fbpx
Wikipedia

Perm

PermRusiya Federasiyasında yerləşən şəhər Perm diyarına daxildir

Perm
rus.Пермь
Bayraq[d] Gerb[d]
58°00′50″ şm. e. 56°14′56″ ş. u.
Ölkə
Tarixi və coğrafiyası
Əsası qoyulub 4 (15) may 1723
İlk məlumat 1647
Sahəsi
  • 799,68 ± 0,01 km²
Mərkəzin hündürlüyü 171 m,90 m
Saat qurşağı
Əhalisi
Əhalisi
Rəsmi dili rusca
Rəqəmsal identifikatorlar
Telefon kodu (+7) 342
Poçt indeksi 614000–614999
gorodperm.ru(ing.)(rus.)
Xəritəni göstər/gizlə
Perm
Vikianbarda əlaqəli mediafayllar

Mündəricat

Hazırda Perm (əski Bürüxan) Kama çayı üzərində iri sənaye şəhəridir. Kama çayına tatarlar "Ak İdil" deyirdilər. Rus salnamələrində Kama adına 1220-ci ildə rast gəlinir. Ruslar Kamaya (bu çay Volqanın əsas qoludur) yiyələnməkdə çətinlik çəkirdi. Noqaylar, kalmıklar, başqırdlar rusların aramsız hücumlarına mətanətlə sinə gərirdilər. Lakin ruslar irəlilədikcə hərb qalaları tikir və bu hərbi məskənlər "ostorojki",eləcə də "qorodki" (bu qədim rus sözləri "hasarlanmış, yonulmuş tirlərdən çəkilmiş qala" mənasını ifadə edirdi) adlanırdı və rusların dayaq məntəqələrinə çevrilirdi.

Tatarların ulu əcdadları hələ qədimdən Bürüxan, indiki Perm vilayətinin sakinləri olmuşlar. Bəzi mülahizələrə görə Bürüxan şəhərinin adı bürü~börü "qurd"+xan=Bürüxan şəxs adından yaranmışdır. O da qeyd olunmalıdır ki, Bürüxan Sibir xalqlarında həm də "tapınma büt, sənəm, ilahi, pir" adıdır. Bu heykəllər müqəddəs ruhların obrazları idi. Adətən misdən, gümüşdən tökülürdü.

Bürüxan (Perm) tatarları öz etnik mənşələri etibarı ilə Kunqur tatarlarıdır. Onlar Kazan tatarlarının etnik qolu sayılırlar. Kunqur tatarları indiki Perm, Yekaterinburq vilayətlərinin əsl yerli sakinləri olmuşlar. Həm də Orta Volqaboyunda tatarların bir hissəsi də zorla xristianlaşmadan qaçaraq XVI əsrdən başlayaraq buraya köçməyə məcbur olmuşlar.

1472-ci ildə Bürüxan-Perm fəth edildi, deyə Karamzin yazır. Çar İvan Qroznı bu yerləri istila etdikdən sonra varlı tacir Stroqanovlara Perm torpaqlarını bağışladı. Perm Sibirin bütövlükdə fəth edilməsi işində baza kimi xidmət edirdi. Stroqanovlar qiymətli filiz yataqlarının istismarına girişməklə Sibirin tam şəkildə istila olunmasında müstəsna rol oynamışlar. Onlar Xəzər dənizində quldurluq edən Yermakın başçılığı altında yolkəsən kazakları öz əmniyyətləri üçün muzdlu mühafizə işinə cəlb etdi. Bu bölük 1581-ci ildə Uralı keçərək İrtış vadisinə çıxdı və bu yerlərə rusların ayağını açdılar.

Kama çayı üstündə Bürüxan kəndi rusların bu yeni istila olunmuş yerlərə köçürülməsindən sonra 1568-ci ildə Bürüxanovo kimi tanınırdı.

1770-ci ildə möhkəmlənən və misəritmə zavodlarına görə sürətlə məskunlaşdırılan şəhər artıq 1780-cı ildə Perm adını alır. Perm katorqaya gedənlərin keçid qapısı idi.

Hazırda Perm vilayətində 150-dən artıq tatar yaşayış məskənləri qeydə alınmışdır. 25 məscid, 95 tatar məktəbi fəaliyyət göstərmiş (1996) xalq muzeyləri, tatar dilində radio-televiziya verlişləri təşkil edilmiş, tatar xalq teatrı, pedoqoji texnikum yaradılmış, tatar dilində qəzet çıxarılmaqdadır.

Penza vilayətində də (Lukin r.) Bürüxanovka adlı kənd (Indiki adı Rodniki) olmuşdur. Türk mənşəli rus familiyaları içərisində Bürüxanov soyadı da vardır. Bütün bunlar vilayətin əski adının köklü türk mədəniyyəti ilə bağlı olduğunu göstərməkdədir.

  • Minaxanım Təkləli. Türk kitabı. Unudulan tarix. Dəyişdirilən adlar, Bakı, Nurlar, 2009
Şəhər ilə əlaqədar bu məqalə qaralama halındadır. Məqaləni redaktə edərək Vikipediyanı zənginləşdirin.
  1. http://perm-map.ru/map833552_0_1.htm
  2. 26. Численность постоянного населения Российской Федерации по муниципальным образованиям на 1 января 2018 годаRusiya Dövlət Federal Statistika Xidməti.

Perm
perm, rusiya, federasiyasında, yerləşən, şəhər, diyarına, daxildirrus, Пермьbayraq, gerb, ölkə, rusiyatarixi, coğrafiyasıəsası, qoyulub, 1723ilk, məlumat, 1647sahəsi, mərkəzin, hündürlüyü, msaat, qurşağı, 00əhalisiəhalisi, nəf, yanvar, 2018, rəsmi, dili, rusca. Perm Dil Izle Redakte Perm Rusiya Federasiyasinda yerlesen seher Perm diyarina daxildirPermrus PermBayraq d Gerb d 58 00 50 sm e 56 14 56 s u Olke RusiyaTarixi ve cografiyasiEsasi qoyulub 4 15 may 1723Ilk melumat 1647Sahesi 799 68 0 01 km Merkezin hundurluyu 171 m 1 90 mSaat qursagi UTC 05 00EhalisiEhalisi 1 051 583 nef 1 yanvar 2018 2 Resmi dili ruscaReqemsal identifikatorlarTelefon kodu 7 342Poct indeksi 614000 614999gorodperm ru ing rus Xeriteni goster gizle Perm Vikianbarda elaqeli mediafayllar Mundericat 1 Tarixi 2 Ehalisi 3 Cografiyasi ve iqlimi 4 Iqtisadiyyati 5 Sekilleri 6 Menbe 7 Xarici kecidler 8 Hemcinin baxTarixi RedakteHazirda Perm eski Buruxan Kama cayi uzerinde iri senaye seheridir Kama cayina tatarlar Ak Idil deyirdiler Rus salnamelerinde Kama adina 1220 ci ilde rast gelinir Ruslar Kamaya bu cay Volqanin esas qoludur yiyelenmekde cetinlik cekirdi Noqaylar kalmiklar basqirdlar ruslarin aramsiz hucumlarina metanetle sine gerirdiler Lakin ruslar ireliledikce herb qalalari tikir ve bu herbi meskenler ostorojki elece de qorodki bu qedim rus sozleri hasarlanmis yonulmus tirlerden cekilmis qala menasini ifade edirdi adlanirdi ve ruslarin dayaq menteqelerine cevrilirdi Tatarlarin ulu ecdadlari hele qedimden Buruxan indiki Perm vilayetinin sakinleri olmuslar Bezi mulahizelere gore Buruxan seherinin adi buru boru qurd xan Buruxan sexs adindan yaranmisdir O da qeyd olunmalidir ki Buruxan Sibir xalqlarinda hem de tapinma but senem ilahi pir adidir Bu heykeller muqeddes ruhlarin obrazlari idi Adeten misden gumusden tokulurdu Buruxan Perm tatarlari oz etnik menseleri etibari ile Kunqur tatarlaridir Onlar Kazan tatarlarinin etnik qolu sayilirlar Kunqur tatarlari indiki Perm Yekaterinburq vilayetlerinin esl yerli sakinleri olmuslar Hem de Orta Volqaboyunda tatarlarin bir hissesi de zorla xristianlasmadan qacaraq XVI esrden baslayaraq buraya kocmeye mecbur olmuslar 1472 ci ilde Buruxan Perm feth edildi deye Karamzin yazir Car Ivan Qrozni bu yerleri istila etdikden sonra varli tacir Stroqanovlara Perm torpaqlarini bagisladi Perm Sibirin butovlukde feth edilmesi isinde baza kimi xidmet edirdi Stroqanovlar qiymetli filiz yataqlarinin istismarina girismekle Sibirin tam sekilde istila olunmasinda mustesna rol oynamislar Onlar Xezer denizinde quldurluq eden Yermakin basciligi altinda yolkesen kazaklari oz emniyyetleri ucun muzdlu muhafize isine celb etdi Bu boluk 1581 ci ilde Urali kecerek Irtis vadisine cixdi ve bu yerlere ruslarin ayagini acdilar Kama cayi ustunde Buruxan kendi ruslarin bu yeni istila olunmus yerlere kocurulmesinden sonra 1568 ci ilde Buruxanovo kimi taninirdi 1770 ci ilde mohkemlenen ve miseritme zavodlarina gore suretle meskunlasdirilan seher artiq 1780 ci ilde Perm adini alir Perm katorqaya gedenlerin kecid qapisi idi Ehalisi RedakteHazirda Perm vilayetinde 150 den artiq tatar yasayis meskenleri qeyde alinmisdir 25 mescid 95 tatar mektebi fealiyyet gostermis 1996 xalq muzeyleri tatar dilinde radio televiziya verlisleri teskil edilmis tatar xalq teatri pedoqoji texnikum yaradilmis tatar dilinde qezet cixarilmaqdadir Penza vilayetinde de Lukin r Buruxanovka adli kend Indiki adi Rodniki olmusdur Turk menseli rus familiyalari icerisinde Buruxanov soyadi da vardir Butun bunlar vilayetin eski adinin koklu turk medeniyyeti ile bagli oldugunu gostermekdedir Cografiyasi ve iqlimi RedakteIqtisadiyyati RedakteSekilleri RedakteMenbe RedakteMinaxanim Tekleli Turk kitabi Unudulan tarix Deyisdirilen adlar Baki Nurlar 2009Xarici kecidler RedakteHemcinin bax Redakte Seher ile elaqedar bu meqale qaralama halindadir Meqaleni redakte ederek Vikipediyani zenginlesdirin http perm map ru map833552 0 1 htm 26 Chislennost postoyannogo naseleniya Rossijskoj Federacii po municipalnym obrazovaniyam na 1 yanvarya 2018 goda Rusiya Dovlet Federal Statistika Xidmeti lt a href https wikidata org wiki Track Q2624680 gt lt a gt Menbe https az wikipedia org w index php title Perm amp oldid 5867886, wikipedia, oxu, kitab, kitabxana, axtar, tap, hersey,

ne axtarsan burda

, en yaxsi meqale sayti, meqaleler, kitablar, oyrenmek, wiki, bilgi, tarix, seks, porno, indir, yukle, sex, azeri sex, azeri, seks yukle, sex yukle, izle, seks izle, porno izle, mobil seks, telefon ucun, chat, azeri chat, tanisliq, tanishliq, azeri tanishliq, sayt, medeni, medeni saytlar, chatlar, mekan, tanisliq mekani, mekanlari, yüklə, pulsuz, pulsuz yüklə, mp3, video, mp4, 3gp, jpg, jpeg, gif, png, şəkil, muisiqi, mahnı, kino, film, kitab, oyun, oyunlar.