fbpx
Wikipedia

Luna proqramı

Luna proqramı (rus.Луна) — 1959-1976-cı illəri əhatə edən SSRİ-nin Ay tədqiqat proqramına daxil olan kosmik proqram. Rusiya Luna proqramını Luna-Qlob proqramı olaraq davam etdirməyi planlaşdırır. Proqram ərzində 15 uğurlu eniş və orbitdə uçuş missiyası həyata keçirilmişdir. Luna proqramı Ay tədqiqatları ilə bağlı çoxlu ilklərə nail olmuşdur. Bu proqram çərçivəsində Ayın kimyəvi tərkibi, cazibə qüvvəsi, radiasiyası, istiliyi başda olmaqla çoxlu müşahidələr aparılmışdır.

Luna 1
Luna proqramında (qırmızı), Apollon proqramında (yaşıl) və Serveyer proqramındə (sarı) Aya enilən ərazilər.
Luna 3 tərəfindən çəkilmiş Ayın Yerdən görünməyən üzünün ilk şəkli.

SSRİ dövründə rəsmən Luna adını daşıyan 24 kosmik gəmi olmuşdur. Yerin orbitindən çıxa bilməyən uğursuz Luna layihələrinə rəsmi adlar verilməmişdir. Yerin orbitində sıradan çıxan bəzi Luna proqramına aid olan kosmik gəmilərə şərti Kosmos adı verilmişdir. Luna proqramı üçün SSRİ təqribən 4,5 milyard dollar xərc çəkmişdir.

Mündəricat

Luna 1 kosmik gəmisinin Ayla toqquşması nəzərdə tutulmuşdu. Buna baxmayaraq Ayın yaxınlığından keçən ilk kosmik gəmi oldu. Luna 2 kosmik gəmisi uğurla Ay səthinə çırpıldı və Ayla təmas edən ilk insan istehsalı kosmik gəmi oldu. Luna 3 kosmik gəmisi tərəfindən Ayın Yerdən görünməyən üzünün ilk dəfə şəkli çəkildi. Luna 9 kosmik gəmisi ilk dəfə Ayın səthinə işlək şəkildə enən kosmik gəmi oldu və Ayın yaxından çəkilişlərini həyata keçirdi. Luna 10 kosmik gəmisi Ayın orbitinə girməyi bacarmış ilk kosmik gəmi oldu. Luna 17Luna 21 kosmik gəmiləri Ayın səthinə Lunaxod 1Lunaxod 2 roverlərini buraxdı. Luna 16, Luna 20, Luna 24 kosmik gəmiləri tərəfindən ümumilikdə 0,326 kq Ay süxurlarının örnəyi toplanaraq, uğurla Yerə daşındı.

Luna 15 missiyası həyata keçirilərkən, ABŞ tərəfindən Ayda Apollon 11 missiyası həyata keçirilirdi. Luna 15 Ay səthinə enərkən dağa çırpıldı. Bu vaxt Neyl ArmstronqEdvin Oldrin Ayın səthində idi.

Luna proqramı çərçivəsində həyata keçirilən və Yer orbitindən çıxa bilməyərək uğursuz nəticələr əldə edən kosmik gəmilər SSRİ tərəfindən elan olunmadı. Məsələn, uğursuz alınan ilk üç Luna missiyasına şərti kod adlar (Luna 1A, Luna 1V, Luna 1S) verilmişdi. Uğursuz alınan uçuşlardan bəzilərinə şərti olaraq Kosmos adı verilmişdir.

SSRİ dövründə

Tanınan adı Kod adı Missiya Uçuş tarixi Daşıyıcı raket Nəticəsi Haqqında
yoxdur E-1 No.1 Toqquşma
23 sentyabr 1958
Luna
Uğursuz
Orbitdə sıradan çıxdı.
yoxdur E-1 No.2 Toqquşma
11 oktyabr 1958
Luna
Uğursuz
Orbitdə sıradan çıxdı.
yoxdur E-1 No.3 Toqquşma
4 dekabr 1958
Luna
Uğursuz
Orbitdə sıradan çıxdı.
Luna 1 E-1 No.4 Toqquşma
2 yanvar 1959
Luna
Qismən uğurlu
Ayın yaxınlığından uçaraq keçdi.
yoxdur E-1A No.1 Toqquşma
18 iyun 1959
Luna
Uğursuz
Orbitdə sıradan çıxdı.
Luna 2 E-1A No.2 Toqquşma
12 sentyabr 1959
Luna
Uğurlu
14 sentyabr 1959-cu ildə Ay səthinə çırpıldı və Ayla təmas etmiş insan istehsalı ilk kosmik cism oldu.
Luna 3 E-2A No.1 Yaxın uçuş
4 oktyabr 1959
Luna
Uğurlu
Ayın Yerdən görünməyən üzünün ilk şəklini çəkdi.
yoxdur E-3 No.1 Yaxın uçuş
15 aprel 1960
Luna
Uğursuz
Orbitdə sıradan çıxdı.
yoxdur E-3 No.2 Yaxın uçuş
16 aprel 1960
Luna
Uğursuz
Orbitdə sıradan çıxdı.
yoxdur E-6 No.2 Eniş
4 yanvar 1963
Molniya-L
Uğursuz
Orbitdən çıxa bilmədi.
yoxdur E-6 No.3 Eniş
3 fevral 1963
Molniya-L
Uğursuz
Orbitdə sıradan çıxdı.
Luna 4 E-6 No.4 Eniş
2 aprel 1963
Molniya-L
Kosmik gəmidə problem
Uğursuz istiqamət düzəlişi edərək Ayın yaxınlığından keçdi.
yoxdur E-6 No.6 Eniş
21 mart 1964
Molniya-M
Uğursuz
Orbitdə sıradan çıxdı.
yoxdur E-6 No.5 Eniş
20 aprel 1964
Molniya-M
Uğursuz
Orbitdə sıradan çıxdı.
Kosmos 60 E-6 No.9 Eniş
12 mart 1965
Molniya-L
Uğursuz
Orbitdən çıxa bilmədi. Beş gün sonra sıradan çıxdı.
yoxdur E-6 No.8 Eniş
10 aprel 1965
Molniya-L
Uğursuz
Orbitdə sıradan çıxdı.
Luna 5 E-6 No.10 Eniş
9 may 1965
Molniya-M
Kosmik gəmidə problem
Uğursuz eniş. Buludlar dənizinə çırpıldı.
Luna 6 E-6 No.7 Eniş
8 iyun 1965
Molniya-M
Kosmik gəmidə problem
Uğursuz istiqamət düzəlişi edərək Ayın yaxınlığından keçdi.
Luna 7 E-6 No.11 Eniş
4 oktyabr 1965
Molniya
Kosmik gəmidə problem
Uğursuz eniş nəzarəti. Qasırğalar okeanına çırpıldı.
Luna 8 E-6 No.12 Eniş
3 dekabr 1965
Molniya
Kosmik gəmidə problem
Uğursuz eniş nəzarəti. Qasırğalar okeanına çırpıldı.
Luna 9 E-6 No.13 Eniş
31 yanvar 1966
Molniya-M
Uğurlu
3 fevral 1966-cı ildə Qasırğalar okeanına uğurlu eniş.
Kosmos 111 E-6S No.204 Orbitdə uçuş
1 mart 1966
Molniya-M
Uğursuz
Orbitdən çıxa bilmədi. İki gün sonra sıradan çıxdı.
Luna 10 E-6S No.206 Orbitdə uçuş
31 mart 1966
Molniya-M
Uğursuz
Luna 11 E-6LF No.101 Orbitdə uçuş
24 avqust 1966
Molniya-M
Uğurlu
Luna 12 E-6LF No.102 Orbitdə uçuş
22 oktyabr 1966
Molniya-M
Uğurlu
Luna 13 E-6M No.205 Eniş
21 dekabr 1966
Molniya-M
Uğurlu
24 dekabr 1966-cı ildə Qasırğalar okeanına uğurlu eniş.
yoxdur E-6LS No.112 Orbitdə uçuş
7 fevral 1968
Molniya-M
Uğursuz
Orbitdə sıradan çıxdı.
Luna 14 E-6LS No.113 Orbitdə uçuş 7 aprel 1968 Molniya-M
Uğurlu
yoxdur E-8 No.201 Rover
19 fevral 1969
Proton-K/D
Uğursuz
İlk Lunaxod cəhdi. Orbitdə sıradan çıxdı. Lunaxod yox oldu.
yoxdur E-8-5 No.402 Örnəklə dönmək
14 iyun 1969
Proton-K/D
Uğursuz
Orbitdə sıradan çıxdı.
Luna 15 E-8-5 No.401 Örnəklə dönmək
13 iyun 1969
Proton-K/D
Kosmik gəmidə problem
Ayın orbitinə uğurla daxil olsa da, eniş uğursuz oldu. Bu missiya həyata keçərkən Apollon 11 Aya enmişdi.
Kosmos 300 E-8-5 No.403 Örnəklə dönmək
23 sentyabr 1969
Proton-K/D
Uğursuz
Orbitdən çıxa bilmədi. Dörd gün sonra sıradan çıxdı.
Kosmos 305 E-8-5 No.404 Örnəklə dönmək
22 oktyabr 1969
Proton-K/D
Uğursuz
Orbitdən çıxa bilmədi. İki gün sonra sıradan çıxdı.
yoxdur E-8-5 No.405 Örnəklə dönmək
6 fevral 1970
Proton-K/D
Uğursuz
Orbitdə sıradan çıxdı.
Luna 16 E-8-5 No.406 Örnəklə dönmək
12 sentyabr 1970
Proton-K/D
Uğurlu
20 sentyabr 1970-ci ildə Aya uğurlu eniş. 24 sentyabr 1970-ci ildə Yerə örnəklə uğurlu dönüş.
Luna 17 E-8 No.203 Rover
10 noyabr 1970
Proton-K/D
Uğurlu
17 noyabr 1970-ci ildə Yağışlar dənizinə uğurlu eniş. Lunaxod 1 uğurla Ay səthində gəzdi.
Luna 18 E-8-5 No.407 Örnəklə dönüş
2 sentyabr 1971
Proton-K/D
Kosmik gəmidə problem
Ayın orbitinə uğurla daxil olsa da, eniş uğursuz oldu.
Luna 19 E-8LS No.202 Orbitdə uçuş
28 sentyabr 1971
Proton-K/D
Uğurlu
Luna 20 E-8-5 No.408 Örnəklə dönüş
14 fevral 1972
Proton-K/D
Uğurlu
21 fevral 1972-ci ildə Aya uğurlu eniş. 25 fevral 1972-ci ildə Yerə örnəklə uğurlu dönüş.
Luna 21 E-8 No.204 Rover
8 yanvar 1973
Proton-K/D
Uğurlu
15 yanvar 1973-cü ildə Aya uğurlu eniş. Lunaxod 2 uğurla Ay səthində gəzdi.
Luna 22 E-8LS No.206 Orbitdə uçuş
29 may 1974
Proton-K/D
Uğurlu
Luna 23 E-8-5M No.410 Örnəklə dönüş
28 oktyabr 1974
Proton-K/D
Kosmik gəmidə problem
Böhranlar dənizinə səhv eniş.
yoxdur E-8-5M No.412 Örnəklə dönüş
16 oktyabr 1975
Proton-K/D
Uğursuz
Orbitdən çıxa bilmədi.
Luna 24 E-8-5M No.413 Örnəklə dönüş
9 avqust 1976
Proton-K/D
Uğurlu
18 avqust 1976-ci ildə Böhranlar dənizinə uğurlu eniş. 22 avqust 1976-ci ildə Yer örnəklə uğurlu dönüş.
yoxdur 8ЕL No. 205 Örnəklə dönüş
1977
Proton-K/D
Təxirə salındı

Rusiya dövründə

Tanınan adı Kod adı Missiya Uçuş tarixi Daşıyıcı raket Nəticəsi Haqqında
Luna 25 Eniş
2019
Planlaşdırılır
Universal eniş platformasının sınağı.
Luna 26 Orbitdə uçuş
2021
Planlaşdırılır
Ay səthinin xəritələrinin hazırlanması və səthdəki stansiyalarla əlaqə.
Luna 27 Eniş
2023
Planlaşdırılır
Buz olan yerlərdə buruq qazılması. Yeni Lunaxod missiyası.
Luna 28 Örnəklə dönüş.
2025
Planlaşdırılır
Əsasən buz olmaqla örnəklər toplamaq və Yerə örnəklə dönüş.
  1. . NSSDC (NSSDC Data Set ID (Photo): 59-008A-01A). 24 March 2003. İstifadə tarixi:22 August 2015.
  2. (RussianSpaceWeb.com)
  3. Williams, David R. . NASA NSSDC.

Luna proqramı
luna, proqramı, Луна, 1959, 1976, illəri, əhatə, edən, ssri, tədqiqat, proqramına, daxil, olan, kosmik, proqram, rusiya, luna, qlob, proqramı, olaraq, davam, etdirməyi, planlaşdırır, proqram, ərzində, uğurlu, eniş, orbitdə, uçuş, missiyası, həyata, keçirilmişd. Luna proqrami Dil Izle Redakte Luna proqrami rus Luna 1959 1976 ci illeri ehate eden SSRI nin Ay tedqiqat proqramina daxil olan kosmik proqram Rusiya Luna proqramini Luna Qlob proqrami olaraq davam etdirmeyi planlasdirir Proqram erzinde 15 ugurlu enis ve orbitde ucus missiyasi heyata kecirilmisdir Luna proqrami Ay tedqiqatlari ile bagli coxlu ilklere nail olmusdur Bu proqram cercivesinde Ayin kimyevi terkibi cazibe quvvesi radiasiyasi istiliyi basda olmaqla coxlu musahideler aparilmisdir Luna 1 Luna proqraminda qirmizi Apollon proqraminda yasil ve Serveyer proqraminde sari Aya enilen eraziler Luna 3 terefinden cekilmis Ayin Yerden gorunmeyen uzunun ilk sekli 1 SSRI dovrunde resmen Luna adini dasiyan 24 kosmik gemi olmusdur Yerin orbitinden cixa bilmeyen ugursuz Luna layihelerine resmi adlar verilmemisdir Yerin orbitinde siradan cixan bezi Luna proqramina aid olan kosmik gemilere serti Kosmos adi verilmisdir 2 Luna proqrami ucun SSRI teqriben 4 5 milyard dollar xerc cekmisdir Mundericat 1 Ugurlari 2 Diger onemli missiyalar 3 Ugursuz missiyalar 4 Missiyalarin siyahisi 4 1 SSRI dovrunde 4 2 Rusiya dovrunde 5 Hemcinin bax 6 Istinadlar 7 Xarici kecidlerUgurlari RedakteLuna 1 kosmik gemisinin Ayla toqqusmasi nezerde tutulmusdu Buna baxmayaraq Ayin yaxinligindan kecen ilk kosmik gemi oldu Luna 2 kosmik gemisi ugurla Ay sethine cirpildi ve Ayla temas eden ilk insan istehsali kosmik gemi oldu Luna 3 kosmik gemisi terefinden Ayin Yerden gorunmeyen uzunun ilk defe sekli cekildi Luna 9 kosmik gemisi ilk defe Ayin sethine islek sekilde enen kosmik gemi oldu ve Ayin yaxindan cekilislerini heyata kecirdi Luna 10 kosmik gemisi Ayin orbitine girmeyi bacarmis ilk kosmik gemi oldu Luna 17 ve Luna 21 kosmik gemileri Ayin sethine Lunaxod 1 ve Lunaxod 2 roverlerini buraxdi Luna 16 Luna 20 Luna 24 kosmik gemileri terefinden umumilikde 0 326 kq Ay suxurlarinin orneyi toplanaraq ugurla Yere dasindi Diger onemli missiyalar RedakteLuna 15 missiyasi heyata kecirilerken ABS terefinden Ayda Apollon 11 missiyasi heyata kecirilirdi Luna 15 Ay sethine enerken daga cirpildi Bu vaxt Neyl Armstronq ve Edvin Oldrin Ayin sethinde idi Ugursuz missiyalar RedakteLuna proqrami cercivesinde heyata kecirilen ve Yer orbitinden cixa bilmeyerek ugursuz neticeler elde eden kosmik gemiler SSRI terefinden elan olunmadi Meselen ugursuz alinan ilk uc Luna missiyasina serti kod adlar Luna 1A Luna 1V Luna 1S verilmisdi 3 Ugursuz alinan ucuslardan bezilerine serti olaraq Kosmos adi verilmisdir Missiyalarin siyahisi RedakteSSRI dovrunde Redakte Taninan adi Kod adi Missiya Ucus tarixi Dasiyici raket Neticesi Haqqindayoxdur E 1 No 1 Toqqusma 23 sentyabr 1958 Luna Ugursuz Orbitde siradan cixdi yoxdur E 1 No 2 Toqqusma 11 oktyabr 1958 Luna Ugursuz Orbitde siradan cixdi yoxdur E 1 No 3 Toqqusma 4 dekabr 1958 Luna Ugursuz Orbitde siradan cixdi Luna 1 E 1 No 4 Toqqusma 2 yanvar 1959 Luna Qismen ugurlu Ayin yaxinligindan ucaraq kecdi yoxdur E 1A No 1 Toqqusma 18 iyun 1959 Luna Ugursuz Orbitde siradan cixdi Luna 2 E 1A No 2 Toqqusma 12 sentyabr 1959 Luna Ugurlu 14 sentyabr 1959 cu ilde Ay sethine cirpildi ve Ayla temas etmis insan istehsali ilk kosmik cism oldu Luna 3 E 2A No 1 Yaxin ucus 4 oktyabr 1959 Luna Ugurlu Ayin Yerden gorunmeyen uzunun ilk seklini cekdi yoxdur E 3 No 1 Yaxin ucus 15 aprel 1960 Luna Ugursuz Orbitde siradan cixdi yoxdur E 3 No 2 Yaxin ucus 16 aprel 1960 Luna Ugursuz Orbitde siradan cixdi yoxdur E 6 No 2 Enis 4 yanvar 1963 Molniya L Ugursuz Orbitden cixa bilmedi yoxdur E 6 No 3 Enis 3 fevral 1963 Molniya L Ugursuz Orbitde siradan cixdi Luna 4 E 6 No 4 Enis 2 aprel 1963 Molniya L Kosmik gemide problem Ugursuz istiqamet duzelisi ederek Ayin yaxinligindan kecdi yoxdur E 6 No 6 Enis 21 mart 1964 Molniya M Ugursuz Orbitde siradan cixdi yoxdur E 6 No 5 Enis 20 aprel 1964 Molniya M Ugursuz Orbitde siradan cixdi Kosmos 60 E 6 No 9 Enis 12 mart 1965 Molniya L Ugursuz Orbitden cixa bilmedi Bes gun sonra siradan cixdi yoxdur E 6 No 8 Enis 10 aprel 1965 Molniya L Ugursuz Orbitde siradan cixdi Luna 5 E 6 No 10 Enis 9 may 1965 Molniya M Kosmik gemide problem Ugursuz enis Buludlar denizine cirpildi Luna 6 E 6 No 7 Enis 8 iyun 1965 Molniya M Kosmik gemide problem Ugursuz istiqamet duzelisi ederek Ayin yaxinligindan kecdi Luna 7 E 6 No 11 Enis 4 oktyabr 1965 Molniya Kosmik gemide problem Ugursuz enis nezareti Qasirgalar okeanina cirpildi Luna 8 E 6 No 12 Enis 3 dekabr 1965 Molniya Kosmik gemide problem Ugursuz enis nezareti Qasirgalar okeanina cirpildi Luna 9 E 6 No 13 Enis 31 yanvar 1966 Molniya M Ugurlu 3 fevral 1966 ci ilde Qasirgalar okeanina ugurlu enis Kosmos 111 E 6S No 204 Orbitde ucus 1 mart 1966 Molniya M Ugursuz Orbitden cixa bilmedi Iki gun sonra siradan cixdi Luna 10 E 6S No 206 Orbitde ucus 31 mart 1966 Molniya M UgursuzLuna 11 E 6LF No 101 Orbitde ucus 24 avqust 1966 Molniya M UgurluLuna 12 E 6LF No 102 Orbitde ucus 22 oktyabr 1966 Molniya M UgurluLuna 13 E 6M No 205 Enis 21 dekabr 1966 Molniya M Ugurlu 24 dekabr 1966 ci ilde Qasirgalar okeanina ugurlu enis yoxdur E 6LS No 112 Orbitde ucus 7 fevral 1968 Molniya M Ugursuz Orbitde siradan cixdi Luna 14 E 6LS No 113 Orbitde ucus 7 aprel 1968 Molniya M Ugurluyoxdur E 8 No 201 Rover 19 fevral 1969 Proton K D Ugursuz Ilk Lunaxod cehdi Orbitde siradan cixdi Lunaxod yox oldu yoxdur E 8 5 No 402 Ornekle donmek 14 iyun 1969 Proton K D Ugursuz Orbitde siradan cixdi Luna 15 E 8 5 No 401 Ornekle donmek 13 iyun 1969 Proton K D Kosmik gemide problem Ayin orbitine ugurla daxil olsa da enis ugursuz oldu Bu missiya heyata kecerken Apollon 11 Aya enmisdi Kosmos 300 E 8 5 No 403 Ornekle donmek 23 sentyabr 1969 Proton K D Ugursuz Orbitden cixa bilmedi Dord gun sonra siradan cixdi Kosmos 305 E 8 5 No 404 Ornekle donmek 22 oktyabr 1969 Proton K D Ugursuz Orbitden cixa bilmedi Iki gun sonra siradan cixdi yoxdur E 8 5 No 405 Ornekle donmek 6 fevral 1970 Proton K D Ugursuz Orbitde siradan cixdi Luna 16 E 8 5 No 406 Ornekle donmek 12 sentyabr 1970 Proton K D Ugurlu 20 sentyabr 1970 ci ilde Aya ugurlu enis 24 sentyabr 1970 ci ilde Yere ornekle ugurlu donus Luna 17 E 8 No 203 Rover 10 noyabr 1970 Proton K D Ugurlu 17 noyabr 1970 ci ilde Yagislar denizine ugurlu enis Lunaxod 1 ugurla Ay sethinde gezdi Luna 18 E 8 5 No 407 Ornekle donus 2 sentyabr 1971 Proton K D Kosmik gemide problem Ayin orbitine ugurla daxil olsa da enis ugursuz oldu Luna 19 E 8LS No 202 Orbitde ucus 28 sentyabr 1971 Proton K D UgurluLuna 20 E 8 5 No 408 Ornekle donus 14 fevral 1972 Proton K D Ugurlu 21 fevral 1972 ci ilde Aya ugurlu enis 25 fevral 1972 ci ilde Yere ornekle ugurlu donus Luna 21 E 8 No 204 Rover 8 yanvar 1973 Proton K D Ugurlu 15 yanvar 1973 cu ilde Aya ugurlu enis Lunaxod 2 ugurla Ay sethinde gezdi Luna 22 E 8LS No 206 Orbitde ucus 29 may 1974 Proton K D UgurluLuna 23 E 8 5M No 410 Ornekle donus 28 oktyabr 1974 Proton K D Kosmik gemide problem Bohranlar denizine sehv enis yoxdur E 8 5M No 412 Ornekle donus 16 oktyabr 1975 Proton K D Ugursuz Orbitden cixa bilmedi Luna 24 E 8 5M No 413 Ornekle donus 9 avqust 1976 Proton K D Ugurlu 18 avqust 1976 ci ilde Bohranlar denizine ugurlu enis 22 avqust 1976 ci ilde Yer ornekle ugurlu donus yoxdur 8EL No 205 Ornekle donus 1977 Proton K D Texire salindiRusiya dovrunde Redakte Taninan adi Kod adi Missiya Ucus tarixi Dasiyici raket Neticesi HaqqindaLuna 25 Enis 2019 Planlasdirilir Universal enis platformasinin sinagi Luna 26 Orbitde ucus 2021 Planlasdirilir Ay sethinin xeritelerinin hazirlanmasi ve sethdeki stansiyalarla elaqe Luna 27 Enis 2023 Planlasdirilir Buz olan yerlerde buruq qazilmasi Yeni Lunaxod missiyasi Luna 28 Ornekle donus 2025 Planlasdirilir Esasen buz olmaqla ornekler toplamaq ve Yere ornekle donus Hemcinin bax RedakteAy Sovet Ay proqramiIstinadlar Redakte Earth s Moon Luna 3 First image of the far side of the Moon NSSDC NSSDC Data Set ID Photo 59 008A 01A 24 March 2003 Istifade tarixi 22 August 2015 Planetary Spacecraft Moon Missions RussianSpaceWeb com Williams David R Tentative IDs NASA NSSDC Xarici kecidler RedakteLunar and Planetary Department Moscow University Luna Series USSR Profile Arxivlesdirilib 2008 02 08 at the Wayback Machine by NASA s Solar System Exploration Encyclopaedia Britannica Luna Space Probe Soviet Luna Chronology Soviet Lunar Images Exploring the Moon Luna MissionsMenbe https az wikipedia org w index php title Luna proqrami amp oldid 5850004, wikipedia, oxu, kitab, kitabxana, axtar, tap, hersey,

ne axtarsan burda

, en yaxsi meqale sayti, meqaleler, kitablar, oyrenmek, wiki, bilgi, tarix, seks, porno, indir, yukle, sex, azeri sex, azeri, seks yukle, sex yukle, izle, seks izle, porno izle, mobil seks, telefon ucun, chat, azeri chat, tanisliq, tanishliq, azeri tanishliq, sayt, medeni, medeni saytlar, chatlar, mekan, tanisliq mekani, mekanlari, yüklə, pulsuz, pulsuz yüklə, mp3, video, mp4, 3gp, jpg, jpeg, gif, png, şəkil, muisiqi, mahnı, kino, film, kitab, oyun, oyunlar.