeni şriftlər alıb gətirdim.

1962-ci ildə "Pambıq cəbhəsində"nin fəaliyyətinə xitam verilib. Azərbaycan KP MK-nın qərarına əsasən yaradılan Sabirabad rayonlararası "Muğan" qəzeti Əli Bayramlı – indiki Şirvan şəhəriniSaatlı rayonunu da əhatə edirdi.

  • Rayon qəzetinin yaranma dövrü

1969–1982-ci illər Azərbaycanda bütün sahələrin, o cümlədən mətbuatın və jurnalistikanın inkişafında çox mütərəqqi dövr olub. Respublikanın mətbu orqanlarının, o cümlədən rayon qəzetlərinin inkişafı, redaksiyaların ixtisaslı jurnalist kadrları ilə təmin edilməsi istiqamətində mühüm addımlar atılıb. Mətbəələr ilbəil müasir poliqrafiya maşınları ilə təmin edilir, qəzetlərin tirajı yüksəlirdi. Qəzetin tirajı da artıq 20 min nüsxə həddinə çatmışdı.

1992-ci ildə qəzet təsisçilərinin və çoxsaylı oxucuların təklifi ilə qəzetin adı dəyişdirilərək "Suqovuşan" adlandırılıb".

Qeyd edək ki, 2005–2007-ci illərdə qəzetin adı dəyişdirilib "Muğanın səsi" qoyulmuşdur.Amma 2007-ci ildə jurnalistlərin təkidi ilə yenidən "Suqovuşan" qəzeti adlandırılmışdır.

Vaxtaşırı olaraq 8 hətta 12–16 səhifəlik qəzet buraxılıb. Dəfələrlə A2 formatında qəzet nəşr edilib.

Sabirabadın 80 illiyi, 2011-ci ilin yekunları, İdman ili münasibətilə iriformatlı rəngli və xüsusi parlaq kağızlarda çap olunub.

Hazırda redaksiyada 2 müxbir, 1 müxbir-dizayner, 1 fotoqraf, 1 operator, 1 mühasib işləyir. Cəmi ümumilikdə kollektivin sayı 6 nəfərdir.

Redaksiyanın jurnalist kollektivi işçilərindən Rayon İcra Hakimiyyəti tərəfindən dəfələrlə fəxri fərmanla mükafatlandırılıb. Bundan əlavə Yeni Azərbaycan Partiyasının Sabirabad rayon nümayəndəliyi tərəfindən fəxri fərmanla da mükafatlandırılıb. Hazırki baş redaktoru Həsən bəy Zərdabi mükafatı, ilin peşakar idman jurnalisti, Qızıl qələm mükafatına layiq görülüb. Müxbirlərin üçü Azərbaycan Jurnalistlər Birliyinin üzvüdür. Qəzet həm də Mətbut Şurasının üzvüdür

Sabirabad rayon Gənclər və İdman İdarəsi 1994-cü ildən fəaliyyət gostərir. Fəaliyyətə başladığı müddətdən idarə bütün idman təşkilatlarını ətrafında birləşdirmişdir.

İdmanın inkişaf etdirilməsi ilə bağlı 2008-ci ildə cənab prezidentimiz İlham Əliyevin təşəbbüsü ilə Sabirabad Olimpiya İdman Kompleksi istifadəyə verilmişdir.

Sabirabad OİK-nin istifadəyə verilməsi Sabirabad rayonunun inkişafına böyük töhfə vermişdir. Beləki hazırda Sabirabad Olimpiya İdman Kompleksində sərbəst güləş, boks, mini futbol, karate, trenajor, stolüstü tennis, üzgüçülük, atletika idman növləri tədris olunur.

Futbol

Hazırda rayonda süni örtüklü bir usaq futbol meydançası inşa edilmiçdir. İkinci sünü örtüklü meydançanın inşasına start verilmişdir. Rayonda üç yaş qrupunda uşaq futbolu fəaliyyət göstərir. Rayonun futzal komandası isə ölkə çempionatında oynayır.

Güləş

Bu idman növünə rayonda daha böyük maraq var. Hazırda 500-ə yaxın yeniyetmə və gənc sərbəst güləş üzrə idman növü ilə məşğul olur. Bu güləşçilərdən respublika çempionları Mahir Əliyevi, Seyfulla Mehdiyevi, Vüqar Kərimovu, Şahin Abbasovu misal göstərmək olar. Sərbəst güləş idman növü ilə Sabirabad OİK, "Məhsul" KKİC-nin UGİM, rayon Təhsil şöbəsinin UGİM məşğul olurlar.

Boks

Boks İdman növü rayonda yeni yaranıb. Bu idman növü ilə 50 yaxın yeniyetmə və gənc məşğul olur.

Karate

Sabirabad karateçiləri respublika çempionatlarında iştirak edərək, müxtəlif yarışların qalibi olublar.

Atletika

Atletika idman növü rayonun orta məktəblərində daha çox yayılmışdır. Bu idman növü üzrə respublika çempionu Rüfər Mehdiyevdir.

Stolüstü tennis və üzgüçülük idman növü isə rayonda yeni inkişaf etdirilməyə başlamışdır.

Poçt və rabitə

Sabirabad rayonunda 24 Avtomat Telefon Stansiyası vasitəsilə əhaliyə telefon-rabitə xidməti göstərilir. Bütün kordinat tipli ATS-lər elektron tipli ATS-lərlə əvəz olunmuşdur. ATS-lərin 8960 montaj tutumundan 6727-i istifadə edilir. Gələcəkdə 2227 abonent bu növ rabitə xidmətindən istifadə edə bilər. Rayonda 2232 montaj tutumu olan genişzolaqlı internet xidmətindən ozəl provayderlərlə birlikdə 3559 abonent istifadə edir. İnternetdən istifadəedilməsi üçün 531 boş port mövcuddur. 1 şəhər və 23 kənd ATS-nin hər birində internet xidməti göstərilir. Respublikanın 23 rayonunda o, cümlədən Sabirabad rayonunda da əhaliyə göstərilən internet xidmətinin yaxşılaşdırılması məqsədilə avadanlıqlar daha müasir avadanlıqlara əvəz olunur. Görülən tədbirdən sonra internet xidmətinin sürəti artacaqdır. Kəndlərdə geniş zolaqlı internet şəbəkəsinin yaradılması və rabitə xidmətinin yaxşılaşdırılması üçün bir sıra kənd ATS-lərində 48 portallıq DSLAM tipli avadanlıq quraşdırılaraq abunəçilərə yüksək sürətli internet xidməti göstərilir.2017-ci ildə 168 abonent üçün telefon xətti çəkilmişdir ki, bunun da 80-ni şəhər, 88 isə kənd ərazilərində olmuşdur.

Sabirabad Poçt filialının nəzdində 3 şəhər poçt şöbəsi, 35 kənd şöbəsi, 8 poçt agentliyi və Zəngilan rayonundan olan məcburi köçkünlər üçün rayonun Rüstəmli kəndində salınmış qəsəbədə poçt agentliyi fəaliyyət göstərir. Poçt şöbələri tərəfindən əhaliyə 41 növ poçt-rabitə xidməti göstərilir.

Banklar

Sabirabad rayonunda 7 bank müəssisələri fəaliyyət göstərir.

  • "Kapital Bank" Sabirabad rayon filialı
  • "Vijin Fond Azərkredit" MMC-nin Sabirabad rayon filialı
  • "Bank Respublika ASC"-nin Sabirabad rayon filialı
  • "DəmirBank" Sabirabad rayon filialı
  • "Bank of Azerbaijan" Sabirabad rayon filialı
  • "FİNQA- Azerbaijan" Qeyri bank kredit təşkilatının Sabirabad rayon filialı
  • "Aqroinvest kredit ittifaqı"nın Sabirabad rayon üzrə nümayəndəliyi

Sabirabad rayonunun III və IV kateqoriyalı avtomobil yolları vardır.

Rayonun avtomobil yollarının uzunluğu 522 km-dir.Ölkə üzrə çəkisi 7,9 %-dir.

Respublika əhəmiyyətli avtomobil yolunun uzunluğu 243 km-dir.Ölkə üzrə çəkisi 8,6 %-dir.

Yerli əhəmiyyətli avtomobil yolunun uzunluğu 279 km-dir.Ölkə üzrə çəkisi 7,8 %-dir.

Rayon ərazisindən dəmiryolu nəqliyyatı da geniş istifadə olunur.

  1. Həsən xan MuğanlıCavad xanlığının hakimi.
  2. Məhəmmədsalah хanCavad xanlığının xanı.
  3. Lütfiyar İmanov — Azərbaycan opera müğənnisi (dramatik tenor), Bakı Musiqi Akademiyasında müəllim-professoru. SSRİ xalq artisti
  4. Mirhəmid Həmidov — Sabirabad Rayon Partiya Komitəsinin birinci katibi,Sabirabad Rayon İcra Hakimiyyətinin başçısı,deputat.
  5. İbadulla Ağayev — Tibb elmləri doktoru.
  6. Vaqif Qurbanov– "Muğansutikinti" Açıq Səhmdar Cəmiyyətinin sədri
  7. Bəybala Xankişiyev-İqtisadiyyat üzrə fəlsəfə doktoru, Azərbaycan Dövlət İqtisad Universitetinin professoru, Azərbaycan Respublikasının əməkdar iqtisadçısı.
  8. Vaqif Məmmədov — Azəraqrartikinti" ASC-nin Sabirabad Aqrartikinti filialının müdiri.
  9. Azad Əsgərov — qaydasız döyüşçü və güləşçi.
  10. Böyükkişi Ağayev — akademik, tibb elmləri doktoru, Azərbaycanın görkəmli alimi, cərrah, tibb xadimi, pedaqoq, xeyriyyəçi.
  11. Məhəmməd Xəlilov — İkinci Dünya müharibəsi iştirakçısı, İtaliya Xalq Müqavimət Hərəkatının iştirakçısı, İtaliya Qəhrəmanı.
  12. Ayaz İsmayılov — İkinci Dünya müharibəsi iştirakçısı.
  13. Bəxtiyar Məmmədzadə — Azərbaycan filoloqu, əruz vəzninin tədqiqatçısı.
  14. Elşad Əhmədov — AMEA Zoologiya İnstitutu, elmi işlər üzrə direktor müavini, biologiya elmləri doktoru, dosent.
  15. Mirzə Güllər — 19 əsrdə yaşayıb-yaratmış ilk azərbaycanlı peşəkar xanəndə qadın.
  16. Məmməd Nəsirov — tibb üzrə professor,ali dərəcəli cərrah.
  17. Nisə Bəyim — Azərbaycan şairi,AYB-nin üzvü.
  18. Pənah Hüseyn — Azərbaycan Respublikasının Baş Naziri.
  19. Rafiq Nəsirov — Azərbaycan rəssamı,Azərbaycanın əməkdar artisti, Azərbaycan Respublikası Prezidentinin fərdi təqaüdçüsü.
  20. Sabir Nuri Türkel — azərbaycanlı şair, ədəbiyyat tədqiqatçısı, Azərbaycan Yazıçılar Birliyinin üzvü.
  21. Vladimir Qafarov — şair, tərcüməçi,Azərbaycan Yazıçılar Birliyinin üzvü, Azərbaycan SSR Əməkdar mədəniyyət işçisi, Azərbaycan SSR Əməkdar incəsənət xadimi.
  22. Yavər Camalov — Azərbaycan Respublikasının Müdafiə Sənayesi keçmiş naziri.
  23. Zakir QuliyevAzərbaycan Respublikası Meliorasiya və Su Təsərrüfatı Açıq Səhmdar Cəmiyyətinin sədr müavini.
  24. Zülfüqar Musayev — Dövlət xadimi, "Azdövsutəslayihə" institutunun (IV) direktoru.
  25. Şəmsəddin Orucov20 Yanvar Şəhidi.
  26. Zəbulla Əliyev20 Yanvar Şəhidi.
  27. Ramiz Qasımov — Rusiya Federasiyasının əməkdar elm xadimi, "Qazprom" ASC-nin və "Şimali Qafqaz Elmi Tədqiqat və Layihə İnstitutu" (ŞimQafETLİ) ASC-nin baş direktoru.
  28. Zəminə Aslanova — Azərbaycan SSR Ali Sovetinin(7, 8 və 9-cu çağırış) deputatı, Azərbaycan pambıq ustası(1973), SSRİ Dövlət Mükafatı laureatı(1976)
  29. Miryusif Mirnəsiroğlu — Azərbaycan yazıçısı və şairi.
  30. Fatma Hüseynova — pambıqçı, Sosialist Əməyi Qəhrəmanı, I dərəcəli "Əmək" ordeni laureatı.
  31. Xəlil Mirzə — Azərbaycan Yazıçılar Birliyinin üzvü, şair-publisist.
  32. Xankişi Xankişiyev — iqtisad elmləri namizədi,dosent.
  33. Asif AğayevBeyləqan Rayon İcra Hakimiyyətinin başçısı.
  34. Mirzəcan XəlilovAzərbaycan Respublikası Milli Məclisinin V çağırış deputatı.
  35. Asif HüseynovŞabran Rayon İcra Hakimiyyətinin başçısı.
  36. Azər Məmmədov — azərbaycanlı yazıçı, publisist, televiziya aparıcısı, 2001-ci ildən Azərbaycan Yazıçılar Birliyinin üzvü.
  37. Lotu Hikmət — azərbaycanlı qanuni oğru.
  38. Rizvan MuradovAzərbaycan Silahlı Qüvvələrinin şəhid əsgəri.
  39. Ədalət BayramoğluTürkiyədə fəaliyyət göstərmiş azərbaycanlı miniatür rəssam, heykəltəraş, keramika ustası.
  40. Aslan Xankişiyev — "Ədalət Keşiyində" qəzetinin təsisçi və baş redaktoru, "MediaMaqnatTV.info" saytının rəhbəri.
  41. Elçin Quliyev — Millət vəkili.
  42. Elvin Əliyev — futbolçu.
  43. Oqtay Əliyev — rəssam-dizayner.
  44. İlkin Həsəni — televiziya aparıcısı, aktyor, prodüser.
Fərhad Ağayev
Mübariz Əhmədov
Murad Mirzəyev


# Bələdiyyələrin adı Bələdiyyələr üzrə
əhalinin sayı
Ərazisi km² Bələdiyyə

üzvlərin sayı

1 Sabirabad bələdiyyəsi 30776 12,46 15
2 Azadkənd bələdiyyəsi 7033 51,13 10
3 Axısxa bələdiyyəsi 2538 24,19 7
4 Qalaqayın bələdiyyəsi 7551 27,12 10
5 Qaralar bələdiyyəsi 6148 39,18 10
6 Qaratəpə bələdiyyəsi 6039 49,69 9
7 Qaragüney bələdiyyəsi 4860 27,35 9
8 Qasımbəyli bələdiyyəsi 5340 37,05 9
9 Quruzma bələdiyyəsi 13112 87,77 13
10 Yolçubəyli bələdiyyəsi 8782 50,34 10
11 Kürkəndi bələdiyyəsi 6783 53,12 8
12 Minbaşı bələdiyyəsi 5754 50,86 11
13 Moranlı bələdiyyəsi 7992 86,79 10
14 Muğan Gəncəli bələdiyyəsi 7276 87,65 11
15 Nizami bələdiyyəsi 6610 84,16 11
16 Surra bələdiyyəsi 2802 34,11 9
17 Ulacalı bələdiyyəsi 9716 57,76 11
18 Çöl Beşdəli bələdiyyəsi 2927 43,35 8
19 Şıx Salahlı bələdiyyəsi 3104 25,55 6
20 Həşimxanlı bələdiyyəsi 4495 32,06 8
21 Cavad bələdiyyəsi 9473 68,09 11
22 Güdəcühür bələdiyyəsi 6864 62,51 11
23 Əliləmbəyli bələdiyyəsi 1600 26,66 9
24 Əhmədabad bələdiyyəsi 3100 19.02 8
25 Şəhriyar bələdiyyəsi 6010 54,69 11
Cəmi 176685 1192,66 245
  • Əzizov Soltan Hümmət oğlu.
  • Məmmədov Məmməd Əsgər oğlu — 1971–1986-cı illər.
  • Həmidov Mirhəmid Mirheydər oğlu — 20 may 1992-ci ilədək.
  • Səmədov Səmid Musa oğlu — 20 may 1992-ci ildən 16 aprel 1993-cü ilədək.
  • Əsgərov Əsgər Mubil oğlu — 16 aprel 1993-cü ildən 20 avqust 1993-cü ilədək.
  • Şıxəliyev Vaqif Hacalı oğlu — 20 avqust 1993-cü ildən 14 avqust 1995-ci ilədək.
  • Əlişov Əliverdi Məmmədkərim oğlu — 14 avqust 1995-ci ildən 28 iyun 1999-cu ilədək.
  • Piriyeva Səmayə Aslan qızı — 28 iyun 1999-cu ildən 28 iyul 2000-ci ilədək.
  • Xancanov Bəylər Misir oğlu — 28 iyul 2000-ci ildən 4 iyul 2002-ci ilədək.
  • Ağayev Əbülfəz Yusif oğlu — 4 iyul 2002-ci ildən 30 sentyabr 2004-cü ilədək.
  • Məmmədov Əşrəf İsrafil oğlu — 30 sentyabr 2004-cü ildən 9 noyabr 2005-ci ilədək.
  • Abbasov Heydər Almas oğlu — 15 dekabr 2005-ci ildən 21 aprel 2011-ci ilədək.
  • İsmayılov Nazim Mehdi oğlu — 21 aprel 2011-ci ildən 17 may 2019-cu ilədək.
Əhalinin milli tərkibi 2009-cu ilinsiyahıyaalınmasənədlərinə əsasən
Azərbaycanlı 148571
Türk 3042
Rus 81
Ləzgi 3
Talış 2
Ukraynalı 2
Kürd 2
Gürcü 1
Digər millətlər 9

Sabirabad (Petropavlovka) (1905-ci il)

  • Kilsə

  • Sabirabad (Petropavlovka). Boqau pambıqtəmizləmə zavodunun inşası

  • Petropavlovkada küçə. Cəmi 77 ev vardı

  • Gəzinti üçün qayıqların və bərənin saxlanma yeri

  • Kür çayı

  • Mehmanxana. Yuxarı mərtəbədə "Zinger" tikiş şirkətinin dükanı yerləşirdi

  • Sabirabad (Petropavlovka). Kür və Araz çaylarının qovuşması

  • Sabirabad (Petropavlovka). Arxada məscid görünür

  • Sabirabad(Petropavlovka). Qarpızların Kür çayı boyunca idxal olunması

  • Sabirabad (Petropavlovka). Ümumi görünüş.Şimali-qərbdən Kür çayı

  • Səmədov Pambıq zavodu

Sabirabad (müasir dövr)

  • Araz çayı.

  • Kür çayı. Tuqay meşəsindən qalan ağaclar.

  • Suqovuşan (Kür-Araz).

  • Magistral yol.

  • 1657-ci ildə əsası qoyulmuş Qalaqayın məscidi.

  • Kür və Arazın qovşağı Suqovuşan.

  • Qalaqayın dairəsi.

  • Sabirabad, Murad Hüseynov adına Əsgərbəyli tam orta məktəbin futbol meydançası.

  • Sabirabad, Murad Hüseynov adına Əsgərbəyli tam orta məktəbin ibtidai siniflər üçün korpusu.

  • Sabirabad şəhəri.Bazara gedən yol.

  • Sabirabad rayonu, Dostluq yeməkxanası.

  • Qalaqayın.Küknar ağacları.

  • Sabirabad rayonu,Surra məktəbi.

  • Baba Samid minbəri.

  1. (azərb.). azertag.az. 17 may,2019-cu il.
  2. . sabirabad-ih.gov.az. İstifadə tarixi:30 mart 2019.
  3. Sabirabad rayonu icra hakimiyyəti. (azərb.).
  4. (azərb.). Azərbaycan Respublikası Mədəniyyət Nazirliyi. 2019-03-06 tarixində arxivləşdirilib.
  5. Sabirabad rayonu icra hakimiyyəti. (azərb.).
  6. Musayev M.Ə., Hacıyev D.V., Qasımov Ə.Q. və b. Azərbaycanm heyvanlar alomi, 3 cilddə. Bakı: Elm, 2000–2004.
  7. Biomüxtəiiflik və bitkilərin introduksiyası. AMEA Nəbatat Bağmın 75 iiliyinə həsr olunmuş beynəlxalq elmi konfransm materialları. 2 cilddə. Bakı: CBS, 2009.
  8. Tuayev D. Azərbaycan quşlarının kataloqu. Bakı: Şur, 1996
  9. 2018-08-16 at the Wayback Machinee-qanun.az(azərb.)
  10. , Azərbaycan Respublikası Mədəniyyət və Turizm Nazirliyi, İstifadə tarixi:9 yanvar 2015
  11. Elçin Nəsib (2013). (azərb.). Elm və Təhsil.
  12. Bəxtiyar MƏMMƏDLİ (2012-08-28). (azərb.). 525.az. 2018-12-12 tarixində .
  13. (azərb.). www.presscouncil.az. 2018-12-12 tarixində .
  14. (azərb.). Qanun.az. 20 may,1992-ci il.
  15. (azərb.). Qanun.az. 21 avqust,1993-cü il.
  16. (azərb.). Qanun.az. 14 avqust,1995-ci il.
  17. (azərb.). Qanun.az. 28 iyun,1999-cu il.
  18. (azərb.). Qanun.az. 28 iyun,1999-cu il.
  19. (azərb.). Qanun.az. 28 iyul,2000-ci il.
  20. (azərb.). Qanun.az. 28 iyul,2000-ci il.
  21. (azərb.). Qanun.az. 4 iyul,2002-ci il.
  22. (azərb.). Qanun.az. 4 iyul,2002-ci il.
  23. (azərb.). Qanun.az. 30 sentyabr,2004-cü il.
  24. (azərb.). Qanun.az. 30 sentyabr,2004-cü il.
  25. (azərb.). Qanun.az. 9 noyabr,2005-ci il.
  26. (azərb.). Qanun.az. 21 aprel,2011-ci il.
  27. (azərb.). Qanun.az. 21 aprel,2011-ci il.
  28. (azərb.). azertag.az. 17 may,2019-cu il.

Sabirabad rayonu
sabirabad, rayonu, azərbaycan, respublikasında, inzibati, ərazi, vahidi, məqalə, haqqındadır, şəhər, üçün, sabirabad, səhifəsinə, baxın, azərbaycan, respublikasında, inzibati, ərazi, vahidi, rayon39, ölkə, azərbaycaninzibati, mərkəz, sabirabadicra, başçısı, si. Sabirabad rayonu Azerbaycan Respublikasinda inzibati erazi vahidi Dil Izle Redakte Bu meqale Sabirabad rayonu haqqindadir Seher ucun Sabirabad sehifesine baxin Sabirabad rayonu Azerbaycan Respublikasinda inzibati erazi vahidi RayonSabirabad rayonu39 59 39 sm e 48 36 15 s u Olke AzerbaycanInzibati merkez SabirabadIcra bascisi Siraqeddin Cabbarov 1 Tarixi ve cografiyasiYaradilib 8 avqust 1930Sahesi 14 696 km EhalisiEhalisi 180 290 nefer 1 yanvar 2021 2 Reqemsal identifikatorlarISO kodu AZ SABTelefon kodu 994 21Poct indeksi AZ 5400Avtomobil nomresi 54Resmi sayt Vikianbarda elaqeli mediafayllar Umumi erazisi 1469 6 km Ehalinin umumi sayi 180 290 Kendlerin sayi 74 Rayonda Dovlet sosial iqtisadi kolleci pese liseyi 85 umumtehsil mektebi 22 usaq baxcasi mektebdenkenar terbiye muessiseleri fealiyyet gosterir 126 medeniyyet ve 77 sehiyye muessisesi ehaliye xidmet gosterir Baki seherinden mesafesi 170 km dir Rayonun iqtisadiyyatinin esasini kend teserrufati ve senaye teskil edir 3 Sabirabad Rayonu Mundericat 1 Tarixi 2 Muhum hadiselerin tarixi 3 Cografi movqeyi 4 Relyefi 5 Geoloji qurulusu 6 Caylari ve su hovzeleri 7 Landsaftlari ve bioloji xususiyyetleri 8 Faunasi 9 Medeniyyet 9 1 Tarixi memarliq abideleri 9 2 Efsaneler 9 3 Tarixi faktlar 9 4 Senetkarliq 9 5 Milli geyimler 9 6 Milli folklor 9 7 Kulinariya 9 8 Baba Samid meqberesi 9 9 Maraqli guseler menzereler 9 10 Meselikler 10 Medeni ve arxeoloji abideler 11 Tehsil 11 1 Son illerde tikilen temir olunan ve istifadeye verilen mektebler 11 2 Sabirabad Dovlet Sosial Iqtisadi Kolleci 11 3 Sabirabad Pese Liseyi 12 Sehiyye 12 1 Sabirabad Merkezi Rayon Xestexanasi haqqinda umumi melumat 13 Iqtisadiyyat 13 1 Esas iqtisadi gostericiler 14 Kend teserrufati 15 Metbuat 16 Idman 16 1 Futbol 16 2 Gules 16 3 Boks 16 4 Karate 16 5 Atletika 17 Infrastruktur 17 1 Poct ve rabite 17 2 Banklar 18 Neqliyyat 19 Qonsu rayonlar ve ya seherler 20 Gorkemli sexsler 21 Milli qehremanlar 22 Belediyyeleri 23 Rayon rehberleri 24 Ehalinin terkibi 25 Qalereya 25 1 Sabirabad Petropavlovka 1905 ci il 25 2 Sabirabad muasir dovr 26 Istinadlar 27 Hemcinin bax 28 Xarici kecidlerTarixi RedakteSabirabadin erazisi qedim ve orta esr yasayis yerleri ve qedim abideleri ile zengindir Bolgede aparilmis arxeoloji tedqiqatlar neticesinde rayonun Surra Cavad Abdulyan Qaratepe Quruzma Qaraqasli Bulaqli Zengene Qalaqayin kendleri erazisinde qedim yasayis yerleri ve nekropollar e e V I V II e e I ve eramizin III esirlerine aid etmek olar Quruzma kendinin Bud Tepesi adlanan yeri Kovlar yaxinliginda Ag qoyunqislaq yeri Sigrili yolu uzerinde Tepeqislaq yeri Qalaciq Quruzma kendi yaxinliginda Puttepe Qaratepe yaxinliginda Bine Yastiqobu yasayis yerleri Kurkendide yurd ve oba yerleri Baba Samid piri muxtelif tarixi dovrlere aid yerinde qedim dovre aid saxsi qablar ve muxtelif emek aletleri tapilmisdir Cavad orta esr yasayis yerini IX XV esrlere kendin Sehergah adlanan erazisinde tapilmis materiallar ise bu medeni tebeqenin XI XII esrlere aid oldugu subut edir Xaver zemin yeni Gunesli torpaq adi ile taninan Mugan torpagi bir cox iller ereblerin turklerin farslarin ve diger yadelli isgalcilarin teqiblerine meruz qalmis lakin dusmenlerin butun hucumlarini def ederek basilmaz qalaya cevrilmisdir O vaxtlardan da Xaver zemin Qalaqayin adi ile evez olunmusdur Hazirda rayonun Qalaqayin kendi bu adi dasiyir 4 Cavad Tzawat ve Qalaqayin Cellan 1730 cu il Muganin simal hissesinde Kurle Arazin qovusdugu Suqovusanda aparilmis arxeoloji tedqiqatlar bolgenin e e VI minillikden baslayaraq tarixi kecmisini meiset ve teserrufatini isiqlandirmaga imkan verir Sabirabad rayonunun erazisi tarixen Mugan duzune daxildir Mugan duzu qedimde Midiyanin e e IV esrden Atropatenanin eyaleti idi Albaniya dovleti Kurun Arazla birlesdiyi yerden Xezere qeder olan hissesinden cenubdaki erazini o cumleden indiki Sabirabad rayonunun erazisini ehate edirdi Mugan erken suni suvarma sisteminin yarandigi bolgelerden biridir E e III II minilliklerde burada yasayan ehalinin esas mesguliyyeti ekincilik ve maldarliq olmusdur Burada senetkarliq ve xalcaciliq da genis inkisaf etmisdi Tunc dovrune aid senetkarliq esyalari icerisinde sarsekilli ve armudvari govdeli kupler diqqeti celb edir Onlardan en cox teserrufat meqsedi ile istifade olunmusdur Arxeoloji qazintilar zamani tapilan coxsayli kup qebirlerin bezileri dairevi formadadir Bu kupler yerli istehsala mexsusdur Bolgenin orta esr yasayis yerlerinden xeyli miqdarda saxsi memulatlari da askar edilmisdir Yazili menbelerde Muganda xalca cuval xurcun ve palaz istehsal edildiyi barede qiymetli melumatlar verilmisdir Rayonun Zengene kendi yaxinliginda tapilmis Sehergahda numuzmatik materiallar da askar edilmisdir 1926 ci ilde hemin eraziden tapilmis sonradan Azerbaycan tarixine Sabirabad definesi kimi daxil olan sikkeleri alimler Sirvansah Kesranilere mexsus oldugunu mueyyen etmisler Hemin pul vahidleri I Axsitana XII esrin sonu III Togrula 1177 1194 II Feriburze mexsusdur Bu bolgede Eldegiz ve Sirvansahlara mexsus pullar sonralar da askar edilmisdir IX esrde ereb xilafetinin zeiflemesi neticesinde Azerbaycanda bir nece musteqil feodal dovleti meydana gelir Onlarin icerisinde Mugansahliq kimi nisbeten kicik feodal dovleti de yaranir Hemin dovre aid ereb menbelerinde Muganda Allan sahin Amuxan sah Sasaniler dovrunde hakimiyyetde oldugu gosterilir ve Muganin ereb xilafetine daxil oldugu bildirilir Muasir Sabirabad tarixi torpaqlarinin muhum terkib hissesi olan Cavad torpaqlari IX X esrlerde Saciler dovletinin X esrin ortalari ve sonunda Salarilerin 941 981 ci iller XI esrin ortalarinda Mezyediler dovletinin terkibinde olmusdur Cavad bolgesi XV esrde Sirvansahlar dovletinin terkibinde olsa da hemin dovrlerde serhedlerde tez tez deyisiklikler bas verirdi Mugan torpaqlarinin esas hissesi 1410 1468 ci illerde Qaraqoyunlu dovletinin sonralar Agqoyunlu ve Sefeviler dovletlerinin terkibine daxil olmusdur XVII esrde Cavad Sirvan beylerbeyliyine Muganin qerb hissesi Qarabag beylerbeyliyine daxil idi Cavad ve Qalaqayin 1804 cu il Rayonun en iri kendi olan Cavad tarixi seher olmus ve menbelerde adi XVI esrden cekilir Kur ve Araz caylarinin qovsaginda yerlesen Cavad kendi Sirvan beylerinin esas seherlerinden birine cevrilmis Sefeviler dovletinin de terkib hissesi olaraq senetkarliq ve ticaretin inkisaf etdiyi bir diyar olmusdur Gorkemli tarixci Abbasqulu aga Bakixanov Gulustani Irem eserinde yazirdi ki 1606 ci ilde Sah Abbas Azerbaycandaki Cavada Arazin Kure tokulduyu yerin yaxinligindaki bir kenddir teref hereket etdi Bezi cetinliklerle o biri terefe kecerek Sah yuksuz Samaxiya teref ireliledi Sah Abbas Sirvan ve Dagistanin butun meselelerini hell etdikden sonra Eli bey Cavansire qosunlari Erdebile kecirmekden otru Cavadda Kurun uzerinde ponton korpu salmaq tapsirigi verdi Qeyd edek ki Sefevi Osmanli muharibesi dovrunde Cavad Osmanlilar terefinden isgal edilmis 1607 ci ilde Osmanlilar Sefevilerin Sirvana daxil olmalarinin qarsisini almaq meqsedi ile Cavad beresini dagitmislar Sirvan serhedleri yaxinliginda ticaret kesismesi Kur ve Araz caylarinin birlesmesi Cavad ve Qalaqayin 1714 cu il Abbasqulu Bakixanov Baki xanliqlari tarixinden adli eserinde yazirdi 15 yanvar 1148 ci ilde yeni teqvimle 1736 ci il Nadir Dagistanda usyana qalxmis tayfalari yatirib Mugan duzunde Cavad kecidi yaxinligindaki ordugahina qayitdi Burada persiyanin butun eyanlari onu gozleyirdiler Eyanlar arasinda bir aydan cox suren mubahiselerden sonra burada Nadir 25 fevral 1148 ci ilde 1736 ci il sah elan edildi Cavad seheri 1724 cu il XVIII esrin 40 ci illerinde Nadir sahin hakimiyyeti ve onunla birge farslarin agaligi tenezzule ugradi ve 17 xanliq yarandi Kicik xanliqlar icerisinde Cavad xanligi xususile diqqeti celb edirdi Bu xanligin merkezi Cavad seheri idi Xanligin esas erazisi Kur cayinin sag sahilinde az bir hissesi ise cayin sol sahilinde yerlesirdi Cavad xanliginin erazisi Cavad ve Qalaqayin 1818 ci il Rayonun en iri kendi olan Cavad tarixi seher olmus ve menbelerde adi XVI esrden cekilir Cavad XVIII esrin ortalarinda Cavad xanliginin merkezi olmusdu 1768 ci ilde Cavad Quba xanligina tabe edilmisdir Azerbaycanin Rusiyanin terkibine qatilmasindan sonra carizmin kocurme siyaseti ile elaqedar Cavada xeyli rus ehalisi kocurulmusdur 1888 ci ilde indiki rayonun erazisi Petropalovka adlandirilmisdi Petropalovka Baki quberniyasi Cavad qezasinin terkib hissesi idi Azerbaycanin yeniden Rusiyanin terkibine qatilmasindan sonra 1920 ci il may ayinin 1 den Petropavlovka Salyan qezasi daire inqilab komitesinin yeni dovlet hakimiyyeti orqani kimi ilk defe fealiyyete basladi 1921 ci il may ayinin 1 den 1929 cu il aprel ayinin 8 e kimi Sabirabad rayonu Salyan qezasinin Petropavlovka dairesi kimi fealiyyet gostermisdir 1929 cu il aprel ayini 8 de VI umumazerbaycan sovetler qurultayinin qezalari ile bura Mugan mahalinin Petropavlovka dairesi adlandirilmisdir 1930 cu il avqust ayinin 8 de Azerbaycan Merkezi Icraiyye Komitesinin 476 li qerarina esasen mahal sistemi legv edilmis ve Petropavlovka musteqil rayon olmusdur 5 1931 ci il oktyabrin 7 de Azerbaycan Merkezi Icraiyye Komitesinin fermani ile Petropavlovkaya Azerbaycanin boyuk sairi klassik edebiyyatimizda ictimai satiranin banisi M E Sabirin adi verilmisdir 1959 cu ilden Sabirabad seheri adlandirilmisdir Muhum hadiselerin tarixi RedakteSabirabad rayonu 1930 cu ilin avqustun 8 de teskil olunub 1931 ci ilin oktyabrin 7 de Petropavlovka adlanan rayona Azerbaycanin boyuk sairi Mirze Elekber Sabirin adi verilib Saatli rayonu rayon statusu aldigi 1943 cu ilin mayin 25 dek Sabirabadin terkib hissesi olmusdur 1963 cu il yanvarin 4 de Saatli rayonu yeniden Sabirabadla birlesdirilmis bu 1965 ci ilin yanvarin 14 dek davam etmisdir 1952 ci il noyabrin 7 de rayon merkezine seher tipli qesebe 1959 cu ilin dekabrin 4 de ise seher statusu verilmisdir Heyder Eliyev Azerbaycan KP MK nin birinci katibi kimi ilk defe Sabirabada 1969 ci ilin avqustunda sefer etmisdir O bir birinin ardinca 1969 1982 ci iller erzinde 14 defe Sabirabad rayonunda olmusdur Hemin illerde rayonda Qrup Su kemeri Sistemi qurulmus qaz xetti cekilmis Medeniyyet sarayi Rabite evi tikilmis Kur cayi uzerinde korpu salinmis 5 istehsal muessisesi 31 orta mekteb 5 xestexana ve 12 medeniyyet obyekti inzibati binalar coxmertebeli yasayis evleri insa olunmusdur Heyder Eliyev 1998 ci il oktyabrin 4 de Azerbaycan Respublikasi Prezidenti seckileri erefesinde Sabirabad rayonu ictimaiyyeti ile gorusmus ve Qalaqayin cadir seherciyinde mecburi kockunlerin yasayis seraiti ile tanis olmusdur 2003 cu ilin oktyabrin 7 de Prezident seckileri erefesinde Ilham Eliyev respublikanin Bas naziri kimi sabirabadlilarla gorusmusdur Rayonun ziyalilari adindan olunan xahise cavab olaraq Sabirabadda Olimpiya Idman Kompleksinin tikintisi ucun butun zeruri tedbirleri goreceyini ved etmisdir Ilham Eliyev 2005 ci il oktyabrin 6 da artiq Azerbaycan prezidenti kimi Sabirabad rayonunda seferde olmusdur O Heyder Eliyevin abidesinin ve muzeyinin Mugan Tibbi Diaqnostika Merkezinin acilisinda ve Olimpiya Idman Kompleksinin bunovresinin qoyulmasi merarisiminde istirak etmisdir Ilham Eliyev 2008 ci il sentyabrin 26 da Sabirabad rayonununa novbeti defe seferde olmusdur O muasir formada insa olunmus Heyder Eliyev Muzeyinde olmus Olimpiya Idman Kompleksinin ve Gencleer Merkezinin acilisinda istirak etmis Qafqaz AKP Mehdud Mesulliyyetli Cemiyyetin Alkapon muessisesinin ve Lift zavodunun Bulaqli kendinde yaradilmis Aqroliznqservis in isi ile tanis olmusdur Ilham Eliyev 2010 cu il noyabrin 1 de Kur ve Araz caylarinin yaratdigi tebii felaketden sonra gorulen islerle yerinde tanis olmus ve subasmaya meruz qalmis Murselli kend orta mektebinin esasli temirinden sonra acilisinda istirak etmis ve Sixlar kend sakini Agasirin Tariverdiyevin yeni menzilinde yaradilan seraitle tanis olmusdur O 2011 ci il mayin 5 de Sabirabad rayonuna seferi cercivesinde Qasimbeyli kendine yeni cekilmis 15 kilometrlik asfalt yolun acilisinda istirak etmis ve hemin kendde esasli temir edilmis tam orta mektebin binasi ile tanis olmus ictimaiyyetin numayendeleri ve yolustu Esgerbeyli kendinin sakinleri ile goruserek ehalini qaygilandiran problemlerle maraqlanmis lazimi tapsiriq ve tosiyelerini vermisdir 6 Cografi movqeyi Redakte Sabirabad rayonunun xeritesi Sabirabad rayonu Kur ve Araz cayinin qovusdugu yerde yerlesir Rayonun erazisinin bir hissesi Kur cayinin sag sahilinde yerlesen Mugan duzunde bir hissesi Kur cayinin sol sahilinde Sirvan duzunde bir hissesi de Araz cayinin sol sahilinde Mil duzunde yerlesir Rayon simaldan Kurdemir serqden Sirvan cenub serqden cenubdan Bilesuvar qerbden Saatli ve Imisli rayonlari ile serhedi vardir Sabirabad rayonu deniz seviyyesinden 28 metr asagida yerlesir Relyefi RedakteSabirabad rayonu Mugan Sirvan ve qismen Mil duzlerinde yerlesir Erazisi okean seviyyesinden asagidadir Geoloji qurulusu RedakteAntropogen cokuntuler yayilmisdir Caylari ve su hovzeleri RedakteEsas cayi rayon erazisinden kecen Kurdur Araz cayiyla seher yaxinliginda Suqovusan adlanan yerde qovusur Sarisu gollerinin bir hissesi Sabirabad rayonu erazisindedir Landsaftlari ve bioloji xususiyyetleri RedakteIqlimi yayi quraq kecen mulayim isti yarimsehra ve quru col iqlimine aiddir Esasen boz cemen torpaqlar yayilmisdir Erazide yarimsehra bitkiliyi ustunluk teskil edir Ayri ayri sahelerde sehra bitkiliyi de movcuddur Sehra bitkiliyinde soran torpaqlarda rast gelinir Soran yarimsehralarinda cox vaxt halofit kolcuqlara qara sogan xezer saribasi rast gelinir Onlar yumru tepecikler emele getirir Burada hemcinin Xezer sahsevdisi kolvari deveayagi ceren hemcinin birillik letli sorangeler duzlaq cogani ve s bitkilere rast gelinir Itikenarli susen Xezer sehlebi Xezer saribasi Qara sogan Deveayagi Cemenlik ucyarpaq yoncasi Regionda yarimsehra qruplasmalarinda yovsanli sorangeli efemerli ve az sahede kever yarimsehralari genis yayilmisdir 7 Yovsan yarimsehrasinin genis saheleri pambiq ve taxil bitkileri altinda istifade olunur 8 Efemer qruplasmalari ucun soganaqli qirtic daha xarakterikdir Cemen yarimsehrasinin terkibine taxil otlari yabani arpa bulbulotu ustunluk teskil edir Sabirabad rayonunda Kur ve Araz caylari boyu tuqay meselerinde agyarpaq qovaq qaragac soyud yulgun ve iyde ustunluk teskil edir Agcaqovaq Qaragac Soyud Yulgun IydeFaunasi RedakteErazi esasen su bataqliq quslari ile zengindir Burada boz qaz agqalin qaz agqas qaz qirmizidos kazarka harayci ququ qusu fisildayan ququ qusu anqut ve s quslara rast gelinir Burada memelilerden canavar adi tulku ve s canlilar yasayir 9 Boyukdimdik bozca Boz qaz Agqalin qaz Qirmizidos qaz Harayci qu qusu Fisildayan qu qusu Anqut Canavar Adi tulkuMedeniyyet Redakte SSRI xalq artisti Lutfiyar ImanovTarixi memarliq abideleri Redakte Esas meqale Ultan qalasi Rayonun Zengene kendinde 4 cu esr Atropatena dovrunde esasi qoyulmus Ultan qalasi adli qala seheri movcud olmusdur Qala 17 ci esre qeder movcudlugunu qoruyub saxlamisdir Bu dovre qeder muxtelif dovletlerin himayesi ile yenilenmisdir Esas meqale Baba Samid meqberesi Rayonun en qedim tarixi memarliq abidesi Baba Samid turbesidir Turbe Sixlar kendi erazisinde magistral yolun kenarinda yerlesir XVI esr tarixi memarliq abidesi haqqinda Azerbaycan Tarix Institutunun professoru tarix elmleri doktoru xanim Nemetova arasdirmalar aparmis ve turbenin kitabesini oxuyaraq aciqlamalar vermisdir Alim Esrlerin das yaddasi ve Azerbaycanda pirler adli kitabinda maraqli fikirler ireli surmusdur Esas meqale Kohne hamam Kohne hamam adi ile taninan memarliq abidesi Fuzuli kucesi 27 de yerlesir Bina 1901 ci ilde insa olunmusdur Hazirda tarixi memarliq abidesi olaraq qorunur ve temire boyuk ehtiyaci var Esas meqale Samaxi mescidi Samaxi mescidi adi ile taninan abide Samaxida bas vermis zelzeleden sonra Sabirabada kocub gelmis Samaxi sakinleri terefinden 1903 cu ilde insa edilmisdir Esas meqale Qalaqayin mescidi Qalaqayin mescidinin das kitabesi bu gun de qorunub saxlanilir Kitabenin ustunde 1657 ci tarixi mescidin insa olunmasi qeyd olunmusdur Mescid ise ozu muasir tiplidir Efsaneler Redakte Efsaneye gore Hezreti Eli e in yolu Cavad kendinden kecir ve o yolustu sufre acib nahar edir Sufresini bu yerlere sepdiyi ucun indi de Cavadda bu yerler sufre cala kimi qalmaqdadir Bu yerlerin ruzi bereketli olmasini da bu efsane ile baglayirlar Tarixi faktlar Redakte 13 yanvar 1148 1736 ci ilde Nadir Dagistanda usyana qalxmis tayfalari yatirib Mugan duzunde Cavad kecidi yaxinligindaki ordugahina qayitdi Burada Persiyanin butun eyanlari onu gozleyirdiler Eyanlar arasinda bir aydan cox suren mubahiselerden sonra burada Nadir 25 fevral 1148 1738 ci ilde sah elan edildi 1747 ci ilde ise sah usul idaresi suquta ugradi A Bakixanov Baki xanliginin tarixinden Baki 1983 seh 165 1606 ci ilde sah Abbas Azerbaycandan Cavada Arazin Kure tokulduyu yerin yaxinliginda bir kenddir teref hereket etdi Bezi cetinliklerle o biri terefe kecerek sah hec bir yuksuz Samaxiya teref ireliledi Sah Abbas Sirvan ve Dagistanin butun meselelerini hell etdikden sonra Eli bey Cavansirle qosunlari Erdebile kecirmekden otru Cavadda Kurun uzerinde ponton korpu salmaq tapsirigi verdi A Bakixanov Gulustani Irem Baki 1991 seh 114 118 Sirvandan hereket ederek Teymur Kur cayinin sahiline gelerek burani ordugah etdi O Seyx Ibrahime hokmdar geyimi teltif etdi Burada bir nece gun xosbextlik taxt tacinda eys isretle mesgul oldu Nizam ed Din Sami XV esr Qizil orda tarixine aid senedler toplusu P M L 1941 seh 124 Mukan ehalisi bunu Mugan kimi teleffuz edir Ereb sozu deyil Mukan coxlu kendi ve otlagi olan bir vilayetdir Bura oz surulerini otaran turkmenler meskunlasmisdir ve turkmenler ehalinin cox hissesini teskil edir Yaqut el hemavi XIII esr Mujam el Buldan Baki 1983 seh 20 Senetkarliq Redakte Sabirabadin en qedim yasayis meskenlerinden biri Cavad kendidir Adi XVI esr menbelerinde cekilse de arxeoloji tedqiqatlar tesdiq edir ki kendin esasi daha 500 il evvel XI esrde qoyulmusdur Buradan boyuk ticaret ve karvan yollari kecmisdir XVII esrde Nadir sahin ve onunla birge farslarin agaligi tenezzule ugradiqdan sonra Kur Araz caylarinin erazisi ve diger erazilerde boyuk ve kicik xanliqlar yarandi Kicik xanliqlarin icerisinde Cavad xanligi diqqeti celb edir Kur ve Araz caylarinin sahillerinde yasayan ehalinin esas mesguliyyeti ekincilik olmusdur Cavad kendi qeza kimi fealiyyet gosterdiyi dovrde maldar tayfalar qis aylarinda bu yerlere qislaga gelirdiler Taxilciliq tutun bostanciliq heyvandarliq da ehalinin esas mesguliyyeti idi Oturaq ehali qustar el emeyi ile mesgul olur saxsidan metaldan suseden muxtelif memulatlar duzeldir hesir xalca palaz cuval ve s esyalar toxuyurdular Mugan bolgesinde yasayan Sabirabad ehalisinin mesguliyyetini eks etdiren materiallar rayonun tarix diyarsunasliq muzeyinde qorunub saxlanilir Mugan xalcasi Palaz Hesir Papaq Bu gun de bir cox senetkarliq novleri ile bir qisim ehali mesgul olur Taxta isi demircilik qalayciliq papaqciliq pinecilik toxuculuq tikiscilik ve s saheler inkisaf etdirilir Milli geyimler Redakte Esas meqale Azerbaycan milli geyimleri Oten esrlerde qadinlarimiz esasen qircinli ve buzmeli tuman koynek yundan el ile sirinmis siriqli geyiner baslarina ag noxudu kelagayi qrebdisin ve tirme sallar orter zerbafta ile islenmis yay ve qis arxaliqlari geyinerdiler Kisiler ve usaqlar etekleri buzmeli salvarlar geyiner qisda altdan dizlik eyinlerine godekce siriqli ayaqlarina yun corab ve baslarina ise papaq geyinerdiler KelagayiMilli folklor Redakte Esas meqale Azerbaycan folkloru Sabirabadda yerli ehali ile yanasi Mexseti turkleri ve Ermenistan torpaqlarindan qovulmus soydaslarimiz da yasayir Onlarin adet eneneleri artiq el oba arasinda kutlevi hal almisdir Turk folklor ansambli rayonun ictimai tedbirlerinde hemise yaxindan istirak edir Rayonda Donus Qulami Quliyev adina Xalq Calgi Aletleri Ansambli ve Aile ansambli fealiyyet gosterir Kulinariya Redakte Esas meqale Azerbaycan metbexi Bu gun Sabirabad bostan bitkisi olan qarpizi ile meshurdur Hetta onun qabigindan bele murebbe bisirirler Qarpiz cox yeyilen hem de mualicevi mehsuldur Meclislerde ve evlerde en cox bisirilen et yemekleri piti qovurma dolma cigirtma ciz biz kabab bozartma kelefur ve s lobyali balqabaqli plov qarali as tutmac kesme eriste ovdug dovga ayran tendir coreyi lavas fetir rayonun mili kulinariyasinin esasini teskil edir Qis aylarinda muxtelif tursular sorabalar da qoyulur tut ve qarpizdan dosab ve behmez hazirlanir Piti Dolma Cigirtma Kabab Plov Eriste hazirlanmasi Dovga Ayran Tendir coreyi Lavas Fetir coreyi SorabaBaba Samid meqberesi Redakte Turbe Sabirabad rayon Sixlar kendi erazisinde magistral yolunun kenarinda yerlesir Turbenin tarixi haqqinda Azerbaycan Tarix institutunun professoru tarix elmleri doktoru Mesedixanim Nemetova arasdirmalar aparmis ve bu haqda fikirlerini defelerle nesr etdirmisdir Baba Samid turbesinin ereb fars dillerinde yazilmis 9 setrlik 1 ci 3 setrinde Qurandan XIX sure 31 32 ci ayeler yazilmisdir 4 5 ci setrler Hezreti Elinin terifine hesr olunmus qalan 4 setrde turbenin sefevi padsahi I Sah Tehmasib vaxtinda Sirvan beylerbeyisi Abdulla xanin emri ile 993 cu ilde hicri ilinin zulqedde ayinda xosbextlikler menbeyi olan seyidlerin burada seyid boyuk menasindadir bascisi Baba Samid ibn Bektas ibn Sultan Eli ibn Hezreti Musa Erriza ucun bina olunmusdur sozleri yazilmisdir Kitabeden gorunduyu kimi Baba Samid Haci Bektasin ogludur Onu da Imam Rza e s 765 818 ci iller ile baglayirlar Haci Bektasin Imam Rzanin oglu kimi yeni teriqet ovladi verilmesi onun rehberlik etdiyi cemiyyetin sielikle mesgul olmasina isaredir Maraqli guseler menzereler Redakte Qedim Azerbaycanin bereketli torpaqlari olan Sirvanla Mugani birlesdiren Kur cayi ile hesret ayriliq simvolu olmus Araz cayi Sabirabadda bir birine qovusur Bu yer SUQOVUSAN adlanir Rayonun en boyuk kendlerinden biri ve rayonda cixan qezet bu adi dasiyir Seherin merkezinde Kur Araz mehmanxana kompleksi ve sadliq sarayi fealiyyet gosterir Kur cayinin oz mecrasini deyismesi neticesinde rayon erazisinde bir cox goller o cumleden Sarisu golu yaranmisdir Meselikler Redakte Sabirabad rayonun 3287 ha mese fondu torpaqlari vardir Bulduq Hesimxanli Kurkendi Etceler Axtaci Qaratugay Gudecuhur Six Salahli Salmanli Poladtugay kendlerindeki meseliklerde qovaq soyud tut iyde agcaqayin seytan agaci goyruk agaclari ustunluk teskil edir 10 Medeni ve arxeoloji abideler Redakte Abidelerin inventar nomresi Abideler Istismara verildiyi tarix Unvanlar1 1661 Cavad Sehergahi III XVIII esrler Cavad kendi2 1662 Cavad nekropolu e e III ve e e II esrler Cavad kendi3 1663 Yastiqobu kup qebirleri nekropolu Antik dovr Ehmedabad kendinden 1 5 km serqde4 1664 Nekropol Antik dovr Abdulan kendi5 1665 Surra kup qebirleri nekropolu e e V ve I esrler Surra kendi6 1666 Surra yasayis yeri e e V ve I esrler Surra kendi7 1667 Qaratepe nekropolu e e V ve II esrler Qaratepe kendi8 1668 Qaratepe yasayis yeri III ve VII esrler Qaratepe kendi19 1669 Bulaqli nekropolu e e II minillik Bulaqli kendi10 1670 Qalaqayin yasayis yeri I ve III esrler Qalaqayin11 1671 Sehergah yasayis yeri IV ve XVII esrler Zengene kendi12 4952 Samaxi mescidi XIX esr Sabirabad seheri Ismet Qayibov kucesi13 4953 Qezli mescidi Qezli mescidi14 4954 Baba Samid meqberesi 1582 ci il Sixlar kendi17 4955 Qalaqayin mescidi 1657 ci il Qalaqayin kendi16 5680 Boyuk Veten Muharibesinde helak olmus hemvetenlerimizin abidesi Sabirabad seheri Merkezi medeniyyet ve istirahet bagiAzerbaycan Respublikasi Nazirler Kabinetinin 2 avqust 2001 ci tarixli 132 nomreli Qerari ile tesdiq edilib 11 12 Tehsil RedakteUmumtehsil mekteblerinin sayi 85 1 Seherde 9 2 Kendlerde 76 Tam orta mektebler 65 1 Seherde 8 2 Kendlerde 57 Umumi orta mektebler 15 1 Seherde 1 2 Kendlerde 14Ibtidai mektebler 5 Rayon uzre sagirdlerin sayi 24606 Rayon uzre muellimlerin sayi 2688 Rayon uzre texniki iscilerin sayi 1084 Mektebdenkenar terbiye muessiselerinin sayi 1 Bu muessiselere celb olunmus sagirdlerin sayi 348 Sabirabad rayon Tehsil sobesinin binasi 2009 cu ilde istifadeye verilmisdir Son illerde tikilen temir olunan ve istifadeye verilen mektebler Redakte Axtaci Mugan ve Cigirgan kend tam orta mektebleri H Eliyev Fondunun vesaiti hesabina 2005 ci ilde tikilib istifadeye verilmisdir Murselli ve Qasimbeyli kend tam orta mektebleri 2011 ci ilde esasli temir olunmus ve istifadeye verilmisdir Her iki mektebin acilisinda Azerbaycan Respublikasinin Prezidenti cenab Ilham Eliyev istirak etmisdir Ulacali Esgerbeyli Muradbeyli kend tam orta mektebleri 2011 ci ilde esasli temir olunmusdur Sabirabad seher 2 sayli usaq bagcasi esasli temir edilmis Qasimbeyli kendinde qeza veziyyetinde olan usaq bagcasi sokulerek yerinde yeni muasir bagca binasi tikilmisdir 2012 ci ilde N Gencevi adina 5 sayli seher Z Tagiyev adina 6 sayli seher tam orta mekteblerinde berpa guclendirme isleri basa catdirilmisdir E Nadirov adina 8 sayli seher tam orta mektebi ucun 480 sagird yerlik Yuxari Axtaci kend tam orta mektebi ucun 240 sagird yerlik Nerimankend kend tam orta mektebi ucun ise 480 sagird yerlik mekteb binalari tikilib istifadeye verilmisdir 2013 cu ilde M E Sabir adina 1 sayli tam orta mekteb tikilib istifadeye verilmisdir 29 avqust 2013 cu il tarixe Azerbaycan Respublikasinin Prezidenti cenab Ilham Eliyev mektebde aparilan tikinti isleri ile tanis olmusdur Qaraagac Kovlar 1 sayli Qaraguney ve Xelfeli kend tam orta mektebleri de esasli temir edilmisdir Qeyd olunan mekteblerin hamisi lazimi inventar ve avadanliqlarla temin olunmusdur Neriman Nerimanov adina 2 sayli beynelmilel mekteb liseyde ve Yastiqobu kend umumi orta mektebinde de temir isi aparilmisdir 2014 cu ilde Semed Vurgun adina 3 sayli seher ve 2 sayli Cavad kend tam orta mekteblerinin dam ortuyu deyisdirilmis fasad hissesi temir olunmusdur 460 sagird yerlik Col Besdeli kend tam orta mektebi esasli temir olunmusdur 2016 ci ilde Moranli kend tam orta mektebi sagirdlerin istifadesine verilmisdir Yaxa Dellek kend tam orta mektebinde son tamamlanma isleri gedir Heyder Eliyev Fondunun tesebbusu ile Sabirabad seherinde 3 sayli usaq bagcasinin yeni binasi tikilmis 15 dekabr 2014 cu ilde 100 yerlik usaq bagcasinin acilisinda Azerbaycan Respublikasinin Prezidenti cenab Ilham Eliyev istirak etmisdir 2015 ci ilde Sabirabad seheri 1 sayli Axisxa ve Col Besdeli kend usaq bagcalarinin da binalarinda esasli temir isi basa catdirilmisdir 2016 ci ilde Ulacali kend usaq bagcasinin yeni binasi tikilmisdir 2017 ci ilde Qaraagac kend usaq bagcasinin binasi esasli temir edilmisdir Sabirabad Dovlet Sosial Iqtisadi Kolleci Redakte Sabirabad Dovlet Sosial Iqtisadi Kolleci orta ixtisas tehsili sebekesinin tekmillesdirilmesi meqsedile Nazirler Kabinetinin qerarina esasen Sabirabad Kend Teserrufati Texnikumunun bazasinda yaradilmisdir Kollecde 40 nefer pedaqoji isci calisir Umumi iscilerin sayi 93 neferdir Hazirda kollecde 570 nefer telebe asagidaki ixtisaslar uzre tehsil alirlar fiziki terbiye pese telimi yol hereketinin teskili baytarliq muhasibat ucotu maliyye isi bank isi aile ve ev tehsili belediyye teserrufatinin teskili arxiv isi ve kerguzarliq kitabxana ve informasiya teminati Burada ixtisaslarin telebata uygunlasdirilmasi daim diqqet merkezinde saxlanilir Kollecin 9456 eded kitab fonduna malik kitabxanasi vardir Kitabxana yeni derslik ders vesaitleri bedii edebiyyatla daim zenginlesir Eyni zamanda kollecde muasir dovrun teleblerine cavab veren oxu zali telebe ve muellimlerin istifadesine verilmisdir Kollecde ders otaqlarinin eyanilikle zenginlesdirilmesi temir berpa isleri muntezem aparilir Sabirabad Pese Liseyi Redakte Sabirabad Pese liseyi 1974 cu ilde orta texniki pese mektebi kimi fealiyyete baslamis 1996 ci ilde ona lisey statusu verilmisdir Lisey 7 hektar erazide yerlesir 1 tedris 2 yataqxana binasi vardir Liseyde 240 nefer sagird tehsil alir 8 ixtisas qrupu vardir traktorcu masinist temirci cilinger kend teserrufati masin ve avdanliqlarinin temiri uzre cilinger meliorasiya islerinin traktorcusu temirci cilinger heyvanlarda suni mayalanma uzre texnik derzi el elektrik qaynaqcisi komputer ustasi pambiqci Sagirdlerin telim terbiyesi ve ixtisas hazirligi ile 38 nefer isci o cumleden 24 muellim 14 istehsalat telimi ustasi mesguldur Pese liseyinde 19 fenn kabineti yaradilmisdir 13 Sehiyye RedakteSabirabad Merkezi Rayon Xestexanasi haqqinda umumi melumat Redakte Sabirabad Merkezi Rayon Xestexanasi H Eliyev prospekti 97 unvaninda yerlesmekle rayon uzre 320 carpayidan ibaretdir 205 carpayi MRX da yerlesmekle 7 sobeni ehate edir Cerrahiyye sobesi 65 carpayi Qulaq burun bogaz ve goz palatalari ile birlikde Reanimasiya sobesi 10 carpayi Terapiya sobesi 30 carpayi Mamaliq Qinekoloji sobe 40 carpayi Nevroloji sobe 15 carpayi Yoluxucu xestelikler sobesi 15 carpayi Pediatriya sobesi 30 carpayi Verem eleyhine xestexana 25 carpayi Poliklinika sobesi 6 kend sahe xastexanasinda umumilikde 90 carpayi fealiyyet gosterir Merkezi rayon xestexanasinin nezdinde Tecili Tibbi yardim stansiyasi fealiyyet gosterir Sabirabad Merkezi Rayon Xestexanasinin yerlerde 78 tibb muessisesi fealiyyet gosterir Bunlardan hekim menteqesi 30 Tibb menteqesi 38 Sabirabad MRX da 558 nefer tibb iscisi calisir Bunlardan hekim 122 nefer orta tibb iscisi 436 neferdir Son 5 il muddetinde MRX nin tibb muessiselerinden Sabirabad Regional Perinatal Merkezi muasir tibbi diaqnostik avadanliqlarla techiz edilmekle Respublika Sehiyye Nazirliyi terefinden Yolcubeyli hekim menteqesi Yapon Sefirliyi terefinden Esgerbeyli tibb menteqesi Fovqalade Hallar Nazirliyi terefinden Hesimxanli Murselli Quruzma hekim menteqeleri Yastiqobu Qeferli Osmanli Kurkendi tibb menteqeleri QHT teskilati terefinden tikilib istifadeye verilmisdir Hal hazirda Qasimbeyli hekim menteqesi FHN terefinden tikilmekdedir MRX 1974 cu ilde tikilib istifadeye verilmisdir 14 Iqtisadiyyat RedakteEsas iqtisadi gostericiler Redakte 2016 ci il 2017 ci il artma ve azalma1 Rayonun erazisi 1469 4 1469 4 100 0 02 Ehalinin sayi min nefer 172 6 174 8 101 3 2 23 Seher ehalisi 30 3 30 6 101 0 0 34 Kend ehalisi 142 3 144 1 101 3 1 85 Movcud teserrufatin sayi 34932 35088 100 4 1566 Seher uzre teserrufatin sayi 6601 6651 100 8 507 Kend uzre teserrufatlarin sayi 28331 28437 100 4 1068 Dogulanlar nefer 3323 3141 94 5 18219 Olum nefer 894 911 101 9 1710 Nigah nefer 1255 1134 90 4 12111 Bosanma nefer 113 121 107 1 812 Rayona gelenler nefer 180 134 74 4 4613 Rayondan gedenler nefer 282 347 123 0 6514 Qacqinlar ailenin sayi 485 484 99 8 1 sexslerin sayi 2314 2300 99 4 1415 Mecburi kockunler ailenin sayi 1412 1406 99 6 6 sexslerin sayi 5852 5842 99 8 1016 Esas kapitala yoneldilmis investisiya min manat 76911 9 70451 3 91 6 6460 617 Tikinti teskilatlara gorduyu isin hecmi min manat 89231 1 65397 8 73 3 23833 318 Senaye mehsulunnun hecmi min manat 10477 5 11091 6 105 9 614 119 Neqliyyat sektorunda yuk ve sernisin dasinmasindan mehsul buraxlisi min manat 4868 9 5034 7 103 4 165 820 Rabite xidmetinin hecmi min manat 500 8 546 2 109 1 45 421 Perakende ticaret dovriyyesi min manat 231960 6 302945 2 130 6 70984 622 Pullu xidmet min manat 46140 8 49610 7 107 5 3469 923 Meiset xidmeti min manat 7196 4 76354 2 1061 0 69157 824 Orta ayliq emek haqqi 257 6 260 7 101 2 3 125 Yeni is yeri 3080 18453 599 1 15373Kend teserrufati RedakteSabirabad rayonu respublikanin iri kend teserrufati rayonlarindan biridir Yaxin kecmisde bu rayon pambiq ve taxil istehsalinda qazandigi ugurlara gore respublikada sohret qazanmisdir Elde edilmis yuksek gostericilere gore 5 nefer kend teserrufati iscisi kecmis SSRI nin en nufuzlu ordenine layiq gorulmekle Sosialist Emeyi Qehremani adini almisdir Zemine Aslanova Fatma Huseynova Kecmis ittifaq respublikalari arasinda ilk defe olaraq 18 fevral 1995 ci ilde Aqrar islahatlarin esaslari haqqinda Sovxoz ve kolxozlarin islahati haqqinda ve 16 iyul 1996 ci ilde Torpaq islahati haqqinda Azerbaycan Respublikasinin Qanunlari qebul olundu Sabirabad rayonunda torpaq islahati qisa muddetde basa catdirildi Kecmisde movcud olmus 45 kolxoz teserrufati legv edildi Onlara mexsus torpaq ve emlak paycilar arasinda bolusduruldu 1 Sabirabad rayonunun umumi erazisi ha 1469112 ondan dovletde saxlanilan ha 325433 Belediyye mulkiyyetine verilib ha 586664 Xususi mulkiyyete verilib ha 557025 ondan pay torpagi verilib ha 452366 Pay torpagi alan ailelerin sayi 23763 2017 ci ilde bitkicilik mehsullari istehsali asagidaki kimi olmusdur Ekin sahesi hektar Mehsuldarliq sentner Mehsul ton1 Taxil 24625 39 4 957202 Paxlali 83 31 0 2573 Pambiq 15055 12 07 18169 44 Qargidali 627 59 3 71085 Gunebaxan 17 14 0 23 86 Otarmaq ucun xesil arpa 57 Kartof 1338 140 2 188268 Terevez 3302 151 1 640599 Bostan 3881 257 1 9977010 Yonca 19324 84 7 16373011 Meyve toplanib 1935312 Uzum toplanib 131813 Birillik ot 12 77 5 93Cemi 68269 15 Metbuat Redakte Esas meqale Suqovusan qezet Oten esrin evvellerinde daire kimi ayri ayri qeza ve mahallarin terkibinde fealiyyet gosteren Petropavlovkaya 1930 cu ilde inzibati rayon statusu verilende onun resmi metbu orqanini tesis etmek barede qerar qebul edilib Qezete Pambiq cebhesinde adinin verilmesi de dovlet siyasetinden ireli gelib Kend teserrufatinin kollektivlesdirilmesi siyasetinin ortaya atildigi bir vaxtda Mugan duzunde pambiqciligin inkisaf etdirilmesi butun quvvelerin bu strateji ehemiyyetli mehsulun istehsalinin artirilmasi namine seferberliye alinmasi ucun tebligat tesviqat islerinin guclendirilmesinde Pambiq cebhesinde qezetinin uzerine muhum vezifeler dusurdu Bir il sonra rayona Azerbaycanin boyuk sairi Mirze Elekber Sabirin adi verildi Qezet ise hele de iki sehife hecminde A 3 formatinda cixir materiallar el sriftleri ile yigilir mexaniki usulla cap olunurdu 1948 ci ile kimi 777 nomresi cixib Indiki Ismet Qayibov kucesi 16 o vaxtki Inqilab yerlesen qezet kiril elifbasi ile 1000 tirajla buraxilmisdir Qezetin 50 ci illerde redaktoru olmus merhum Pasa Nuriyev qeyd edir ki o vaxt dovlet sirlerini qezetde vermek qadagan idi Buna nezaret etmek ucun raykomda qlavlit deyilen nezaretci var idi Biz qezetde tenqide cox yer verirdik O vaxtlar hetta raykom iscilerini de tenqid etmek olardi Men qezete gelende qezet elle firlatmaqla cap edilirdi Cap meselesini qaldirdim Elektrikle isleyen cap masini alib qurdurdum Srift saridan cetinlikler var idi Yeni sriftler alib getirdim 16 1962 ci ilde Pambiq cebhesinde nin fealiyyetine xitam verilib Azerbaycan KP MK nin qerarina esasen yaradilan Sabirabad rayonlararasi Mugan qezeti Eli Bayramli indiki Sirvan seherini ve Saatli rayonunu da ehate edirdi Rayon qezetinin yaranma dovru 1969 1982 ci iller Azerbaycanda butun sahelerin o cumleden metbuatin ve jurnalistikanin inkisafinda cox mutereqqi dovr olub Respublikanin metbu orqanlarinin o cumleden rayon qezetlerinin inkisafi redaksiyalarin ixtisasli jurnalist kadrlari ile temin edilmesi istiqametinde muhum addimlar atilib Metbeeler ilbeil muasir poliqrafiya masinlari ile temin edilir qezetlerin tiraji yukselirdi Qezetin tiraji da artiq 20 min nusxe heddine catmisdi 1992 ci ilde qezet tesiscilerinin ve coxsayli oxucularin teklifi ile qezetin adi deyisdirilerek Suqovusan adlandirilib 17 Qeyd edek ki 2005 2007 ci illerde qezetin adi deyisdirilib Muganin sesi qoyulmusdur Amma 2007 ci ilde jurnalistlerin tekidi ile yeniden Suqovusan qezeti adlandirilmisdir Vaxtasiri olaraq 8 hetta 12 16 sehifelik qezet buraxilib Defelerle A2 formatinda qezet nesr edilib Sabirabadin 80 illiyi 2011 ci ilin yekunlari Idman ili munasibetile iriformatli rengli ve xususi parlaq kagizlarda cap olunub Hazirda redaksiyada 2 muxbir 1 muxbir dizayner 1 fotoqraf 1 operator 1 muhasib isleyir Cemi umumilikde kollektivin sayi 6 neferdir Redaksiyanin jurnalist kollektivi iscilerinden Rayon Icra Hakimiyyeti terefinden defelerle fexri fermanla mukafatlandirilib Bundan elave Yeni Azerbaycan Partiyasinin Sabirabad rayon numayendeliyi terefinden fexri fermanla da mukafatlandirilib Hazirki bas redaktoru Hesen bey Zerdabi mukafati ilin pesakar idman jurnalisti Qizil qelem mukafatina layiq gorulub Muxbirlerin ucu Azerbaycan Jurnalistler Birliyinin uzvudur Qezet hem de Metbut Surasinin uzvudur 18 Idman RedakteSabirabad rayon Gencler ve Idman Idaresi 1994 cu ilden fealiyyet gosterir Fealiyyete basladigi muddetden idare butun idman teskilatlarini etrafinda birlesdirmisdir Idmanin inkisaf etdirilmesi ile bagli 2008 ci ilde cenab prezidentimiz Ilham Eliyevin tesebbusu ile Sabirabad Olimpiya Idman Kompleksi istifadeye verilmisdir Sabirabad OIK nin istifadeye verilmesi Sabirabad rayonunun inkisafina boyuk tohfe vermisdir Beleki hazirda Sabirabad Olimpiya Idman Kompleksinde serbest gules boks mini futbol karate trenajor stolustu tennis uzguculuk atletika idman novleri tedris olunur Futbol Redakte Hazirda rayonda suni ortuklu bir usaq futbol meydancasi insa edilmicdir Ikinci sunu ortuklu meydancanin insasina start verilmisdir Rayonda uc yas qrupunda usaq futbolu fealiyyet gosterir Rayonun futzal komandasi ise olke cempionatinda oynayir Gules Redakte Bu idman novune rayonda daha boyuk maraq var Hazirda 500 e yaxin yeniyetme ve genc serbest gules uzre idman novu ile mesgul olur Bu gulescilerden respublika cempionlari Mahir Eliyevi Seyfulla Mehdiyevi Vuqar Kerimovu Sahin Abbasovu misal gostermek olar Serbest gules idman novu ile Sabirabad OIK Mehsul KKIC nin UGIM rayon Tehsil sobesinin UGIM mesgul olurlar Boks Redakte Boks Idman novu rayonda yeni yaranib Bu idman novu ile 50 yaxin yeniyetme ve genc mesgul olur Karate Redakte Sabirabad karatecileri respublika cempionatlarinda istirak ederek muxtelif yarislarin qalibi olublar Atletika Redakte Atletika idman novu rayonun orta mekteblerinde daha cox yayilmisdir Bu idman novu uzre respublika cempionu Rufer Mehdiyevdir Stolustu tennis ve uzguculuk idman novu ise rayonda yeni inkisaf etdirilmeye baslamisdir 19 Infrastruktur RedaktePoct ve rabite Redakte Sabirabad rayonunda 24 Avtomat Telefon Stansiyasi vasitesile ehaliye telefon rabite xidmeti gosterilir Butun kordinat tipli ATS ler elektron tipli ATS lerle evez olunmusdur ATS lerin 8960 montaj tutumundan 6727 i istifade edilir Gelecekde 2227 abonent bu nov rabite xidmetinden istifade ede biler Rayonda 2232 montaj tutumu olan geniszolaqli internet xidmetinden ozel provayderlerle birlikde 3559 abonent istifade edir Internetden istifadeedilmesi ucun 531 bos port movcuddur 1 seher ve 23 kend ATS nin her birinde internet xidmeti gosterilir Respublikanin 23 rayonunda o cumleden Sabirabad rayonunda da ehaliye gosterilen internet xidmetinin yaxsilasdirilmasi meqsedile avadanliqlar daha muasir avadanliqlara evez olunur Gorulen tedbirden sonra internet xidmetinin sureti artacaqdir Kendlerde genis zolaqli internet sebekesinin yaradilmasi ve rabite xidmetinin yaxsilasdirilmasi ucun bir sira kend ATS lerinde 48 portalliq DSLAM tipli avadanliq qurasdirilaraq abunecilere yuksek suretli internet xidmeti gosterilir 2017 ci ilde 168 abonent ucun telefon xetti cekilmisdir ki bunun da 80 ni seher 88 ise kend erazilerinde olmusdur Sabirabad Poct filialinin nezdinde 3 seher poct sobesi 35 kend sobesi 8 poct agentliyi ve Zengilan rayonundan olan mecburi kockunler ucun rayonun Rustemli kendinde salinmis qesebede poct agentliyi fealiyyet gosterir Poct sobeleri terefinden ehaliye 41 nov poct rabite xidmeti gosterilir 20 Banklar Redakte Sabirabad rayonunda 7 bank muessiseleri fealiyyet gosterir Kapital Bank Sabirabad rayon filiali Vijin Fond Azerkredit MMC nin Sabirabad rayon filiali Bank Respublika ASC nin Sabirabad rayon filiali DemirBank Sabirabad rayon filiali Bank of Azerbaijan Sabirabad rayon filiali FINQA Azerbaijan Qeyri bank kredit teskilatinin Sabirabad rayon filiali Aqroinvest kredit ittifaqi nin Sabirabad rayon uzre numayendeliyi 21 Neqliyyat RedakteSabirabad rayonunun III ve IV kateqoriyali avtomobil yollari vardir Rayonun avtomobil yollarinin uzunlugu 522 km dir Olke uzre cekisi 7 9 dir Respublika ehemiyyetli avtomobil yolunun uzunlugu 243 km dir Olke uzre cekisi 8 6 dir Yerli ehemiyyetli avtomobil yolunun uzunlugu 279 km dir Olke uzre cekisi 7 8 dir Rayon erazisinden demiryolu neqliyyati da genis istifade olunur Qonsu rayonlar ve ya seherler RedakteSaatli Imisli Kurdemir Haciqabul Sirvan Salyan BilesuvarGorkemli sexsler RedakteHesen xan Muganli Cavad xanliginin hakimi Mehemmedsalah han Cavad xanliginin xani Lutfiyar Imanov Azerbaycan opera mugennisi dramatik tenor Baki Musiqi Akademiyasinda muellim professoru SSRI xalq artisti Mirhemid Hemidov Sabirabad Rayon Partiya Komitesinin birinci katibi Sabirabad Rayon Icra Hakimiyyetinin bascisi deputat Ibadulla Agayev Tibb elmleri doktoru Vaqif Qurbanov Mugansutikinti Aciq Sehmdar Cemiyyetinin sedri Beybala Xankisiyev Iqtisadiyyat uzre felsefe doktoru Azerbaycan Dovlet Iqtisad Universitetinin professoru Azerbaycan Respublikasinin emekdar iqtisadcisi Vaqif Memmedov Azeraqrartikinti ASC nin Sabirabad Aqrartikinti filialinin mudiri Azad Esgerov qaydasiz doyuscu ve gulesci Boyukkisi Agayev akademik tibb elmleri doktoru Azerbaycanin gorkemli alimi cerrah tibb xadimi pedaqoq xeyriyyeci Mehemmed Xelilov Ikinci Dunya muharibesi istirakcisi Italiya Xalq Muqavimet Herekatinin istirakcisi Italiya Qehremani Ayaz Ismayilov Ikinci Dunya muharibesi istirakcisi Bextiyar Memmedzade Azerbaycan filoloqu eruz vezninin tedqiqatcisi Elsad Ehmedov AMEA Zoologiya Institutu elmi isler uzre direktor muavini biologiya elmleri doktoru dosent Mirze Guller 19 esrde yasayib yaratmis ilk azerbaycanli pesekar xanende qadin Memmed Nesirov tibb uzre professor ali dereceli cerrah Nise Beyim Azerbaycan sairi AYB nin uzvu Penah Huseyn Azerbaycan Respublikasinin Bas Naziri Rafiq Nesirov Azerbaycan ressami Azerbaycanin emekdar artisti Azerbaycan Respublikasi Prezidentinin ferdi teqaudcusu Sabir Nuri Turkel azerbaycanli sair edebiyyat tedqiqatcisi Azerbaycan Yazicilar Birliyinin uzvu Vladimir Qafarov sair tercumeci Azerbaycan Yazicilar Birliyinin uzvu Azerbaycan SSR Emekdar medeniyyet iscisi Azerbaycan SSR Emekdar incesenet xadimi Yaver Camalov Azerbaycan Respublikasinin Mudafie Senayesi kecmis naziri Zakir Quliyev Azerbaycan Respublikasi Meliorasiya ve Su Teserrufati Aciq Sehmdar Cemiyyetinin sedr muavini Zulfuqar Musayev Dovlet xadimi Azdovsuteslayihe institutunun IV direktoru Semseddin Orucov 20 Yanvar Sehidi Zebulla Eliyev 20 Yanvar Sehidi Ramiz Qasimov Rusiya Federasiyasinin emekdar elm xadimi Qazprom ASC nin ve Simali Qafqaz Elmi Tedqiqat ve Layihe Institutu SimQafETLI ASC nin bas direktoru Zemine Aslanova Azerbaycan SSR Ali Sovetinin 7 8 ve 9 cu cagiris deputati Azerbaycan pambiq ustasi 1973 SSRI Dovlet Mukafati laureati 1976 Miryusif Mirnesiroglu Azerbaycan yazicisi ve sairi Fatma Huseynova pambiqci Sosialist Emeyi Qehremani I dereceli Emek ordeni laureati Xelil Mirze Azerbaycan Yazicilar Birliyinin uzvu sair publisist Xankisi Xankisiyev iqtisad elmleri namizedi dosent Asif Agayev Beyleqan Rayon Icra Hakimiyyetinin bascisi Mirzecan Xelilov Azerbaycan Respublikasi Milli Meclisinin V cagiris deputati Asif Huseynov Sabran Rayon Icra Hakimiyyetinin bascisi Azer Memmedov azerbaycanli yazici publisist televiziya aparicisi 2001 ci ilden Azerbaycan Yazicilar Birliyinin uzvu Lotu Hikmet azerbaycanli qanuni ogru Rizvan Muradov Azerbaycan Silahli Quvvelerinin sehid esgeri Edalet Bayramoglu Turkiyede fealiyyet gostermis azerbaycanli miniatur ressam heykelteras keramika ustasi Aslan Xankisiyev Edalet Kesiyinde qezetinin tesisci ve bas redaktoru MediaMaqnatTV info saytinin rehberi Elcin Quliyev Millet vekili Elvin Eliyev futbolcu Oqtay Eliyev ressam dizayner Ilkin Heseni televiziya aparicisi aktyor produser Milli qehremanlar Redakte Ferhad Agayev Mubariz Ehmedov Murad Mirzeyev Ferhad Agayev Mubariz Ehmedov Murad MirzeyevBelediyyeleri Redakte Belediyyelerin adi Belediyyeler uzre ehalinin sayi Erazisi km Belediyye uzvlerin sayi1 Sabirabad belediyyesi 22 30776 12 46 152 Azadkend belediyyesi 22 7033 51 13 103 Axisxa belediyyesi 22 2538 24 19 74 Qalaqayin belediyyesi 22 7551 27 12 105 Qaralar belediyyesi 22 6148 39 18 106 Qaratepe belediyyesi 22 6039 49 69 97 Qaraguney belediyyesi 22 4860 27 35 98 Qasimbeyli belediyyesi 22 5340 37 05 99 Quruzma belediyyesi 22 13112 87 77 1310 Yolcubeyli belediyyesi 22 8782 50 34 1011 Kurkendi belediyyesi 22 6783 53 12 812 Minbasi belediyyesi 22 5754 50 86 1113 Moranli belediyyesi 22 7992 86 79 1014 Mugan Genceli belediyyesi 22 7276 87 65 1115 Nizami belediyyesi 22 6610 84 16 1116 Surra belediyyesi 22 2802 34 11 917 Ulacali belediyyesi 22 9716 57 76 1118 Col Besdeli belediyyesi 22 2927 43 35 819 Six Salahli belediyyesi 22 3104 25 55 620 Hesimxanli belediyyesi 22 4495 32 06 821 Cavad belediyyesi 22 9473 68 09 1122 Gudecuhur belediyyesi 22 6864 62 51 1123 Elilembeyli belediyyesi 22 1600 26 66 924 Ehmedabad belediyyesi 22 3100 19 02 825 Sehriyar belediyyesi 22 6010 54 69 11Cemi 176685 1192 66 245Rayon rehberleri RedakteEzizov Soltan Hummet oglu Memmedov Memmed Esger oglu 1971 1986 ci iller Hemidov Mirhemid Mirheyder oglu 20 may 1992 ci iledek Semedov Semid Musa oglu 20 may 1992 ci ilden 16 aprel 1993 cu iledek 23 Esgerov Esger Mubil oglu 16 aprel 1993 cu ilden 20 avqust 1993 cu iledek Sixeliyev Vaqif Hacali oglu 20 avqust 1993 cu ilden 14 avqust 1995 ci iledek 24 Elisov Eliverdi Memmedkerim oglu 14 avqust 1995 ci ilden 28 iyun 1999 cu iledek 25 26 Piriyeva Semaye Aslan qizi 28 iyun 1999 cu ilden 28 iyul 2000 ci iledek 27 28 Xancanov Beyler Misir oglu 28 iyul 2000 ci ilden 4 iyul 2002 ci iledek 29 30 Agayev Ebulfez Yusif oglu 4 iyul 2002 ci ilden 30 sentyabr 2004 cu iledek 31 32 Memmedov Esref Israfil oglu 30 sentyabr 2004 cu ilden 9 noyabr 2005 ci iledek 33 34 Abbasov Heyder Almas oglu 15 dekabr 2005 ci ilden 21 aprel 2011 ci iledek 35 Ismayilov Nazim Mehdi oglu 21 aprel 2011 ci ilden 17 may 2019 cu iledek 36 37 Ehalinin terkibi RedakteEhalinin milli terkibi 2009 cu ilinsiyahiyaalinmasenedlerine esasen Azerbaycanli 148571 Turk 3042 Rus 81 Lezgi 3 Talis 2 Ukraynali 2 Kurd 2 Gurcu 1 Diger milletler 9 Esas meqaleler Azerbaycan ehalisinin siyahiyaalinmasi 1999 ve Azerbaycan ehalisinin siyahiyaalinmasi 2009 Qalereya RedakteSabirabad Petropavlovka 1905 ci il Redakte Kilse Sabirabad Petropavlovka Boqau pambiqtemizleme zavodunun insasi Petropavlovkada kuce Cemi 77 ev vardi Gezinti ucun qayiqlarin ve berenin saxlanma yeri Kur cayi Mehmanxana Yuxari mertebede Zinger tikis sirketinin dukani yerlesirdi Sabirabad Petropavlovka Kur ve Araz caylarinin qovusmasi Sabirabad Petropavlovka Arxada mescid gorunur Sabirabad Petropavlovka Qarpizlarin Kur cayi boyunca idxal olunmasi Sabirabad Petropavlovka Umumi gorunus Simali qerbden Kur cayi Semedov Pambiq zavodu 38 Sabirabad muasir dovr Redakte Araz cayi Kur cayi Tuqay mesesinden qalan agaclar Suqovusan Kur Araz Magistral yol 1657 ci ilde esasi qoyulmus Qalaqayin mescidi Kur ve Arazin qovsagi Suqovusan Qalaqayin dairesi Sabirabad Murad Huseynov adina Esgerbeyli tam orta mektebin futbol meydancasi Sabirabad Murad Huseynov adina Esgerbeyli tam orta mektebin ibtidai sinifler ucun korpusu Sabirabad seheri Bazara geden yol Sabirabad rayonu Dostluq yemekxanasi Qalaqayin Kuknar agaclari Sabirabad rayonu Surra mektebi Baba Samid minberi Istinadlar Redakte Siraqeddin Necef oglu Cabbarovun Sabirabad rayonu Icra hakimiyyetinin bascisi teyin edilmesi haqqinda Azerbaycan Respublikasi Prezidentinin serencami azerb azertag az 17 may 2019 cu il Sabirabad rayonunun ehalisi sabirabad ih gov az Istifade tarixi 30 mart 2019 Sabirabad rayonu icra hakimiyyeti Cografi movqeyi azerb Upravlenie delami Prezidenta Azerbajdzhanskoj Respubliki Administrativno territorialnoe delenie S 120 Azerbaycan qeyri maddi medeni irs numunelerinin dovlet reyestri Rayon haqqinda melumat azerb Azerbaycan Respublikasi Medeniyyet Nazirliyi 2019 03 06 tarixinde orijinalindan arxivlesdirilib Sabirabad rayonu icra hakimiyyeti Tarixi azerb Musayev M E Haciyev D V Qasimov E Q ve b Azerbaycanm heyvanlar alomi 3 cildde Baki Elm 2000 2004 Biomuxteiiflik ve bitkilerin introduksiyasi AMEA Nebatat Bagmin 75 iiliyine hesr olunmus beynelxalq elmi konfransm materiallari 2 cildde Baki CBS 2009 Tuayev D Azerbaycan quslarinin kataloqu Baki Sur 1996 Medeniyyet Azerbaycan Respublikasi erazisinde dovlet muhafizesine goturulmus dasinmaz tarix ve medeniyyet abidelerinin ehemiyyet derecelerine gore bolgusunun tesdiq edilmesi haqqinda Arxivlesdirilib 2018 08 16 at the Wayback Machinee qanun az azerb Azerbaycan Respublikasi Nazirler Kabinetinin 2 avqust 2001 ci il tarixli 132 nomreli qerarina 1 nomreli elave Azerbaycan Respublikasi Medeniyyet ve Turizm Nazirliyi Istifade tarixi 9 yanvar 2015 Tehsil Sehiyye Iqtisadiyyat ve kend teserrufati Elcin Nesib 2013 Sabirabad metbuati tarixi azerb Elm ve Tehsil Bextiyar MEMMEDLI 2012 08 28 Suqovusan qezeti Sabirabadin inkisaf yolunun guzgusu kimi azerb 525 az 2018 12 12 tarixinde arxivlesdirilib Azerbaycan Metbuat Surasi Bolge nesrleri azerb www presscouncil az 2018 12 12 tarixinde arxivlesdirilib Idman Poct ve rabite Banklar 1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 11 12 13 14 15 16 17 18 19 20 21 22 23 24 25 Sabirabad rayonunda fealiyyet gosteren belediyyeler haqqinda melumat 01 01 2019 cu il tarixe S M Semedovun Sabirabad rayonu Icra hakimiyyetinin bascisi teyin edilmesi ve M M Hemidovun hemin vezifeden azad edilmesi haqqinda Azerbaycan Respublikasi Prezidentinin fermani azerb Qanun az 20 may 1992 ci il V H Sixeliyevin Sabirabad rayonu Icra hakimiyyetinin bascisi teyin edilmesi haqqinda Azerbaycan Respublikasi Prezidentinin serencami azerb Qanun az 21 avqust 1993 cu il E M Elisovun Sabirabad rayonu Icra hakimiyyetinin bascisi teyin edilmesi haqqinda Azerbaycan Respublikasi Prezidentinin serencami azerb Qanun az 14 avqust 1995 ci il E M Elisovun Sabirabad rayonu Icra hakimiyyetinin bascisi vezifesinden azad edilmesi haqqinda Azerbaycan Respublikasi Prezidentinin serencami azerb Qanun az 28 iyun 1999 cu il S A Piriyevanin Sabirabad rayonu Icra hakimiyyetinin bascisi teyin edilmesi haqqinda Azerbaycan Respublikasi Prezidentinin serencami azerb Qanun az 28 iyun 1999 cu il S A Piriyevanin Sabirabad rayonu Icra hakimiyyetinin bascisi vezifesinden azad edilmesi haqqinda Azerbaycan Respublikasi Prezidentinin serencami azerb Qanun az 28 iyul 2000 ci il B M Xancanovun Sabirabad rayonu Icra hakimiyyetinin bascisi teyin edilmesi haqqinda Azerbaycan Respublikasi Prezidentinin serencami azerb Qanun az 28 iyul 2000 ci il B M Xancanovun Sabirabad rayonu Icra hakimiyyetinin bascisi vezifesinden azad edilmesi haqqinda Azerbaycan Respublikasi Prezidentinin serencami azerb Qanun az 4 iyul 2002 ci il E Y Agayevin Sabirabad rayonu Icra hakimiyyetinin bascisi teyin edilmesi haqqinda Azerbaycan Respublikasi Prezidentinin serencami azerb Qanun az 4 iyul 2002 ci il E Y Agayevin Sabirabad rayonu Icra hakimiyyetinin bascisi vezifesinden azad edilmesi haqqinda Azerbaycan Respublikasi Prezidentinin serencami azerb Qanun az 30 sentyabr 2004 cu il E I Memmedovun Sabirabad rayonu Icra hakimiyyetinin bascisi teyin edilmesi haqqinda Azerbaycan Respublikasi Prezidentinin serencami azerb Qanun az 30 sentyabr 2004 cu il E I Memmedovun Sabirabad rayonu Icra hakimiyyetinin bascisi vezifesinden azad edilmesi haqqinda Azerbaycan Respublikasi Prezidentinin serencami azerb Qanun az 9 noyabr 2005 ci il H A Abbasovun Sabirabad rayonu Icra hakimiyyetinin bascisi vezifesinden azad edilmesi haqqinda Azerbaycan Respublikasi Prezidentinin serencami azerb Qanun az 21 aprel 2011 ci il N M Ismayilovun Sabirabad rayonu Icra hakimiyyetinin bascisi teyin edilmesi haqqinda Azerbaycan Respublikasi Prezidentinin serencami azerb Qanun az 21 aprel 2011 ci il N M Ismayilovun Sabirabad rayonu Icra hakimiyyetinin bascisi vezifesinden azad edilmesi haqqinda Azerbaycan Respublikasi Prezidentinin serencami azerb azertag az 17 may 2019 cu il World Digital Library Sergei Mikhailovich Prokudin GorskiiHemcinin bax RedakteSabirabad film 1988 Muganin dastani film 1968 Xarici kecidler Redaktesabirabad ih gov az Azerbaycan Respublikasinin inzibati erazi vahidleri Kend rayonlari sehife 869 870 Azerbaycan Milli Ensiklopediyasi 25 cildde Mesul katib akademik T M Nagiyev Azerbaycan cildi Baki Azerbaycan Milli Ensiklopediyasi Elmi Merkezi 2007 884 sehife ISBN 9789952441017 Mulki Cemiyyete Dogru Merkezi olu kecid Menbe https az wikipedia org w index php title Sabirabad rayonu amp oldid 6055377, wikipedia, oxu, kitab, kitabxana, axtar, tap, hersey,

ne axtarsan burda

, en yaxsi meqale sayti, meqaleler, kitablar, oyrenmek, wiki, bilgi, tarix, seks, porno, indir, yukle, sex, azeri sex, azeri, seks yukle, sex yukle, izle, seks izle, porno izle, mobil seks, telefon ucun, chat, azeri chat, tanisliq, tanishliq, azeri tanishliq, sayt, medeni, medeni saytlar, chatlar, mekan, tanisliq mekani, mekanlari, yüklə, pulsuz, pulsuz yüklə, mp3, video, mp4, 3gp, jpg, jpeg, gif, png, şəkil, muisiqi, mahnı, kino, film, kitab, oyun, oyunlar.