fbpx
Wikipedia

Liviya

Liviya (ərəb.‏ليبيا‎‎) — Şimali Afrikanın Məğrib hissəsində yerləşən dövlət. Şimalda Aralıq dənizi, şərqdə Misir, cənub-şərdə Sudan, cənubda ÇadNiger, qərbdə ƏlcəzairTunis ilə həmsərhəddir.

ərəb.‏الجمهورية الليبية‎‎
Liviya Dövləti
Liviya
Himni: ليبيا ليبيا ليبيا
"Libya, Libya, Libya"
PaytaxtıTripoli
Ən böyük şəhəriTripoli-1 125 min(2015-cu il), Benqazi- 631 min (2011-ci il), Misurata-259 min (2010-cu il)
Rəsmi dilləriƏrəb
Etnik qrupları
ərəblər və bərbərlər= 97%
İdarəetmə formasıParlamentli respublika
• Liviya Nümayəndələr Palatasının sədri
Aqilah Salah İsa
• Baş Nazir
Fayez Sərrac
Qurulması
Tarixi
İtaliya işğalının sona çatması
10 fevral 1947
BMT himayəsində FransaBöyük Britaniya idarəetməsinin ləğvi
24 dekabr 1951
• Yaranması
24 dekabr 1951,2 mart 1977,1 sentyabr 1969
Ərazisi
• Ümumi
1759541 (17-ci yer)
• Su (%)
Cüzi
Əhalisi
• 2015 təxmini
6 480 min (108-ci yer)
• 15.04.2006 siyahıya alma
5 673 031
• Sıxlıq
36/km2 (93.2/kv. mil) (218-ci)
ÜDM(AQP)2014 təxmini
• Ümumi
$97,6 milyard (83-cü)
• Adam başına
15 700 (95-ci)
ÜDM(nominal)2008 təxmini
• Ümumi
$100,07 milyard
• Adam başına
$16 114 (43-cü)
İİİ(2013)0.769
yüksək · 64-cü
ValyutasıDinar (LYD)
Saat qurşağıŞAT
• Yay (DST)
+2
Yolun hərəkət istiqamətisağ
Telefon kodu218
ISO 3166 koduLY
İnternet domeni.ly
Liviya

Liviya vətəndaş müharibəsinə görə Liviyada "de-yure" Müəmmər Qəzzafi və onun rəhbərlik etdiyi Böyük Xalq Sosialist Liviya Ərəb Cəmariyyəti var. Eyni zamanda bütün ölkə ərazisinə "de-fakto" hakimiyyət olan Mustafa Abdul Cəlilin rəhbərlik etdiyi Liviya Milli Keçid Şurası nəzarət edir. Onlar ölkəni Liviya Respublikası adlandırırlar. . BMT-də Liviya hələ də Qəzzafinin dövründəki kimi adlanır; ancaq oradakı sayt keçid hökumətinin nəzarətindədir.

Ərazisinə görə Liviya Afrikanın dördüncü, dünyanın 17-ci ölkəsidir. .

6.4 milyon əhalinin 1.7 milyonu paytaxt Tripolidə yaşayır. Ölkə üç tarixi ərazidənTripolitaniya, FəzzanKirenaikidən ibarətdir.

2009-cu il statistikasına görə Liviya həyat səviyyəsinə görə Afrikada dördüncüdür . Liviya neft ehtiyatına görə dünyada 10-cu, istehsalına görə 17-cidir.

Mündəricat

Liviyanın əhalisi – 6,46 milyon nəfərdir (o cümlədən 167 min xaricdən gələn işçilər) (2009). Camaatı daha çox çöl bölgələrində yaşayırlar.

1973-cü ildəki 2,2 milyon olan əhali sürətli artım nəticəsində 1998-ci ildə 5,7 milyon nəfərə qədər artdı. 1970-ci illərdə illik əhali artımının templəri 4%-i ötürdü. 2010-cu ilin məlumatına görə ölkədə 6 milyon 461 min nəfər yaşayırdı.

Liviyalılatın orta ömrün uzunluğu 77,47 il (qadınlar – 79,88 il, kişilər – 75,18 il) təşkil edir. Uşaq ölüm faizi burada normal göstərici sayılır. 1000 doğuluşda 20,87 ölüm. Liviyalıların orta yaşı 24 il. Əhalinin böyük əksəriyyəti dar sahilboyu zonada və oazislərdə cəmlənmişdir. İnsanlar tez-tez kənd yerindən şəhərlərə köçürlər, 2008-ci ildən demək olar ki, 78% əhali şəhərdə yaşayır.

Liviya iki böyük şəhərə malikdir – Tripoli (1990-da 1,5 milyon sakin) və Benqazi (800 min sakin). Ölkədə bir sıra kiçik şəhərlərdə mövcuddur: Onların sayına Misurata (360 min insan), Ez-Zaviya (280 min), Sebxa (150 min), Tobruk (75,3 min), El-Beyda (67,1 min) və Adjdabiya (65,3 min) aid etmək olar. Bundan əlavə neft terminallarının yanında yeni şəhərlər yaranmışdır: Es-Sider, Ras-el-Anuf, Marsa-el-Bureyka, Ez-Zuvaytina və Marsa-el-Xariqa.

Din

Savadlılıq

2006-cı ildə Liviyada 15 yaşda və daha yaşlı adamlar arasında 95,4 % oxumağa və yazmağa bilirdilər:

  • Kişilərdən 96,9 %
  • Qadınlardan 94 %
  • (2007-ci ildən)

Sahəsi 1.759.540 km²-ə çatmaqdadır. Sahəsinə görə Afrikanın dördüncü böyük ölkəsidir. Bu geniş torpaqların az qala 95%-i səhra və ya quraq ərazidir . Şimalda Aralıq dənizi və cənubda Ekvator Afrikası arasında bir qum dənizinə bənzəyən Böyük Səhra çölünün , təxminən 1300 km uzunluğundakı böyük bir hissəsi, Liviya torpaqlarının payına düşür.

Liviyanın, TunisMisir arasında olan Aralıq dənizi sahillərinin uzunluğu, təxminən 1912 km-dir. Sahildən etibarən getdikcə yüksələn Liviya torpaqları, ümumiyyətlə yüksək yayla görünüşündə olub, başlıca üç böyük bölgəyə ayrılar; Bunlar Fizan, Trablus və Sirenaik bölgələridir. Aralıq dənizinə bir qövs şəklində girmiş olan Sirenaik bölgəsi, düz girintisiz çıxıntısız olan sahillərdən etibarən yüksəlməyə başlar. Sahilə paralel uzanan Yaşıl Dağı (Cebel-ül-Ahdar) buradakı mövcud yaylanın ən yüksək yeri olub, təxminən 880 m yüksəkliyindədir. Şimal-şərqdəki bu yüksək yayla, güneyde Liviya Səhrasına doğru alçalmağa başlayır.

Sidra Körfəzinin qərbində yer alan və ortalama 650 m yüksəkliyində olan Trablus bölgəsi, irili xırdalı vahələrə sahib olub, məhsuldar torpaqlarla örtülüdür. Bu bölgənin ən yüksək yeri olan Nefusa Dağı, bölgəni şimal küləklərindən müdafiə edir.

Liviya torpaqlarının böyük bir hissəsini meydana gətirən və Şimal Afrikanı az qala örtmüş olan Böyük Səhra çölü kimsəsizdir. Səhra çölündə iqlim də çox fərqlilik göstərir. Bəzi yerlərinə on il boyunca heç yağışlar yağmır.

Əsas məqalə: Liviya tarixi

Liviya vətəndaş müharibəsi

Liviyanın şimal-qərb hissəsində dövlətin paytaxtı yerləşir Tripoli şəhəri körfəzin Aralıq dənizi sahilboyu sahəsini tutur. Tripoli az qala özündə Romanın, Misirin, Yunanıstanın, Bizansın, KarfageninFinikiyanın mədəniyyətlərinin təsirini sınaqdan keçirmiş dünyanın ən qədim şəhəridir

Şəhərin əsası finikiyalılara aid edilir – I yüzillikdə Yunanlar bu əraziyə indiki Tripoli adını veriblər. Tripolinin bütün Aralıq Dənizinin böyük mədəni və iqtisadi mərkəzi sayılır. Bizanslar burada V- əsrdə hökmranlıq ediblər. — VI yüzillikdə isə burada Ərəb Xilafəti hakimiyyətdə olmuşdur. Tripoli Orta əsrlərlədə isə İspaniyaya aid idi, lakin Osmanlı İmperiyası şəhəri 16-cı əsrdə geri aldı . Tripoli türklərdə iyirminci əsrə qədər qaldı.

İtaliya, Osmanlı ilə müharibənin lap əvvəlində, (1911-1912-ci il.) şəhəri İtalyan qoşunları işğal etdi. İngilislərin qoşunları isə 1943-cü ildə şəhərə girdi, 8 il sonra Liviya paytaxtı Tripoli ilə birlikdə müstəqil dövlət oldu.

Paytaxtın cənubu ictimai və işgüzar binalardan ibarət olan Yeni şəhərdir Tripoliyə məşhurluğu burada yerləşən bazarlar gətirdi , hansılar ki, neçə əsrdən heç vaxt dəyişmirlər . Tacirlər qonaqlara ənənəvi geyimləri ədviyyatları və Şərqin şirniyyatlarını almağı təklif edirlər, bahalı parçalar, misdən və tuncdan məmulatlar, ərəb ətiri bazarlarda üstünlük təşkil edir . Burdaca qızıl sıraları var, ən ucuz və ən gözəl zərgər məmulatlarıda tripoli bazarlarındadır.

Flora

Kaktus
Çiçək
  1. Rolla Scolari (6 Mar 2011). . The National. İstifadə tarixi:2011-03-07.
  2. Geographical Names, , Geographic.org. Retrieved February 27, 2011
  3. Geographical Names, , Geographic.org. Retrieved February 27, 2011
  4. . Ntclibya.org. 2011-03-05. 2011-03-10 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi:2011-03-10.
  5. . Reuters. 10 Mar 2011. 13 March 2011 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi:11 March 2011.
  6. . Un.org. İstifadə tarixi:2011-08-20.. (as of 24 August 2011).
  7. U.N. Demographic Yearbook, (2003), , United Nations Statistics Division. Retrieved July 15, 2006.
  8. Annual Statistical Bulletin, (2004), 2012-07-11 at the Wayback Machine, O.P.E.C.. Retrieved July 20, 2006.
Liviya ilə əlaqədar bu məqalə qaralama halındadır. Məqaləni redaktə edərək Vikipediyanı zənginləşdirin.

Liviya
liviya, ərəb, ليبيا, şimali, afrikanın, məğrib, hissəsində, yerləşən, dövlət, şimalda, aralıq, dənizi, şərqdə, misir, cənub, şərdə, sudan, cənubda, çad, niger, qərbdə, əlcəzair, tunis, ilə, həmsərhəddir, ərəb, الجمهورية, الليبية, dövləti, bayrağı, gerbişüarı, . Liviya Dil Izle Redakte Liviya ereb ليبيا Simali Afrikanin Megrib hissesinde yerlesen dovlet Simalda Araliq denizi serqde Misir cenub serde Sudan cenubda Cad ve Niger qerbde Elcezair ve Tunis ile hemserheddir ereb الجمهورية الليبية Liviya Dovleti LiviyaBayragi GerbiSuari Libya Libya Libya Himni ليبيا ليبيا ليبيا Libya Libya Libya source source track track PaytaxtiTripoliEn boyuk seheriTripoli 1 125 min 2015 cu il Benqazi 631 min 2011 ci il Misurata 259 min 2010 cu il Resmi dilleriErebEtnik qruplarierebler ve berberler 97 Idareetme formasiParlamentli respublika Liviya Numayendeler Palatasinin sedriAqilah Salah Isa Bas NazirFayez SerracQurulmasiTarixi Italiya isgalinin sona catmasi10 fevral 1947 BMT himayesinde Fransa ve Boyuk Britaniya idareetmesinin legvi24 dekabr 1951 Yaranmasi24 dekabr 1951 2 mart 1977 1 sentyabr 1969Erazisi Umumi1759541 17 ci yer Su CuziEhalisi 2015 texmini6 480 min 108 ci yer 15 04 2006 siyahiya alma5 673 031 Sixliq36 km2 93 2 kv mil 218 ci UDM AQP 2014 texmini Umumi 97 6 milyard 83 cu Adam basina15 700 95 ci UDM nominal 2008 texmini Umumi 100 07 milyard Adam basina 16 114 43 cu III 2013 0 769 yuksek 64 cuValyutasiDinar LYD Saat qursagiSAT Yay DST 2Yolun hereket istiqametisagTelefon kodu218ISO 3166 koduLYInternet domeni lyLiviya Liviya vetendas muharibesine gore Liviyada de yure Muemmer Qezzafi 1 ve onun rehberlik etdiyi Boyuk Xalq Sosialist Liviya Ereb Cemariyyeti var 2 3 Eyni zamanda butun olke erazisine de fakto hakimiyyet olan Mustafa Abdul Celilin rehberlik etdiyi Liviya Milli Kecid Surasi nezaret edir Onlar olkeni Liviya Respublikasi adlandirirlar 4 5 6 BMT de Liviya hele de Qezzafinin dovrundeki kimi adlanir ancaq oradaki sayt kecid hokumetinin nezaretindedir 7 Erazisine gore Liviya Afrikanin dorduncu dunyanin 17 ci olkesidir 8 9 6 4 milyon ehalinin 1 7 milyonu paytaxt Tripolide yasayir Olke uc tarixi erazidenTripolitaniya Fezzan ve Kirenaikiden ibaretdir 2009 cu il statistikasina gore Liviya heyat seviyyesine gore Afrikada dorduncudur Liviya neft ehtiyatina gore dunyada 10 cu istehsalina gore 17 cidir 9 Mundericat 1 Ehali 2 Ehalisi ve demoqrafik veziyyet 2 1 Din 2 2 Savadliliq 3 Cografiya 4 Tarix 4 1 Liviya vetendas muharibesi 5 Flora ve Fauna 5 1 Flora 6 Istinadlar 7 Hemcinin baxEhali Redakte Liviyanin ehalisi 6 46 milyon neferdir o cumleden 167 min xaricden gelen isciler 2009 Camaati daha cox col bolgelerinde yasayirlar Ehalisi ve demoqrafik veziyyet Redakte1973 cu ildeki 2 2 milyon olan ehali suretli artim neticesinde 1998 ci ilde 5 7 milyon nefere qeder artdi 1970 ci illerde illik ehali artiminin templeri 4 i oturdu 2010 cu ilin melumatina gore olkede 6 milyon 461 min nefer yasayirdi Liviyalilatin orta omrun uzunlugu 77 47 il qadinlar 79 88 il kisiler 75 18 il teskil edir Usaq olum faizi burada normal gosterici sayilir 1000 dogulusda 20 87 olum Liviyalilarin orta yasi 24 il Ehalinin boyuk ekseriyyeti dar sahilboyu zonada ve oazislerde cemlenmisdir Insanlar tez tez kend yerinden seherlere kocurler 2008 ci ilden demek olar ki 78 ehali seherde yasayir Liviya iki boyuk sehere malikdir Tripoli 1990 da 1 5 milyon sakin ve Benqazi 800 min sakin Olkede bir sira kicik seherlerde movcuddur Onlarin sayina Misurata 360 min insan Ez Zaviya 280 min Sebxa 150 min Tobruk 75 3 min El Beyda 67 1 min ve Adjdabiya 65 3 min aid etmek olar Bundan elave neft terminallarinin yaninda yeni seherler yaranmisdir Es Sider Ras el Anuf Marsa el Bureyka Ez Zuvaytina ve Marsa el Xariqa Din Redakte Sunni 93 Sie 4 Xristianlar 3 digerler lt 1 Savadliliq Redakte 2006 ci ilde Liviyada 15 yasda ve daha yasli adamlar arasinda 95 4 oxumaga ve yazmaga bilirdiler Kisilerden 96 9 Qadinlardan 94 Cografiya Redakte 2007 ci ilden Sahesi 1 759 540 km e catmaqdadir Sahesine gore Afrikanin dorduncu boyuk olkesidir Bu genis torpaqlarin az qala 95 i sehra ve ya quraq erazidir Simalda Araliq denizi ve cenubda Ekvator Afrikasi arasinda bir qum denizine benzeyen Boyuk Sehra colunun texminen 1300 km uzunlugundaki boyuk bir hissesi Liviya torpaqlarinin payina dusur Liviyanin Tunis ve Misir arasinda olan Araliq denizi sahillerinin uzunlugu texminen 1912 km dir Sahilden etibaren getdikce yukselen Liviya torpaqlari umumiyyetle yuksek yayla gorunusunde olub baslica uc boyuk bolgeye ayrilar Bunlar Fizan Trablus ve Sirenaik bolgeleridir Araliq denizine bir qovs seklinde girmis olan Sirenaik bolgesi duz girintisiz cixintisiz olan sahillerden etibaren yukselmeye baslar Sahile paralel uzanan Yasil Dagi Cebel ul Ahdar buradaki movcud yaylanin en yuksek yeri olub texminen 880 m yuksekliyindedir Simal serqdeki bu yuksek yayla guneyde Liviya Sehrasina dogru alcalmaga baslayir Sidra Korfezinin qerbinde yer alan ve ortalama 650 m yuksekliyinde olan Trablus bolgesi irili xirdali vahelere sahib olub mehsuldar torpaqlarla ortuludur Bu bolgenin en yuksek yeri olan Nefusa Dagi bolgeni simal kuleklerinden mudafie edir Liviya torpaqlarinin boyuk bir hissesini meydana getiren ve Simal Afrikani az qala ortmus olan Boyuk Sehra colu kimsesizdir Sehra colunde iqlim de cox ferqlilik gosterir Bezi yerlerine on il boyunca hec yagislar yagmir Tarix Redakte Esas meqale Liviya tarixiLiviya vetendas muharibesi Redakte Esas meqale Liviya vetendas muharibesi 2011 Liviyanin simal qerb hissesinde dovletin paytaxti yerlesir Tripoli seheri korfezin Araliq denizi sahilboyu sahesini tutur Tripoli az qala ozunde Romanin Misirin Yunanistanin Bizansin Karfagenin ve Finikiyanin medeniyyetlerinin tesirini sinaqdan kecirmis dunyanin en qedim seheridir Seherin esasi finikiyalilara aid edilir I yuzillikde Yunanlar bu eraziye indiki Tripoli adini veribler Tripolinin butun Araliq Denizinin boyuk medeni ve iqtisadi merkezi sayilir Bizanslar burada V esrde hokmranliq edibler VI yuzillikde ise burada Ereb Xilafeti hakimiyyetde olmusdur Tripoli Orta esrlerlede ise Ispaniyaya aid idi lakin Osmanli Imperiyasi seheri 16 ci esrde geri aldi Tripoli turklerde iyirminci esre qeder qaldi Italiya Osmanli ile muharibenin lap evvelinde 1911 1912 ci il seheri Italyan qosunlari isgal etdi Ingilislerin qosunlari ise 1943 cu ilde sehere girdi 8 il sonra Liviya paytaxti Tripoli ile birlikde musteqil dovlet oldu Paytaxtin cenubu ictimai ve isguzar binalardan ibaret olan Yeni seherdir Tripoliye meshurlugu burada yerlesen bazarlar getirdi hansilar ki nece esrden hec vaxt deyismirler Tacirler qonaqlara enenevi geyimleri edviyyatlari ve Serqin sirniyyatlarini almagi teklif edirler bahali parcalar misden ve tuncdan memulatlar ereb etiri bazarlarda ustunluk teskil edir Burdaca qizil siralari var en ucuz ve en gozel zerger memulatlarida tripoli bazarlarindadir Flora ve Fauna Redakte Saxara Flora Redakte Nar Limon Portagal Naringi Evkalipt Kaktus Cicek XurmaIstinadlar Redakte Rolla Scolari 6 Mar 2011 Council says it s Libya s sole representative The National Istifade tarixi 2011 03 07 Geographical Names Great Socialist People s Libyan Arab Jamahiriya Libya Geographic org Retrieved February 27 2011 Geographical Names ا ل ج م اه ير ي ة ا ل ع ر ب ي ة ا لل يب ي ة ا لش ع ب ي ة ا لإ ش ت ر اك ي ة Libya Geographic org Retrieved February 27 2011 http blogs aljazeera net liveblog libya aug 26 2011 0051 0 The Libyan Republic The Interim Transitional National Council Ntclibya org 2011 03 05 2011 03 10 tarixinde orijinalindan arxivlesdirilib Istifade tarixi 2011 03 10 Libyan rebels vow fight even without no fly zone Reuters 10 Mar 2011 13 March 2011 tarixinde orijinalindan arxivlesdirilib Istifade tarixi 11 March 2011 United Nations Member States Un org Istifade tarixi 2011 08 20 http www libyanmission un org as of 24 August 2011 U N Demographic Yearbook 2003 Demographic Yearbook 3 Pop Rate of Pop Increase Surface Area amp Density United Nations Statistics Division Retrieved July 15 2006 1 2 Annual Statistical Bulletin 2004 World proven crude oil reserves by country 1980 2004 Arxivlesdirilib 2012 07 11 at the Wayback Machine O P E C Retrieved July 20 2006 Hemcinin bax Redakte Liviya ile elaqedar bu meqale qaralama halindadir Meqaleni redakte ederek Vikipediyani zenginlesdirin Menbe https az wikipedia org w index php title Liviya amp oldid 5952594, wikipedia, oxu, kitab, kitabxana, axtar, tap, hersey,

ne axtarsan burda

, en yaxsi meqale sayti, meqaleler, kitablar, oyrenmek, wiki, bilgi, tarix, seks, porno, indir, yukle, sex, azeri sex, azeri, seks yukle, sex yukle, izle, seks izle, porno izle, mobil seks, telefon ucun, chat, azeri chat, tanisliq, tanishliq, azeri tanishliq, sayt, medeni, medeni saytlar, chatlar, mekan, tanisliq mekani, mekanlari, yüklə, pulsuz, pulsuz yüklə, mp3, video, mp4, 3gp, jpg, jpeg, gif, png, şəkil, muisiqi, mahnı, kino, film, kitab, oyun, oyunlar.