fbpx
Wikipedia

Film

Film — sənətin bir növü olub, hərəkət edən şəkilləri təsvir edir. Belə şəkillər normal halda proyektor vasitəsilə divara və ya ekrana salınmaqla göstərilir. Hazırda kinoteatr və televiziyalarda ağ-qara, rəngli, səssiz, səsli və musiqili filmlər nümayiş olunur. Film həm də kinematoqrafiya elminin əsas predmeti sayılır. Bu optik mediumun XIX əsrdən başlayaraq bu günə qədər texniki, mədəni və sənəti inkişafı ilə film sənətin tarixçiləri məşğul olur.

Yaranması

Film sənətinin yaranması XX əsrdə göstərilən "sehrli lampa" (lat.Laterna magica) ilə başlayır. Bu qurğu ilə şüşə üzərində çəkilmiş şəkil ardıcıllığını (diaprojektora oxşar olaraq) divara salmaqla göstərmək olurdu. Qurğu əl ilə işləyirdi.

1832-ci ildə alman Simon Ştamfer və belçikalı Yozef Platyo bir-birindən xəbərsiz eyni vaxtda "canlı çarx"ı düzəldirlər. Bu çarx sehrli lampanın prinsipi ilə işləyirdi. O fırlandıqda onun üzərindəki şəkillərin ardıcıl hərəkəti nəticəsində səlis hərəkətli kadrlar almaq olurdu.

Mühəndis Frans fon Uxatius 1845-ci ildə bu iki qurğunun kombinasiyasına əsaslanan yeni qurğu ixtira edir. Ancaq bu da uzun səhnələrin göstərilməsi üçün yararlı deyildi.

İlk filmlərin əsasında cizgi dururdu. Filmin sonrakı inkişafı fotoqrafiya ilə bağlı idi. Yozef Niepse işığın müəyyən səthdə saxlanması üsulunu inkişaf etdirdikdən sonra Luiz Daqürr bu sahədə irəliyə doğru daha bir addım ataraq 1839-cu ildə özünün "Daqürretopiya" qurğusunu düzəldir. Bununla da ilk dəfə olaraq təbiətin əksini almaq mümkün olmuşdur. Daqürrotopiya əşyanın metal üzərindən foto pozitividir.

Filmlərin çəkilişinə qədər hələ çox texniki maneələr aradan qaldırılmalı idi. Ayrıca şəkil üçün tətbiq olunan işıqlandırma vaxtı çox uzun idi. Bu sahədə dönüş 1872-ci ildə fotoqraf Edvard Meybridj tərəfindən atın hərəkətini çəkməsi ilə baş verir. Sonralar Ernst Kolrauş 1890-cı ildə Rayn ətrafında özü düzəltdiyi xronofotoqrafla ardıcıl şəkillər çəkir. Alman ixtiraçısı Ottomar Anşuts və fransız Etinne Marey düzəltdikləri "tez oxuyan elektrik qurğu" ilə bu sahədə irəliyə doğru növbəti addımı atmış olurlar. 1893-cü ildə Mareyin assistenti Demeni fotoxronoqrafiya qurğusuna patent alır.

Fransız Luiz Le Prins İngiltərədə ilk birobyektivli film kamerasını düzəldir. 1888-ci ildə o bu kamera ilə şəkillər çəkir, bunlara artıq film demək mümkün idi.

Luiz Le Prinsin ixtirası ilə tanış olmayan Villiyam Dikson 1891-ci ildə Tomas Edisonun müəssisəsində kinetoskop və kinemotoqrafı ixtira edir. Bu qurğuda sellüloid film lentləri obyektivin qarşısından keçirilə bilirdi. Ancaq bu kinetoskopdan yalnız bir nəfərin istifadəsi mümkün idi.

Səssiz filmlər

Nyu-Yorkda Edison studiyasında film çəkilişi (1907)
"Potyomkin zirehli gəmisi" filmi üçün afişa

Filmlər yarandığı ilk zamanlardan səssiz nümayiş etdirilmişlər. 1-ri noyabr 1895-ci ildə Skladovski qardaşları Berlinin klublarının birində düzəldikləri bioskop ilə 15 dəqiqəlik səssiz film nümayiş etdirirlər. Eyni vaxtda fransalı Lümyer qardaşları öz kinomoqraf (bu şəkil çəkən, köçürən və çalan qurğulardan ibarət idi) qurğusu ilə səssiz film göstərirlər.

Skladovski qardaşlarından fərqli olaraq Lümyer qardaşları öz filmlərinin 22 mart 1895-ci ildə olan nümayişinə cəmiyyətin yuxarı təbəqəsinin nümayəndələrini də dəvət etmişdirlər. 28-i dekabr 1895-ci ildə Parisdə filmin prezentasiyası baş tutur. Lümyer qardaşlarının düzəltdikləri qurğu Skladovski qardaşlarına mənsub olanı sıxışdırır. Çünki, Lümyer qardaşları bunun üçün böyük kapitala malik idilər.

Səssiz filmlər çox qısa idilər. Onlar cəmi bir neçə saniyə göstərilərək, adi həyatı və müəyyən zarafatlarla dolu hadisələri təsvir edirdilər. İlk zamanlarda filmə olan maraq bunun üçün düzəldilmiş texniki inkişafla bağlı idi. Filmlərin mövzusuna maraq isə bir qədər gec yaranmışdır.

Lümyer qardaşlarının çəkdiyi filmlər yalnız fotoqrafiyaya tamamlama kimi baxıla bilərdi. Bu canlı şəkillər yalnız dokumentasiya xarakteri daşıyırdılar.

İngiltərəli Qeorq Smit 1902-ci ildə "Doktor" adlı film çəkərək ilk dəfə olaraq filmdə informasiya vermək yolunda addım atır. Onun filmində söhbət pişikdən gedirdi. Perspektivlərin, şəkillərin ölçülərinin dəyişdirilməsi və onların ritmik qaydada uzlaşdırılması ilə o "film dilini" yaratmışdır. İlk filmlər sırasında 1903-cü ildə Edvin Porter tərəfindən çəkilmiş, 12 dəqiqəlik "Qatarda böyük qarət" filmi böyük rol oynamışdır. Bu ilk vestern tipli filmdə qatara hücum, qaçış kimi tamaşalar təsvir olunmuşdur.

1910-cu ildən Hollivudda bir çox film ustaları öz müəssisələrini açırlar. Bu yerin seçilməsində əsas rolu oranın çəkişmələrdən uzaq və günəşli olması idi. Sonuncu amil film materialının işığa güclü həssas olması və günəşin yeganə işıqlandırma vasitəsi olması ucbatından çox vacib idi. Həmin vaxtlarda film sənəti həm ABŞ-da, həm də ondan uzaqlarda inkişaf edirdi. İtaliya filmi Kabiria (1914) istehsal xərcləri üçün yeni miqyaslar qoyur. Qriffitin çəkdiyi "Millətin yaranması" (1915) və "Tolerantsızlıq" (1916) kimi filmlər məşhurlaşırlar.

Həmin dövrdə komediyaçı Çarli Çaplinin filmləri çox sevilirdi. 1921-ci ildə çəkdiyi "Uşaq" filmi ilə o çox böyük uğur qazanır.

Rus film ustası Sergey Eyzenşteyn montaj texnikasının inkişafına təsir göstərir. Onun məşhur filmi "Potyomkin zirehli gəmisi" (1925) bir gəmidə üsyandan və matrosların Odessada rus ordusu ilə toqquşmasından söhbət açır. Bu filmdə işlədilən bir çox səhnələr öz yeniliyinə görə film tarixində tez-tez hallanır.

Danışan filmlər

Səsli filmlərin tarixi 1927-ci ildə ABŞ-da "Caz müğənnisi" filmi ilə başlayır. Bu vaxtdan başlayaraq Amerika film istehsalçıları tezliklə səsli filmlərə keçirlər və bütün dünya üzrə bunun geniş yayılmasında aparıcı rol oynayırlar. İlk səsli filmlərin çəkilməsi müəyyən texniki problemlərlə bağlı idi. Dəqiq sinxronizasiya etmək çətinlik yaradırdı. Ona görə də, səsli filmlərin çəkilişi əsasən 1930-cu ildən başlayaraq vüsət alır. Bu sahədə Western Electric und Küchenmeister-Tobis-Klangfilm-Gruppe şirkətləri tanınmış idilər.

1930-cu ildən başlayaraq Paris, LondonHollivud film sahəsində əsas mərkəzlərə çevrilirlər. Həmin ərəfədə Almaniyada nasional sosialistlərin hakimiyyətə gəlməsi ilə bu sahədə çalışan iki minə yaxın yəhudi əsilli mütəxəssis mühacirət edir və bununla Almaniyada bu sahə başqalarına nisbətən geri qalır.

1939-cu illər klassik Hollivud kinosu ərəfəsi sayılır. Burada çəkilən filmlərin mövzusu bəxt və ümid haqqında fantaziyalı təsəvvürlər idi. Filmlərin sonu isə həmişə yaxşılıqla qurtarırdı. Amerikada hökm sürən iqtisadi böhran zamanı belə filmlər rəğbətlə qarşılanırdı. 1940-cı ildən başlayaraq isə artıq filmlərdə realiq yer almağa başlayır. Amerika studiyaları film sənayesində özlərini möhkəmlədirlər.

ABŞ-ın İkinci dünya müharibəsində iştirakından sonra Amerika filmi propaqanda alətinə çevrilir. Bir çox film yaradıcıları, o cümlədən Çarli ÇaplinVolt Disneydə anti faşist propaqandası ilə məşğul olurlar.

İkinci dünya müharbəsindən sonra Amerikada film sənayesi öz inkişafı ilə irəliləyirdisə, Avropada bunu yenidən başlamaq lazım gəlirdi. Avropa filmi İtaliyadan başlayır. Ancaq bu filmlər kasıb malliyə imkanına görə qısa və çox zaman xüsusu effektsiz istehsal edilirdi və kənar adamların əsas rollarda iştirakı ilə çəkilirdi. Buna görə də, bu filmlərdə adi insanların həyatı təsvir edilirdi və bununla güclü sosial potensiala malik idi. Rejissor Roberto Rossellininin çəkdiyi bu növ filmlərə neorealizm deyilirdi.

Film sənətində növbətii inkişaf mərhələsi kinoteatra rəqabət yaradan televizorun yaranması ilə əlaqədardır. Ona görə də, tamaşaçıları cəlb etmək üçün kino daha da inkişaf etdirilməli idi. Kinonu maraqlı etmək üçün bir çox texniki yeniliklər baş verir. Buna geniş format, stereo və rəngli filmləri misal göstərmək olar. Sonralar isə 3D filmləri yaradılır.

1960-70-cı illərdə filmin inkişafı

Bu ərəfədə Hollivudun "qızıl dövrü" başa çatır. Məşhur Hollivud aktyorları artıq qocalmış və ya çoxları vəfat etmişdilər. Film studiyaları Jak Verner kimi yaşlı şəxslər tərəfindən idarə edilirdilər. Çəkilən filmlər çox vaxt reallıqdan uzaq mövzuları əhatə edirdi. Bununla azalan tamaşaçı kütləsini geri qazanmaq üçün az keyfiyyətli monumental və musiqili filmlərin çəkilməsinə studiyalar küllü miqdarda maliyyə vəsaiti qoyurlar.

Bu vaxt Avropada film sənətində yeni kreativ cərəyanlar yaranmağa başlayır. Rejissorlar ketdikcə daha böyük əhəmiyyət kəsb edir və ssenarist kimi də ad qazanırlar. Belə bir təmayül isə Hollivud film sənayesində o qədər də hiss olunmurdu.

1950-ci illərin sonunda fransız Nuvel Vako (Nouvelle Vague) müəllif filmi olan "Sonuncu nəfəsdə" filmini çəkir. O dövrdə İngiltərədə movcud olan "azad kino" buna paralel kimi göstərilə bilər. İngilis filmləri adətən fəhlə təbəqəsindən bəhs edir və sosial problemləri diqqət mərkəzinə gətirirdi. Yazıçı Alan Sillitoenin əsərləri maraqla filmə çəkilirdi.

Latın Amerikasında da film sənayesi inkişaf etməkdə idi. Buradakı filmlərin əsas mövzusu əhalinin siyasi və iqtisadi təzyiqlərə qarşı apardığı mübarizəni əhatə edirdi. Belə adlanan "Sinema Novo" təkcə latın amerikasında deyil, başqa dövlətlrədə də bu mövzuda filmlərin çəkilməsinə təkan vermişdir. Məsələn bir çox şərqi Avropa dövlətlərində diktator rejimlərini tənqid edən filmlər meydana gəlir.

ABŞ filmləri sonralar yendiən öz fəaliyyətini gücləndirir. Hollivudda yeni mərhələ başlayır. Bu Artur Bonni, Klide və Nik Nikolson (1967) kimi şəxslərin filmdəki rolları ilə başlayır. Amerika filmləri getdikcə siyasi, ictimai və getdikcə daha çox seks və ictimai qəddralıq mövzuları ilə məşğul olmağa başlayır.

Böyük film istehsal edən ölkələr
1975-ci ildə
Ranqı Ölkə Sayı
1. Hindistan 471
2. Yaponiya 333
3. ABŞ 258
4. İtaliya 230
5. Fransa 222
Almaniya 73
İsveçrə 15
Avstriya 6
Dünya üzrə ümumi istehsal 3.692

1990-cı illər

Doxsanıncı illərdə Hollivud film istehsalının maliyyə imkanları artır və çox vaxt bu başgiccələndirici bir həddə çatır. Bundan əlavə texniki imkanlar, kompyüterlə xüsusi effektlər çəkilən "Döyüş" və "Fantaziya" filmlərinin keyfiyyətlə yeni mərhələyə qalxmasına imkan vermişdir. Bu dövrdə çəkilmiş "Titanik", "Armaqeddon" və "Jurastik parkı" filmləri böyük gəlir gətirmişdir. Yeni inkişaf mərhələsində "Blokbaster" anlayışı daha populyar olmuşdur.

Digər tərəfdən Amerikada azad film studiyaları da mühün nailiyyətlər əldə edirlər. Bu film istqaməti Hollivuddan fərqli olaraq aşağı büdcə və yüksək aktyorluq qabiliyyəti əsasında film bazarında uğur qazanmaq 80-cı illərdə çətin olsa da, sonralar rejisoor Kventin Tarantino, Terri Qilliam, Cim CarmuschKoen-qardaşlarına böyük nailiyyətlər əldə etmək nəsib olur.

1990-cı illərin ən uğurlu filmləri sırasına Quzuların susması, Jurastik parkı, Şirlərin şahı, Şindler siyahısı, Qara eynəkli kişi, Matris, Amerika gözəli daxildirlər.

Yeni əsrdə

XXI (21-ci) əsrin başlanması ilə yüksək büdcəlı filmlərin çəkilişi davam etməkdədir. Bu arada fantastik filmlər daha geniş yer alır. Üzüklərin Hökümdarı trologiyası, Harri PotterUlduz Müharibəsi kimi filmlər tamaşıçılar arasında sevilən filmlərdəndir.

Kompüter texnikasının inkişafı film texnikasından da yan keçməmişdir. Müasir filmlərin çəkilməsində animasiya filmləri də özünə geniş yer almışdır. Əsasən uşaqlar üçün nəzərdə tutulan bu filmlər köhnə multiplikasiya filmlərindən öz keyfiyyətləri ilə fərqlənirlər. Bu sahədə amerika studiyaları olan "Pixar" və "Disney"in filmləri böyük uğur gətirmişdir.

Sovet filmləri

Sovet filməri çox özünəməxsus idilər. Bu onunla izah olunur ki, o uzun illər dünyada bu sahədə baş verən yeniliklərdən izolyasiya olunmuş şəkildə fəaliyyət göstərmişdir. Sovet kinosu ilk uğuru səssiz filmlər dövründə qazanır. O dövrdə proletar kino sənətinində novatorluq Qərdbdə bir çoxları üçün maraqlı idi. Sergey Eyzenşteynin işləri kinonun inkikşafına öz təsirini göstərir. Çılğınlı 20-ci illərədәn sonra SSRİ-də film sənəti sahəsində sakitlik hökm sürür.

İkinci dünya müharibəsindən sonra tək-tək kütləvi auditoriya üçün nəzədə tutulan Sovet filmləri xaricdə nümayiş etdirilirdi. Bu ilk öncə onunla bağlı idi ki, sovet insanının həyatının məxsusiliyi naməlum və qərb tamaşıçıları üçün maraqsız idi. Bu filmlər onlar üçün çox primitiv görünürdü. Digər tərəfdən sovet filmləri üçün xarici bazar ideoloji səbəbədən bağlı idi. Ölkə daxilində isə əksinə Sovet filmləri populyar idilər və kinoteatrlar çox vaxt ağzına qədər dolurdu. Bu ölkəyə küllü miqdarda qəlir gətirirdi. Onu da demək lazımdır ki, film sənətinin bir çox janrları senzura tərəfindən qadağan edilmişdir. Buna baxmayaraq SSRİ-də XX (20-ci) əsrin ikinci yarısında dünya filmləri sırasına daxil olan bir neçə istedadlı avanqard kino işləri görülür. "Perestroyka"dan sonra Sovet kinosunda da yeniləşmə özünü göstərir. Cəmiyyətdəki dəyişiklikləri təsvir edən yeni mövzularda filmlər çəkilməyə başlayır.

Hind filmləri

Hindistanda filmin tarixi 1896-cı ildə Lumyer qardaşlarının Vatson mehmanxansında öz kinematoqraflarının nümayişi ilə başlayır. Qısa müddət sonra, 1901-ci ildə ilk hind sənədli filmi çəkilir. Sənədli filmlərlə bərabər teatr filmləri də çəkilir. Bu qısa filmlər teatrlarda fasilə zamanı atraksiyon xarakterli nümayiş edilir. 1907-ci ildə Jamşedi Framji Madan Kalkuttada ilk kinostudiya olan Madan Teatre Company-ni yaradır. Səssiz filmlər dövründə bu müəssisə əsas film istehsalçısına çevrilir.

Ənənəvi hind teatrı səhnə, rəqs və mahnı qarışığından ibarət idi. Bu ənənə sonralar filmlərdə də özünə yer alır. Avropada olduğu kimi burada da film istehsalı texnikanın inkişafı ilə ayaqlaşmağa çalışır və illər keçdikcə çoxlu sayda müxtəlif mövzularda filmlər çəkilir.

Hind filmi istehsalı əsasən Mumbay (keçmiş Bombey) şəhərində cəmləşmişdir. Ona görə də, buraya çox vaxt "Hollivuda" oxşar olaraq həm də "Bollivud" deyilir. Hind filmləri yerli adət ənənələr sıx bağlı olduğundan, dünyada o qədər də şöhrət qazana bilməmişdir. Ancaq hind filmləri keçmiş SSRİ məkanında populyar idi. Bu da müəyyən qədər siyasi durumla bağlı idi. Hind filminin əsas süjetləri gündəlik problemlər, məhəbbət, suç, qisas və bu kimi mövzulara toxunur. Hər bir hind filmini praktiki olaraq musiqili film janrına aid etmək olar. Son zamanlar Hindistanda da AvropaAmerika filmlərinə oxşar olan filmlər çəkilməyə başlamışdır. Hindistanda Bollivuddan başqa sərbəst fəaliyyət göstərən başqa studiyalar da mövcuddur. Son zamanlar Avropada ardıcıl olaraq hind filmləri kinolarda nümayiş etdirlir və hind film qəhrəmanlarının iştirakı ilə böyük konsert-şou proqramları həyata keçirilir. Hal-hazırda Hindistan ölkə kimi istehsal olunan filmlərin sayına görə dünyada birinci yerdədir.

  • Bioqrafik filmlər - konkret şəxsin həyat və yaradıcılığından bəhs edən filmlərdir;
  • Macəra filmləri - çətin tapşırıqları olan qəhrəmanların sərgüzəştlərindən bəhs edən filmlərdir;
  • Dedektiv filmləri - törədilən cinayət və qatilin tapılma prosesi ilə bağlı olan filmlərdir;
  • Həbsxana filmləri - həbsxana həyatı, həbsxanadan qaçış ilə əlaqədar olan filmlərdir:
  • Komediya filmləri - bu filmlərin məqsədi izləyiciləri əyləndirmək, güldürməkdir. Əksər hallarda xoşbəxt sonluq ilə bitir;
  • Qorxu filmləri - qorxu hissi üzərində qurulmuş filmlərdir. Qorxu filmlərində qatil, ruh, şeytan, cin kimi personajlara və sehr (cadu), qan, qaranlıq kimi motivlərə tez-tez yer verilir;
  • Tarixi filmlər - önəmli tarixi hadisələrə (müharibələr, yeni kralın seçilməsi, islahatlar və s.) ilə bağlı filmlərdir;
  • Romantik filmlər - eşq, sevgi, evlilik üzərində qurulan filmlərdir;
  • Müharibə filmləri - döyüş səhnələri ilə zəngin olan, quru, su və ya hava döyüşləri ilə əlaqədar olan filmlərdir;
  • Pornoqrafik filmlər - porno səhnələri üzərində qurulmuş filmlərdir;
  • Dini məzmunlu filmlər - peyğəmbərlərin, dini liderlərin, böyük din xadimlərin (imam, keşiş və s.) həyatından, hər hansı dinin yaranması və yayılması ilə əlaqədar olan filmlərdir.
  1. 2007-09-27 at the Wayback Machine, Screen Digest, S. 205–207
  • Geschichte des internationalen Films., hg. von Geoffrey Nowell-Smith (Hrsg.): Metzler, Stuttgart 1998, ISBN 3-476-01585-8
  • Geschichte des deutschen Films, hg. von Wolfgang Jacobsen, Anton Kaes, Hans H. Prinzler, Stuttgart: Metzler, 2. erw. Auflage 2004, ISBN 3-476-01952-7
  • Werner Faulstich: Filmgeschichte. Fink, Paderborn 2005, ISBN 3-8252-2638-7
  • Corinna Müller: Vom Stummfilm zum Tonfilm. 2003, ISBN 3-7705-3925-7
  • Peter B. Schumann, Handbuch des lateinamerikanischen Films, Frankfurt am Main, 1982

Film
film, hərəkət, təəssüratı, verən, şəkillər, ardıcıllığı, kino, səhifəsindən, istiqamətləndirilmişdir, sənətin, növü, olub, hərəkət, edən, şəkilləri, təsvir, edir, belə, şəkillər, normal, halda, proyektor, vasitəsilə, divara, ekrana, salınmaqla, göstərilir, haz. Film hereket teessurati veren sekiller ardicilligi Dil Izle Redakte Kino sehifesinden istiqametlendirilmisdir Film senetin bir novu olub hereket eden sekilleri tesvir edir Bele sekiller normal halda proyektor vasitesile divara ve ya ekrana salinmaqla gosterilir Hazirda kinoteatr ve televiziyalarda ag qara rengli sessiz sesli ve musiqili filmler numayis olunur Film hem de kinematoqrafiya elminin esas predmeti sayilir Bu optik mediumun XIX esrden baslayaraq bu gune qeder texniki medeni ve seneti inkisafi ile film senetin tarixcileri mesgul olur Ati minmek zamani Edvard Meybridjin cekdiyi sekil ardicilligi Mundericat 1 Tarixi 1 1 Yaranmasi 1 1 1 Sessiz filmler 1 1 2 Danisan filmler 1 2 1960 70 ci illerde filmin inkisafi 1 3 1990 ci iller 1 4 Yeni esrde 2 Bezi olkelerde 2 1 Sovet filmleri 2 2 Hind filmleri 3 Film janrlari 4 Hemcinin bax 5 Istinadlar 6 MenbeTarixi RedakteYaranmasi Redakte Film senetinin yaranmasi XX esrde gosterilen sehrli lampa lat Laterna magica ile baslayir Bu qurgu ile suse uzerinde cekilmis sekil ardicilligini diaprojektora oxsar olaraq divara salmaqla gostermek olurdu Qurgu el ile isleyirdi 1832 ci ilde alman Simon Stamfer ve belcikali Yozef Platyo bir birinden xebersiz eyni vaxtda canli carx i duzeldirler Bu carx sehrli lampanin prinsipi ile isleyirdi O firlandiqda onun uzerindeki sekillerin ardicil hereketi neticesinde selis hereketli kadrlar almaq olurdu Muhendis Frans fon Uxatius 1845 ci ilde bu iki qurgunun kombinasiyasina esaslanan yeni qurgu ixtira edir Ancaq bu da uzun sehnelerin gosterilmesi ucun yararli deyildi Ilk filmlerin esasinda cizgi dururdu Filmin sonraki inkisafi fotoqrafiya ile bagli idi Yozef Niepse isigin mueyyen sethde saxlanmasi usulunu inkisaf etdirdikden sonra Luiz Daqurr bu sahede ireliye dogru daha bir addim ataraq 1839 cu ilde ozunun Daqurretopiya qurgusunu duzeldir Bununla da ilk defe olaraq tebietin eksini almaq mumkun olmusdur Daqurrotopiya esyanin metal uzerinden foto pozitividir Filmlerin cekilisine qeder hele cox texniki maneeler aradan qaldirilmali idi Ayrica sekil ucun tetbiq olunan isiqlandirma vaxti cox uzun idi Bu sahede donus 1872 ci ilde fotoqraf Edvard Meybridj terefinden atin hereketini cekmesi ile bas verir Sonralar Ernst Kolraus 1890 ci ilde Rayn etrafinda ozu duzeltdiyi xronofotoqrafla ardicil sekiller cekir Alman ixtiracisi Ottomar Ansuts ve fransiz Etinne Marey duzeltdikleri tez oxuyan elektrik qurgu ile bu sahede ireliye dogru novbeti addimi atmis olurlar 1893 cu ilde Mareyin assistenti Demeni fotoxronoqrafiya qurgusuna patent alir Fransiz Luiz Le Prins Ingilterede ilk birobyektivli film kamerasini duzeldir 1888 ci ilde o bu kamera ile sekiller cekir bunlara artiq film demek mumkun idi Luiz Le Prinsin ixtirasi ile tanis olmayan Villiyam Dikson 1891 ci ilde Tomas Edisonun muessisesinde kinetoskop ve kinemotoqrafi ixtira edir Bu qurguda selluloid film lentleri obyektivin qarsisindan kecirile bilirdi Ancaq bu kinetoskopdan yalniz bir neferin istifadesi mumkun idi Sessiz filmler Redakte Nyu Yorkda Edison studiyasinda film cekilisi 1907 Potyomkin zirehli gemisi filmi ucun afisa Filmler yarandigi ilk zamanlardan sessiz numayis etdirilmisler 1 ri noyabr 1895 ci ilde Skladovski qardaslari Berlinin klublarinin birinde duzeldikleri bioskop ile 15 deqiqelik sessiz film numayis etdirirler Eyni vaxtda fransali Lumyer qardaslari oz kinomoqraf bu sekil ceken kocuren ve calan qurgulardan ibaret idi qurgusu ile sessiz film gosterirler Skladovski qardaslarindan ferqli olaraq Lumyer qardaslari oz filmlerinin 22 mart 1895 ci ilde olan numayisine cemiyyetin yuxari tebeqesinin numayendelerini de devet etmisdirler 28 i dekabr 1895 ci ilde Parisde filmin prezentasiyasi bas tutur Lumyer qardaslarinin duzeltdikleri qurgu Skladovski qardaslarina mensub olani sixisdirir Cunki Lumyer qardaslari bunun ucun boyuk kapitala malik idiler Sessiz filmler cox qisa idiler Onlar cemi bir nece saniye gosterilerek adi heyati ve mueyyen zarafatlarla dolu hadiseleri tesvir edirdiler Ilk zamanlarda filme olan maraq bunun ucun duzeldilmis texniki inkisafla bagli idi Filmlerin movzusuna maraq ise bir qeder gec yaranmisdir Lumyer qardaslarinin cekdiyi filmler yalniz fotoqrafiyaya tamamlama kimi baxila bilerdi Bu canli sekiller yalniz dokumentasiya xarakteri dasiyirdilar Ingiltereli Qeorq Smit 1902 ci ilde Doktor adli film cekerek ilk defe olaraq filmde informasiya vermek yolunda addim atir Onun filminde sohbet pisikden gedirdi Perspektivlerin sekillerin olculerinin deyisdirilmesi ve onlarin ritmik qaydada uzlasdirilmasi ile o film dilini yaratmisdir Ilk filmler sirasinda 1903 cu ilde Edvin Porter terefinden cekilmis 12 deqiqelik Qatarda boyuk qaret filmi boyuk rol oynamisdir Bu ilk vestern tipli filmde qatara hucum qacis kimi tamasalar tesvir olunmusdur 1910 cu ilden Hollivudda bir cox film ustalari oz muessiselerini acirlar Bu yerin secilmesinde esas rolu oranin cekismelerden uzaq ve gunesli olmasi idi Sonuncu amil film materialinin isiga guclu hessas olmasi ve gunesin yegane isiqlandirma vasitesi olmasi ucbatindan cox vacib idi Hemin vaxtlarda film seneti hem ABS da hem de ondan uzaqlarda inkisaf edirdi Italiya filmi Kabiria 1914 istehsal xercleri ucun yeni miqyaslar qoyur Qriffitin cekdiyi Milletin yaranmasi 1915 ve Tolerantsizliq 1916 kimi filmler meshurlasirlar Hemin dovrde komediyaci Carli Caplinin filmleri cox sevilirdi 1921 ci ilde cekdiyi Usaq filmi ile o cox boyuk ugur qazanir Rus film ustasi Sergey Eyzensteyn montaj texnikasinin inkisafina tesir gosterir Onun meshur filmi Potyomkin zirehli gemisi 1925 bir gemide usyandan ve matroslarin Odessada rus ordusu ile toqqusmasindan sohbet acir Bu filmde isledilen bir cox sehneler oz yeniliyine gore film tarixinde tez tez hallanir Danisan filmler Redakte Sesli filmlerin tarixi 1927 ci ilde ABS da Caz mugennisi filmi ile baslayir Bu vaxtdan baslayaraq Amerika film istehsalcilari tezlikle sesli filmlere kecirler ve butun dunya uzre bunun genis yayilmasinda aparici rol oynayirlar Ilk sesli filmlerin cekilmesi mueyyen texniki problemlerle bagli idi Deqiq sinxronizasiya etmek cetinlik yaradirdi Ona gore de sesli filmlerin cekilisi esasen 1930 cu ilden baslayaraq vuset alir Bu sahede Western Electric und Kuchenmeister Tobis Klangfilm Gruppe sirketleri taninmis idiler 1930 cu ilden baslayaraq Paris London ve Hollivud film sahesinde esas merkezlere cevrilirler Hemin erefede Almaniyada nasional sosialistlerin hakimiyyete gelmesi ile bu sahede calisan iki mine yaxin yehudi esilli mutexessis muhaciret edir ve bununla Almaniyada bu sahe basqalarina nisbeten geri qalir 1939 cu iller klassik Hollivud kinosu erefesi sayilir Burada cekilen filmlerin movzusu bext ve umid haqqinda fantaziyali tesevvurler idi Filmlerin sonu ise hemise yaxsiliqla qurtarirdi Amerikada hokm suren iqtisadi bohran zamani bele filmler regbetle qarsilanirdi 1940 ci ilden baslayaraq ise artiq filmlerde realiq yer almaga baslayir Amerika studiyalari film senayesinde ozlerini mohkemledirler ABS in Ikinci dunya muharibesinde istirakindan sonra Amerika filmi propaqanda aletine cevrilir Bir cox film yaradicilari o cumleden Carli Caplin ve Volt Disneyde anti fasist propaqandasi ile mesgul olurlar Ikinci dunya muharbesinden sonra Amerikada film senayesi oz inkisafi ile irelileyirdise Avropada bunu yeniden baslamaq lazim gelirdi Avropa filmi Italiyadan baslayir Ancaq bu filmler kasib malliye imkanina gore qisa ve cox zaman xususu effektsiz istehsal edilirdi ve kenar adamlarin esas rollarda istiraki ile cekilirdi Buna gore de bu filmlerde adi insanlarin heyati tesvir edilirdi ve bununla guclu sosial potensiala malik idi Rejissor Roberto Rossellininin cekdiyi bu nov filmlere neorealizm deyilirdi Film senetinde novbetii inkisaf merhelesi kinoteatra reqabet yaradan televizorun yaranmasi ile elaqedardir Ona gore de tamasacilari celb etmek ucun kino daha da inkisaf etdirilmeli idi Kinonu maraqli etmek ucun bir cox texniki yenilikler bas verir Buna genis format stereo ve rengli filmleri misal gostermek olar Sonralar ise 3D filmleri yaradilir 1960 70 ci illerde filmin inkisafi Redakte Bu erefede Hollivudun qizil dovru basa catir Meshur Hollivud aktyorlari artiq qocalmis ve ya coxlari vefat etmisdiler Film studiyalari Jak Verner kimi yasli sexsler terefinden idare edilirdiler Cekilen filmler cox vaxt realliqdan uzaq movzulari ehate edirdi Bununla azalan tamasaci kutlesini geri qazanmaq ucun az keyfiyyetli monumental ve musiqili filmlerin cekilmesine studiyalar kullu miqdarda maliyye vesaiti qoyurlar Bu vaxt Avropada film senetinde yeni kreativ cereyanlar yaranmaga baslayir Rejissorlar ketdikce daha boyuk ehemiyyet kesb edir ve ssenarist kimi de ad qazanirlar Bele bir temayul ise Hollivud film senayesinde o qeder de hiss olunmurdu 1950 ci illerin sonunda fransiz Nuvel Vako Nouvelle Vague muellif filmi olan Sonuncu nefesde filmini cekir O dovrde Ingilterede movcud olan azad kino buna paralel kimi gosterile biler Ingilis filmleri adeten fehle tebeqesinden behs edir ve sosial problemleri diqqet merkezine getirirdi Yazici Alan Sillitoenin eserleri maraqla filme cekilirdi Latin Amerikasinda da film senayesi inkisaf etmekde idi Buradaki filmlerin esas movzusu ehalinin siyasi ve iqtisadi tezyiqlere qarsi apardigi mubarizeni ehate edirdi Bele adlanan Sinema Novo tekce latin amerikasinda deyil basqa dovletlrede de bu movzuda filmlerin cekilmesine tekan vermisdir Meselen bir cox serqi Avropa dovletlerinde diktator rejimlerini tenqid eden filmler meydana gelir ABS filmleri sonralar yendien oz fealiyyetini guclendirir Hollivudda yeni merhele baslayir Bu Artur Bonni Klide ve Nik Nikolson 1967 kimi sexslerin filmdeki rollari ile baslayir Amerika filmleri getdikce siyasi ictimai ve getdikce daha cox seks ve ictimai qeddraliq movzulari ile mesgul olmaga baslayir Boyuk film istehsal eden olkeler 1975 ci ilde 1 Ranqi Olke Sayi1 Hindistan 4712 Yaponiya 3333 ABS 2584 Italiya 2305 Fransa 222 Almaniya 73 Isvecre 15 Avstriya 6Dunya uzre umumi istehsal 3 6921990 ci iller Redakte Doxsaninci illerde Hollivud film istehsalinin maliyye imkanlari artir ve cox vaxt bu basgiccelendirici bir hedde catir Bundan elave texniki imkanlar kompyuterle xususi effektler cekilen Doyus ve Fantaziya filmlerinin keyfiyyetle yeni merheleye qalxmasina imkan vermisdir Bu dovrde cekilmis Titanik Armaqeddon ve Jurastik parki filmleri boyuk gelir getirmisdir Yeni inkisaf merhelesinde Blokbaster anlayisi daha populyar olmusdur Diger terefden Amerikada azad film studiyalari da muhun nailiyyetler elde edirler Bu film istqameti Hollivuddan ferqli olaraq asagi budce ve yuksek aktyorluq qabiliyyeti esasinda film bazarinda ugur qazanmaq 80 ci illerde cetin olsa da sonralar rejisoor Kventin Tarantino Terri Qilliam Cim Carmusch ve Koen qardaslarina boyuk nailiyyetler elde etmek nesib olur 1990 ci illerin en ugurlu filmleri sirasina Quzularin susmasi Jurastik parki Sirlerin sahi Sindler siyahisi Qara eynekli kisi Matris Amerika gozeli daxildirler Yeni esrde Redakte XXI 21 ci esrin baslanmasi ile yuksek budceli filmlerin cekilisi davam etmekdedir Bu arada fantastik filmler daha genis yer alir Uzuklerin Hokumdari trologiyasi Harri Potter ve Ulduz Muharibesi kimi filmler tamasicilar arasinda sevilen filmlerdendir Komputer texnikasinin inkisafi film texnikasindan da yan kecmemisdir Muasir filmlerin cekilmesinde animasiya filmleri de ozune genis yer almisdir Esasen usaqlar ucun nezerde tutulan bu filmler kohne multiplikasiya filmlerinden oz keyfiyyetleri ile ferqlenirler Bu sahede amerika studiyalari olan Pixar ve Disney in filmleri boyuk ugur getirmisdir Bezi olkelerde RedakteSovet filmleri Redakte Sovet filmeri cox ozunemexsus idiler Bu onunla izah olunur ki o uzun iller dunyada bu sahede bas veren yeniliklerden izolyasiya olunmus sekilde fealiyyet gostermisdir Sovet kinosu ilk uguru sessiz filmler dovrunde qazanir O dovrde proletar kino senetininde novatorluq Qerdbde bir coxlari ucun maraqli idi Sergey Eyzensteynin isleri kinonun inkiksafina oz tesirini gosterir Cilginli 20 ci illeredәn sonra SSRI de film seneti sahesinde sakitlik hokm surur Ikinci dunya muharibesinden sonra tek tek kutlevi auditoriya ucun nezede tutulan Sovet filmleri xaricde numayis etdirilirdi Bu ilk once onunla bagli idi ki sovet insaninin heyatinin mexsusiliyi namelum ve qerb tamasicilari ucun maraqsiz idi Bu filmler onlar ucun cox primitiv gorunurdu Diger terefden sovet filmleri ucun xarici bazar ideoloji sebebeden bagli idi Olke daxilinde ise eksine Sovet filmleri populyar idiler ve kinoteatrlar cox vaxt agzina qeder dolurdu Bu olkeye kullu miqdarda qelir getirirdi Onu da demek lazimdir ki film senetinin bir cox janrlari senzura terefinden qadagan edilmisdir Buna baxmayaraq SSRI de XX 20 ci esrin ikinci yarisinda dunya filmleri sirasina daxil olan bir nece istedadli avanqard kino isleri gorulur Perestroyka dan sonra Sovet kinosunda da yenilesme ozunu gosterir Cemiyyetdeki deyisiklikleri tesvir eden yeni movzularda filmler cekilmeye baslayir Hind filmleri Redakte Hindistanda filmin tarixi 1896 ci ilde Lumyer qardaslarinin Vatson mehmanxansinda oz kinematoqraflarinin numayisi ile baslayir Qisa muddet sonra 1901 ci ilde ilk hind senedli filmi cekilir Senedli filmlerle beraber teatr filmleri de cekilir Bu qisa filmler teatrlarda fasile zamani atraksiyon xarakterli numayis edilir 1907 ci ilde Jamsedi Framji Madan Kalkuttada ilk kinostudiya olan Madan Teatre Company ni yaradir Sessiz filmler dovrunde bu muessise esas film istehsalcisina cevrilir Enenevi hind teatri sehne reqs ve mahni qarisigindan ibaret idi Bu enene sonralar filmlerde de ozune yer alir Avropada oldugu kimi burada da film istehsali texnikanin inkisafi ile ayaqlasmaga calisir ve iller kecdikce coxlu sayda muxtelif movzularda filmler cekilir Hind filmi istehsali esasen Mumbay kecmis Bombey seherinde cemlesmisdir Ona gore de buraya cox vaxt Hollivuda oxsar olaraq hem de Bollivud deyilir Hind filmleri yerli adet eneneler six bagli oldugundan dunyada o qeder de sohret qazana bilmemisdir Ancaq hind filmleri kecmis SSRI mekaninda populyar idi Bu da mueyyen qeder siyasi durumla bagli idi Hind filminin esas sujetleri gundelik problemler mehebbet suc qisas ve bu kimi movzulara toxunur Her bir hind filmini praktiki olaraq musiqili film janrina aid etmek olar Son zamanlar Hindistanda da Avropa ve Amerika filmlerine oxsar olan filmler cekilmeye baslamisdir Hindistanda Bollivuddan basqa serbest fealiyyet gosteren basqa studiyalar da movcuddur Son zamanlar Avropada ardicil olaraq hind filmleri kinolarda numayis etdirlir ve hind film qehremanlarinin istiraki ile boyuk konsert sou proqramlari heyata kecirilir Hal hazirda Hindistan olke kimi istehsal olunan filmlerin sayina gore dunyada birinci yerdedir Film janrlari RedakteBioqrafik filmler konkret sexsin heyat ve yaradiciligindan behs eden filmlerdir Macera filmleri cetin tapsiriqlari olan qehremanlarin serguzestlerinden behs eden filmlerdir Dedektiv filmleri toredilen cinayet ve qatilin tapilma prosesi ile bagli olan filmlerdir Hebsxana filmleri hebsxana heyati hebsxanadan qacis ile elaqedar olan filmlerdir Komediya filmleri bu filmlerin meqsedi izleyicileri eylendirmek guldurmekdir Ekser hallarda xosbext sonluq ile bitir Qorxu filmleri qorxu hissi uzerinde qurulmus filmlerdir Qorxu filmlerinde qatil ruh seytan cin kimi personajlara ve sehr cadu qan qaranliq kimi motivlere tez tez yer verilir Tarixi filmler onemli tarixi hadiselere muharibeler yeni kralin secilmesi islahatlar ve s ile bagli filmlerdir Romantik filmler esq sevgi evlilik uzerinde qurulan filmlerdir Muharibe filmleri doyus sehneleri ile zengin olan quru su ve ya hava doyusleri ile elaqedar olan filmlerdir Pornoqrafik filmler porno sehneleri uzerinde qurulmus filmlerdir Dini mezmunlu filmler peygemberlerin dini liderlerin boyuk din xadimlerin imam kesis ve s heyatindan her hansi dinin yaranmasi ve yayilmasi ile elaqedar olan filmlerdir Hemcinin bax RedakteKinematoqrafIstinadlar Redakte Dunya uzre film sitehsali Cixaris Arxivlesdirilib 2007 09 27 at the Wayback Machine Screen Digest S 205 207Menbe RedakteGeschichte des internationalen Films hg von Geoffrey Nowell Smith Hrsg Metzler Stuttgart 1998 ISBN 3 476 01585 8 Geschichte des deutschen Films hg von Wolfgang Jacobsen Anton Kaes Hans H Prinzler Stuttgart Metzler 2 erw Auflage 2004 ISBN 3 476 01952 7 Werner Faulstich Filmgeschichte Fink Paderborn 2005 ISBN 3 8252 2638 7 Corinna Muller Vom Stummfilm zum Tonfilm 2003 ISBN 3 7705 3925 7 Peter B Schumann Handbuch des lateinamerikanischen Films Frankfurt am Main 1982Menbe https az wikipedia org w index php title Film amp oldid 6023365, wikipedia, oxu, kitab, kitabxana, axtar, tap, hersey,

ne axtarsan burda

, en yaxsi meqale sayti, meqaleler, kitablar, oyrenmek, wiki, bilgi, tarix, seks, porno, indir, yukle, sex, azeri sex, azeri, seks yukle, sex yukle, izle, seks izle, porno izle, mobil seks, telefon ucun, chat, azeri chat, tanisliq, tanishliq, azeri tanishliq, sayt, medeni, medeni saytlar, chatlar, mekan, tanisliq mekani, mekanlari, yüklə, pulsuz, pulsuz yüklə, mp3, video, mp4, 3gp, jpg, jpeg, gif, png, şəkil, muisiqi, mahnı, kino, film, kitab, oyun, oyunlar.