fbpx
Wikipedia

London

London (ing.London [ˈlʌndən], lat.Londinium) — Böyük Britaniya və Şimali İrlandiya Birləşmiş Krallığının, həmçinin İngiltərənin paytaxtı. Britaniya adalarında ən böyük şəhər. Sahəsi 1 706,8 km², əhalisi 8 milyon nəfərdir. Əhalisinin sayına görə dünyada 21-ci, Avropada 2-ci, Avropa İttifaqında isə 1-ci yeri tutur.

Paytaxt
London
brit. ing.London
51°30′26″ şm. e. 0°07′39″ q. u.
Ölkə
Tarixi və coğrafiyası
Əsası qoyulub təq. 43
Sahəsi
  • 1.572 ± 1 km²
Mərkəzin hündürlüyü 15 m,11 m,11 m
Saat qurşağı
Əhalisi
Əhalisi
  • 8.908.081 nəf. (2018)
Rəsmi dili ingiliscə
Rəqəmsal identifikatorlar
Telefon kodu 20, 1322, 1689, 1708, 1737, 1895, 1923, 1959, 1992
Poçt indeksi E,EC,N,NW,SE,SW,W,WC,BR,CM,CR,DA,EN,HA,IG,KT,RM,SM,TN,TW,UB,WD
(ing.)
London
Vikianbarda əlaqəli mediafayllar

Əsası eramızın 43-cü ilində imperator Klavdinin rəhbərliyi ilə Roma İmperiyası qoşunlarının Britaniya adalarını ələ keçirməsindən sonra qoyulmuşdur.

Mündəricat

London təqribən 2 min il öncə Romalılar tərəfindən qurulmuşdur. E.ə. 43-cü ildə Roma İmperatorluğu Böyük Britaniyanı işğal etdikdən sonra şəhər Londonium adı ilə qurulmuşdur. Bu sözün kökünü araşdıran dilçilər qərara gəlmişlər ki sözün kökü Axan çay deməkdir.

London dünyanın ən əhəmiyyətli biznes və maliyyə mərkəzlərindən biridir. Beynəlxalq turizmin kəsişmə nöqtəsidir. Dünyanın ən qalabalıq hava nəqliyyatı Londona malikdir. Burada 5 Beynəlxalq hava limanı Mövcuddur. Bunlardan ən böyüyü məşhur Hitroudur. Turizm baxımından tarixi əsərlər muzeylərdə sərgilənməkdədir. Mədəniyyətləri hələ 1000 il öncə dünyaya yayılmağa başlamışdır. Londona hər il dünyanın müxtəlif ərazilərindən turistlər gəlməkdədir. Bu da Londonun tarixi şəhər olduğunun sübutudur.

İngilislər çox vaxt Londonu The Big Smoke (The Great Smog) adlandırırlar ki, mənası Nəhəng tüstü deməkdir. Bu da XIX–XX əsrlərdə Londonun sənaye müəssisələrinin tüstüsü ilə əlaqədardır.

Londonun paytaxt kimi tarixi iki min ildir. O əvvəlcə Roma Britaniyasının, sonralar İngiltərəBöyük Britaniya krallığının əsas şəhəri olub. Bütün ingilis və Britaniya kralları əsas etibarilə ölkəni Londondan idarə etmişlər. Hal-hazırda da bütün hakimiyyət orqanları paytaxt Londonun Vestminster sahəsində yerləşir.

Mühafizəkar Boris Conson Londonun hazırkı meridir (5 may 2008-ci ildən). Əvvəlki mer leyborist Ken Livinqston iki müddətə bu vəzifəyə seçilmişdi. London Britaniya parlamentinin İcmalar palatasında 74 deputatla (44 leyborist, 21 mühafizəkar, 8 liberal-demokrat və 1 RESPECT partiyasının üzvü) təmsil olunmuşdur.

Şəhər çox mürəkkəb idarəetmə strukturuna, şəhər və bələdiyyə idarələrinə malikdir. Şəhər idarəsi — Böyük London Admnistrasiyası (ing.Great London Authority, ixtisarla GLA) strateji layihələrin hazırlanmasına, şəhərin iqtisadi inkişafına, polisə, yanğın xidmətinə və nəqliyyata, bələdiyyələr isə yerli layihələrə, məktəb, sosial xidmətə cavabdehdir.

Böyük London Admnistrasiyası iki hissədən: icra hakimiyyətini yerinə yetirən merdən və onun səlahiyyətlərini məhdudlaşdırmaq, şəhər büdcəsini təsdiq etmək hüquqlarına malik olan London şəhər assambleyasından ibarətdir.

London boro (ing.borough) adlandırılan 32 bələdiyyə rayonunu və orta əsr idarəçilik ənənəsinə sadiq idarə strukturuna malik olan Sitini özündə birləşdirir. Siti dünyada beynəlxalq valyuta hesablaşmalarının ən böyük mərkəzlərindən biridir. Bu əməliyyatlar və əldə edilən gəlirlər sayəsində London inkişaf etmiş və dünyanın ən varlı şəhərlərindən birinə çevrilmişdir.

London üçün aylıq orta temperatur və yağıntı
Yan Fev Mar Apr May İyn İyl Avq Sen Okt Noy Dek
Max. Temperatur (°C) 7,2 7,6 10,3 13,0 17,0 20,3 22,3 21,9 19,1 15,2 10,4 8,2 Ø 14,4
Min. Temperatur (°C) 2,4 2,5 3,8 5,6 8,7 11,6 13,7 13,4 11,4 8,9 5,1 3,4 Ø 7,5
Yağıntı (mm) 53 36 48 47 51 50 48 54 53 57 57 57 Σ 611
Günəşli saatlar (s/g) 1,5 2,2 3,5 5,2 6,5 6,8 6,4 6,0 4,8 3,1 1,8 1,3 Ø 4,1
Yağışlı günlər (g) 14,8 10,8 13,4 12,7 12,5 10,5 10,1 10,9 10,5 11,6 14,0 13,2 Σ 145
Nisbi rütubət (%) 88 84 79 73 72 70 72 75 80 85 88 89 Ø 79,6
T
e
m
p
e
r
a
t
u
r
7,2
2,4
7,6
2,5
10,3
3,8
13,0
5,6
17,0
8,7
20,3
11,6
22,3
13,7
21,9
13,4
19,1
11,4
15,2
8,9
10,4
5,1
8,2
3,4
Yan Fev Mar Apr May İyn İyl Avq Sen Okt Noy Dek
A
t
m
o
s
f
e
r

ç
ö
k
ü
n
t
ü
s
ü
53
36
48
47
51
50
48
54
53
57
57
57
Yan Fev Mar Apr May İyn İyl Avq Sep Okt Noy Dek


Mənbə:

Hələ eramızın 140-cı ilində Londonda 30 000, 1300-cü ildə 100 000 və 1801-ci ildə 1 milyon əhali yaşamışdır. 1825–1925-ci illərdə London dünyanın əhalisinə görə ən böyük şəhəri olmuşdur. 2001-ci il siyahıyaalmasına görə şəhərin əhalisi 7 172 091 nəfərdir.

Ənənəvi olaraq London müxtəlif din və mədəniyyətlərin qaynayıb-qarışdığı bir şəhərdir. XX əsrin əvvəllərində Londona irlandlar, polyaklar, italyanlar, şərqi Avropa yəhudiləri, eləcə də keçmiş müstəmləkə ölkələrindən (Hindistan, Pakistan, Şri-LankaBanqladeş) çox sayda mühacir gəlmişdir.

İl Sayı
1801 1.011.157
1811 1.197.673
1821 1.450.122
1831 1.729.949
1841 1.917.013
1851 2.286.609
İl Sayı
1861 3.094.391
1871 3.902.178
1881 4.709.960
1891 5.565.856
1901 6.226.494
1911 7.157.875
İl Sayı
1921 7.553.526
1931 8.098.942
1941 7.987.936
1951 8.164.416
1961 7.781.342
1971 7.449.184
İl Sayı
1981 6.608.513
1991 6.887.280
2001 7.172.036
2013 8.416.535
2016 8.787.892
2018 8.908.081

Din

Katolik Vestminster kafedralı
Mərkəzi London məscidi

2011-ci il siyahıya almasına görə:

  • 48,4% Xristian
  • 20,7% Ateist
  • 12,4% Müsəlman
  • 8,5% Naməlum
  • 5,0% Hindu
  • 1,8% Yəhudi
  • 1,5% Sihx
  • 1,0% Buddist
  • 0,6% Digər dinlər

Xristianların əksəriyyəti Anqlikan kilsəsi (ing.Church of England) icmasına aiddirlər. Yepiskopun iqamətgahı baş kilsə sayılan Müqəddəs Pavel kafedral kilsəsidir (ing.Saint Paul’s Cathedral).

Vestminster kafedralı (ing.Westminster Cathedral) İngiltərəUelsin baş katolik kilsəsi sayılır. İngiltərə kral evinin protestantlığı qəbul etməsindən sonra uzun əsrlər boyu Londonda katolik kilsəsi olmamışdır. XIX əsrdən etibarən yenidən katolik icması bərpa olunmuşdur. Digər xristian dini icmalarına Birləşmiş reformist kilsə, kvaker və ortodoks kilsəsi aiddir.

London əsasən Böyük Britaniyanın İslam mərkəzi sayılır. Böyük Britaniya müsəlmanlarının 38%-i, təxminən 1 milyon müsəlman Londonda yaşayır. Mərkəzi London məscidi (ing.London Central Mosque) şəhərin ən böyük məscidi sayılır. müsəlmanların 62%-i qalan şəhərlərdə yaşayırlar.

Londonun panoramı. Klis Van Visher, 1616
Temza çayı
Londonun planı, 1666

Etnik cəhətdən Londonun əhalisi çoxmillətlidir. Qədim dövrlərdən burada məskən salmış brit tayfalarından əlavə, bu ərazidə irlandlar, müxtəlif millətli mühacirlər qrupu, habelə uelslilər və şotlandlar yaşayır. XIX əsrin sonlarında Londona yəhudilər, ardınca Aralıq dənizi sahili ölkələrindən, həmçinin AvstraliyaÇindən köçkünlər gəlməyə başladılar. 1950-ci ildə isə Hindistandan gələn çoxsaylı mühacirlər burada məskən saldılar.

London kosmopolit və çoxmillətli əhalisi olan şəhərdir. Sakinlərinin 3%-ni müsəlmanlar təşkil edən Londonun qədim və maraqlı tarixi var. E.ə. 43-cü ildə Britaniya adalarını işğal edən Roma İmperiyası qədim keltlərin yaşadığı indiki London ərazisində hərbi düşərgə salaraq bu yerə Londinium adını vermişdir. Romalıların ilk vaxtlar Temzanın şimal sahilində, körpünün yanında saldıqları balaca şəhərcik 142 hektar sahəni əhatə edirdi. Yüksək templə inkişaf edən London qısa zaman kəsiyində ölkənin böyük şəhərinə çevrildi. Lakin, 410-cu ildə Roma İmperiyasının süqutundan sonra London haqqında yalnız VII əsrə aid olan salnamələrdə verilən məlumatlara rast gəlmək olar. Bundan sonra da London şəhəri müxtəlif illərdə xarici qəsbkarlar tərəfindən dağıntılara məruz qalmışdır.

1616-cı ildə baş vermiş Böyük London yanğını nəticəsində 80 kilsə, o cümlədən Müqəddəs Pavel məbədi tamamilə yanıb kül olmuşdu. Bir neçə il ərzində yenidən tikilən London başqa görkəm aldı. 50 kilsə klassik üslubda tikildi, Müqəddəs Pavel məbədinin üstündə yeni günbəz ucaldıldı. 1707-ci ildə İngiltərə və Şotlandiya krallıqları birləşdikdən sonra London Böyük Britaniya Krallığının paytaxtı oldu. XIX əsrin birinci yarısında London daha da genişləndi. Bunun nəticəsində avtonəqliyyat, elektrik qatarları və yeni metro xətləri yarandı. 1919-cu ildən 1939-cu ilə kimi London ətraf şəhərlər hesabına beş dəfə böyüdü. İkinci dünya müharibəsi 300 min londonlunun ölümünə və şəhərdə çox sayda binanın dağılmasına səbəb oldu.

Paytaxt London

Londonun suni peykdən çəkilmiş fotosu

Britaniya krallığının mərkəzi sayılan London XIX əsrdən başlayaraq dünyanın müxtəlif ölkələrindən çoxsaylı insan axınına məruz qalsa da, şəhərdə o dövrdə yalnız iki və üç mərtəbəli binalar tikilirdi. XX əsrin əvvəlindən etibarən paytaxt əhalisinin sayının ildən-ilə artmasına baxmayaraq, şəhər yeni qaydalarla çətinliklə ayaqlaşırdı. İngilislər həmişə mühafizəkar olublar, indi də adət-ənənələrə hörmətlə yanaşırlar. Lakin, London sakinləri bəzən varlı şirkətlər qarşısında təslim olurdular. Keçən əsrin ortalarına qədər şəhərin hər bir nöqtəsindən öz hündürlüyü ilə nəzərləri cəlb edən, ser Kristofer Renin layihəsi üzrə tikilən məşhur Müqəddəs Pavel kilsəsi indi "Barbiken" göydələnləri arasında görünməz olub. Hazırda Londonda yeni inzibati binanın tikilməsinə razılıq almaq müşkül məsələdir. Yerli hakimiyyət orqanlarının qoyduğu məhdudiyyətlərə görə, paytaxt şəhərdə tikintinin aparılmasına çox ciddi nəzarət olunur və torpaq sahəsinə də sərt və kəskin limit qoyulub. Londonluların daha çox sevdiyi qədim tikililər və meydanlar — Vestminster sarayı, Vestminster abbatlığı, Trafalqar meydanı, Mell, Karlton Hauz-terras, bir çox yolların qovuşduğu Pikadilli meydanı, Lester meydanı, onları əhatəyə almış məşhur Hayd parkRecent park klassik memarlıq layihələri hesab edilir. Amma yuxarıda adı çəkilən yerlərdə qiymətlər baha olduğu üçün orada yaşayanların sayı çox azdır. Orta səviyyəli londonluların məskunlaşdığı kvartalları ötən əsrin əvvəllərində sıra ilə tikilmiş iki və üç mərtəbəli binalar təşkil edir. Kraliçanın yay iqamətgahı — Vindzor qəsri də bu ərazidə yerləşir. Yay aylarında burda turistlərin böyük axını başlayır.

Hava nəqliyyatı

London 5 hava limanına malikdir.

  • Hitrou Hava Limanı (ing.Heathrow [ˈhiːθrəʊ]) — 4 terminala, illik 75 milyon sərnişin daşıma gücünə malikdir. (1930)
  • Qetvik — Londondan 45 km cənubda yerləşir, 2 şimalcənub terminallarına, illik 40 milyon sərnişin daşıma gücünə malikdir (1958)
  • Stansted — Londondan 55 km şimalda, Esseks qraflığında yerləşir, əsasən Avropa istiqamətində uçuşlar həyata keçirilir. (1942)
  • Luton — Londondan 50 km şimal-qərbdə yerləşir, əsasən Avropa istiqamətində uçuşlar həyata keçirilir. (16 iyul 1938)
  • London siti — çarter biznes reyslərinə xidmət edir.(5 noyabr 1987)

Dəmir yolu

Şəhər hələ XIX əsrdə tikilmiş bir neçə vağzala malikdir.

  • Vaterloo — cənub-qərb qraflığı istiqamətində hərəkət edən qatarlara xidmət edir.
  • Viktoriya — ətraf qraflıqlar istiqamətində hərəkət edən qatarlara xidmət edir.
  • Paddinqton — qərb qraflığı və Uels istiqamətlərində hərəkət edən qatarlara xidmət edir.
  • Sent PankrasAvropa istiqamətində hərəkət edən qatarlara xidmət edir.
  • Kinqs KrossŞotlandiya istiqamətində hərəkət edən qatarlara xidmət edir.

London metrosu

London metrosu dünyanın ən qədim metrolarındandır. 1863-cü ildə metropoliten Railway (Dәmir yolu) adı ilə fəaliyyətə başlamışdır. Londonda metronun yaradılmasının əsas məqsədi həmin vaxtlarda at arabalarının şəhərdə meydana gətirdiyi sıxlığı aradan qaldırmaq idi. Düzəldilən yeni xətlərdə ən yeni texnologiya hesab olunan buxarlı qatarlardan istifadə olunmuşdur. Şəhərin bəzi yerlərində hələ də kömür dumanını atmaq məqsədilə yaradılmış havalandırmalar mövcuddur.

London metrosu yaradıldıqdan sonra İstanbulda tunel Nyu Yorkda və Madriddə bənzər metrolar yaradılmağa başladı. London metrosuna Underground (Yeraltı) deyilir. Ümumilikdə 274 stansiyası var. Metroda siqaretdən istifadə etmək ilk vaxtlar sərbəst olsa da hazırda bu davranışa görə sərt qadağalar tətbiq olunmaqdadır. London metrosu (ing.London Underground) dünyada ən qədim və nəhəng metrodur. Buxar lokomativi ilə işləyən İlk yeraltı dəmir yolu (ing."Metropolitan Railway" bu günkü Metropolitan Line) 10 yanvar 1863-cü ildə tikilib istifadəyə verilmişdir.

London metrosunun sxemi (1-ci bölgə)
Xətt Rəng Açılışı Tipi Uzunluğu km Dayanacaqlar İllik sərnişindaşınma (Millionla)
Bakerloo Line Qəhvəyi 1906 Tunnel xətti 23,2 25 95,9
Central Line Qırmızı 1900 Tunnel xətti 74,0 49 183,5
Circle Line Sarı 1884 Geniş profilli 22,5 27 68,4
District Line Yaşıl 1868 Geniş profilli 64,0 60 172,8
Hammersmith & City Line Açıq çəhrayı 1864 Geniş profilli 26,5 29 45,8
Jubilee Line Boz 1979 Tunnel xətti 36,2 27 127,5
Metropolitan Line Tünd çəhrayı 1863 Geniş profilli 66,4 34 53,6
Northern Line Qara 1890 Tunnel xətti 57,6 51 206,7
Piccadilly Line Göy 1906 Tunnel xətti 70,4 52 176,1
Victoria Line Mavi 1969 Tunnel xətti 22,5 16 161,3
Waterloo & City Line Zümrüd 1898 Tunnel xətti 2,4 2 9,6

Yol nəqliyyatı

London şəhər avtobus nəqliyyatı sıx şəbəkəli və çox xәtli olub, 700 marşuruta malikdir. İkimərtəbəli Rutmaster (ing.Routemaster"Yolun ağası") tipli avtobusları və köhnə dizaynlı qara taksi avtomobillərini bütün dünyada Londonun simvolu kimi tanıyırlar.

Təbiətşünaslıq muzeyi
Milli qalereya
Bekengem sarayı
Qrinviç rəsədxanası

Müharibədən sonra aparılan quruculuq işləri İngiltərə paytaxtının klassik görkəminin müəyyən dərəcədə itirilməsinə səbəb oldu. Buna baxmayaraq, elm və maarifin mərkəzi sayılan London ölkənin mədəni həyatında böyük rol oynayırdı. Burada London Kral Cəmiyyəti (1660), Universitet (1836), Britaniya akademiyası (1901), Kral İncəsənət Akademiyası (1920) fəaliyyət göstərir. Salamat qalmış muzeylər və təzə tikilən, hazırda varlı ərəb şeyxlərinə məxsus olan beşulduzlu hotellər xarici qonaqların bu şəhərə axınını gücləndirir. Bundan əlavə, onlarca iri teatr, konsert salonu, kinoteatr daim sənətsevərlərin üzünə açıqdır. Məşhur "Old-Bik" teatrının yaxınlığında şəhərin ən böyük konsert zalı — "Röyal — Festival — Holl" yerləşir. London 1908-ci ildə IV və 1948-ci ildə XIV Olimpiya oyunlarına ev sahibliyi edib. İndi isə 2012-ci ildə keçiriləcək möhtəşəm Olimpiya oyunlarının hazırlığı ilə məşğuldur. Paytaxtın mərkəzində çoxsaylı qədim memarlıq nümunələri və tarixi abidələr toplanıb; Müqədds Pavel məbədi, Manşen-Xaus (şəhər bələdiyyəsinin iqamətgahı), Giild-holl (Ratuşa), Tauer və Böyük yanğının (1661) qurbanlarının xatirəsinə ucaldılmış 61 metr hündürlüyü olan monumental abidə. Burada XVII və XVIII əsrlərdə tikilmiş kilsələrə rast gəlmək olar. Keçmiş London həbsxanasında hazırda işgəncələr muzeyi yerləşir. Tauerdə Britaniya tacına məxsus xəzinə saxlanılır. Trafalqar meydanında admiral Nelsonun şərəfinə heykəl qoyulub. Onun yaxınlığında Milli şəkil qalereyası və Britaniya Admirallığının binası yerləşir. Qeyd etmək lazımdır ki, Londona gələn xarici turistləri daha çox maraqlandıran İngiltərə Krallığının iqamətgahı olan Bukingem sarayı və Parlament meydanındakı paytaxtın simvolu sayılan Biq-Ben qülləsidir. Ondan bir qədər aralıda Britaniya Krallığının tacqoyma mərasiminin keçirildiyi yer — Vestminster abbatlığı Tamaşaçılarda gözəl təəssürat yaradır. Burada görkəmli dövlət xadimləri, yazıçı və alimlər dəfn olunublar. Abbatlığın yaxınlığında Parlamentin rəsmi kilsəsi hesab edilən Sent-Marqaret dövlət xadimlərinə xidmət göstərir. Göründüyü kimi, London mədəniyyət ocaqlarının və tarixi abidələrin sayına görə, bəlkə də dünyada ən zəngin şəhərdir. Viktoriya və Albert muzeyi, elm və təbiətşünaslıq muzeyləri və Kral coğrafiya cəmiyyətinə gələnlər çox böyük təəssüratla buradan gedirlər. "Olimpiya" sərgi zalı və Qrinviç sarayı həm yerli tamaşaçıları, həm də xarici qonaqları öz möhtəşəmliyi ilə valeh edir. Qeyd edək ki, bu, mədəniyyət ocaqlarının tam siyahısı deyil.

Harrods

London şəhəri, eyni zamanda, ölkənin iri sənaye mərkəzidir. Burada elektrotexnika, radioelektronika, maşınqayırma, avia, avto, cihazqayırma, gəmi təmiri zavodları, telefon və radioaparatlar və digər sənaye məhsulları istehsal edən müasir texnologiyaya malik çoxsaylı müəssisələr var. Bunlardan əlavə, kağız, poliqrafiya, tütün, ərzaq, toxuculuq, kimyamebel sənayesi çox inkişaf edib. Avropada ən qədim metro Londonda 1863-cü ildən işləməyə başlayıb. Paytaxt əhalisinin məişət və ticarətinin daha səliqəli və abadlaşmış ərazisi Vest-End hesab olunur. Azərbaycanın turizm həvəskarları yəqin ki, dünyanın möhtəşəm şəhərlərindən biri olan Londona qiyabi olaraq "Oralar" teleserialı vasitəsi ilə səyahət ediblər. Şübhəsiz ki, yaxın gələcəkdə ölkəmizin turistləri də İngiltərənin paytaxtı Londona səyahət edib, əyani surətdə onunla tanış olmaq imkanı əldə edəcəklər.

Qarovuldəyişmə mərasimi

Böyük Britaniya ənənə və mərasimlərlə zəngin ölkədir. Londonlular da öz ənənələrinə çox hörmət və ehtiramla yanaşırlar.

  • Çox diqqət çəkən və turistlərin maraqla izlədiyi Bukingem kral sarayının aprel-avqust aylarında hər gün 11:30-da, ilin digər aylarında isə günaşırı keçirilən qarovuldəyişmə mərasimidir.
  • Açar mərasimi — 700 illik tarixə malik bu mərasim Tauer qəsrinin hər gün saat 21:50-də gözətçilər tərəfindən bağlanmasından ibarətdır.
  • Xüsusi günlər: 6 fevral — kraliçanın taxta çıxdığı gün, 21 aprel — kraliçanın doğum günü, 2 iyun — kraliçanın tacqoyma günü, 10 iyun — kraliçanın həyat yoldaşı, Edinburq hersoqu Filip Mauntbettenin doğum günü topların yaylım atəşləri altındakı atəşfəşanlıqla qeyd edilir.

London sakinləri hər gün təxminən 23 kiloqram saf kokaindən istifadə edirlər. Bu göstəriciyə görə Böyük Britaniya paytaxtı Avropa dövlətlərinin reytinqində birinci yeri tutur. Burada kokainin bir dozasının qiyməti 2,75 funt-sterlinqdir və London küçələrində hər gün yarım milyon kokain dozası satılır. Mütəxəssislərin hesablamalarına görə, London əhalisi il ərzində səkkiz tondan çox təmiz kokaindən istifadə edir.

  1. Deutsche Nationalbibliothek, Staatsbibliothek zu Berlin, Bayerische Staatsbibliothek et al. // Ümumi tənzimləmə nəzarəti (GND) — 2012—2016.
  2. Perring, Dominic (1991). Roman London. London: Routledge. səh. 1. ISBN 0203231333.
  3. "2011 Census, Key Statistics for Local Authorities in England and Wales" Ons.gov.uk. 11 December 2012. Retrieved 4 May 2013.
  • Peter Ackroyd: London. Die Biographie. Deutsch von Holger Fließbach. Knaus, München 2002, ISBN 3-8135-0290-2. (Originaltitel: London. The Biography. Random House, London 2000, ISBN 0-09-942258-1.)
Vikianbarda London ilə əlaqəli mediafayllar var.

London
london, böyük, britaniya, şimali, irlandiya, birləşmiş, krallığının, paytaxtı, böyük, şəhəri, ˈlʌndən, londinium, böyük, britaniya, şimali, irlandiya, birləşmiş, krallığının, həmçinin, ingiltərənin, paytaxtı, britaniya, adalarında, böyük, şəhər, sahəsi, əhalis. London Boyuk Britaniya ve Simali Irlandiya Birlesmis Kralliginin paytaxti ve en boyuk seheri Dil Izle Redakte London ing London ˈlʌnden lat Londinium Boyuk Britaniya ve Simali Irlandiya Birlesmis Kralliginin hemcinin Ingilterenin paytaxti Britaniya adalarinda en boyuk seher Sahesi 1 706 8 km ehalisi 8 milyon neferdir Ehalisinin sayina gore dunyada 21 ci Avropada 2 ci Avropa Ittifaqinda ise 1 ci yeri tutur PaytaxtLondonbrit ing London51 30 26 sm e 0 07 39 q u Olke Boyuk Britaniya 1 2 Tarixi ve cografiyasiEsasi qoyulub teq 43Sahesi 1 572 1 km Merkezin hundurluyu 15 m 11 m 11 mSaat qursagi UTC 0Qrinvic vaxti d UTC 01 00EhalisiEhalisi 8 908 081 nef 2018 3 Resmi dili ingilisceReqemsal identifikatorlarTelefon kodu 20 1322 1689 1708 1737 1895 1923 1959 1992Poct indeksi E EC N NW SE SW W WC BR CM CR DA EN HA IG KT RM SM TN TW UB WDlondon gov uk ing London Vikianbarda elaqeli mediafayllar Esasi eramizin 43 cu ilinde 4 imperator Klavdinin rehberliyi ile Roma Imperiyasi qosunlarinin Britaniya adalarini ele kecirmesinden sonra qoyulmusdur Mundericat 1 Adi 2 Iqtisadiyyati 3 Qeyri resmi adi 4 Inzibati bolgusu 5 Iqlimi 6 Ehalisi 6 1 Din 7 Tarixi 7 1 Paytaxt London 8 Neqliyyat 8 1 Hava neqliyyati 8 2 Demir yolu 8 3 London metrosu 8 4 Yol neqliyyati 9 Muzeyler ve oteller 10 Senaye 11 Enene ve merasimler 12 Qardaslasmis seherler 13 Sekiller 14 Istinadlar 15 Menbe 16 Xarici kecidler 17 Hemcinin baxAdi RedakteLondon teqriben 2 min il once Romalilar terefinden qurulmusdur E e 43 cu ilde Roma Imperatorlugu Boyuk Britaniyani isgal etdikden sonra seher Londonium adi ile qurulmusdur Bu sozun kokunu arasdiran dilciler qerara gelmisler ki sozun koku Axan cay demekdir Iqtisadiyyati RedakteLondon dunyanin en ehemiyyetli biznes ve maliyye merkezlerinden biridir Beynelxalq turizmin kesisme noqtesidir Dunyanin en qalabaliq hava neqliyyati Londona malikdir Burada 5 Beynelxalq hava limani Movcuddur Bunlardan en boyuyu meshur Hitroudur Turizm baximindan tarixi eserler muzeylerde sergilenmekdedir Medeniyyetleri hele 1000 il once dunyaya yayilmaga baslamisdir Londona her il dunyanin muxtelif erazilerinden turistler gelmekdedir Bu da Londonun tarixi seher oldugunun subutudur Qeyri resmi adi RedakteIngilisler cox vaxt Londonu The Big Smoke The Great Smog adlandirirlar ki menasi Neheng tustu demekdir Bu da XIX XX esrlerde Londonun senaye muessiselerinin tustusu ile elaqedardir Inzibati bolgusu RedakteLondonun paytaxt kimi tarixi iki min ildir O evvelce Roma Britaniyasinin sonralar Ingiltere ve Boyuk Britaniya kralliginin esas seheri olub Butun ingilis ve Britaniya krallari esas etibarile olkeni Londondan idare etmisler Hal hazirda da butun hakimiyyet orqanlari paytaxt Londonun Vestminster sahesinde yerlesir Muhafizekar Boris Conson Londonun hazirki meridir 5 may 2008 ci ilden Evvelki mer leyborist Ken Livinqston iki muddete bu vezifeye secilmisdi London Britaniya parlamentinin Icmalar palatasinda 74 deputatla 44 leyborist 21 muhafizekar 8 liberal demokrat ve 1 RESPECT partiyasinin uzvu temsil olunmusdur Seher cox murekkeb idareetme strukturuna seher ve belediyye idarelerine malikdir Seher idaresi Boyuk London Admnistrasiyasi ing Great London Authority ixtisarla GLA strateji layihelerin hazirlanmasina seherin iqtisadi inkisafina polise yangin xidmetine ve neqliyyata belediyyeler ise yerli layihelere mekteb sosial xidmete cavabdehdir Boyuk London Admnistrasiyasi iki hisseden icra hakimiyyetini yerine yetiren merden ve onun selahiyyetlerini mehdudlasdirmaq seher budcesini tesdiq etmek huquqlarina malik olan London seher assambleyasindan ibaretdir London boro ing borough adlandirilan 32 belediyye rayonunu ve orta esr idarecilik enenesine sadiq idare strukturuna malik olan Sitini ozunde birlesdirir Siti dunyada beynelxalq valyuta hesablasmalarinin en boyuk merkezlerinden biridir Bu emeliyyatlar ve elde edilen gelirler sayesinde London inkisaf etmis ve dunyanin en varli seherlerinden birine cevrilmisdir Siti Vestminster Kensinqton ve Celsi Hammersmit ve Fulhem Uandsvort Lambet Sautuork Tauer Hemlets Hekni Islinqton Kemden Brent Ilinq Haunslou Ricmond Kinqston Merton Satton Kroydon Bromli Lyuisem Qrinvic Beksli Haverinq Barkinq ve Daqenham Redbric Nyuhem Uolthem Forest Heringi Enfild Barnet Herrou HillinqdonIqlimi RedakteLondon ucun ayliq orta temperatur ve yaginti Yan Fev Mar Apr May Iyn Iyl Avq Sen Okt Noy DekMax Temperatur C 7 2 7 6 10 3 13 0 17 0 20 3 22 3 21 9 19 1 15 2 10 4 8 2 O 14 4Min Temperatur C 2 4 2 5 3 8 5 6 8 7 11 6 13 7 13 4 11 4 8 9 5 1 3 4 O 7 5Yaginti mm 53 36 48 47 51 50 48 54 53 57 57 57 S 611Gunesli saatlar s g 1 5 2 2 3 5 5 2 6 5 6 8 6 4 6 0 4 8 3 1 1 8 1 3 O 4 1Yagisli gunler g 14 8 10 8 13 4 12 7 12 5 10 5 10 1 10 9 10 5 11 6 14 0 13 2 S 145Nisbi rutubet 88 84 79 73 72 70 72 75 80 85 88 89 O 79 6T e m p e r a t u r 7 2 2 4 7 6 2 5 10 3 3 8 13 0 5 6 17 0 8 7 20 3 11 6 22 3 13 7 21 9 13 4 19 1 11 4 15 2 8 9 10 4 5 1 8 2 3 4Yan Fev Mar Apr May Iyn Iyl Avq Sen Okt Noy DekA t m o s f e r c o k u n t u s u 53 36 48 47 51 50 48 54 53 57 57 57 Yan Fev Mar Apr May Iyn Iyl Avq Sep Okt Noy Dek Menbe wetterkontor deEhalisi RedakteHele eramizin 140 ci ilinde Londonda 30 000 1300 cu ilde 100 000 ve 1801 ci ilde 1 milyon ehali yasamisdir 1825 1925 ci illerde London dunyanin ehalisine gore en boyuk seheri olmusdur 2001 ci il siyahiyaalmasina gore seherin ehalisi 7 172 091 neferdir 5 Enenevi olaraq London muxtelif din ve medeniyyetlerin qaynayib qarisdigi bir seherdir XX esrin evvellerinde Londona irlandlar polyaklar italyanlar serqi Avropa yehudileri elece de kecmis mustemleke olkelerinden Hindistan Pakistan Sri Lanka ve Banqlades cox sayda muhacir gelmisdir Il Sayi1801 1 011 157 6 1811 1 197 673 6 1821 1 450 122 6 1831 1 729 949 6 1841 1 917 013 6 1851 2 286 609 6 Il Sayi1861 3 094 391 6 1871 3 902 178 6 1881 4 709 960 6 1891 5 565 856 6 1901 6 226 494 6 1911 7 157 875 6 Il Sayi1921 7 553 526 6 1931 8 098 942 6 1941 7 987 936 6 1951 8 164 416 6 1961 7 781 342 6 1971 7 449 184 6 Il Sayi1981 6 608 513 6 1991 6 887 280 6 2001 7 172 036 6 2013 8 416 535 7 2016 8 787 892 8 2018 8 908 081 3 Din Redakte Katolik Vestminster kafedrali Protestant Muqeddes Pavel kafedral kilsesi Merkezi London mescidi 2011 ci il siyahiya almasina gore 9 48 4 Xristian 20 7 Ateist 12 4 Muselman 8 5 Namelum 5 0 Hindu 1 8 Yehudi 1 5 Sihx 1 0 Buddist 0 6 Diger dinler Xristianlarin ekseriyyeti Anqlikan kilsesi ing Church of England icmasina aiddirler Yepiskopun iqametgahi bas kilse sayilan Muqeddes Pavel kafedral kilsesidir ing Saint Paul s Cathedral Vestminster kafedrali ing Westminster Cathedral Ingiltere ve Uelsin bas katolik kilsesi sayilir Ingiltere kral evinin protestantligi qebul etmesinden sonra uzun esrler boyu Londonda katolik kilsesi olmamisdir XIX esrden etibaren yeniden katolik icmasi berpa olunmusdur Diger xristian dini icmalarina Birlesmis reformist kilse kvaker ve ortodoks kilsesi aiddir London esasen Boyuk Britaniyanin Islam merkezi sayilir Boyuk Britaniya muselmanlarinin 38 i texminen 1 milyon muselman Londonda yasayir Merkezi London mescidi ing London Central Mosque seherin en boyuk mescidi sayilir muselmanlarin 62 i qalan seherlerde yasayirlar Tarixi Redakte Londonun panorami Klis Van Visher 1616 Temza cayi Londonun plani 1666 Hayd park Etnik cehetden Londonun ehalisi coxmilletlidir Qedim dovrlerden burada mesken salmis brit tayfalarindan elave bu erazide irlandlar muxtelif milletli muhacirler qrupu habele uelsliler ve sotlandlar yasayir XIX esrin sonlarinda Londona yehudiler ardinca Araliq denizi sahili olkelerinden hemcinin Avstraliya ve Cinden kockunler gelmeye basladilar 1950 ci ilde ise Hindistandan gelen coxsayli muhacirler burada mesken saldilar London kosmopolit ve coxmilletli ehalisi olan seherdir Sakinlerinin 3 ni muselmanlar teskil eden Londonun qedim ve maraqli tarixi var E e 43 cu ilde Britaniya adalarini isgal eden Roma Imperiyasi qedim keltlerin yasadigi indiki London erazisinde herbi duserge salaraq bu yere Londinium adini vermisdir Romalilarin ilk vaxtlar Temzanin simal sahilinde korpunun yaninda saldiqlari balaca sehercik 142 hektar saheni ehate edirdi Yuksek temple inkisaf eden London qisa zaman kesiyinde olkenin boyuk seherine cevrildi Lakin 410 cu ilde Roma Imperiyasinin suqutundan sonra London haqqinda yalniz VII esre aid olan salnamelerde verilen melumatlara rast gelmek olar Bundan sonra da London seheri muxtelif illerde xarici qesbkarlar terefinden dagintilara meruz qalmisdir 1616 ci ilde bas vermis Boyuk London yangini neticesinde 80 kilse o cumleden Muqeddes Pavel mebedi tamamile yanib kul olmusdu Bir nece il erzinde yeniden tikilen London basqa gorkem aldi 50 kilse klassik uslubda tikildi Muqeddes Pavel mebedinin ustunde yeni gunbez ucaldildi 1707 ci ilde Ingiltere ve Sotlandiya kralliqlari birlesdikden sonra London Boyuk Britaniya Kralliginin paytaxti oldu XIX esrin birinci yarisinda London daha da genislendi Bunun neticesinde avtoneqliyyat elektrik qatarlari ve yeni metro xetleri yarandi 1919 cu ilden 1939 cu ile kimi London etraf seherler hesabina bes defe boyudu Ikinci dunya muharibesi 300 min londonlunun olumune ve seherde cox sayda binanin dagilmasina sebeb oldu Paytaxt London Redakte Vestminster sarayi Vestminster abbatligi Trafalqar meydani Londonun suni peykden cekilmis fotosu Britaniya kralliginin merkezi sayilan London XIX esrden baslayaraq dunyanin muxtelif olkelerinden coxsayli insan axinina meruz qalsa da seherde o dovrde yalniz iki ve uc mertebeli binalar tikilirdi XX esrin evvelinden etibaren paytaxt ehalisinin sayinin ilden ile artmasina baxmayaraq seher yeni qaydalarla cetinlikle ayaqlasirdi Ingilisler hemise muhafizekar olublar indi de adet enenelere hormetle yanasirlar Lakin London sakinleri bezen varli sirketler qarsisinda teslim olurdular Kecen esrin ortalarina qeder seherin her bir noqtesinden oz hundurluyu ile nezerleri celb eden ser Kristofer Renin layihesi uzre tikilen meshur Muqeddes Pavel kilsesi indi Barbiken goydelenleri arasinda gorunmez olub Hazirda Londonda yeni inzibati binanin tikilmesine raziliq almaq muskul meseledir Yerli hakimiyyet orqanlarinin qoydugu mehdudiyyetlere gore paytaxt seherde tikintinin aparilmasina cox ciddi nezaret olunur ve torpaq sahesine de sert ve keskin limit qoyulub Londonlularin daha cox sevdiyi qedim tikililer ve meydanlar Vestminster sarayi Vestminster abbatligi Trafalqar meydani Mell Karlton Hauz terras bir cox yollarin qovusdugu Pikadilli meydani Lester meydani onlari ehateye almis meshur Hayd park ve Recent park klassik memarliq layiheleri hesab edilir Amma yuxarida adi cekilen yerlerde qiymetler baha oldugu ucun orada yasayanlarin sayi cox azdir Orta seviyyeli londonlularin meskunlasdigi kvartallari oten esrin evvellerinde sira ile tikilmis iki ve uc mertebeli binalar teskil edir Kralicanin yay iqametgahi Vindzor qesri de bu erazide yerlesir Yay aylarinda burda turistlerin boyuk axini baslayir Neqliyyat Redakte Hitrou Hava Limani Viktoriya Vaterloo Hava neqliyyati Redakte London 5 hava limanina malikdir Hitrou Hava Limani ing Heathrow ˈhiː8reʊ 4 terminala illik 75 milyon sernisin dasima gucune malikdir 1930 Qetvik Londondan 45 km cenubda yerlesir 2 simal ve cenub terminallarina illik 40 milyon sernisin dasima gucune malikdir 1958 Stansted Londondan 55 km simalda Esseks qrafliginda yerlesir esasen Avropa istiqametinde ucuslar heyata kecirilir 1942 Luton Londondan 50 km simal qerbde yerlesir esasen Avropa istiqametinde ucuslar heyata kecirilir 16 iyul 1938 London siti carter biznes reyslerine xidmet edir 5 noyabr 1987 Demir yolu Redakte Seher hele XIX esrde tikilmis bir nece vagzala malikdir Vaterloo cenub qerb qrafligi istiqametinde hereket eden qatarlara xidmet edir Viktoriya etraf qrafliqlar istiqametinde hereket eden qatarlara xidmet edir Paddinqton qerb qrafligi ve Uels istiqametlerinde hereket eden qatarlara xidmet edir Sent Pankras Avropa istiqametinde hereket eden qatarlara xidmet edir Kinqs Kross Sotlandiya istiqametinde hereket eden qatarlara xidmet edir London metrosu Redakte London metrosu dunyanin en qedim metrolarindandir 1863 cu ilde metropoliten Railway Dәmir yolu adi ile fealiyyete baslamisdir Londonda metronun yaradilmasinin esas meqsedi hemin vaxtlarda at arabalarinin seherde meydana getirdiyi sixligi aradan qaldirmaq idi Duzeldilen yeni xetlerde en yeni texnologiya hesab olunan buxarli qatarlardan istifade olunmusdur Seherin bezi yerlerinde hele de komur dumanini atmaq meqsedile yaradilmis havalandirmalar movcuddur London metrosu yaradildiqdan sonra Istanbulda tunel Nyu Yorkda ve Madridde benzer metrolar yaradilmaga basladi London metrosuna Underground Yeralti deyilir Umumilikde 274 stansiyasi var Metroda siqaretden istifade etmek ilk vaxtlar serbest olsa da hazirda bu davranisa gore sert qadagalar tetbiq olunmaqdadir London metrosu ing London Underground dunyada en qedim ve neheng metrodur Buxar lokomativi ile isleyen Ilk yeralti demir yolu ing Metropolitan Railway bu gunku Metropolitan Line 10 yanvar 1863 cu ilde tikilib istifadeye verilmisdir London metrosunun sxemi 1 ci bolge Xett Reng Acilisi Tipi Uzunlugu km Dayanacaqlar Illik sernisindasinma Millionla Bakerloo Line Qehveyi 1906 Tunnel xetti 23 2 25 95 9Central Line Qirmizi 1900 Tunnel xetti 74 0 49 183 5Circle Line Sari 1884 Genis profilli 22 5 27 68 4District Line Yasil 1868 Genis profilli 64 0 60 172 8Hammersmith amp City Line Aciq cehrayi 1864 Genis profilli 26 5 29 45 8Jubilee Line Boz 1979 Tunnel xetti 36 2 27 127 5Metropolitan Line Tund cehrayi 1863 Genis profilli 66 4 34 53 6Northern Line Qara 1890 Tunnel xetti 57 6 51 206 7Piccadilly Line Goy 1906 Tunnel xetti 70 4 52 176 1Victoria Line Mavi 1969 Tunnel xetti 22 5 16 161 3Waterloo amp City Line Zumrud 1898 Tunnel xetti 2 4 2 9 6Yol neqliyyati Redakte London seher avtobus neqliyyati six sebekeli ve cox xәtli olub 700 marsuruta malikdir Ikimertebeli Rutmaster ing Routemaster Yolun agasi tipli avtobuslari ve kohne dizaynli qara taksi avtomobillerini butun dunyada Londonun simvolu kimi taniyirlar Muzeyler ve oteller Redakte Tebietsunasliq muzeyi Milli qalereya Bekengem sarayi Qrinvic resedxanasi Serlok Holms muzeyi Muharibeden sonra aparilan quruculuq isleri Ingiltere paytaxtinin klassik gorkeminin mueyyen derecede itirilmesine sebeb oldu Buna baxmayaraq elm ve maarifin merkezi sayilan London olkenin medeni heyatinda boyuk rol oynayirdi Burada London Kral Cemiyyeti 1660 Universitet 1836 Britaniya akademiyasi 1901 Kral Incesenet Akademiyasi 1920 fealiyyet gosterir Salamat qalmis muzeyler ve teze tikilen hazirda varli ereb seyxlerine mexsus olan besulduzlu hoteller xarici qonaqlarin bu sehere axinini guclendirir Bundan elave onlarca iri teatr konsert salonu kinoteatr daim senetseverlerin uzune aciqdir Meshur Old Bik teatrinin yaxinliginda seherin en boyuk konsert zali Royal Festival Holl yerlesir London 1908 ci ilde IV ve 1948 ci ilde XIV Olimpiya oyunlarina ev sahibliyi edib Indi ise 2012 ci ilde kecirilecek mohtesem Olimpiya oyunlarinin hazirligi ile mesguldur Paytaxtin merkezinde coxsayli qedim memarliq numuneleri ve tarixi abideler toplanib Muqedds Pavel mebedi Mansen Xaus seher belediyyesinin iqametgahi Giild holl Ratusa Tauer ve Boyuk yanginin 1661 qurbanlarinin xatiresine ucaldilmis 61 metr hundurluyu olan monumental abide Burada XVII ve XVIII esrlerde tikilmis kilselere rast gelmek olar Kecmis London hebsxanasinda hazirda isgenceler muzeyi yerlesir Tauerde Britaniya tacina mexsus xezine saxlanilir Trafalqar meydaninda admiral Nelsonun serefine heykel qoyulub Onun yaxinliginda Milli sekil qalereyasi ve Britaniya Admiralliginin binasi yerlesir Qeyd etmek lazimdir ki Londona gelen xarici turistleri daha cox maraqlandiran Ingiltere Kralliginin iqametgahi olan Bukingem sarayi ve Parlament meydanindaki paytaxtin simvolu sayilan Biq Ben qullesidir Ondan bir qeder aralida Britaniya Kralliginin tacqoyma merasiminin kecirildiyi yer Vestminster abbatligi Tamasacilarda gozel teessurat yaradir Burada gorkemli dovlet xadimleri yazici ve alimler defn olunublar Abbatligin yaxinliginda Parlamentin resmi kilsesi hesab edilen Sent Marqaret dovlet xadimlerine xidmet gosterir Gorunduyu kimi London medeniyyet ocaqlarinin ve tarixi abidelerin sayina gore belke de dunyada en zengin seherdir Viktoriya ve Albert muzeyi elm ve tebietsunasliq muzeyleri ve Kral cografiya cemiyyetine gelenler cox boyuk teessuratla buradan gedirler Olimpiya sergi zali ve Qrinvic sarayi hem yerli tamasacilari hem de xarici qonaqlari oz mohtesemliyi ile valeh edir Qeyd edek ki bu medeniyyet ocaqlarinin tam siyahisi deyil Senaye Redakte Harrods Londonun gozu London seheri eyni zamanda olkenin iri senaye merkezidir Burada elektrotexnika radioelektronika masinqayirma avia avto cihazqayirma gemi temiri zavodlari telefon ve radioaparatlar ve diger senaye mehsullari istehsal eden muasir texnologiyaya malik coxsayli muessiseler var Bunlardan elave kagiz poliqrafiya tutun erzaq toxuculuq kimya ve mebel senayesi cox inkisaf edib Avropada en qedim metro Londonda 1863 cu ilden islemeye baslayib Paytaxt ehalisinin meiset ve ticaretinin daha seliqeli ve abadlasmis erazisi Vest End hesab olunur Azerbaycanin turizm heveskarlari yeqin ki dunyanin mohtesem seherlerinden biri olan Londona qiyabi olaraq Oralar teleseriali vasitesi ile seyahet edibler Subhesiz ki yaxin gelecekde olkemizin turistleri de Ingilterenin paytaxti Londona seyahet edib eyani suretde onunla tanis olmaq imkani elde edecekler Enene ve merasimler Redakte Qarovuldeyisme merasimi Boyuk Britaniya enene ve merasimlerle zengin olkedir Londonlular da oz enenelerine cox hormet ve ehtiramla yanasirlar Cox diqqet ceken ve turistlerin maraqla izlediyi Bukingem kral sarayinin aprel avqust aylarinda her gun 11 30 da ilin diger aylarinda ise gunasiri kecirilen qarovuldeyisme merasimidir Acar merasimi 700 illik tarixe malik bu merasim Tauer qesrinin her gun saat 21 50 de gozetciler terefinden baglanmasindan ibaretdir Xususi gunler 6 fevral kralicanin taxta cixdigi gun 21 aprel kralicanin dogum gunu 2 iyun kralicanin tacqoyma gunu 10 iyun kralicanin heyat yoldasi Edinburq hersoqu Filip Mauntbettenin dogum gunu toplarin yaylim atesleri altindaki atesfesanliqla qeyd edilir London sakinleri her gun texminen 23 kiloqram saf kokainden istifade edirler Bu gostericiye gore Boyuk Britaniya paytaxti Avropa dovletlerinin reytinqinde birinci yeri tutur Burada kokainin bir dozasinin qiymeti 2 75 funt sterlinqdir ve London kucelerinde her gun yarim milyon kokain dozasi satilir Mutexessislerin hesablamalarina gore London ehalisi il erzinde sekkiz tondan cox temiz kokainden istifade edir 10 Qardaslasmis seherler Redakte Elcezair Elcezair Almaniya Berlin 2000 Rusiya Moskva 2002 ABS Nyu York 2001 Fransa Paris 2001 Yaponiya Tokio 2006 CXR Pekin 2006 Pakistan Keraci 2005 Sekiller Redakte Londonun simvolu Big Ben ve Phonebox Serlak Holmsun muzeyi Pikadilli meydaniIstinadlar Redakte http www citymayors com gratis uk topcities html Deutsche Nationalbibliothek Staatsbibliothek zu Berlin Bayerische Staatsbibliothek et al Record 4074335 4 Umumi tenzimleme nezareti GND 2012 2016 lt a href https wikidata org wiki Track Q27302 gt lt a gt lt a href https wikidata org wiki Track Q304037 gt lt a gt lt a href https wikidata org wiki Track Q256507 gt lt a gt lt a href https wikidata org wiki Track Q170109 gt lt a gt lt a href https wikidata org wiki Track Q36578 gt lt a gt 1 2 https www ons gov uk peoplepopulationandcommunity populationandmigration populationestimates datasets populationestimatesforukenglandandwalesscotlandandnorthernireland Perring Dominic 1991 Roman London London Routledge seh 1 ISBN 0203231333 http www statistics gov uk census2001 profiles H A asp 1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 11 12 13 14 15 16 17 18 19 20 21 http www visionofbritain org uk data cube page jsp data theme T POP amp data cube N TOT POP amp u id 10097836 amp c id 10001043 amp add N http www neighbourhood statistics gov uk HTMLDocs dvc134 a index html http www ons gov uk ons rel pop estimate population estimates for england and wales mid 2012 mid 2012 population estimates for england and wales html 2011 Census Key Statistics for Local Authorities in England and Wales 1 Ons gov uk 11 December 2012 Retrieved 4 May 2013 London Qerbi Avropanin kokain paytaxti adlandirildiMenbe RedaktePeter Ackroyd London Die Biographie Deutsch von Holger Fliessbach Knaus Munchen 2002 ISBN 3 8135 0290 2 Originaltitel London The Biography Random House London 2000 ISBN 0 09 942258 1 Xarici kecidler Redakte Vikianbarda London ile elaqeli mediafayllar var Hemcinin bax RedakteMenbe https az wikipedia org w index php title London amp oldid 6048740, wikipedia, oxu, kitab, kitabxana, axtar, tap, hersey,

ne axtarsan burda

, en yaxsi meqale sayti, meqaleler, kitablar, oyrenmek, wiki, bilgi, tarix, seks, porno, indir, yukle, sex, azeri sex, azeri, seks yukle, sex yukle, izle, seks izle, porno izle, mobil seks, telefon ucun, chat, azeri chat, tanisliq, tanishliq, azeri tanishliq, sayt, medeni, medeni saytlar, chatlar, mekan, tanisliq mekani, mekanlari, yüklə, pulsuz, pulsuz yüklə, mp3, video, mp4, 3gp, jpg, jpeg, gif, png, şəkil, muisiqi, mahnı, kino, film, kitab, oyun, oyunlar.