fbpx
Wikipedia

Qızıl məbəd (Hindistan)

Qızıl MəbədHindistanın şimalındakı Pəncab ştatının Amritsar şəhərində yerləşir.

Mündəricat

O, məbəd kompleksindən ibarətdir. Adını günbəzi və divarları örtən qızıl suyuna çəkilmiş mis lövhələrdən almışdır. Qızıl Məbəd siqhlərin əsas ibadətgahıdır. Onun digər adları Darbar Sahib (Allahın evi) və Harmandir Sahib (Allahın məbədi) - dir. Məbəd siqh qurdvaralarından (quru qapıları, onların fəaliyyəti ilə bağlı olan məbədlər) ən əsasıdır. O, süni gölün mərkəzində yerləşir. Həmin gölün siqhlər üçün dini mahiyyəti çox böyükdür. Rəvayətə əsasən onun suyu insana sağlamlıq və uzun ömür bəxş edir. Bu göl, şəhər və məbədi XVI əsrin sonlarında siqhərin dördüncü qurusu Ram Das Ci inşa etmişdir. Şəhər ilk zamanlar onun adı ilə Ramdaspur adlanmış, daha sonra isə müasir adına qovuşmuşdur. Amritsar Amrit Sarovar, amrita (abi-həyat) anbarı mənasını verir. Bu ərazinin sikxlərin əlinə keçməsi haqqında bir neçə versiya vardır. Əsas versiya kimi Böyük Moğol imperatoru Əkbərin oranı Quru Amar Dasın qızına toy hədiyyəsi kimi bəxş etdiyi bildirilir. Tarixçilərin söylədiyinə görə, qeyri-müsəlmanlara qarşı xeyli tolerantlıq nümunələri göstərən imperator siqhlərə ibadətləri yerinə yetirmələri üçün torpaq vermiş və bu yolla inamlarını qazanmağa çalışmışdır.

Siqh rahibi məbədin fonunda

Qızıl məbədin tikintisinə 1573 və ya 1577-ci illərdə başlamışdır. Siqh rəvayətinə əsasən ilk daşı Lahor şəhərindən olan məşhur müsəlman sufisi, Pir Miyan Mir adı ilə tanınmış Məhəmməd Müəyyinul İslam qoymuşdur. İnşaatda fəhlələrlə birlikdə, xeyli siqh könüllüləri də iştirak etmişdir. Tikinti zamanı siqhlərdən ianə kimi külli miqdarda vəsait toplanmışdır. Quru Arcen Dev zamanında məbədin inşası başa çatmışdır. Ənənəvi hind memarlığında məbədlər yüksəkdə tikilirdi. Bu məbəd isə əksinə olaraq, ətrafdan alçaqda inşa olunmuşdur. Beləliklə, memarlar onu nəzərə çatdırmaq istəmişlər ki, ziyarətçilər məbədə hörmət olaraq, mövqelərindən aşağıya doğru enirlər. Məbəd tikilən kimi, dərhal siqhlərin əsas məbədinə çevrilmişdir. Yaxında yaşayanlar onu hər gün, uzaqdakılar isə DivaliBaysaxi bayramları zamanı ziyarət etmişdirlər.

Quru Arcen Dev siqhlərin müqəddəs yazılarının toplanmasına başlamış, ora ilk quruların əsərləri ilə yanaşı, hind və müsəlman sufilərinin kitablarını da daxil etmişdir. Kitaba Adi Qrant adı verilmişdir. Yazıların toplanması zamanı, Allahın vahidliyi və insanların qardaşlığı prinsiplərinə üstünlük verilmişdir. İmperator Əkbər bu xəbəri eşidərək qurunu ziyarət etmiş, kitablarla tanış olduqdan sonra isə heyranlığını bildirərək, Pəncab vilayətindən toplanan vergilərin bir hissəsini ona bağışlamışdır.

Burada bir haşiyə çıxaraq qeyd etmək istərdik ki, siqhizmin inkişafına müsəlman dünyasının təsiri son dərəcə geniş olmuşdur. Məsələn məşhur sufilər Baba Fərid, Kəbir, Miyan Mir eyni dərəcədə siqhlər arasında da müqəddəs insan sayılır və sevilir. Mürəkkəb dini keçmişi ilə tanınan Hindistan müasir dövrdə də müxtəlif sintezlərin və qarşılıqlı münasibətlərin yarandığı yer kimi tanınmışdır. Siqhlərə gəldikdə isə qeyd etməliyik ki, bu din mövcudluğuna görə müsəlmanlara borcludur. Tarixə qayıtsaq siqhlərin müsəlmanların yaşadıqları əraziləri ələ keçirdiyi dövrdə, onlar arasında münasibət heç də düşməncəsinə olmamışdır. Məsələn siqh padşahı Rancit Sinqxin baş naziri Fəqir Əzizuddin adında müsəlman olmuşdur. Onun qurduğu dövlətin əhalisinin mütləq əksəriyyətini müsəlmanlar təşkil edirdi. Hindlərlə siqhlərin münasibətləri bundan daha kəskin inkişaf etmişdir. Siqhlərin Xalistan adlı dövlət yaratmaq istəkləri onlarla Hindistan dövləti arasında qanlı hadisələrə səbəb olmuşdur. Ən son faciə 1984-cü ildə ordunun Qızıl Məbədə hücumu, minlərlə siqhin həyatına son qoymuşdur. Bu vuruşma nəticəsində məbədə xeyli ziyan dəymişdir. Siqhlər intiqam almaq üçün dörd aydan sonra baş nazir İndira Qandini öldürmüşdürlər.

Məbəd tarixi ərzində bir neçə dəfə dağıdılmış, nəhayət, XVIII əsrdə bərpa edilərək müasir formasını almışdır.

Qızıl məbədin üst qatı

Qızıl Məbəd siqhizm dini kimi, öz memarlıq ənənələrinə görə İslam və Hind mədəniyyətlərinin sintezini təşkil edir. Bu cəhətdən unikal olan tikili dünyada məşhur olan abidələrdəndir. O, kompleks olaraq müxtəlif dövrlərdə inşa edilmişdir. Tikililər vahid ansambl şəklində harmonik olaraq bir-biri ilə uyuşur. Hər bir abidə siqhlər üçün müqəddəsdir və onların tarixinin, dininin parçası halına gəlmişdir.

Məbədin dörd qapısı vardır. Onlar coğrafi cəhətlərə uyğun inşa edilmişdirlər. Məbəd aşağıdakı tikililərdən ibarətdir:

Akal Taxt - Bura məbədin ən əsas hissəsi və siqhlər üçün müqəddəs məkandır. Adi Qrantın nüsxələrinin qorunduğu yerdir. Dini qanunların yeni mətni burada elan olunur. Onun yuxarı mərtəbəsindəki güzgülü otağın adı Şiş Mahaldır və məbədin adında əks olunan qızılı lövhələr onun üzərində yerləşmişdir. Siqh rəvayətlərinə əsasən bütün qurular uzun müddət orada yaşamışlar.

Üç ağac məbədi – bu ağaclar məbədin inşasından əvvəl də burada olmuş və rəvayətlərdə onların şəfaverici qüvvəsi haqqında məlumatlar verilmişdır.

Baba Atal – doqquz mərtəbəli qüllə. Quru Qobindin doqquz yaşında ölən oğlu Atal Raiyə həsr olunmuşdur. Bu, Amritsar şəhərinin ən uca tikilisidir.

Lanqar (mətbəx) – məbəddə mövcud olan qaydalardan biri də dinindən, dilindən, milliyyətindən asılı olmayaraq bütün ziyarətçilər daimi pulsuz yeməklə təmin edilməsidir. Üç mərtəbəli tikilidir.

Qurdvara Tara Sahib – doqquzuncu quru Teq Bahadura həsr olunmuş kiçik məbəddir.

Manci Sahib – kütləvi dini mərasimlər və moizələr üçün istifadə edilən böyük zaldır. Məbədin şərq girişindən bayırda yerləşir.

Darşani Deorhi – Akal Taxta gedən yolun üzərində tikilmiş qapıdır. Buradan pillələrlə gölə enmək və onun suyundan içmək olar.

Akal Taxta gedən yol – uzunluğu 202, eni yeddi metrdir. Mərmərdən inşa edilmişdir. Üzərində qızıl fənərləri olan on sütun vardır.

Baba Dip Sinqx Ci məbədi – müharibədə həlak olmuş sikx müqəddəsinin məbədidir.

Minarələr – məbədin İslam memarlıq ənənələrinə ən çox bağlı olan tikililərindəndir. Lakin bu minarələr gözətçi qülləsi vəzifəsini icra etmək üçün inşa edilmişdir.

Şri Quru Ram Das istirahət evi – məbədə gələn ziyarətçilərin burada üç gündən artıq olmayaraq pulsuz qalmaq imkanı vardır. Bu mehmanxananın 228 otağı və 18 böyük zalı vardır. Ondan başqa məbədin ərazisində Quru Nanak, Quru Harqobind və Akal istirahət evləri mövcuddur.

Mərkəzi siqh muzeyi – siqhlərin tarixi, dini və ədəbi irsinin qorunduğu mərkəzi tikilidir.

Siqhlərin dini işlərini idarə edən mərkəzi komitə məbədə bitişik böyük zalda məskunlaşmışdır.

Siqhlərin əsas dini mətni olan Adi Qrantın nüsxələri Akal Taxt, Baba Dip Sinqx, Üç Ağac və Tara Sahib məbədlərində saxlanır.

Qızıl Məbəd hər gün ziyarətçilərin üzünə açıqdır. Onlara qoyulan əsas tələb başlarını bağlamaqdır. Xatırladaq ki, siqhlərin dini görüşlərinə əsasən kişilər saçlarını uzadır və başlarına həmişə çalma qoyurlar. Hər gün minlərlə insan məbədi ziyarət etməkdədirlər.

  • Vüqar Əliyev, "Qızıl Məbəd", "Cəmiyyət və Din" qəzeti, № 25 (025), 22-28 oktyabr 2009.

Qızıl məbəd (Hindistan)
qızıl, məbəd, hindistan, qızıl, məbəd, hindistanın, şimalındakı, pəncab, ştatının, amritsar, şəhərində, yerləşir, mündəricat, tarixi, inşası, siqhizm, islam, əlaqələri, quruluşu, mənbətarixi, məbəd, kompleksindən, ibarətdir, adını, günbəzi, divarları, örtən, q. Qizil mebed Hindistan Dil Izle Redakte Qizil Mebed Hindistanin simalindaki Pencab statinin Amritsar seherinde yerlesir Mundericat 1 Tarixi 2 Insasi 3 Siqhizm Islam elaqeleri 4 Qurulusu 5 MenbeTarixi RedakteO mebed kompleksinden ibaretdir Adini gunbezi ve divarlari orten qizil suyuna cekilmis mis lovhelerden almisdir Qizil Mebed siqhlerin esas ibadetgahidir Onun diger adlari Darbar Sahib Allahin evi ve Harmandir Sahib Allahin mebedi dir Mebed siqh qurdvaralarindan quru qapilari onlarin fealiyyeti ile bagli olan mebedler en esasidir O suni golun merkezinde yerlesir Hemin golun siqhler ucun dini mahiyyeti cox boyukdur Revayete esasen onun suyu insana saglamliq ve uzun omur bexs edir Bu gol seher ve mebedi XVI esrin sonlarinda siqherin dorduncu qurusu Ram Das Ci insa etmisdir Seher ilk zamanlar onun adi ile Ramdaspur adlanmis daha sonra ise muasir adina qovusmusdur Amritsar Amrit Sarovar amrita abi heyat anbari menasini verir Bu erazinin sikxlerin eline kecmesi haqqinda bir nece versiya vardir Esas versiya kimi Boyuk Mogol imperatoru Ekberin orani Quru Amar Dasin qizina toy hediyyesi kimi bexs etdiyi bildirilir Tarixcilerin soylediyine gore qeyri muselmanlara qarsi xeyli tolerantliq numuneleri gosteren imperator siqhlere ibadetleri yerine yetirmeleri ucun torpaq vermis ve bu yolla inamlarini qazanmaga calismisdir Insasi Redakte Siqh rahibi mebedin fonunda Qizil mebedin tikintisine 1573 ve ya 1577 ci illerde baslamisdir Siqh revayetine esasen ilk dasi Lahor seherinden olan meshur muselman sufisi Pir Miyan Mir adi ile taninmis Mehemmed Mueyyinul Islam qoymusdur Insaatda fehlelerle birlikde xeyli siqh konulluleri de istirak etmisdir Tikinti zamani siqhlerden iane kimi kulli miqdarda vesait toplanmisdir Quru Arcen Dev zamaninda mebedin insasi basa catmisdir Enenevi hind memarliginda mebedler yuksekde tikilirdi Bu mebed ise eksine olaraq etrafdan alcaqda insa olunmusdur Belelikle memarlar onu nezere catdirmaq istemisler ki ziyaretciler mebede hormet olaraq movqelerinden asagiya dogru enirler Mebed tikilen kimi derhal siqhlerin esas mebedine cevrilmisdir Yaxinda yasayanlar onu her gun uzaqdakilar ise Divali ve Baysaxi bayramlari zamani ziyaret etmisdirler Quru Arcen Dev siqhlerin muqeddes yazilarinin toplanmasina baslamis ora ilk qurularin eserleri ile yanasi hind ve muselman sufilerinin kitablarini da daxil etmisdir Kitaba Adi Qrant adi verilmisdir Yazilarin toplanmasi zamani Allahin vahidliyi ve insanlarin qardasligi prinsiplerine ustunluk verilmisdir Imperator Ekber bu xeberi esiderek qurunu ziyaret etmis kitablarla tanis olduqdan sonra ise heyranligini bildirerek Pencab vilayetinden toplanan vergilerin bir hissesini ona bagislamisdir Siqhizm Islam elaqeleri RedakteBurada bir hasiye cixaraq qeyd etmek isterdik ki siqhizmin inkisafina muselman dunyasinin tesiri son derece genis olmusdur Meselen meshur sufiler Baba Ferid Kebir Miyan Mir eyni derecede siqhler arasinda da muqeddes insan sayilir ve sevilir Murekkeb dini kecmisi ile taninan Hindistan muasir dovrde de muxtelif sintezlerin ve qarsiliqli munasibetlerin yarandigi yer kimi taninmisdir Siqhlere geldikde ise qeyd etmeliyik ki bu din movcudluguna gore muselmanlara borcludur Tarixe qayitsaq siqhlerin muselmanlarin yasadiqlari erazileri ele kecirdiyi dovrde onlar arasinda munasibet hec de dusmencesine olmamisdir Meselen siqh padsahi Rancit Sinqxin bas naziri Feqir Ezizuddin adinda muselman olmusdur Onun qurdugu dovletin ehalisinin mutleq ekseriyyetini muselmanlar teskil edirdi Hindlerle siqhlerin munasibetleri bundan daha keskin inkisaf etmisdir Siqhlerin Xalistan adli dovlet yaratmaq istekleri onlarla Hindistan dovleti arasinda qanli hadiselere sebeb olmusdur En son facie 1984 cu ilde ordunun Qizil Mebede hucumu minlerle siqhin heyatina son qoymusdur Bu vurusma neticesinde mebede xeyli ziyan deymisdir Siqhler intiqam almaq ucun dord aydan sonra bas nazir Indira Qandini oldurmusdurler Mebed tarixi erzinde bir nece defe dagidilmis nehayet XVIII esrde berpa edilerek muasir formasini almisdir Qurulusu Redakte Qizil mebedin ust qati Qizil Mebed siqhizm dini kimi oz memarliq enenelerine gore Islam ve Hind medeniyyetlerinin sintezini teskil edir Bu cehetden unikal olan tikili dunyada meshur olan abidelerdendir O kompleks olaraq muxtelif dovrlerde insa edilmisdir Tikililer vahid ansambl seklinde harmonik olaraq bir biri ile uyusur Her bir abide siqhler ucun muqeddesdir ve onlarin tarixinin dininin parcasi halina gelmisdir Mebedin dord qapisi vardir Onlar cografi cehetlere uygun insa edilmisdirler Mebed asagidaki tikililerden ibaretdir Akal Taxt Bura mebedin en esas hissesi ve siqhler ucun muqeddes mekandir Adi Qrantin nusxelerinin qorundugu yerdir Dini qanunlarin yeni metni burada elan olunur Onun yuxari mertebesindeki guzgulu otagin adi Sis Mahaldir ve mebedin adinda eks olunan qizili lovheler onun uzerinde yerlesmisdir Siqh revayetlerine esasen butun qurular uzun muddet orada yasamislar Uc agac mebedi bu agaclar mebedin insasindan evvel de burada olmus ve revayetlerde onlarin sefaverici quvvesi haqqinda melumatlar verilmisdir Baba Atal doqquz mertebeli qulle Quru Qobindin doqquz yasinda olen oglu Atal Raiye hesr olunmusdur Bu Amritsar seherinin en uca tikilisidir Lanqar metbex mebedde movcud olan qaydalardan biri de dininden dilinden milliyyetinden asili olmayaraq butun ziyaretciler daimi pulsuz yemekle temin edilmesidir Uc mertebeli tikilidir Qurdvara Tara Sahib doqquzuncu quru Teq Bahadura hesr olunmus kicik mebeddir Manci Sahib kutlevi dini merasimler ve moizeler ucun istifade edilen boyuk zaldir Mebedin serq girisinden bayirda yerlesir Darsani Deorhi Akal Taxta geden yolun uzerinde tikilmis qapidir Buradan pillelerle gole enmek ve onun suyundan icmek olar Akal Taxta geden yol uzunlugu 202 eni yeddi metrdir Mermerden insa edilmisdir Uzerinde qizil fenerleri olan on sutun vardir Baba Dip Sinqx Ci mebedi muharibede helak olmus sikx muqeddesinin mebedidir Minareler mebedin Islam memarliq enenelerine en cox bagli olan tikililerindendir Lakin bu minareler gozetci qullesi vezifesini icra etmek ucun insa edilmisdir Sri Quru Ram Das istirahet evi mebede gelen ziyaretcilerin burada uc gunden artiq olmayaraq pulsuz qalmaq imkani vardir Bu mehmanxananin 228 otagi ve 18 boyuk zali vardir Ondan basqa mebedin erazisinde Quru Nanak Quru Harqobind ve Akal istirahet evleri movcuddur Merkezi siqh muzeyi siqhlerin tarixi dini ve edebi irsinin qorundugu merkezi tikilidir Siqhlerin dini islerini idare eden merkezi komite mebede bitisik boyuk zalda meskunlasmisdir Siqhlerin esas dini metni olan Adi Qrantin nusxeleri Akal Taxt Baba Dip Sinqx Uc Agac ve Tara Sahib mebedlerinde saxlanir Qizil Mebed her gun ziyaretcilerin uzune aciqdir Onlara qoyulan esas teleb baslarini baglamaqdir Xatirladaq ki siqhlerin dini goruslerine esasen kisiler saclarini uzadir ve baslarina hemise calma qoyurlar Her gun minlerle insan mebedi ziyaret etmekdedirler Menbe RedakteVuqar Eliyev Qizil Mebed Cemiyyet ve Din qezeti 25 025 22 28 oktyabr 2009 Menbe https az wikipedia org w index php title Qizil mebed Hindistan amp oldid 4502278, wikipedia, oxu, kitab, kitabxana, axtar, tap, hersey,

ne axtarsan burda

, en yaxsi meqale sayti, meqaleler, kitablar, oyrenmek, wiki, bilgi, tarix, seks, porno, indir, yukle, sex, azeri sex, azeri, seks yukle, sex yukle, izle, seks izle, porno izle, mobil seks, telefon ucun, chat, azeri chat, tanisliq, tanishliq, azeri tanishliq, sayt, medeni, medeni saytlar, chatlar, mekan, tanisliq mekani, mekanlari, yüklə, pulsuz, pulsuz yüklə, mp3, video, mp4, 3gp, jpg, jpeg, gif, png, şəkil, muisiqi, mahnı, kino, film, kitab, oyun, oyunlar.