fbpx
Wikipedia

IBM

IBM (tələffüzü: ay-bi-em; ing.International Business Machines) — əsası 16 iyun 1911-ci ildə qoyulan, texnologiyakonsaltinq sahəsində ixtisaslaşmış ilk transmilli kompüter şirkətlərindən biri. IBM kompüter texnologiyaları sahəsində və satış həcminə görə dünya lideridir. IBM meynfreymləri mavi rəngli idi və buna görə də mətbuatda bu şirkəti çox zaman Big Blue ("Mavi nəhəng") adlandırırlar. Baş qərargahı Armonkda (Nyu-York olan IBM dörd şirkətin birləşməsindən yaranıb. Onlardan biri – The Tabulating Machine Company tabulyatorların istehsalı ilə məşğul idi.

  • 1935-ci ildə International Business Machines (IBM) şirkəti IBM-601 hesablayıcılarının geniş istehsalına başladı.
  • 1937-ci ildə IBM şirkətinin mühəndisləri Howard Arken və Brown ilk avtomatik kompüterini düzəltdilər. Bu IBM-in ilk modeli olan MARK-I idi.
  • 1956-cı ildə Massaçusets Texnologiya İnstitutunda tranzistor əsaslı ilk kompüter, "IBM" şirkəti tərəfindən isə ilk elektron informasiya daşıyıcısı "KAMAC-305" sərt diski yaradıldı.
  • 1975-ci ildə ilk fərdi kompüter IBM 5100 İBM (IBM Portable Computer) şirkəti tərəfindən istehsal edilmişdi. Lakin IBM 5100 modelinin satışı uğursuzluğa uğramışdır. Monitorda hər biri 64 simvol olan 16 sətirdən ibarət informasiya əks olunurdu. Bu kompüterlər kiçik biznes sahələrində tətbiq üçün yaradılmışdı.
  • 1980–1981 kompüterlərin kütləvi istehsalı tarixi IBM şirkətinin adıyla bağlıdır. Hazırlanmasına 1980-ci ilin iyulunda başlanılan IBM PC (ay-bi-em pi-si) 5150 modeli 1981-ci ilin 12 avqustunda meydana çıxdı.
International Business Machines
azərb.Beynəlxalq Biznes Maşınları
Tipi Açıq
Birjada listinqi NYSE:
Yaranma tarixi 16 iyun 1911
Yeri ABŞ, Armonk, Nyu-York
Sənaye İnformasiya texnologiyaları
Məhsulu Kompyuter texnikası, Proqram təminatı, pleyerlər, mobil telefonlar və s.
Gəliri 77.14 mlrd. ABŞ dolları (2019)
Əməliyyat mənfəəti 13.21 mlrd. ABŞ dolları (2019)
Xalis mənfəəti 9.43 mlrd. ABŞ dolları (2019)
Ümumi aktivlər
  • 155.971.000.000 $ (2020)
Kapitallaşdırma
İşçi sayı 352600 (2019)
Sayt
Vikianbarda əlaqəli mediafayllar

Mündəricat

IBM 5100

1880–1929-ci illər

1880-ci ildən başlayaraq müxtəlif texnologiyalar yarandı və sonradan bu texnologiyalar IBM şirkətinin sələfləri oldular:

  • Julius E. Pitrap hesablayan tərəzini (computing scale) patentləşdirdi (1885);
  • Aleksandr Dey zəng danışığını yazan qurğunu (dial recorder) kəşf etdi (1988);
  • Herman Hollerith Elektrik Tabulyator Maşınını patentləşdirdi (1989);
  • Uillard Bundi işçilərin işə gəlib getmə vaxtını kağıza yazan saat kəşf etdi (1989).

1911-ci il iyunun 16-da bu texnologiyalar və onların retrospektiv şirkətləri Çarlz Ranlett Flint tərəfindən birləşdirilərək Computing-Tabulating-Recording Company (C-T-R) yaradıldı. Nyu-Yorkda yerləşən şirkət 1300 işçidən ibarət idi, ofisləri Endikott ve Binqamtonda, Nyu-Yorkda, Daytonda, Ohayoda, Detroytda, Miçiqanda, Vaşinqtonda, TorontodaOntarioda var idi. O, tabulyatorlar və perforator kartları ilə yanaşı, istehsal və kommersiya tərəziləri, sənaye vaxt qeyd eden qurğuları, ət və pendir doğrayan maşınlar istehsal edib satırdı. 16 iyun 1911-ci ildə ABŞ-da əsası qoyulan ComputingTabulating Recording Company şirkəti hazırda dünyada ən böyük kompüter istehsalçılarından biri, "mavi nəhəng" IBM şirkətinə məxsus idi. IBM 22 ildir ki, ən çox patenti olan ABŞ şirkətidir. IBM-çilər öz şirkətinə il ərzində 6180-dən artıq patent qazandırıblar. Hətta İnternet nəhəngi Google şirkətin reklam strategiyasını inkişaf etdirmək məqsədilə IBM korporasiyasından xeyli patent alıb.

[[:Şəkil:Think Thomas J Watson Sr.ogg|"DÜŞÜN" (ing. "THINK")]]
Tomas Vatson, 1914–1956-cı illərdə IBM-ə rəhbərlik etmiş şəxs şirkətin "DÜŞÜN" (ing. "THINK") motosu haqqında

Bu faylın oxunmasında problem var? Bax media kömək.

Flint 1914-cü ildə Thomas Vatsonu National Cash Register Company-dən şirkətə başçılıq etmək üçün işə götürür. Vatson "səxavətli satış stimullarını, müştəri xidmətinə diqqəti, baxımlı, tünd kostyumlu satıcılara qarşı tələbkarlığı və hər bir işçidə şirkətə loyallığı" təmin etdi.

Onun sevimli "DÜŞÜN" şüarı C-T-R əməkdaşları üçün mantraya çevrildi, C-T-R-ə qoşulduqdan 11 ay sonra Vatson onun prezidenti oldu. Şirkət geniş miqyaslı, bizneslər üçün hazırlanmış xüsusi tabulator həllərinə (tabulating solutions) yönəldi, digər kiçik ofis məhsulları bazarını isə digər şirkətlərə buraxdı. Vatsonun 4 ili ərzində qazanclar $ 9 milyona kimi iki dəfədən də çox artdi, şirkətin əməliyyatları Avropa, Cənubi Amerika, Asiya ve Avstraliyaya genişləndi. Şirkətin fəaliyyətinin genişlənməsi və beynəlxalq əhəmiyyət daşımağa başlaması səbəbindən 14 fevral 1924-cü ildə C-T-R şirkətinin adı International Business Machines Corporation (IBM) adlandırıldı.

1930–1979

1937-ci ildə IBM-in tabulyasiya cihazı onun müştərisi olan təşkilatlara görünməmiş miqdarda informasiyanı emal etməyə imkan yaratdı. Məsələn, ABŞ dövləti 26 milyon işləyən əhalinin Sosial Müdafiya Aktına üçün bundan istifadə etdi. Bundan əlavə 1937-ci ildə şirkətin prezidenti Adolf Hitlerle görüşüb və cihaz təchizatı barədə söhbət ediblər, 1941-ci ildə isə türməçiləri yerleşdirmək üçün düşərgələrə lizing təchizatı aparılmışdır. İkinci dünya müharibəsi vaxtında şirkət kiçik silahlar da istehsal edirmiş ("M1 Carabine", "Browning Automatic Rifle").

NASA tədqiqatçıları IBM 704 elektron verilənlərin emalı maşınından istifadə edirlər (1957)

1952-ci ildə Tomas Vatson atasının 40 illik rəhbərliyndən sonra şirkətin prezidenti oldu. 1956-ci ildə Artur Samuel IBM-in Poughkeepsie, Nyu-York laboratoriyasında çeker oynamaq üçün IBM 704-ü proqrammlaşdırdı, bununla maşın öz təcrübəsindən "öyrənə" bilirdi. Bu ilk "özündən öyrənən", süni intellekt konsepsiyasını ifadə edən proqram sayılır. 1957-ci ildə IBM FORTRAN (Formula Tərcüməsi – ing.FORmula TRANslation) elmi proqramlaşsırma dilini inkişaf etdirdi. 1961-ci ildə Tomas Vatson İdarə Heyətinin Sədri səçildi, Albert Uilliams isə şirkətin prezidenti oldu. IBM Amerika Hava Yolları (American Airlines) üçün SABRE (ing. Semi-Automatic Business-Related Environment – Yarımavtomat Biznes Əlaqəli Mühit) rezervasiya sistemini hazırladı. 1961-ci ilin iyulun 31-də istifadəyə verilmiş IBM-in "Selectric" çap maşını elektrik çap maşınları arasında çox uğurlu modeli oldu.

IBM-in "Selectric" çap maşını

1963-cü ildə IBM işçiləri və kompüterləri NASA-ya Merkuri astronavtlarının orbit uçuşunu izləməyə imkan yaratdı. Bir il sonra isə şirkətin baş qərargahı Nyu-York Sitidən (ing. New York City) Armonk, New York-a köçürüldü. Onilliyin ikinci yarısı IBM-in kosmos tədqiqatlarına dəstək verməsinin şahidi oldu, 1965-ci ildə Gemini uçuşları, 1966-cu ildə Saturn uçuşları, 1969-cu ildə insanın Aya enməsi missiyası IBM-in əməyi işə baş tutdu.

7 aprel 1964-cü ildə şirkət IBM System/360 – ilk kompüter sistemi ailəsini təqdim etdi. 1964–1978-ci illərdə satılan, bu ilk kompüterlər ailəsi idi ki, kiçikdən böyüyə həm kommersiya, həm də elmi məzmunlu applikasiyaları özünə cəmləşdirirdi. İlk dəfə olaraq şirkətlər köhnə applikasiyalarını təzədən yazdırmadan öz hesablama imkanlarını yeni model ilə yeniləyə bilərdilər.

1973-cü ildə IBM mühəndisi Corc Laurer Universal Məhsul Kodunu (barkodun xüsusi növüdür) yaratdı.

IBM-in Blue Gene superkompüteri ABŞ Prezidenti Barak Obama tərəfindən 18 sentyabr 2009-cu ildə Texnologiya və İnnovasiya Milli Medalı ilə təltif olunub.

1980-ci ildən indiyədək

IBM PC 5150

1981-ci ildə IBM Dünya Bankı ilə tarixdə ilk svap müqaviləsini bağlamaqla maliyyə svaplarını ictimaiyyətə gətirdi. Öncədən IBM 5150 kimi hazırlanan IBM PC 1981-ci ildə təqdim edildi. IBM PC sənaye standartına çevrildi. 1991-ci ildə IBM Lexmarkı satdı, 2002-ci ildə isə PwC consulting şirkətini aldı. 2003-cü ildə IBM şirkətinin dəyərlərini yenidən yazan layihə reallaşdırdı. IBM özünün Jam texnologiyasından istifadə edərək şirkət 3 gün ərzində 50000 işçi ilə vacib biznes dəyərləri barədə İnternetdə onlayn müzakirələr keçirdi. Diskussiyalar mürəkkəb mətn analizini həyata keçirən proqram (eClassifier) ilə analiz olundu. 2003-cü ildəki Jam nəticəsində şirkətin dəyərləri 3 müasir biznes, bazar və işçi baxışlarını əks etdirən dəyərlərlə yeniləndi: "Hər müştərinin uğuruna həsr edilmə", "Önəmli olan innovasiyadır – bizim şirkət və dünya üçün", "Bütün münasibətlərdə inam və şəxsi məsuliyyət". 2004-cü ildə başqa Jam keçirildi, bu dəfə 52 000 işçi 72 saat ərzində öz ən yaxşı təcrübələrini bölüşdü. Onlar daha əvvəl müəyyən edilmiş dəyərlərin tətbiqi üçün lazım olan praktik ideya axtarışında fikirlərini cəmlədilər.

2005-ci ildə şirkət öz şəxsi kompüter biznesini Lenovoya satdı, 2009-cu ildə isə SPSS Inc. şirkətini əldə etdi. Az sonra 2009-cu ildə IBM-in Blue Gene superhesablayıcı proqrami ABŞ prezidenti Barak Obama tərəfinnən "Texnologiya və İnnovasiya üzrə Milli Medal"a layiq görüldü.

2006-cı ildə IBM "Secure Blue"-nu təqdim etdi. Bu qurğu verilənləri kodlaşdırmaq üçün hazırlanmış və mikroprosessora yerləşdirilə bilən qurğu idi.

2011-ci ildə IBM "Watson" süni intellekt proqramına dünyanın diqqət mərkəzində oldu. Proqram "Jeopardy!"-də nümayiş etdirilmişdi və oyun şousunda çempionlar Ken Cenninqs və Brəd Rutterə qalib gəlmişdi.

29 sentyabr 2011-ci ildə IBM-in yekun dəyəri Microsoftun $ 213.2 milyard dəyərini üstələyib $ 214 milyard oldu. 1996-cı ildən sonra ilk dəfə idi ki, IBM son qiymətlərə görə rəqibini keçirdi. Buna baxmayaraq, IBM-in dəyəri hazırda Apple-in $ 362.1 milyardliq dəyərinin 2/3-nə bərabərdir.

IBMin baş qərargahı

IBM-in qərargah kompleksi Armonkda, Şimali Kaslda (ing.North Castle), Nyu-York şəhərində (ABŞ) yerləşir. 26 300 kvadrat metrlik bu bina 1964-cü ildən IBM-in baş ofisidir. Şirkətin Almaden, Austin, Brazilia, Çin, İsrail, Hindistan, Tokio, Vatson (Nyu-York)Sürixdə 9 tədqiqat laboratoriyası var, bunlardan araşdırma və illik görüşlər üçün nəzərdə tutulan qərargahı Vatsonda yerləşir (1961-ci ildən). Başqa kampuslar Montreal, Paris ve Atlantada mərkəzlər; Raleigh-Durham, Roma ve Torontoda software laboratoriyaları; Çikaqo, Yohanessburq və Siettldə binalar; Hakozaki ve Yamatoda obyektler aiddir. Bundan əlavə şirkət IBM Elmi Mərkəzi (IBM Scientific Center), Hursley evi (Hursley House), Kanada Baş İdarəsinin Binası (Canada Head Office Building), İBM Roçester (IBM Rochester) və Somers Ofis Komplesinə (Somers Office Complex) sahibdir. Şirkətin arxitektura və dizayna verdiyi töhfələr (Çikaqoda Ludviq Mies van der Rohe tərəfinnən layihələşdirilmiş 330 North Wabash binası daxil olmaqla) "Milli Tikinti Muzeyi" tərəfindən 1990-cu ildə "Şərəf Mükafatı"na layiq görülmüşdür. IBM -in 14 nəfərdən ibarət Direktorlar Şurası şirkətin ümumi idarəsinə cavabdehdir.

IBM loqosunun tarix boyunca dəyişilməsi ardıcıllığı

Fortune 2011-ci ildə IBM-i ABŞ-da 18-ci ən böyük, 7-ci ən gəlirli şirkət adlandırıb. Dünya miqyasında isə bu şirkət Forbes tərəfindən 2011-ci ilin 33-ci ən böyük şirkət kimi göstərilib. 2011-ci il üçün digər reytinqlər bunlardır:

  • Liderlər üçün şirkət: 1-ci yer (Fortune);
  • Ən yaxşı qlobal brend: 2-ci yer (Interbrand);
  • Dünyada ən yaşıl şirkət: 1-ci yer (Newsweek);
  • Ən çox arzulanan şirkət: 12-ci yer (Fortune);
  • Ən innovativ şirkət: 18-ci yer (Fast Company).

2010-cu ildə IBM brendi 64.7 milyard ABŞ dolları qiymətləndirilib.

IBM 19 ildir ki, ən çox patenti olan ABŞ şirkətidir. IBM-çilər öz şirkətinə il ərzində 6 180 patent qazandırıblar. 2011-ci ilin nəticələrinə əsasən patent sayına görə ABŞ-da lider şirkətlərdən IBM-ə ən yaxın olan Samsungun 4 894 patenti qeydə alınıb. IBM-in fəaliyyət göstərdiyi sektorda 2-ci ən çox patenti olan Microsoft isə xeyli az — 2 312 patent əldə edib. Hətta internet nəhəngi Google şirkətin reklam strategiyasını inkişaf etdirmək məqsədilə IBM korporasiyasından xeyli patent alıb.

IBM-çilərin rekord sayda patent qazanmaları yeni innovasiyaların meydana gəlməsinə, həmçinin şirkətin məhsul və xidmətlərinə nəzərə çarpacaq dəyər əlavə etməyə imkan verir. Bunlara əsasən satış, bankçılıq, tibbi xidmət, nəqliyyat və digər aparıcı sahələrə verilmiş bəşəri töhfələr aiddir. Bu patentləşdirilmiş kəşflər həmçinin yeni nəslin inkişafı üçün və daha rahat həyat üçün əvəzsiz rol oynayır. Təqribi hesablamalara görə IBM tədqiqat və inkişafa 6 milyard yatırım edib və bu yatırımlar onun gəlirini əhəmiyyətli dərəcədə artırıb.

Əsas məqalə: IBM Global Financing

IBM-in fəaliyyətinin maliyyə əsasları onun nəzdində fəaliyyət göstərən IBM Global Financing (qısaca IGF) tərəfindən həyata keçirilir. IGF özəlliklə IBM məhsullarını və xidmətlərini effektiv, ucuz və strateji yollarla müşətərilərə çatdırmaq üçün yaradılıb. Lakin müştərilər müxtəlif maliyyələşdirmə metodlarından istifadə edərək istədikləri həm IBM məhsullarına, həm də qeyri-IBM məhsullarına asanlıqla sahib ola bilirlər.

IBM işçilərlə idarəetmə təcrübəsi onun çoxillik kökləri ilə bağlıdır. 1914-cü ildə Baş İcraçı Direktor (ing.Chief Executive Officer və ya qısaca CEO) Tomas Uatson işçi idman komandaları, ailəvi əyləncələr təşkil edərək şirkət ruhunu gücləndirirdi. 1924-cü ildə 25 ildən çox iş təcrübəsi olanlara aid the "Quarter Century Club" yaradıldı, və IBM-in ilk daxili nəşri olan "Business Machines"-in birinci buraxılışı çap edildi. 1925-ci ildə Atlantik Sitidə (Nyu Cersi) IBM şirkətində öz kvotasını uğurla reallaşdırmış satışlara cavabdeh şəxslərin görüşü olan "Hundred Percent Club"-ın ilk yığıncağı baş tutdu.

IBM qrup həyat sığortası (1934), vəfat etmiş işçiyə görə ailəsinə müavinətin verilməsi (1935) və ödənişli məzuniyyəti (1937) tətbiq edən ilk korporasiyalardan idi. 1932-ci ildə IBM işçilər üçün treninqlər keçirən Təhsil Departamentini yaratdı, 1933-cü ildə isə Endikotda IBM Məktəbi (ing.IBM Schoolhouse) hazır oldu. 1935-də "Think" işçi jurnalı yarandı. Həmin ildə həmçinin IBM sistem xidmət professionalları olan qadınlar üçün ilk treninqləri keçirməyə başladı. 1942-ci ildə Topekada (Kanzas) IBM əlil insanlara təlim keçib və işə götürən proqrama start verdi. Növbəti ildə Nyu-York şəhərində dərslər başladı, az sonra şirkət Prezident yanında Əlillər üçün İş Komitəsinə qoşulmaq təklifi aldı. 1946-cı ildə şirkət ilk qara dərili satıcını işə götürdü (bu, 1964-cü ildə qəbul edilən Mülki Hüquqlar Aktından 18 il əvvəl baş verdi). 1947-ci ildə IBM işçiləri üçün "Ümumi və Daimi Əlillik Gəlirlər Planı"nı elan etdi. Zəmanət verilmiş pensiya hüquqları IBM-in təqaüd planına əlavə edildi.

1952-ci ildə Thomas Uatson şirkətin ilk bərabər imkanlar siyasəti məktubunu dərc etdi, bu ABŞ-ın Ali Məhkəməsinin analoji qərarından (Brown vs. Board of Education) bir il əvvəl və 1964-ci ilin Mülki Hüquqlar Aktınnan 12 il daha əvvəl baş verdi. 1961-ci ildə IBM-in anti-diskriminasiya siyasəti genişləndi və cins, milli mənsubiyyət, yaşa aid edildi. O biri ildə isə IBM ilk dəfə Kəşflər Mükafatı Naharı təşkil etdi və 34 məşhur IBM ixtiraçısını mükafatlandırdı. 1963-cü ildə şirkət öndə gedəm alimlərini, mühəndislərini və başqa texniki nailiyyətlərə görə seçilmiş professionallarını üçün nəzərdə tutulmuş yeni Təqaüd Proqramına 8 IBM təqaüdçüsünü layiq gördü.

21 sentyabr 1953-cü ildə şirkətin o zamankı prezidenti Tomas Uatson (Cr.) bütün IBM işçilərinə irqindən, milli mənşəyindən və ya cinsdən asılı olmayaraq ən yaxşı insanları işə götürməyi lazım olduğunu bildirən məktub göndərdi. 1984-cü ildə IBM cinsi orientasiyanı da öz anti-diskriminasiya siyasətinə elavə etdi. Şirkət bildirdi ki, bu IBM-ə rəqiblər qarşısında daha bir üstünlük verir, çünki bununla IBM rəqiblərinin işə götürmədiyi istedadlı insanları işə götürür.

IBM 2004-cü ildə "Working Mother" jurnalının top onluğunda yeganə, 2005-ci ildə isə iki texnologiya şirkətindən biri idi. 10 oktyabr 2005-ci ildə İBM işəgötürmə qərarları verilərkən genetik informasiyanı nəzərə almayan dünyada ilk şirkət oldu. Bu xəbər onun Milli Coğrafiya Cəmiyyəti (ing. National Geographic Society) ilə Genografik Layihəni işləməyə başlamasından az sonra elan edildi.

  • İsmayıl Calallı (Sadıqov), "İnformatika terminlərinin izahlı lüğəti", 2017, "Bakı" nəşriyyatı, 996 s.
  • Əliquliyev R.M., Salmanova P.M. İnformasiya cəmiyyəti: maraqlı xronoloji faktlar. Bakı: "İnformasiya Texnologiyaları" nəşriyyatı, 2013, 169 səh.
  1. . United States Securities and Exchange Commission.
  2. . Arcadia Publishing. 2005. ISBN 0-7385-3700-4. (#parameter_ignored)
  3. . UK Science Museum. İstifadə tarixi:30 December 2010.
  4. . Columbia University. İstifadə tarixi:30 December 2010.
  5. . Florida Time Clock. İstifadə tarixi:30 December 2010.
  6. Lee, Kenneth (1998). . McGraw-Hill. səh. 123. ISBN 0-07-136834-5. İstifadə tarixi:1 January 2011.
  7. Mathews, Ryan (2008). . Pearson Education. səh. 138. ISBN 0-13-227742-5. İstifadə tarixi:1 January 2011. (#parameter_ignored)
  8. . IBM. İstifadə tarixi:30 December 2010.
  9. DeWitt, Larry (April 2000). . İstifadə tarixi: March 2011.
  10. . Cummingsdesign. İstifadə tarixi:17 May 2011.
  11. (9th, alternate). McGraw Hill. 2010. səh. . (#parameter_ignored)
  12. . IBM. 2004-04-27.
  13. "Leading Change When Business Is Good: The HBR Interview--Samuel J. Palmisano". Harvard Business Review. Harvard University Press. 2004. (#parameter_ignored_suggest)
  14. . April 10,2006.
  15. , Scientific Computing, Advantage Business Media, scientificcomputing.com, January 12, 2012, İstifadə tarixi:January 15, 2012
  16. . September 30, 2011.
  17. "." IBM. Retrieved on October 20, 2009.
  18. "[ölü keçid]." U.S. Census Bureau. Retrieved on October 20, 2009.
  19. "[ölü keçid]." U.S. Census Bureau. Retrieved on October 20, 2009.
  20. " 2011-07-04 at the Wayback Machine." The Whiting-Turner Contracting Company. Retrieved on October 21, 2009.
  21. Fuchs, Marek; , New York Times, February 24, 2002
  22. . 2011-01-17 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi:2011-07-21.
  23. . 2011-02-12 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi:2011-07-21.
  24. . 2012-05-06 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi:2012-01-20.
  25. . IBM.
  26. . IBM.
  27. . Working Mother Media, Inc. 2004-10-17 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi:2012-03-04.
  28. . Working Mother Media, Inc. 2004-10-17 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi:2006-06-26.
Vikianbarda IBM ilə əlaqəli mediafayllar var.

IBM
tələffüzü, international, business, machines, əsası, iyun, 1911, ildə, qoyulan, texnologiya, konsaltinq, sahəsində, ixtisaslaşmış, transmilli, kompüter, şirkətlərindən, biri, kompüter, texnologiyaları, sahəsində, satış, həcminə, görə, dünya, lideridir, meynfre. IBM Dil Izle Redakte IBM teleffuzu ay bi em ing International Business Machines esasi 16 iyun 1911 ci ilde qoyulan texnologiya ve konsaltinq sahesinde ixtisaslasmis ilk transmilli komputer sirketlerinden biri IBM komputer texnologiyalari sahesinde ve satis hecmine gore dunya lideridir IBM meynfreymleri mavi rengli idi ve buna gore de metbuatda bu sirketi cox zaman Big Blue Mavi neheng adlandirirlar Bas qerargahi Armonkda Nyu York olan IBM dord sirketin birlesmesinden yaranib Onlardan biri The Tabulating Machine Company tabulyatorlarin istehsali ile mesgul idi 1935 ci ilde International Business Machines IBM sirketi IBM 601 hesablayicilarinin genis istehsalina basladi 1937 ci ilde IBM sirketinin muhendisleri Howard Arken ve Brown ilk avtomatik komputerini duzeltdiler Bu IBM in ilk modeli olan MARK I idi 1956 ci ilde Massacusets Texnologiya Institutunda tranzistor esasli ilk komputer IBM sirketi terefinden ise ilk elektron informasiya dasiyicisi KAMAC 305 sert diski yaradildi 1975 ci ilde ilk ferdi komputer IBM 5100 IBM IBM Portable Computer sirketi terefinden istehsal edilmisdi Lakin IBM 5100 modelinin satisi ugursuzluga ugramisdir Monitorda her biri 64 simvol olan 16 setirden ibaret informasiya eks olunurdu Bu komputerler kicik biznes sahelerinde tetbiq ucun yaradilmisdi 4 1980 1981 komputerlerin kutlevi istehsali tarixi IBM sirketinin adiyla baglidir Hazirlanmasina 1980 ci ilin iyulunda baslanilan IBM PC ay bi em pi si 5150 modeli 1981 ci ilin 12 avqustunda meydana cixdi International Business Machines azerb Beynelxalq Biznes Masinlari Tipi AciqBirjada listinqi NYSE IBMYaranma tarixi 16 iyun 1911Yeri ABS Armonk Nyu YorkSenaye Informasiya texnologiyalariMehsulu Kompyuter texnikasi Proqram teminati pleyerler mobil telefonlar ve s Geliri 77 14 mlrd ABS dollari 2019 1 Emeliyyat menfeeti 13 21 mlrd ABS dollari 2019 1 Xalis menfeeti 9 43 mlrd ABS dollari 2019 1 Umumi aktivler 155 971 000 000 2020 2 Kapitallasdirma 119 999 000 000 7 aprel 2021 3 Isci sayi 352600 2019 1 Sayt IBM com Vikianbarda elaqeli mediafayllar Mundericat 1 Yaranmasi 1 1 1880 1929 ci iller 1 2 1930 1979 1 3 1980 ci ilden indiyedek 2 Korporativ melumatlar 3 Taninmasi ve brendi 4 Patentleri 5 Maliyyesi 6 IBM de islemek 7 Hemcinin bax 8 Edebiyyat 9 Menbeler 10 Xarici kecidlerYaranmasi Redakte IBM 5100 1880 1929 ci iller Redakte 1880 ci ilden baslayaraq muxtelif texnologiyalar yarandi ve sonradan bu texnologiyalar IBM sirketinin selefleri oldular Julius E Pitrap hesablayan terezini computing scale patentlesdirdi 1885 5 Aleksandr Dey zeng danisigini yazan qurgunu dial recorder kesf etdi 1988 6 Herman Hollerith Elektrik Tabulyator Masinini patentlesdirdi 1989 7 Uillard Bundi iscilerin ise gelib getme vaxtini kagiza yazan saat kesf etdi 1989 8 1911 ci il iyunun 16 da bu texnologiyalar ve onlarin retrospektiv sirketleri Carlz Ranlett Flint terefinden birlesdirilerek Computing Tabulating Recording Company C T R yaradildi 9 Nyu Yorkda yerlesen sirket 1300 isciden ibaret idi ofisleri Endikott ve Binqamtonda Nyu Yorkda Daytonda Ohayoda Detroytda Miciqanda Vasinqtonda Torontoda ve Ontarioda var idi O tabulyatorlar ve perforator kartlari ile yanasi istehsal ve kommersiya terezileri senaye vaxt qeyd eden qurgulari et ve pendir dograyan masinlar istehsal edib satirdi 16 iyun 1911 ci ilde ABS da esasi qoyulan ComputingTabulating Recording Company sirketi hazirda dunyada en boyuk komputer istehsalcilarindan biri mavi neheng IBM sirketine mexsus idi IBM 22 ildir ki en cox patenti olan ABS sirketidir IBM ciler oz sirketine il erzinde 6180 den artiq patent qazandiriblar Hetta Internet nehengi Google sirketin reklam strategiyasini inkisaf etdirmek meqsedile IBM korporasiyasindan xeyli patent alib Sekil Think Thomas J Watson Sr ogg DUSUN ing THINK source source track track Tomas Vatson 1914 1956 ci illerde IBM e rehberlik etmis sexs sirketin DUSUN ing THINK motosu haqqindaBu faylin oxunmasinda problem var Bax media komek Flint 1914 cu ilde Thomas Vatsonu National Cash Register Company den sirkete basciliq etmek ucun ise goturur 9 Vatson sexavetli satis stimullarini musteri xidmetine diqqeti baximli tund kostyumlu saticilara qarsi telebkarligi ve her bir iscide sirkete loyalligi temin etdi 10 Onun sevimli DUSUN suari C T R emekdaslari ucun mantraya cevrildi C T R e qosulduqdan 11 ay sonra Vatson onun prezidenti oldu 10 Sirket genis miqyasli biznesler ucun hazirlanmis xususi tabulator hellerine tabulating solutions yoneldi diger kicik ofis mehsullari bazarini ise diger sirketlere buraxdi Vatsonun 4 ili erzinde qazanclar 9 milyona kimi iki defeden de cox artdi sirketin emeliyyatlari Avropa Cenubi Amerika Asiya ve Avstraliyaya genislendi 10 Sirketin fealiyyetinin genislenmesi ve beynelxalq ehemiyyet dasimaga baslamasi sebebinden 11 14 fevral 1924 cu ilde C T R sirketinin adi International Business Machines Corporation IBM adlandirildi 1930 1979 Redakte 1937 ci ilde IBM in tabulyasiya cihazi onun musterisi olan teskilatlara gorunmemis miqdarda informasiyani emal etmeye imkan yaratdi Meselen ABS dovleti 26 milyon isleyen ehalinin Sosial Mudafiya Aktina ucun bundan istifade etdi 12 Bundan elave 1937 ci ilde sirketin prezidenti Adolf Hitlerle gorusub ve cihaz techizati barede sohbet edibler 1941 ci ilde ise turmecileri yerlesdirmek ucun dusergelere lizing techizati aparilmisdir Ikinci dunya muharibesi vaxtinda sirket kicik silahlar da istehsal edirmis M1 Carabine Browning Automatic Rifle NASA tedqiqatcilari IBM 704 elektron verilenlerin emali masinindan istifade edirler 1957 1952 ci ilde Tomas Vatson atasinin 40 illik rehberliynden sonra sirketin prezidenti oldu 1956 ci ilde Artur Samuel IBM in Poughkeepsie Nyu York laboratoriyasinda ceker oynamaq ucun IBM 704 u proqrammlasdirdi bununla masin oz tecrubesinden oyrene bilirdi Bu ilk ozunden oyrenen suni intellekt konsepsiyasini ifade eden proqram sayilir 1957 ci ilde IBM FORTRAN Formula Tercumesi ing FORmula TRANslation elmi proqramlassirma dilini inkisaf etdirdi 1961 ci ilde Tomas Vatson Idare Heyetinin Sedri secildi Albert Uilliams ise sirketin prezidenti oldu IBM Amerika Hava Yollari American Airlines ucun SABRE ing Semi Automatic Business Related Environment Yarimavtomat Biznes Elaqeli Muhit rezervasiya sistemini hazirladi 1961 ci ilin iyulun 31 de istifadeye verilmis IBM in Selectric cap masini elektrik cap masinlari arasinda cox ugurlu modeli oldu IBM in Selectric cap masini 1963 cu ilde IBM iscileri ve komputerleri NASA ya Merkuri astronavtlarinin orbit ucusunu izlemeye imkan yaratdi Bir il sonra ise sirketin bas qerargahi Nyu York Sitiden ing New York City Armonk New York a kocuruldu Onilliyin ikinci yarisi IBM in kosmos tedqiqatlarina destek vermesinin sahidi oldu 1965 ci ilde Gemini ucuslari 1966 cu ilde Saturn ucuslari 1969 cu ilde insanin Aya enmesi missiyasi IBM in emeyi ise bas tutdu 7 aprel 1964 cu ilde sirket IBM System 360 ilk komputer sistemi ailesini teqdim etdi 1964 1978 ci illerde satilan bu ilk komputerler ailesi idi ki kicikden boyuye hem kommersiya hem de elmi mezmunlu applikasiyalari ozune cemlesdirirdi Ilk defe olaraq sirketler kohne applikasiyalarini tezeden yazdirmadan oz hesablama imkanlarini yeni model ile yenileye bilerdiler 1973 cu ilde IBM muhendisi Corc Laurer Universal Mehsul Kodunu barkodun xususi novudur yaratdi 13 IBM in Blue Gene superkomputeri ABS Prezidenti Barak Obama terefinden 18 sentyabr 2009 cu ilde Texnologiya ve Innovasiya Milli Medali ile teltif olunub 1980 ci ilden indiyedek Redakte IBM PC 5150 1981 ci ilde IBM Dunya Banki ile tarixde ilk svap muqavilesini baglamaqla maliyye svaplarini ictimaiyyete getirdi 14 Onceden IBM 5150 kimi hazirlanan IBM PC 1981 ci ilde teqdim edildi IBM PC senaye standartina cevrildi 1991 ci ilde IBM Lexmarki satdi 2002 ci ilde ise PwC consulting sirketini aldi 2003 cu ilde IBM sirketinin deyerlerini yeniden yazan layihe reallasdirdi IBM ozunun Jam texnologiyasindan istifade ederek sirket 3 gun erzinde 50000 isci ile vacib biznes deyerleri barede Internetde onlayn muzakireler kecirdi Diskussiyalar murekkeb metn analizini heyata keciren proqram eClassifier ile analiz olundu 2003 cu ildeki Jam neticesinde sirketin deyerleri 3 muasir biznes bazar ve isci baxislarini eks etdiren deyerlerle yenilendi Her musterinin uguruna hesr edilme Onemli olan innovasiyadir bizim sirket ve dunya ucun Butun munasibetlerde inam ve sexsi mesuliyyet 15 2004 cu ilde basqa Jam kecirildi bu defe 52 000 isci 72 saat erzinde oz en yaxsi tecrubelerini bolusdu Onlar daha evvel mueyyen edilmis deyerlerin tetbiqi ucun lazim olan praktik ideya axtarisinda fikirlerini cemlediler 16 2005 ci ilde sirket oz sexsi komputer biznesini Lenovoya satdi 2009 cu ilde ise SPSS Inc sirketini elde etdi Az sonra 2009 cu ilde IBM in Blue Gene superhesablayici proqrami ABS prezidenti Barak Obama terefinnen Texnologiya ve Innovasiya uzre Milli Medal a layiq goruldu 2006 ci ilde IBM Secure Blue nu teqdim etdi Bu qurgu verilenleri kodlasdirmaq ucun hazirlanmis ve mikroprosessora yerlesdirile bilen qurgu idi 17 2011 ci ilde IBM Watson suni intellekt proqramina dunyanin diqqet merkezinde oldu Proqram Jeopardy de numayis etdirilmisdi ve oyun sousunda cempionlar Ken Cenninqs ve Bred Ruttere qalib gelmisdi 18 29 sentyabr 2011 ci ilde IBM in yekun deyeri Microsoftun 213 2 milyard deyerini usteleyib 214 milyard oldu 1996 ci ilden sonra ilk defe idi ki IBM son qiymetlere gore reqibini kecirdi Buna baxmayaraq IBM in deyeri hazirda Apple in 362 1 milyardliq deyerinin 2 3 ne beraberdir 19 Korporativ melumatlar Redakte IBMin bas qerargahi IBM in qerargah kompleksi Armonkda Simali Kaslda ing North Castle Nyu York seherinde ABS yerlesir 20 21 22 26 300 kvadrat metrlik bu bina 1964 cu ilden IBM in bas ofisidir 23 24 Sirketin Almaden Austin Brazilia Cin Israil Hindistan Tokio Vatson Nyu York ve Surixde 9 tedqiqat laboratoriyasi var bunlardan arasdirma ve illik gorusler ucun nezerde tutulan qerargahi Vatsonda yerlesir 1961 ci ilden Basqa kampuslar Montreal Paris ve Atlantada merkezler Raleigh Durham Roma ve Torontoda software laboratoriyalari Cikaqo Yohanessburq ve Siettlde binalar Hakozaki ve Yamatoda obyektler aiddir Bundan elave sirket IBM Elmi Merkezi IBM Scientific Center Hursley evi Hursley House Kanada Bas Idaresinin Binasi Canada Head Office Building IBM Rocester IBM Rochester ve Somers Ofis Komplesine Somers Office Complex sahibdir Sirketin arxitektura ve dizayna verdiyi tohfeler Cikaqoda Ludviq Mies van der Rohe terefinnen layihelesdirilmis 330 North Wabash binasi daxil olmaqla Milli Tikinti Muzeyi terefinden 1990 cu ilde Seref Mukafati na layiq gorulmusdur IBM in 14 neferden ibaret Direktorlar Surasi sirketin umumi idaresine cavabdehdir Taninmasi ve brendi Redakte IBM loqosunun tarix boyunca deyisilmesi ardicilligi Fortune 2011 ci ilde IBM i ABS da 18 ci en boyuk 7 ci en gelirli sirket adlandirib Dunya miqyasinda ise bu sirket Forbes terefinden 2011 ci ilin 33 ci en boyuk sirket kimi gosterilib 2011 ci il ucun diger reytinqler bunlardir 25 Liderler ucun sirket 1 ci yer Fortune En yaxsi qlobal brend 2 ci yer Interbrand Dunyada en yasil sirket 1 ci yer Newsweek 26 En cox arzulanan sirket 12 ci yer Fortune En innovativ sirket 18 ci yer Fast Company 2010 cu ilde IBM brendi 64 7 milyard ABS dollari qiymetlendirilib 27 Patentleri RedakteIBM 19 ildir ki en cox patenti olan ABS sirketidir 28 IBM ciler oz sirketine il erzinde 6 180 patent qazandiriblar 2011 ci ilin neticelerine esasen patent sayina gore ABS da lider sirketlerden IBM e en yaxin olan Samsungun 4 894 patenti qeyde alinib 29 IBM in fealiyyet gosterdiyi sektorda 2 ci en cox patenti olan Microsoft ise xeyli az 2 312 patent elde edib 30 Hetta internet nehengi Google sirketin reklam strategiyasini inkisaf etdirmek meqsedile IBM korporasiyasindan xeyli patent alib 31 IBM cilerin rekord sayda patent qazanmalari yeni innovasiyalarin meydana gelmesine hemcinin sirketin mehsul ve xidmetlerine nezere carpacaq deyer elave etmeye imkan verir Bunlara esasen satis bankciliq tibbi xidmet neqliyyat ve diger aparici sahelere verilmis beseri tohfeler aiddir Bu patentlesdirilmis kesfler hemcinin yeni neslin inkisafi ucun ve daha rahat heyat ucun evezsiz rol oynayir Teqribi hesablamalara gore IBM tedqiqat ve inkisafa 6 milyard yatirim edib ve bu yatirimlar onun gelirini ehemiyyetli derecede artirib 32 Maliyyesi Redakte Esas meqale IBM Global Financing IBM in fealiyyetinin maliyye esaslari onun nezdinde fealiyyet gosteren IBM Global Financing qisaca IGF terefinden heyata kecirilir IGF ozellikle IBM mehsullarini ve xidmetlerini effektiv ucuz ve strateji yollarla museterilere catdirmaq ucun yaradilib Lakin musteriler muxtelif maliyyelesdirme metodlarindan istifade ederek istedikleri hem IBM mehsullarina hem de qeyri IBM mehsullarina asanliqla sahib ola bilirler 33 IBM de islemek RedakteIBM iscilerle idareetme tecrubesi onun coxillik kokleri ile baglidir 1914 cu ilde Bas Icraci Direktor ing Chief Executive Officer ve ya qisaca CEO Tomas Uatson isci idman komandalari ailevi eylenceler teskil ederek sirket ruhunu guclendirirdi 1924 cu ilde 25 ilden cox is tecrubesi olanlara aid the Quarter Century Club yaradildi ve IBM in ilk daxili nesri olan Business Machines in birinci buraxilisi cap edildi 1925 ci ilde Atlantik Sitide Nyu Cersi IBM sirketinde oz kvotasini ugurla reallasdirmis satislara cavabdeh sexslerin gorusu olan Hundred Percent Club in ilk yigincagi bas tutdu IBM qrup heyat sigortasi 1934 vefat etmis isciye gore ailesine muavinetin verilmesi 1935 ve odenisli mezuniyyeti 1937 tetbiq eden ilk korporasiyalardan idi 1932 ci ilde IBM isciler ucun treninqler keciren Tehsil Departamentini yaratdi 1933 cu ilde ise Endikotda IBM Mektebi ing IBM Schoolhouse hazir oldu 1935 de Think isci jurnali yarandi Hemin ilde hemcinin IBM sistem xidmet professionallari olan qadinlar ucun ilk treninqleri kecirmeye basladi 1942 ci ilde Topekada Kanzas IBM elil insanlara telim kecib ve ise goturen proqrama start verdi Novbeti ilde Nyu York seherinde dersler basladi az sonra sirket Prezident yaninda Eliller ucun Is Komitesine qosulmaq teklifi aldi 1946 ci ilde sirket ilk qara derili saticini ise goturdu bu 1964 cu ilde qebul edilen Mulki Huquqlar Aktindan 18 il evvel bas verdi 1947 ci ilde IBM iscileri ucun Umumi ve Daimi Elillik Gelirler Plani ni elan etdi Zemanet verilmis pensiya huquqlari IBM in teqaud planina elave edildi 1952 ci ilde Thomas Uatson sirketin ilk beraber imkanlar siyaseti mektubunu derc etdi bu ABS in Ali Mehkemesinin analoji qerarindan Brown vs Board of Education bir il evvel ve 1964 ci ilin Mulki Huquqlar Aktinnan 12 il daha evvel bas verdi 1961 ci ilde IBM in anti diskriminasiya siyaseti genislendi ve cins milli mensubiyyet yasa aid edildi O biri ilde ise IBM ilk defe Kesfler Mukafati Nahari teskil etdi ve 34 meshur IBM ixtiracisini mukafatlandirdi 1963 cu ilde sirket onde gedem alimlerini muhendislerini ve basqa texniki nailiyyetlere gore secilmis professionallarini ucun nezerde tutulmus yeni Teqaud Proqramina 8 IBM teqaudcusunu layiq gordu 21 sentyabr 1953 cu ilde sirketin o zamanki prezidenti Tomas Uatson Cr butun IBM iscilerine irqinden milli menseyinden ve ya cinsden asili olmayaraq en yaxsi insanlari ise goturmeyi lazim oldugunu bildiren mektub gonderdi 34 1984 cu ilde IBM cinsi orientasiyani da oz anti diskriminasiya siyasetine elave etdi Sirket bildirdi ki bu IBM e reqibler qarsisinda daha bir ustunluk verir cunki bununla IBM reqiblerinin ise goturmediyi istedadli insanlari ise goturur 35 IBM 2004 cu ilde Working Mother jurnalinin top onlugunda yegane 2005 ci ilde ise iki texnologiya sirketinden biri idi 36 37 10 oktyabr 2005 ci ilde IBM isegoturme qerarlari verilerken genetik informasiyani nezere almayan dunyada ilk sirket oldu Bu xeber onun Milli Cografiya Cemiyyeti ing National Geographic Society ile Genografik Layiheni islemeye baslamasindan az sonra elan edildi Hemcinin bax RedakteIBM Global FinancingEdebiyyat RedakteIsmayil Calalli Sadiqov Informatika terminlerinin izahli lugeti 2017 Baki nesriyyati 996 s Eliquliyev R M Salmanova P M Informasiya cemiyyeti maraqli xronoloji faktlar Baki Informasiya Texnologiyalari nesriyyati 2013 169 seh Menbeler Redakte 1 2 3 4 2010 Form 10 K International Business Machines Corporation United States Securities and Exchange Commission IBM Annual Report 2020 IBM Stock Info Save IBM 5110 20 from junk yards of the world circa 1981 Images of America IBM in Endicott Arcadia Publishing 2005 ISBN 0 7385 3700 4 parameter ignored Dey dial recorder early 20th century UK Science Museum Istifade tarixi 30 December 2010 Hollerith 1890 Census Tabulator Columbia University Istifade tarixi 30 December 2010 Employee Punch Clocks Florida Time Clock Istifade tarixi 30 December 2010 1 2 Lee Kenneth 1998 Trouncing the Dow A value based method for making huge profits McGraw Hill seh 123 ISBN 0 07 136834 5 Istifade tarixi 1 January 2011 1 2 3 Mathews Ryan 2008 What s your story Storytelling to move markets audiences people and brands Pearson Education seh 138 ISBN 0 13 227742 5 Istifade tarixi 1 January 2011 parameter ignored 1920s IBM Istifade tarixi 30 December 2010 DeWitt Larry April 2000 Early Automation Challenges for SSA Istifade tarixi March 2011 The history of the UPC bar code and how the bar code symbol and system became a world standard Cummingsdesign Istifade tarixi 17 May 2011 Fundamentals of Corporate Finance 9th alternate McGraw Hill 2010 seh 746 parameter ignored Speeches IBM 2004 04 27 Leading Change When Business Is Good The HBR Interview Samuel J Palmisano Harvard Business Review Harvard University Press 2004 parameter ignored suggest IBM Extends Enhanced Data Security to Consumer Electronics Products April 10 2006 IBM Breaks U S Patent Record Scientific Computing Advantage Business Media scientificcomputing com January 12 2012 Istifade tarixi January 15 2012 IBM Tops Microsoft to Be Second Most Valuable in Technology September 30 2011 Contact Us IBM Retrieved on October 20 2009 Armonk CDP New York olu kecid U S Census Bureau Retrieved on October 20 2009 North Castle town Westchester county New York olu kecid U S Census Bureau Retrieved on October 20 2009 IBM Corporate headquarters Arxivlesdirilib 2011 07 04 at the Wayback Machine The Whiting Turner Contracting Company Retrieved on October 21 2009 Fuchs Marek County Lines Onward in Armonk New York Times February 24 2002 http rankingthebrands com Brand detail aspx brandID 6 Dell HP IBM top Newsweek s 2010 Green Rankings 2011 01 17 tarixinde orijinalindan arxivlesdirilib Istifade tarixi 2011 07 21 Arxivlenmis suret 2011 02 12 tarixinde orijinalindan arxivlesdirilib Istifade tarixi 2011 07 21 Ibm com IBM Breaks U S Patent Record Tops Patent List for 19th Consecutive Year Ificlaims com IFI CLAIMS 2011 Top 50 US Patent Assignees Qwe az Resad Mehbaliyev 19 il dalbadal ABS in en cox patent alan sirketi 2012 05 06 tarixinde orijinalindan arxivlesdirilib Istifade tarixi 2012 01 20 Rabita az Google IBM sirketinin 1023 patentini alib Kayzen az Resad Mehbaliyev 19 il dalbadal ABS in en cox patent qazanan sirketi Ibm com Why IBM Global Financing IBM s EO Policy letter is IBM s foundation for diversity IBM IBM Valuing Diversity Heritage 1980s IBM 100 best companies for working mothers 2004 Working Mother Media Inc 2004 10 17 tarixinde orijinalindan arxivlesdirilib Istifade tarixi 2012 03 04 100 best companies 2005 Working Mother Media Inc 2004 10 17 tarixinde orijinalindan arxivlesdirilib Istifade tarixi 2006 06 26 Xarici kecidler RedakteIBM in veb sehifesi Azerbaycan numayendeliyi IBM arasdirma merkezi Vikianbarda IBM ile elaqeli mediafayllar var Menbe https az wikipedia org w index php title IBM amp oldid 5998776, wikipedia, oxu, kitab, kitabxana, axtar, tap, hersey,

ne axtarsan burda

, en yaxsi meqale sayti, meqaleler, kitablar, oyrenmek, wiki, bilgi, tarix, seks, porno, indir, yukle, sex, azeri sex, azeri, seks yukle, sex yukle, izle, seks izle, porno izle, mobil seks, telefon ucun, chat, azeri chat, tanisliq, tanishliq, azeri tanishliq, sayt, medeni, medeni saytlar, chatlar, mekan, tanisliq mekani, mekanlari, yüklə, pulsuz, pulsuz yüklə, mp3, video, mp4, 3gp, jpg, jpeg, gif, png, şəkil, muisiqi, mahnı, kino, film, kitab, oyun, oyunlar.