fbpx
Wikipedia

Buxara xanlığı

Buxara xanlığı (özb.Buxoro Xonligi) — Buxara və bu günki Özbəkistan ətraflarında mövcud olmuşdur. Şeybani hakimiyyəti, Aştarhan hakimiyyəti (Canı hakimiyyəti) və Mangit hakimiyyəti olmaqla üç dövrü əhatə etmişdir.

خانات بخارا
Buxara xanlığı
15001785
Buxara xanlığı (yaşıl rəngdə).1600-ci illər.
Paytaxtı
Rəsmi dilləriÖzbək
Fars dili
Dini
İslam (Sünnilik, Nəqşibəndilik, Sufizm)
İdarəetmə formasıteokratikmütləq monarxiya
Xan
• 1506–1510
Məhəmməd Şeybani (ilk)
• 1758–1785
Ebil Qazi Xan (son)
Tarixi
• Yaranması
1500
• Süqutu
1785
Ərazisi

Mündəricat

Şeybani xanlığı (1428-1468, 1500-1599), Çingiz xanın oğullarından Cucinin oğlu, Batının qardaşı Şeybanın sülaləsindən olan və özbəkləri idarə edən Əbu ül Xeyir tərəfindən qurulmuş xanlıqdır. 1428-ci ildə qurulan Buxara xanlığı 1468-ci ildə Teymur İmperatorluğu tərəfindən yıxılmışdır. Sonra 1500-ci ildə Məhəmməd Şeybani Xan (1451-1510) tərəfindən təkrar qurulan Şeybani xanlığı (1500-1599) 1506-ci ildə Buxaranı ələ keçirmiş, mərkəzi Buxaraya köçürmüş və Buxara xanlığı olaraq xatırlanmağa başlamışdı. Bu xanlıq Özbək xanlığı olaraq da tanınır. Şeybani, ya da Şibanoğulları xanlığı 1599-cu ildə Həştərxan xanlığı mənşəli olan Din Məhəmməd, Baqi Məhəmməd və Qubernator Məhəmməd qardaşları tərəfindən yıxılmış və Buxara xanlığı Həştərxan hakimiyyətinin (Canı hakimiyyətinin) əlinə keçmişdir.

Şeybani xanları

Məhəmməd Şeybani (1500-1510)

Köçkuncu (1510-1531)

Müzaffərrəddin Əbu Səid (1531-1534)

Əbul Qazi Ubeydallah (1534-1539)

I Abdallah (1539-1540)

Əbdüllətif (1540-1552)

Novruz Əhməd (1552-1556)

I Pir Məhəmməd (1556-1561)

İsgəndər (1561-1583)

II Abdallah (1583-1598)

Abdül Mömin (1598-1598)

II Pir Məhəmməd (1598-1598)

Həştərxan hakimiyyəti (Canı hakimiyyəti) Buxara Xanlığı (1599 - 1785) kimi xatırlanır. Həştərxan hakimiyyəti 1599-cu ildə Canıbəyin oğlu Din Məhəmməd (Baqi Məhəmməd) tərəfindən qurulmuş və bu hakimiyyət 1804-cü ildə tamamilə yıxılmışdır. Bu hakimiyyət Xanlığın Fərqanə və Bəlx kimi əhəmiyyətli şəhərlərini tutmuşdur. Ancaq 1740-cı ildə Əfşar hakimiyyətini yaradan Nadir Şah əvvəl Mavərənnəhri ardından Bəlxi ələ keçirmişdir. Bu səbəbdən Buxara Xanı Əbul Faiz, 7 il müddətində Nadir Əfşarın hakimiyyətini tanımaq məcburiyyətində qalmışdı. Bu dövrdə Buxara Xanlığı 185 illik müstəqilliyi müddətində fəth siyasəti həyata keçirməyib, yalnız varlığını qorumağı məqsəd götürmüşdür. Bu dövr Buxara Xanlığı olaraq ayrıca araşdırılmaqdadır.

Həştərxan hakimiyyətinin son xanı olan Əbul Qazi zamanında, monqol mənşəli, ancaq Çingiz Xan soyundan olmayan Mangitlər 1747-ci ildə Buxaranı işğal edərək, 1753-cü ildə Əmrliklərini elan etmişdilər. O dövrün, Orta Asiyanın adətinə görə Çingiz Xan soyundan olmayan Xan ola bilmədiyi üçün 1756-cı ildə "Əmir əl-Möminin" adından istifadə etmişdilər. Bu əmirlik 1785-ci ildə Həştərxan hakimiyyətinin Buxara Xanlığını yıxmışdır.

Manqıtlər zamanında xanlığın sərhədləri daralmağa başladı və XIX əsrin sonlarına yaxın mərkəz olan Buxaranın da rus tərəfindən işğal edilməsi ilə Buxara Xanlığı Rus əsarətinə girdi və 1920-ci ildəki Sovet işğalına qədər yarı müstəqil qaldı. Xanlıq torpaqları 1860-cı ilə qədər bu günkü Türkmənistanı, Özbəkistanın qərbini və Qazaxıstanın cənub-qərbini əhatə etmişdir. Xivə xanlığıKokand xanlığı ilə birlikdə Özbək üç xanlığı olaraq xatırlanır.

Buxara əmrləri

Günahsız Şah Murad 1785-1800

Haydar Adət 1800-1826

Hüseyn 1826

Ömər 1826-1827

Döyənək Allah 1827-1860

Muzaffar al-Din 1860-18886

Abd al-Ahad 1886-1910

Məhəmməd Alim Xan 1910-1920

  1. Ulugbek Azizov (2015, p 58). (ingilis). LIT Verlag Münster. İstifadə tarixi:2017-07-22.

    The Bukhara Khanate as a new administrative entity was founded in 1533 and was the continuation of the Shaybanid dynas- ty. The khanate occupied the territory from Kashgar (west of Chi- na) to the Aral Sea, from Turkestan to the east part of Chorasan. The official language was Persian as well as Uzbek was spoken widely.

  2. Ira Marvin Lapidus - 2002, A history of Islamic societies, p.374

Buxara xanlığı
buxara, xanlığı, özb, buxoro, xonligi, buxara, günki, özbəkistan, ətraflarında, mövcud, olmuşdur, şeybani, hakimiyyəti, aştarhan, hakimiyyəti, canı, hakimiyyəti, mangit, hakimiyyəti, olmaqla, üç, dövrü, əhatə, etmişdir, خانات, بخارا, 1500, 1785döyüş, bayrağı, . Buxara xanligi Dil Izle Redakte Buxara xanligi ozb Buxoro Xonligi Buxara ve bu gunki Ozbekistan etraflarinda movcud olmusdur Seybani hakimiyyeti Astarhan hakimiyyeti Cani hakimiyyeti ve Mangit hakimiyyeti olmaqla uc dovru ehate etmisdir خانات بخارا Buxara xanligi1500 1785Doyus bayragiBuxara xanligi yasil rengde 1600 ci iller PaytaxtiSemerqend 1506 1533 Buxara 1433 1785 Semerqend 1540 1556 Resmi dilleriOzbek Fars dili 1 2 DiniIslam Sunnilik Neqsibendilik Sufizm Idareetme formasiteokratik ve mutleq monarxiyaXan 1506 1510Mehemmed Seybani ilk 1758 1785Ebil Qazi Xan son Tarixi Yaranmasi1500 Suqutu1785ErazisiSelefi XelefiTeymuriler Buxara emirliyiKokand xanligiDurraniler Imperiyasi Mundericat 1 Seybani xanligi 1 1 Seybani xanlari 2 Hesterxan hakimiyyeti Cani hakimiyyeti 3 Manqit hakimiyyeti Buxara emirliyi 3 1 Buxara emrleri 4 IstinadlarSeybani xanligi RedakteSeybani xanligi 1428 1468 1500 1599 Cingiz xanin ogullarindan Cucinin oglu Batinin qardasi Seybanin sulalesinden olan ve ozbekleri idare eden Ebu ul Xeyir terefinden qurulmus xanliqdir 1428 ci ilde qurulan Buxara xanligi 1468 ci ilde Teymur Imperatorlugu terefinden yixilmisdir Sonra 1500 ci ilde Mehemmed Seybani Xan 1451 1510 terefinden tekrar qurulan Seybani xanligi 1500 1599 1506 ci ilde Buxarani ele kecirmis merkezi Buxaraya kocurmus ve Buxara xanligi olaraq xatirlanmaga baslamisdi Bu xanliq Ozbek xanligi olaraq da taninir Seybani ya da Sibanogullari xanligi 1599 cu ilde Hesterxan xanligi menseli olan Din Mehemmed Baqi Mehemmed ve Qubernator Mehemmed qardaslari terefinden yixilmis ve Buxara xanligi Hesterxan hakimiyyetinin Cani hakimiyyetinin eline kecmisdir Seybani xanlari Redakte Mehemmed Seybani 1500 1510 Kockuncu 1510 1531 Muzafferreddin Ebu Seid 1531 1534 Ebul Qazi Ubeydallah 1534 1539 I Abdallah 1539 1540 Ebdulletif 1540 1552 Novruz Ehmed 1552 1556 I Pir Mehemmed 1556 1561 Isgender 1561 1583 II Abdallah 1583 1598 Abdul Momin 1598 1598 II Pir Mehemmed 1598 1598 Hesterxan hakimiyyeti Cani hakimiyyeti RedakteHesterxan hakimiyyeti Cani hakimiyyeti Buxara Xanligi 1599 1785 kimi xatirlanir Hesterxan hakimiyyeti 1599 cu ilde Canibeyin oglu Din Mehemmed Baqi Mehemmed terefinden qurulmus ve bu hakimiyyet 1804 cu ilde tamamile yixilmisdir Bu hakimiyyet Xanligin Ferqane ve Belx kimi ehemiyyetli seherlerini tutmusdur Ancaq 1740 ci ilde Efsar hakimiyyetini yaradan Nadir Sah evvel Maverennehri ardindan Belxi ele kecirmisdir Bu sebebden Buxara Xani Ebul Faiz 7 il muddetinde Nadir Efsarin hakimiyyetini tanimaq mecburiyyetinde qalmisdi Bu dovrde Buxara Xanligi 185 illik musteqilliyi muddetinde feth siyaseti heyata kecirmeyib yalniz varligini qorumagi meqsed goturmusdur Bu dovr Buxara Xanligi olaraq ayrica arasdirilmaqdadir Hesterxan hakimiyyetinin son xani olan Ebul Qazi zamaninda monqol menseli ancaq Cingiz Xan soyundan olmayan Mangitler 1747 ci ilde Buxarani isgal ederek 1753 cu ilde Emrliklerini elan etmisdiler O dovrun Orta Asiyanin adetine gore Cingiz Xan soyundan olmayan Xan ola bilmediyi ucun 1756 ci ilde Emir el Mominin adindan istifade etmisdiler Bu emirlik 1785 ci ilde Hesterxan hakimiyyetinin Buxara Xanligini yixmisdir Manqit hakimiyyeti Buxara emirliyi RedakteManqitler zamaninda xanligin serhedleri daralmaga basladi ve XIX esrin sonlarina yaxin merkez olan Buxaranin da rus terefinden isgal edilmesi ile Buxara Xanligi Rus esaretine girdi ve 1920 ci ildeki Sovet isgalina qeder yari musteqil qaldi Xanliq torpaqlari 1860 ci ile qeder bu gunku Turkmenistani Ozbekistanin qerbini ve Qazaxistanin cenub qerbini ehate etmisdir Xive xanligi ve Kokand xanligi ile birlikde Ozbek uc xanligi olaraq xatirlanir Buxara emrleri Redakte Gunahsiz Sah Murad 1785 1800 Haydar Adet 1800 1826 Huseyn 1826 Omer 1826 1827 Doyenek Allah 1827 1860 Muzaffar al Din 1860 18886 Abd al Ahad 1886 1910 Mehemmed Alim Xan 1910 1920Istinadlar Redakte Ulugbek Azizov 2015 p 58 Freeing from the Territorial Trap ingilis LIT Verlag Munster Istifade tarixi 2017 07 22 The Bukhara Khanate as a new administrative entity was founded in 1533 and was the continuation of the Shaybanid dynas ty The khanate occupied the territory from Kashgar west of Chi na to the Aral Sea from Turkestan to the east part of Chorasan The official language was Persian as well as Uzbek was spoken widely Ira Marvin Lapidus 2002 A history of Islamic societies p 374Menbe https az wikipedia org w index php title Buxara xanligi amp oldid 5222058, wikipedia, oxu, kitab, kitabxana, axtar, tap, hersey,

ne axtarsan burda

, en yaxsi meqale sayti, meqaleler, kitablar, oyrenmek, wiki, bilgi, tarix, seks, porno, indir, yukle, sex, azeri sex, azeri, seks yukle, sex yukle, izle, seks izle, porno izle, mobil seks, telefon ucun, chat, azeri chat, tanisliq, tanishliq, azeri tanishliq, sayt, medeni, medeni saytlar, chatlar, mekan, tanisliq mekani, mekanlari, yüklə, pulsuz, pulsuz yüklə, mp3, video, mp4, 3gp, jpg, jpeg, gif, png, şəkil, muisiqi, mahnı, kino, film, kitab, oyun, oyunlar.