fbpx
Wikipedia

Burundi

Burundi Respublikası (kir.Republika y'u Burundi, fr.République du Burundi) — Mərkəzi Afrikada və dənizə sahili olmayan dövlətdir. Ölkənin sərhəd qonşuları şimalda Ruanda, şərqdə və cənubda Tanzaniya və qərbdə böyük bir qismi Tanqanika Gölü ilə olmaqla Konqo Demokratik Respublikasıdır. Paytaxtı Bujumbura şəhəridir.

Burundi Respublikası
Republika y'u Burundi
République du Burundi
Burundi
Şüarı: "Ubumwe, Ibikorwa, Iterambere" (Kirundi)
"Unité, Travail, Progrès" (Fransızca)
"Birlik, Əmək, İnkişaf" 1
Himni: Burundi Bwacu
(Sevgili Burundduya)
PaytaxtıGitega
Ən böyük şəhəriBujumbura,-750 min nəfər (2015) Giteqa
Rəsmi dilləriKirundi, Fransız
İdarəetmə formasıRespublika
• Prezident
Evarist Ndayişimiye
• Baş Nazir
Alen-Giyom Bunyoni
Belçikadan müstəqillik
Tarixi
• Elan olunub
1 iyul 1962
• Yaranması
1 iyul 1962
Ərazisi
• Ümumi
27830 (147-ci yer)
• Su (%)
7,8
Əhalisi
• 2015 təxmini
10,7 milyon (86-cı yer)
• 16.8.2008 siyahıya alma
8 053 574
• Sıxlıq
385/km2 (997.1/kv. mil)
ÜDM(AQP)2014-ci il təxmini
• Ümumi
8,4 milyard (162-ci yer)
• Adam başına
900 (226-cı yer)
ValyutasıBurundi frankı
Yolun hərəkət istiqamətisağ
Telefon kodu257
ISO 3166 koduBI
İnternet domeni.bi
Burundi
Burundi vilayətləri

Mündəricat

Ölkə adı Bantu dilində Rundilerin yaşadığı ölkə mənasını verir. Sözönü olan bu- (bu - Rundi = Rundilerin yaşadığı ölkə = Burundi) şəkilçi fellərin önünə əlavə edilib , bu ön əlavə ölkə adlarında ku, ru hecalarının yanında u təyin halı olaraq əlavə edilir. Rundilerin istifadə dil olan Kirundi də eyni quruluşdan əmələ gəlib ki qarşıya şəkilçi istifadə dil mənasında istifadə olunub, Rundilerin istifadə dil mənasını verir.

Ölkənin cəmdə sahib olduğu 1.140 km sərhədin 315 km-i Ruanda , 589 km-i Tanzaniya və 236 km-i Demokratik Konqo Respublikası ilədir. Ölkə ümumiyyətlə dağlıq və yaylalık bir ölkədir. Burundidə yüksək yaylalar təqribi 1.400 - 1.800 m yüksəklikdə yerləşir və bu yüksək yaylalar ölkənin ən yüksək nöqtəsinə qədər gedib çatır. Ölkənin ən yüksək nöqtəsini 2.684 m olan və paytaxt Bujumburanın 30 km cənub-şərqində yerləşən və Burundi yüksək yaylasının bir hissəsi olan Heha Dağıdır.

Burundidə son olaraq 2008-ci ildə həyata keçirilən rəsmi siyahıyaalma nəticələrinə görə 8,053,574 əhali təsbit edilmişdir. Bu aktual olaraq son rəsmi siyahıyaalmaya əsaslanaraq 2014 təxmini sayma nəticələrinə görə 10,395,931 əhali olduğu müəyyən olunmuşdur. Əhali sıxlığının 379 adam/km² olmasına görə Burundi Afrika qitəsində əhali sıxlığının böyük oldüğü olkələrdən biridir. Ölkə əhalisinin əksəriyyəti paytaxt Bujumburada yaşayır.

Burundi gənc əhaliyə sahib olub, 2014-cü ilin təxmini məlumatlarına görə əhalinin 65%-i 0-24 yaş aralığındadır. Ölkənin yalnız 2,5%-i 65 yaş və yuxarı olanlardır.

0 - 14 yaş : 45.7% (kişi 2,385,571 / qadın 2,361,367)
15 - 24 Yaş : 19.3% (kişi 1,001,486 / qadın 1,005,617)
25 - 54 Yaş : 28.6% (kişi 1,483,936 / qadın 1,491,401)
55 - 64 Yaş : 3.9% (kişi 190,707 / qadın 216,983)
65 Yaş və daha yaşlı : 2.5% (kişi 109,434 / qadın 149,429)

Etnik qruplar

Burundidə eyni dilə, əkinə sahib olan və Rundi olaraq adlandırılan bir xalq yaşayır. Rundi xalqı özü də üç boydan - Tutsi , Hututva boylarından ibarətdir.

İndiki vaxtda Hutu boyu ölkədə əksəriyyəti təşkil edir. Əhalinin 85%-i bu boydandır. Tutsi əhalisi ümumi əhalinin 15%-ni təşkil etdiyi halda, tva boyu 1% ilə ölkə əhalisinin ən az hisəsini təşkil edir.

Burundi dünya aclıq indeksinə görə son 25 ilin məlumatlarına görə dünyanın ən kasıb ölkəsidir. Dünya aclıq indeksinin 2014-cü il məlumatlarına görə Burundi bütün ölkələr içərisində sahib olduğu 35,6 indeks nisbəti ilə sonuncu derdə dayanır.

Ölkə iqtisadiyyatının ən əhəmiyyətli hissəsini kənd təsərrüfatı fəaliyyətlər təşkil edir. Ölkə əhalisinin təxminən olaraq 85%-i birbaşa və ya dolayı olaraq əkinçilik fəaliyyəti ilə məşğuldur. Burundidə həyata keçirilən kənd təsərrüfatı fəaliyyətinin böyük əksəriyyəti fərdi istehlakı qarşılamaq üçün nəzərdə tutulub. Qəhvə, manyok, banan, qarğıdalı, şirin kartof və tərəvəz əkilən və yetişdirilən ən əhəmiyyətli əkinçilik məhsullarını təşkil edir.

Kənd fəaliyyətlərindən başqa heyvandarlıqda əhali arasinda geni yayilib. Ölkə daxilində heyvan sayı çox olsa da, buradan əldə edilən səmərə və istifadə aşağı səviyyədədir. Bu sahədə iribuynuzlu heyvanların südündən və ətindən istifadə edilir.

Mədən

Ölkə müəyyən yer altı mədənlərinə də sahibdir. Burundi daxilində nikel , kobalt , uran , mis , platin , vanadium , qızıl , qalay , kaolin , niyobyum , tantal , volframəhəng mədənləri mövcuddur. Burundi dənizə sahili olmayan bir ölkə olduğuna görə bu məhsulları dünya bazarlarına çıxartmaqda çətinlik çəkir, həm də bu proses böyük xərcli tələb edir.

İxracat

Ölkə iqtisadiyyatının ən əhəmiyyətli ixracat məhsullarını qəhvə , çay , şəkər , pambıq və dəri təşkil edir. Ölkənin 2013-cü ilin məlumatlarına görə ixracat etdiyi ilk altı ölkə bu şəkildədir :

Almaniya 11.4%
Pakistan 9.3%
Konqo Demokratik Respublikası 9.2%
İsveç 8.2%
Çin 5.8%
Uqanda 7%

İdxal

Ölkə iqtisadiyyatının ən vacib idxal məhsullarını maşın və avadanlıq, neft məhsulları , qida məhsulları və tikinti materialları təşkil edir. Ölkənin 2013-cü ilin məlumatlarına görə idxal etdiyi ilk səkkiz ölkə bu şəkildədir :

Səudiyyə Ərəbistanı 13.3%
Çin 8.7%
Tanzaniya 8%
Belçika 7.6%
Keniya 7.5%
Uqanda 7%
Zambiya 5.6%
Hindistan 5.2%

Burundi ilə əlaqədar bu məqalə qaralama halındadır. Məqaləni redaktə edərək Vikipediyanı zənginləşdirin.

Burundi
burundi, mərkəzi, afrikada, dənizə, sahili, olmayan, dövlətdir, respublikası, republika, république, mərkəzi, afrikada, dənizə, sahili, olmayan, dövlətdir, ölkənin, sərhəd, qonşuları, şimalda, ruanda, şərqdə, cənubda, tanzaniya, qərbdə, böyük, qismi, tanqanika. Burundi Merkezi Afrikada ve denize sahili olmayan dovletdir Dil Izle Redakte Burundi Respublikasi kir Republika y u Burundi fr Republique du Burundi Merkezi Afrikada ve denize sahili olmayan dovletdir Olkenin serhed qonsulari simalda Ruanda serqde ve cenubda Tanzaniya ve qerbde boyuk bir qismi Tanqanika Golu ile olmaqla Konqo Demokratik Respublikasidir Paytaxti Bujumbura seheridir Burundi Respublikasi Republika y u Burundi Republique du Burundi BurundiBayragi GerbiSuari Ubumwe Ibikorwa Iterambere Kirundi Unite Travail Progres Fransizca Birlik Emek Inkisaf 1Himni Burundi Bwacu Sevgili Burundduya PaytaxtiGitegaEn boyuk seheriBujumbura 750 min nefer 2015 GiteqaResmi dilleriKirundi FransizIdareetme formasiRespublika PrezidentEvarist Ndayisimiye Bas NazirAlen Giyom BunyoniBelcikadan musteqillikTarixi Elan olunub1 iyul 1962 Yaranmasi1 iyul 1962Erazisi Umumi27830 147 ci yer Su 7 8Ehalisi 2015 texmini10 7 milyon 86 ci yer 16 8 2008 siyahiya alma8 053 574 Sixliq385 km2 997 1 kv mil UDM AQP 2014 ci il texmini Umumi8 4 milyard 162 ci yer Adam basina900 226 ci yer ValyutasiBurundi frankiYolun hereket istiqametisagTelefon kodu257ISO 3166 koduBIInternet domeni biBurundi Burundi vilayetleri Mundericat 1 Adin etimologiyasi 2 Cografiya 3 Ehali 3 1 Etnik qruplar 4 Iqtisadiyyat 4 1 Meden 4 2 Ixracat 4 3 Idxal 5 IstinadlarAdin etimologiyasi RedakteOlke adi Bantu dilinde Rundilerin yasadigi olke menasini verir Sozonu olan bu bu Rundi Rundilerin yasadigi olke Burundi sekilci fellerin onune elave edilib bu on elave olke adlarinda ku ru hecalarinin yaninda u teyin hali olaraq elave edilir Rundilerin istifade dil olan Kirundi de eyni qurulusdan emele gelib ki qarsiya sekilci istifade dil menasinda istifade olunub Rundilerin istifade dil menasini verir Cografiya RedakteOlkenin cemde sahib oldugu 1 140 km serhedin 315 km i Ruanda 589 km i Tanzaniya ve 236 km i Demokratik Konqo Respublikasi iledir Olke umumiyyetle dagliq ve yaylalik bir olkedir Burundide yuksek yaylalar teqribi 1 400 1 800 m yukseklikde yerlesir ve bu yuksek yaylalar olkenin en yuksek noqtesine qeder gedib catir Olkenin en yuksek noqtesini 2 684 m olan ve paytaxt Bujumburanin 30 km cenub serqinde yerlesen ve Burundi yuksek yaylasinin bir hissesi olan Heha Dagidir Ehali RedakteBurundide son olaraq 2008 ci ilde heyata kecirilen resmi siyahiyaalma neticelerine gore 8 053 574 ehali tesbit edilmisdir Bu aktual olaraq son resmi siyahiyaalmaya esaslanaraq 2014 texmini sayma neticelerine gore 10 395 931 ehali oldugu mueyyen olunmusdur Ehali sixliginin 379 adam km olmasina gore Burundi Afrika qitesinde ehali sixliginin boyuk oldugu olkelerden biridir Olke ehalisinin ekseriyyeti paytaxt Bujumburada yasayir Burundi genc ehaliye sahib olub 2014 cu ilin texmini melumatlarina gore ehalinin 65 i 0 24 yas araligindadir Olkenin yalniz 2 5 i 65 yas ve yuxari olanlardir 0 14 yas 45 7 kisi 2 385 571 qadin 2 361 367 15 24 Yas 19 3 kisi 1 001 486 qadin 1 005 617 25 54 Yas 28 6 kisi 1 483 936 qadin 1 491 401 55 64 Yas 3 9 kisi 190 707 qadin 216 983 65 Yas ve daha yasli 2 5 kisi 109 434 qadin 149 429 Etnik qruplar Redakte Burundide eyni dile ekine sahib olan ve Rundi olaraq adlandirilan bir xalq yasayir Rundi xalqi ozu de uc boydan Tutsi Hutu ve tva boylarindan ibaretdir Indiki vaxtda Hutu boyu olkede ekseriyyeti teskil edir Ehalinin 85 i bu boydandir Tutsi ehalisi umumi ehalinin 15 ni teskil etdiyi halda tva boyu 1 ile olke ehalisinin en az hisesini teskil edir Iqtisadiyyat RedakteBurundi dunya acliq indeksine gore son 25 ilin melumatlarina gore dunyanin en kasib olkesidir Dunya acliq indeksinin 2014 cu il melumatlarina gore Burundi butun olkeler icerisinde sahib oldugu 35 6 indeks nisbeti ile sonuncu derde dayanir Olke iqtisadiyyatinin en ehemiyyetli hissesini kend teserrufati fealiyyetler teskil edir Olke ehalisinin texminen olaraq 85 i birbasa ve ya dolayi olaraq ekincilik fealiyyeti ile mesguldur Burundide heyata kecirilen kend teserrufati fealiyyetinin boyuk ekseriyyeti ferdi istehlaki qarsilamaq ucun nezerde tutulub Qehve manyok banan qargidali sirin kartof ve terevez ekilen ve yetisdirilen en ehemiyyetli ekincilik mehsullarini teskil edir Kend fealiyyetlerinden basqa heyvandarliqda ehali arasinda geni yayilib Olke daxilinde heyvan sayi cox olsa da buradan elde edilen semere ve istifade asagi seviyyededir Bu sahede iribuynuzlu heyvanlarin sudunden ve etinden istifade edilir Meden Redakte Olke mueyyen yer alti medenlerine de sahibdir Burundi daxilinde nikel kobalt uran mis platin vanadium qizil qalay kaolin niyobyum tantal volfram ve eheng medenleri movcuddur Burundi denize sahili olmayan bir olke olduguna gore bu mehsullari dunya bazarlarina cixartmaqda cetinlik cekir hem de bu proses boyuk xercli teleb edir Ixracat Redakte Olke iqtisadiyyatinin en ehemiyyetli ixracat mehsullarini qehve cay seker pambiq ve deri teskil edir Olkenin 2013 cu ilin melumatlarina gore ixracat etdiyi ilk alti olke bu sekildedir Almaniya 11 4 Pakistan 9 3 Konqo Demokratik Respublikasi 9 2 Isvec 8 2 Cin 5 8 Uqanda 7 Idxal Redakte Olke iqtisadiyyatinin en vacib idxal mehsullarini masin ve avadanliq neft mehsullari qida mehsullari ve tikinti materiallari teskil edir Olkenin 2013 cu ilin melumatlarina gore idxal etdiyi ilk sekkiz olke bu sekildedir Seudiyye Erebistani 13 3 Cin 8 7 Tanzaniya 8 Belcika 7 6 Keniya 7 5 Uqanda 7 Zambiya 5 6 Hindistan 5 2 Istinadlar Redakte Burundi ile elaqedar bu meqale qaralama halindadir Meqaleni redakte ederek Vikipediyani zenginlesdirin Menbe https az wikipedia org w index php title Burundi amp oldid 6024606, wikipedia, oxu, kitab, kitabxana, axtar, tap, hersey,

ne axtarsan burda

, en yaxsi meqale sayti, meqaleler, kitablar, oyrenmek, wiki, bilgi, tarix, seks, porno, indir, yukle, sex, azeri sex, azeri, seks yukle, sex yukle, izle, seks izle, porno izle, mobil seks, telefon ucun, chat, azeri chat, tanisliq, tanishliq, azeri tanishliq, sayt, medeni, medeni saytlar, chatlar, mekan, tanisliq mekani, mekanlari, yüklə, pulsuz, pulsuz yüklə, mp3, video, mp4, 3gp, jpg, jpeg, gif, png, şəkil, muisiqi, mahnı, kino, film, kitab, oyun, oyunlar.