fbpx
Wikipedia

Naringi

Naringi və ya Mandarin (lat.Citrus reticulata) – Sədokimilər fəsiləsinə aid bitki növü. Azərbaycanda becərilən əsas sitrus meyvələridir.

?Naringi (Mandarin)
Citrus reticulata

Naringi ağacı
Elmi təsnifat
Aləmi:Bitkilər
Şöbə:Örtülütoxumlular
Sinif:İkiləpəlilər
Yarımsinif:Rozidlər
Sıra:Sədoçiçəklilər
Fəsilə:Sədokimilər
Cins:Sitrus
Növ: Naringi (Mandarin)
Elmi adı
Citrus reticulataBlanco

Mündəricat

Çində, Yaponiyada, ABŞ-nın şimal ştatlarında, Argentinanın cənubunda və Filippində mədəni əkin şəraitində becərilən bir çoх formaları mövcuddur.

Hündürlüyü 2-3 m-ə çatan, dağınıq çətirə malik kol bitkisidir. Budaqları tünd-yaşıl rəngli olub, çılpaqdır. Yarpaqları ellips və ya yumurtavari formada, tamkənarlı və ya sıх mişardişlidir, üstdən tünd-yaşıl, altdan isə açıq-yaşıldır. Yarpaq saplağı 2 sm-dir. Çiçəkləri ağ rəngli, ətirlidir, tək-tək və ya 2-5-i bir yerdə yerləşir. Subtropik və tropik iqlim qurşaqlarında ildə bir dəfə çiçəkləyir. Meyvələri çiçəkləmədən 6-10 ay sonra yetişir. Meyvələrinin diametri 6-8 sm-ə çatır, yumru, narıncı rəngdədir, ləti şirin, bəzən də bir az turş olur.

Rütubətsevən, kölgəyədavamlı bitkidir, münbit torpaqlarda daha yaxşı bitir. Şaxtaya davamsızdır.

Lənkəran zonasında geniş plantasiyalarda, Abşeronda isə həyətyanı sahələrdə becərilir.

Meyvəsinin lətində 7,6-8,3% şəkər, 0,7-1,1% turşu, 35 mq/100qr C vitamini vardır. Meyvəsindən yeyinti sənayesində geniş istfadə olunur. Əsas qlükozid-tanjeritindir.

Sitrus meyvələri quruluşuna görə 2 hissədən: qabıqdan və ətli hissədən ibarətdir. Qabıq hissə 2 qatdan ibarətdir: üst rəngli qat – flavedo, daxili rəngsiz qat – albedo.

Ətli hissə şirə kisəciklərindən təşkil olunmuş dilimlərdən (6-12) ibarətdir. Sitrus meyvələrində qabığın qalınlığı onların saxlanılması cəhətdən əlverişlidir. Eyni zamanda qabığın qalınlığı ətli hissənin azalmasına səbəb olur. Sitrus meyvələrinin qabığının rəngi limonda açıq-sarı, portağalda və narıngidə isə sarımtıl-narıncı olur. Ətli hissəsi xoş narıncı-sarı, zərif lifli və ətirli olur. Karolyok sortlu portağalın ətli hissəsi qırmızı-yaqut rəngində olur.

Sitrus meyvələri noyabr-dekabr aylarında yetişir və yığılır. Portağal ticarətə, əsasən dekabrdan fevrala kimi daxil olur. Bunları 6 aya qədər saxlamaq mümkündür.

Sitrus meyvələrinin tərkibində efir yağlarının faizlə miqdarı onların ayrı-ayrı hissələrində müxtəlif olur. Unşiu sortlu narınginin qabıq hissəsində 1,2%, ətli hissəsində 0,23%, yerli sort portağalın qabığında 2,4%, ətli hissəsində 0,24%, yerli sort yeni Gürcüstan limonunun qabıq hissəsində 2%, ətli hissəsində 0,31% efir yağları olur. Sitrus meyvələrinin tərkibində şəkər, çoxlu miqdarda pektin maddələri, turşular, az miqdarda azotlu maddələr olur. Efir yağları kimi pektin maddələri də, əsasən qabıq hissədə toplanmışdır.

Sitrus meyvələrinin tərkibində vitaminlərdən C, P, B1, B2, PP və karotin vardır. Vitaminlər qabıq hissədə ətli hissəyə nisbətən daha çox toplanır. Məsələn, C vitamini ətli hissədə 33-62mq% olduğu halda, qabıq hissədə 121-175mq%-dir. Portağalın qabığında 490 mq% P vitamini vardır. Azotlu maddələrin miqdarı 1%-ə qədər təşkil edir. Narınginin bir çox sortları vardır. Bunlardan toxumsuz Gürcüstan (Unşiu), enliyarpaq Gürcüstan (ovari-unşiu), daryarpaq Gürcüstan və Vase-Unşiu sortları misal göstərilə bilər. Gürcüstan sortu portağala oxşar olmaqla dairəvi-yumru və ya armudvari formada olur

Soldan sağa:
Çiçək. Yetişməmiş meyvə. Yığılmış naringi. Lət


  • “Azərbaycan dendroflorasi” V cild, Baki, “Elm”, 2019, 370 səh.

Naringi
naringi, mandarin, citrus, reticulata, sədokimilər, fəsiləsinə, bitki, növü, azərbaycanda, becərilən, əsas, sitrus, meyvələridir, mandarin, citrus, reticulata, ağacıelmi, təsnifataləmi, bitkilərşöbə, örtülütoxumlularsinif, ikiləpəliləryarımsinif, rozidlərsıra,. Naringi Dil Izle Redakte Naringi ve ya Mandarin lat Citrus reticulata Sedokimiler fesilesine aid bitki novu Azerbaycanda becerilen esas sitrus meyveleridir Naringi Mandarin Citrus reticulataNaringi agaciElmi tesnifatAlemi BitkilerSobe OrtulutoxumlularSinif IkilepelilerYarimsinif RozidlerSira SedociceklilerFesile SedokimilerCins SitrusNov Naringi Mandarin Elmi adiCitrus reticulata BlancoVikinovlerde sistematikaSekil axtarisiITIS 28888NCBI 85571EOL 14007105GRIN 10778IPNI 772038 1TPL kew 2724336 Mundericat 1 Tebii yayilmasi 2 Botaniki tesviri 3 Ekologiyasi 4 Azerbaycanda yayilmasi 5 Istifadesi 6 Meyvesi 7 Kimyevi terkibi 8 Istinadlar 9 IstinadlarTebii yayilmasi RedakteCinde Yaponiyada ABS nin simal statlarinda Argentinanin cenubunda ve Filippinde medeni ekin seraitinde becerilen bir coh formalari movcuddur Botaniki tesviri RedakteHundurluyu 2 3 m e catan daginiq cetire malik kol bitkisidir Budaqlari tund yasil rengli olub cilpaqdir Yarpaqlari ellips ve ya yumurtavari formada tamkenarli ve ya sih misardislidir ustden tund yasil altdan ise aciq yasildir Yarpaq saplagi 2 sm dir Cicekleri ag rengli etirlidir tek tek ve ya 2 5 i bir yerde yerlesir Subtropik ve tropik iqlim qursaqlarinda ilde bir defe cicekleyir Meyveleri ciceklemeden 6 10 ay sonra yetisir Meyvelerinin diametri 6 8 sm e catir yumru narinci rengdedir leti sirin bezen de bir az turs olur Ekologiyasi RedakteRutubetseven kolgeyedavamli bitkidir munbit torpaqlarda daha yaxsi bitir Saxtaya davamsizdir Azerbaycanda yayilmasi RedakteLenkeran zonasinda genis plantasiyalarda Abseronda ise heyetyani sahelerde becerilir Istifadesi RedakteMeyvesinin letinde 7 6 8 3 seker 0 7 1 1 tursu 35 mq 100qr C vitamini vardir Meyvesinden yeyinti senayesinde genis istfade olunur Esas qlukozid tanjeritindir Meyvesi RedakteSitrus meyveleri qurulusuna gore 2 hisseden qabiqdan ve etli hisseden ibaretdir Qabiq hisse 2 qatdan ibaretdir ust rengli qat flavedo daxili rengsiz qat albedo Etli hisse sire kiseciklerinden teskil olunmus dilimlerden 6 12 ibaretdir Sitrus meyvelerinde qabigin qalinligi onlarin saxlanilmasi cehetden elverislidir Eyni zamanda qabigin qalinligi etli hissenin azalmasina sebeb olur Sitrus meyvelerinin qabiginin rengi limonda aciq sari portagalda ve naringide ise sarimtil narinci olur Etli hissesi xos narinci sari zerif lifli ve etirli olur Karolyok sortlu portagalin etli hissesi qirmizi yaqut renginde olur Sitrus meyveleri noyabr dekabr aylarinda yetisir ve yigilir Portagal ticarete esasen dekabrdan fevrala kimi daxil olur Bunlari 6 aya qeder saxlamaq mumkundur Kimyevi terkibi RedakteSitrus meyvelerinin terkibinde efir yaglarinin faizle miqdari onlarin ayri ayri hisselerinde muxtelif olur Unsiu sortlu naringinin qabiq hissesinde 1 2 etli hissesinde 0 23 yerli sort portagalin qabiginda 2 4 etli hissesinde 0 24 yerli sort yeni Gurcustan limonunun qabiq hissesinde 2 etli hissesinde 0 31 efir yaglari olur Sitrus meyvelerinin terkibinde seker coxlu miqdarda pektin maddeleri tursular az miqdarda azotlu maddeler olur Efir yaglari kimi pektin maddeleri de esasen qabiq hissede toplanmisdir Sitrus meyvelerinin terkibinde vitaminlerden C P B1 B2 PP ve karotin vardir Vitaminler qabiq hissede etli hisseye nisbeten daha cox toplanir Meselen C vitamini etli hissede 33 62mq oldugu halda qabiq hissede 121 175mq dir Portagalin qabiginda 490 mq P vitamini vardir Azotlu maddelerin miqdari 1 e qeder teskil edir Naringinin bir cox sortlari vardir Bunlardan toxumsuz Gurcustan Unsiu enliyarpaq Gurcustan ovari unsiu daryarpaq Gurcustan ve Vase Unsiu sortlari misal gosterile biler Gurcustan sortu portagala oxsar olmaqla dairevi yumru ve ya armudvari formada olur 1 Soldan saga Cicek Yetismemis meyve Yigilmis naringi LetIstinadlar Redakte Ehmedov E C I Eliyev N T Meyve ve terevezin emteesunasligi Ali mekteb telebeleri ucun derslik Baki ADIU nin nesriyyati 2009 Istinadlar Redakte Azerbaycan dendroflorasi V cild Baki Elm 2019 370 seh Menbe https az wikipedia org w index php title Naringi amp oldid 5680851, wikipedia, oxu, kitab, kitabxana, axtar, tap, hersey,

ne axtarsan burda

, en yaxsi meqale sayti, meqaleler, kitablar, oyrenmek, wiki, bilgi, tarix, seks, porno, indir, yukle, sex, azeri sex, azeri, seks yukle, sex yukle, izle, seks izle, porno izle, mobil seks, telefon ucun, chat, azeri chat, tanisliq, tanishliq, azeri tanishliq, sayt, medeni, medeni saytlar, chatlar, mekan, tanisliq mekani, mekanlari, yüklə, pulsuz, pulsuz yüklə, mp3, video, mp4, 3gp, jpg, jpeg, gif, png, şəkil, muisiqi, mahnı, kino, film, kitab, oyun, oyunlar.