fbpx
Wikipedia

Birləşmiş Ərəb Əmirlikləri

Birləşmiş Ərəb Əmirlikləri (Al-Imārāt al-‘Arabīyah al-Muttahidah) — Asiyada bir dövlət.

Birləşmiş Ərəb Əmirlikləri
دولة الإمارات العربية المتحدة
Dawlat al-ʾImārāt al-ʿArabiyyah al-Muttaḥidah'
BƏƏ
Şüarı: الله , الوطن , الرئيس
Allah, əl-Vaṭan, ər-Rə'īs
"Allah, Vətən, Prezident"
PaytaxtıƏbu-Dabi
Ən böyük şəhəriDubay
Rəsmi dilləriərəb dili
Etnik qrupları
  • 27.8% Hindilər
  • 12% Əmirlik əhalisi
  • 10.2% Pakistanlılar
  • 9.5% Banqladeşlilər
  • 6.1% Filipinlilər
  • 4.76% İranlılar
  • 4.23% Misirlilər
  • 2.2% Çinlilər
  • 14.1% digərləri
Dini
İslam
İdarəetmə formasıFederal Konstitusiyalı monarxiya
• Prezident
Xəlifə bin Zaid ən-Nəhayyən
• Baş nazir
Məhəmməd bin Rəşid əl-Məktum
Tarixi
• Yaranması
1971
Ərazisi
• Ümumi
83600
Əhalisi
• 2015 təxmini
8 000 min (94-cü yer)
• 2005 siyahıya alma
4 106 427
• Sıxlıq
95/km2 (246.0/kv. mil)
ÜDM(AQP)2014 təxmini
• Ümumi
599,8 milyard (33-cü)
• Adam başına
64 500 (13-cü)
ValyutasıBƏƏ dirhəmi
Saat qurşağı4-cü saat qurşağı
Telefon kodu971
ISO 3166 koduAE
İnternet domeni.ae
BƏƏ xəritəsi

Birləşmiş Ərəb Əmirlikləri (ərəbcə: əl İmarat əl Ərəbiyyə əl Müttəhidə). Ərəbistan yarımadasının şərq hissəsində FarsOman körfəzləri sahilində yeləşir. Üç dövlətlə, cənubda və qərbdə Səudiyyə Ərəbistanı (457 km), şimalda Qətər, cənub-qərbdə Omanla (410 km) həmsərhəddir. Əmirliklərin sahil xəttinin uzunluğu 800 km-ə yaxındır. BƏƏ-nin tərkibində yeddi əmirlik var: Əbu-Dabi, Dubay, Şərca,Umm Əl- Quveyn, Rəs-Əl-Xeymə, Acman və Əl-Füceyrə əmirliyi daxildir. Ölkə ərazisinin 93 faizi Əbu-Dabi və Dubay əmirliklərinin payına düşür.İqtisadiyyat günü gündən inkişaf edir.

Mündəricat

Cənub-Qərbi Asiyada, Ərəbistan yarımadasının şimal-şərqində dövlət. Cənubda və cənub-qərbdə Səudiyyə Ərəbistanı ilə, cənub-şərqdə, şərqdə və şimal-şərqdə Omanla həmsərhəddir. Şimaldan İran körfəzi, şimal-şərqdən Ərəbistan dənizinin Oman körfəzi ilə əhatə olunur. Sahəsi 83,6 min km2. Əhalisi 4,97 mln. (2008). Paytaxtı Əbu Dabi şəhəridir. Rəsmi dil ərəb dili, pul vahidi BƏƏ dirhəmidir. İnzibati cəhətdən 7 əmirlikdən ibarətdir. BƏƏ BMT-nin (1971), OPEK-in, BVF-nin, ÜTT-nin, Ərəb körfəz ölkələri Əməkdaşlıq Şurasının üzvüdür.

BƏƏ federativ dövlətdir. Bütün əmirliklər mütləq monarxiyadır. Yalnız Əbu Dabi əmirliyində kabinet (hökumət) və Milli Məşvərətçi Şura kimi orqanların olması həmin əmirliyi idarə formasına görə konstitusiyalı monarxiyaya yaxınlaşdırır. BƏƏ-in qüvvədə olan müvəqqəti konstitusiyası 1971-ci ilin iyununda qəbul edilmişdir. Dövlət başçısı prezidentdir (səlahiyyət müddəti 5 ildir). Ali qanunverici orqan Əmirlərin Ali Şurasıdır. Parlament — Federal Milli Məşvərətçi Məclis məşvərətçi orqandır. İcraedici hakimiyyət nazirlər şurasına məxsusdur.

Xəlifə Bin Zayed Əl Nəhyan.İndiki Bəə prezidenti.

Prezident, Əbu-Dabinin hakimi şeyx Xəlifə bin-Zahid Şeyx Xəlifə atası Şeyx Zahid bin-Sultan əl-Nahyanın vəfatından dərhal sonra, BƏƏ-də Federal Şurada prezident postuna təyin olundu. 86 yaşlı başçı bu vaxta qədər uzun müddət xəstə idi və 2004-cü ilin noyabr ayında vəfat etdi. 1969-cu ildən Əbu-Dabinin şahzadəsi olan Şeyx Xəlifə qərb islahatçısı kimi reputasiyaya malikdir. Tez-tez "millətin atası" adlandırılan Şeyx Zahid hələ 1966-cı ildə Əbu-Dabinin hakimi vəzifəsində öz qardaşını əvəz etmişdi. Güclü lider və federasiya ideyası tərəfdarı olduğuna görə məhz o, 1971-ci ildə BƏƏ-nin birinci prezidenti seçilmişdi. O vaxtdan hər beş il onu prezident postuna yenidən seçiblər. Şeyx Zahid ölkənin siyasi həyatına dini dözümlülük və əsasən də qadınlar üçün hüquq bərabərliyi kimi anlayışlar gətirmişdi. Bu isə BƏƏ-də əhəmiyyətli dərəcədə stabilliyin yaranmasına gətirib çıxardı.

  • Vitse-prezident, baş nazir, Dubayın hakimi: şeyx Məhəmməd bin-Rəşid əl-Məktum
  • Əcmanın hakimi: şeyx Humaid bin-Rəşid əl-Nuaimi
  • Əl-Fucayrının hakimi: şeyx Hamad bin Muhamməd bin-Hamad əl — Şərqi
  • Ras-əl-Haymanın hakimi: şeyx Sakr bin-Muhamməd əl-Qasimi
  • Şarcanın hakimi: şeyx Sultan bin-Muhəmməd əl-Qasimi
  • Ümm-əl-Kayvaynanın hakimi: şeyx Rəşid bin-Əhməd əl Mualla
Əsas məqalə: BƏƏ tarixi

BƏƏ ərazisində arxeoloji qazıntılar 20-ci əsrin 50-ci illərindən aparılır. Tədqiqatçıların fikrincə, bura eramızdan 6 min il əvvəl məskunlaşmışdır. BƏƏ-yə daxil olan əmirliklərin ərazisi qədimdə, orta əsrlərdə və yeni dövrün əvvəlində Omanın bir hissəsini təşkil edirdi. E.ə. 6-cı əsrdə Əhəmənilər sülaləsinin hakimiyyətində, 3,6-cı əsrlərdə Sasanilər dövlətinin tərkibində olmuş, 7-ci əsrdə Ərəb xilafətinə daxil edilmiş, islam hakim din olmuşdur. Bu ərazi Hindistan ilə Afrika, İran ilə Mesopotamiya arasında mühüm ticarət məntəqəsi rolunu oynayırdı. 8-ci əsrin ortalarında ölkə əhalisi (xüsusilə Şarcə və Dubay əmirlikləri) Əməvilər xəlifəsinin canişininə qarşı Oman qəbilələrinin üsyanında iştirak etmişdir. Nəticədə 8,9-cu əsrlərin ortalarında əmirliklər əslində müstəqil hakimlər tərəfindən idarə olunurdu. 9-cu əsrin sonunda onlar Abbasilərə xərac verməyə başladılar. Bu dövrdə Dubay, Şarcə və Fuceyra şəhərləri meydana gəldi. 10,11-ci əsrlərdə Ərəbistan yarımadasının ş. hissəsi Qərmətilər dövlətinin tərkibində, onun parçalanmasından sonra isə Omanın təsiri altında idi. 13-cü əsrdə BƏƏ ərazisi Hulakuların, 15-ci əsrin sonlarında isə avropalıların hücumlarına məruz qalmış, 16-cı əsrin əvvəli — 17-ci əsrin ortalarında qismən portuqalların hakimiyyətində olmuş, sonralar isə Səfəvi şahları, Osmanlı sultanları, Oman hakimləri, Vəhhabilər arasında mübarizə obyektinə çevrilmişdi. Kabotaj ticarəti ilə məşğul olan əmirliklərin əhalisi 18-ci əsrdən İngiltərə Ost-Hind şirkəti ilə mübarizəyə qalxdı; 19-cu əsrin əvvəlində Ost-Hind şirkəti buraya hərbi ekspedisiya göndərdi və 1820-ci ildə 7-ci ərəb əmirliyinin əmir və şeyxlərini (hakimlərini) bu ərazidə İngiltərə nəzarətinin qoyulması və qədim Omanın 3 hissəyə — Oman imamlığına, Məsqət sultanlığına və "Pirat sahilinə" parçalanması haqqında Baş müqaviləni imzalamağa məcbur etdi. Sonralar (1835, 1839, 1853, 1892) ölkədə İngiltərə protektoratlığını bərqərar edən yeni sazişlər (Ost-Hind şirkəti ilə yerli hakimlər arasında) imzalandı. İngiltərə müstəmləkəçiləri 1853-cü ildə onu Müqaviləli Oman (MO) adlandırdılar. MO əmirlikləri ərazisində İngiltərənin hərbi bazaları yaradıldı. Siyasi hakimiyyət İngiltərə siyasi agentinin əlində idi. O, əvvəlcə Buşir (İran), sonra isə Bəhreyndəki siyasi rezidentə tabe idi.

1920-ci illərdə MO əmirliklərində İngiltərə əleyhinə hərəkat başlandı. MO ərazisində zəngin neft ehtiyatları tapıldıqdan və neft çıxarıldıqdan sonra bu hərəkat daha da gücləndi. Müstəmləkə hakimləri öz mövqelərini möhkəmləndirmək məqsədilə hələ bu dövrdə əmirliklər federasiyası yaratmaq planlarını irəli sürdülər. 1968-ci ildə B.Britaniya leyborist hökuməti 1971-ci ilin axırınadək silahlı qüvvələrini Süveyşdən şərqdəki rayonlardan, o cümlədən İran körfəzi zonasından çıxarmaq haqqında qərarını elan etdikdən sonra MO əmirlikləri İran körfəzi ərəb əmirlikləri federasiyasının yaradılması haqqında saziş imzaladılar. Federasiyaya MO-dan başqa B.Britaniya protektoratlığında olan Bəhreyn və Qatar da daxil olmalı idi. Lakin federasiyanın gələcək iştirakçıları arasında baş verən ziddiyyətlər, Səudiyyə Ərəbistanı və xüsusilə İranın əks-tədbirləri nəticəsində bu plan baş tutmadı. Yaxın Şərqdə milli azadlıq hərəkatının yüksəlişi, müstəmləkəçilik sisteminin süqutu, B.Britaniyanın hərbi-siyasi və iqtisadi qüdrətinin kəskin surətdə zəifləməsi onu MO (həm də Qatar və Bəhreyn) üzərindəki protektoratlıqdan əl çəkməyə və qoşunlarını MO-dan çıxarmağa (1971-ci ilin sonunda) məcbur etdi. 1971-ci il dekabrın 2-də, tərkibində Əbu Dabi, Dubay, Şarcə, Əl-Fuceyra, Ümm əl-Qayveyn, Əcman əmirlikləri olan müstəqil BƏƏ dövləti elan edildi; 1972-ci ildə Rəs əl-Xeymə əmirliyi BƏƏ-yə daxil oldu. BƏƏ 1971-ci il dekabrın 6-da Ərəb Dövlətləri Cəmiyyətinə, 1971-ci il dekabrın 9-da BMT-yə qəbul edilmişdir. Əbu Dabinin hakimi şeyx Zeyd ibn Sultan ən-Nəhayan BƏƏ-nin ilk prezidenti olmuşdur. 2004-cü il noyabrın 3-də şeyx Xəlifə ibn Zeyd ən-Nəhayan BƏƏ-nin prezidenti seçilmişdir.

Əsas məqalə: BƏƏ coğrafiyası
Şeyx Məhəmmed bin Rəşid Əl Məktum.BƏƏ-nin baş naziri və vitse-prezidenti

Təbii xüsusiyyətlərinə görə ölkə dörd təbii bölgəyə ayrılır: Fars körfəzi sahili, Materik yaylası, Oman körfəzi sahili və Dağlıq ərazi. Ölkə ərazisinin çox böyük hissəsini səhralar təşkil edir. BƏƏ-də qiymətli faydalı qazıntılar — neft, təbii qaz, dəmir filizi, daş duz, nikel və s. aşkar edilmişdir. Mütəxəssislərin fikrincə ölkədə neftin aşkar edilmiş ehtiyatı 10,0 mlrd. tona yaxındır. Əmirliklərin ərazisində iqlim xüsusiyyətlərinə görə bir-birindən fərqlənən Qərb və Şərq bölgələrə ayrılır.

Qərb bölgəsində şərti olaraq qış adlandırılan mövsüm sutkalıq temperaturu 20–23 dərəcəyə çatan mülayim, yayda isə temperatur 40–43 dərəcəyə çatan isti iqlim hakimdir. Şərq bölgəsi tropik qurçaqda yerləşdiyindən burada bütün il boyu tropik hava kütlələri hakim olurona görə bu bölgə quraqlığı və tozlu hava axınının üstünlüyü ilə seçilir. Ölkənin qərbinə il ərzində 100 (daxili rayonlara 50), şərqinə 200–300 mm həcmində yağış yağır. Əmirliklərin ərazisində yerüstü su mənbələri yoxdur. Keçmişdə yeraltı sular yeganə həyat mənbəyi olub. Son illərdə suvarma olan tələbatı ödəmək üçün dəniz suyunu təmizləyən qurğular tikilmişdir. BƏƏ-də meşə massivləri yoxdur, əksər yollarda xüsusilə magistral yolların qıraqlarında əkilmişdir. Əmirliklərin ərazisində arxeoloji qazıntı işlərinə ötən əsrin 50-ci illərindən başlanmışdır. Mütəxəssislərin fikrincə, eramızdan 6 min il əvvəl bu yerlərdə insan yaşamışdır. Hindistan və Afrika, İran və Mesopotamiya arasında mühüm ticarət mətnəqəsi funksiyasını yerinə yetirən bu ərazilər orta əsrlərdə Portuqaliya, İran, Oman, İngiltərə dövlətləri tərəfindən idarə olunub. 1971-ci ildə əmirliklər Böyük Britaniyadan siyasi müstəqillik əldə edir. BƏƏ dövlət quruluşuna görə federativ monarxiyadır. Dövlət başçısı ayrı-ayrı Əmirliklərin rəhbərləri tərəfindən 5 il müddətinə seçilən prezidentdir. 1971-ci ildən Əbu-Dabi əmirliyinin rəhbəri Şeyx Zahid ben Sultan-əl Nəhəyan dövlətin prezidentidir. Ali qanunverici orqan prezident yanında 40 nəfərədn ibarət Məsləhətverici Milli Şuradır. Ali icraedici orqan Dubay əmrinin rəhbərlik etdiyi Nazirlər kabinetidir. ÖLkədə siyasi partiyaların və həmkarlar təşkilatının fəaliyyəti qadağan olunub. BƏƏ-də yaşayanların əksəriyyəti ərəblərdən (həm yerli, həm də gəlmələr) ibarətdir. "Neft hay-küyü" ilə əlaqədar əhalinin sayı xaricilər heabına xeyli artmışdır. Orta ömür müddəti kişilər üçün 70, qadınlar üçün 74 ildir. Əmirliklərdə urbanizasiya prosesi sürətlə gedir. Ölkə əhalisinin 80 faizi şəhərlərdə yaşayır. Əbu-Dabi, Dubay, Şərca ən böyük şəhərləridir.

Daxili suları

Birləşmiş Ərəb Əmirliklərində çay, göl və digər yerüstü su mənbələri yoxdur. Yeraltı sular yeganə həyat mənbəyidir. Hələ qədim zamanlarda burada yaşayan tayfalar quyu qazıb yeraltı sulardan istifadə vərdişlərinə yiyələnmişlər. Quyular ətrafında vahələr yaranmışdır. Bunlardan ən böyükləri Liva və Büreym vahələridir. Vahələrdə yaşayış məntəqələri salınmış, sonralar bu məntəqələr böyüyərək şəhərlərə çevrilmişdir. Əbu-Dabi, Dubay, Şərca vahələrdə yaranan şəhərlərdir. Qətərdə olduğu kimi yeraltı sular ölkənin bəzi yerlərində o qədər çoxdur ki, qumlar və daşlar arasında bataqlaşmış sahələr əmələ gətirmişlər. Ölkədə yeraltı suların olmasına baxmayaraq su problemi çox kəskindir. Suya olan tələbatı ödəmək üçün dəniz suyunu təmizləyən qurğular tikilir.

Əmirliklərin ərazisində iqlim xüsusiyyətlərinə görə bir-birindən fərqlənən Qərb və Şərq zonası ayrılır. İran körfəzi bölgəsinə aid edilən Qərb zonasında qış mövsümündə (dekabr-fevral) gündəlik temperatur müsbət 20–35 dərəcəyə çatan mülayim isti, yayda isə (iyul-avqust) temperatur tərəddüdü 38–50 dərəcə olan çox isti hava hakim olur. Bu zonada çox nadir hallarda temperatur müsbət 5–10 dərəcəyədək aşağı düşür. Qərb zonasında həm qışda, həm də yayda gecə və gündüz temperatur tərəddüdü nisbətən kəskin olur. Yayda gecə temperatur 20, qışda isə 15 dərəcəyədək aşağı düşür. Sahildə rütubət yüksək olduğundan (85–95 faiz) nəfəs almaq belə çətinləşir. Oman körfəzi bölgəsinə aid edilən Şərq zonası tropik qurşaqda yerləşdiyindən burada bütün il boyu tropik hava kütlələri hakim olur. Ona görə də bu zona quraqlığı və yayda tozlu hava axınının üstünlüyü ilə seçilir. Şərq zonasında iqlimin formalaşmasına Oman körfəzi ilə birlikdə Ərəbistan dənizindən gələn yay və qış mussonları da böyük təsir göstərir. Qış mussonlarının təsiri ilə Oman körfəzinin sahil bölgələrində temperatur 20, dağlıq rayonlarında isə 10 dərəcəyədək aşağı düşür. Əl-Batin ovalığı, Qərbi Həcər və Ruus-əl-Cəbəl dağlarının ətəkləri yay mussonlarının təsirinə məruz qaldığından iyul ayında sahildə və dağ dərələrində temperatur 25–26 dərəcə təşkil edir. ölkənin qərbinə il ərzində 100 mm (daxili səhralarda 70–80 mm) yağıntı düşür. Burada yerləşmiş Rəss-əl-Heymə ən çox yağıntı alan əmirlikdir (200–300 mm). Ölkənin şərqində yağıntıların miqdarı Qərbə nisbətən çoxdur (il ərzində 200–250 mm).

BƏƏ prezidentinin Vladimir Putinlə görüşü.

Birləşmiş Ərəb Əmirlikləri xarici siyasətdə öz mötədilliyi, neytrallığı ilə fərqlənərək, digər dövlətlərin daxili işlərinə qarışmamaq siyasətini yürüdür. BƏƏ regionda sülh və sabitliyin qorunması, beynəlxalq hüquq normaları və prinsiplərinə əməl olunmasını daima dəstəkləyir. BƏƏ dünyanın əksər ölkələri ilə diplomatik münasibətlər saxlayır (İsrail dövləti istisna təşkil edir). 1990-cı ildə Küveyt dövləti təcavüzə məruz qalanda BƏƏ Küveytin azad olunması üzrə müttəfiqlərinin yanında olmuş, onları dəstəkləmişdir. BƏƏ-nin paytaxtı Əbu Dabi 2009-cu ildə Bərpa Olunan Enerji üzrə Beynəlxalq Agentliyin mənzil qərargahı seçilmişdir. Bu kimi əsas beynəlxalq təşkilatların qərargahının inkişaf etməkdə olan ölkələrdə yerləşməsi nadir hallardan biridir və bu hal BƏƏ-nin beynəlxalq aləmdə artan nüfuzunun göstəricisidir.

50-ci illərə qədər BƏƏ-də neft yataqları kəşf olunanadək iqtisadiyyatda əsas sahələr hələ o vaxt tənəzzülə uğrayan balıqçılıq və mirvari hasilatı idi. Amma 1962-ci ildən əmirliklərdən ilk olaraq Əbu-Dabi neft ixrac etməyə başlayanda ölkə və onun iqtisadiyyatı tanınmayacaq dərəcədə dəyişildi. Birləşmiş Ərəb Əmirliyi yaradıldığı gündən onun prezidenti, Əbu-Dabinin mərhum hakimi şeyx Zahid neft sənayesi potensialını tez dərk etdi və neft ixracından gələn gəliri səhiyyəyə, təhsilə və milli infrastrukturun inkişafına yatıraraq, bütün əmirliklərin inkişafını təmin etdi. Neft sənayesinin inkişafı xarici işçi qüvvəsinin axınına səbəb oldu, indi onlar ölkə əhalisinin, təqribən, 1/4 hissəsini təşkil edirlər. Biznes və turizmin inkişafı əmirlikdə tikinti bumunun inkişafına səbəb oldu. Milyardlarla dollar bu cür layihələrə yatırılır, belə şəhərlərin simvolu Əbu-Dabi və kosmopolit Dubaydakı kimi möhtəşəm mehmanxanalar və göydələnlərdir. BƏƏ — Fars körfəzi ölkələri içərisində digər mədəniyyət və inanclara qarşı dözüm nümayiş etdirən ən liberal ölkədir. Bununla yanaşı, BƏƏ bu regionda ümumiyyətlə seçkili hakimiyyət orqanı olmayan yeganə dövlətdir.

Təbii resursları

Birləşmiş Ərəb Əmirliklərində qiymətli faydalı qazıntılar neft, təbii qaz, dəmir filizi, daşduz, uran, xromit, nikel, mis, platin, boksit, maqnezit, asbest və s. aşkar edilmişdir. Neft və təbii qaz yataqları daha tez mənimsənilmiş, digərləri isə hələ də tədqiq edilməkdədir. Məsələn, dağlıq bölgədə yerləşmiş Rəs-əl-Heymə əmirliyinin faydalı qazıntılarla zəngin olması məlumdur. Əmirliklərin ən mühüm sərvəti dünyəvi əhəmiyyətə malik olan neft və təbii qazdır. Əmirliklərin ərazisində və ona məxsus şelf zonasında İran körfəzi neft-qaz hövzəsinə aid iki areal (Qətər-Hörmüz və Murban) yerləşir. Qətər — Hörmüz arealında Umm-Şeyf, Əl-İdd-Əş-Şarqi, Murban arealında isə Bu — Qəza, Abu Cidu, Murban ən böyük neft-qaz yataqlarıdır. Murban, Bu — Qəza və Adu Cidu yataqlarının hər birinin neft ehtiyatı təqribən 500 mln. tondur. Ölkə üzrə neft ehtiyatı isə 12,95 mlrd. tondur. Bu göstəriciyə görə Yaxın və Orta Şərq regionunda 5-ci yeri (Səudiyyə Ərəbistanı, İran, İraq, Küveyt) tutur. Təbii qaz ehtiyatı isə 6,0 trln. kub metrdən çoxdur (2005).

Vergi sistemi

Birləşmiş Ərəb Əmirliklərini tez-tez "vergi cənnəti" adlandırırlar.Ölkənin vergi sisteminin özəlliyi ondan ibarətdir ki, BƏƏ-də nə mü əssisələrin gəlir vergisi (xarici banklar və neft şirkətləri istisna olmaqla — xarici banklar gəlirlərinin 20%-i həmində vergi ödəyirlər; xarici neft şirkətləri isə Əbu-Dabi əmirliyində gəlirlərinin 55%-i, bütün digör əmirliklərdə isə gəlirləri nin 50%-i həcmində vergi ödəməlidirlər), nə də fiziki şəxslərin gəlir vergisi mövcud deyil. Gömrük rüsumları da çox məhdud xarakter daşıyır — rəsmi olaraq zinət əşyaları 10%-lik, digər ixrac olu an mallar isə 4% lik vergiyə cəlb edilirlər, praktikada isə ixrac edilən malların əksəriyyəti vergiyə cəlb olunmur, əgər olunurlarsa belə, verginin həcmi 1%-dən artıq olmur.

Həmçinin iki bələdiyyə vergisi mövcuddur. Bunlar yaşayış sahəsinin icarəsi (5%), kommersiya əmlakının icarəsi (10%), mehmanxana xidmətləri və əyləncə (5%) vergiləridir. Ölkədə həm də ƏDV və satış vergisi anlayışı yoxdur.

Bank sistemi

Bank sisteminin başında Mərkəzi bank durur. Bu qurum inkişafetmiş ölkələrin mərkəzi banklarının yerinə yetirdiyi standart funksiyaları icra edir. Ümumən, ölkənin bank sektoru çox sürətlə inkişaf edir — ildə orta hesabla 15–20%. Ölkədə 4 kateqoriyaya məxsus bank mövcuddur: kommersiya bankları,investisiya bankları,islam bankları (islam qanunları-şəriət əsasında fəaliyyət göstərirlər və kreditlər üzrə faiz almırlar) və sənayenin inkişafı bankları.

Aktivlərinin həcminə görə ən iri banklar Əbu-Dabi milli bankı (NationalBankofAbu Dhabi),Dubay milli bankı(National Bank of Dubai),Emirates Bank International, Mashreq bank və Əbu-Dabi kommersiya bankıdır (Abu Dhabi Commercial Bank). Ümumiyyətlə,ölkədə 21 yerli kommersiya bankı və 26 xarici kommersiya bankı (Citibank, ABNAMRO, ArabBank, Bank Melli Iran, Banque DuCaire, BNP Paribas, Barclays Bank, Credit Agricole, HSBC, LloydsBank, National Bank of Bahrain, National Bank of Oman və başqaları) fəaliyyət göstərir. Həmçinin 2 investisiya bankı var.

Yerli banklar heçbir vergi ödəmir. Xarici banklar isə,qeyd olunduğu kimi,gəlirlərinin 20%-ni vergi şəklində dövlət büdcəsinə ödəyirlər.Yerli banklar BƏƏ-də qeyri-neft investisiyalarının əksəriyyətini maliyyələşdirirlər. İslam banklarının rolu və nüfuzu sürətlə artmaqdadır. Hələlik onların əsas fəaliyyət sahəsi daşınmaz əmlakın tikintisini nmaliyyələşdirilməsi və özəl müştərilərin xərclərinin maliyyələşdirilməsidir.

BƏƏ-də əhalinin ilk siyahıya alınması 1968-ci ilin mart-aprel aylarında aparılmış (o vaxt ölkə Müqaviləli Oman adlanırdı) və 180 min nəfər sakin qeydə alınmışdı. "Neft hay-küyü"ilə əlaqədar əhalinin sayı təbi artım, xüsusilə xarici mühacirlərin qonşu Ərəb ölkələri, Hindistan və İrandan gələn fəhlələrin kütləvi axını hesabına sürətlə artmış və 2005-ci illərin əvvəllərində təxminən 4,0 mln. nəfərə çatmışdır. Əhalinin ilk siyahıya alınmasından XXI əsrin əvvəllərinə qədər ölkədə yaşayanların sayı 20 dəfədən çox artmışdır. Demoqrafların hesablamalarına görə 2015-ci ildə ölkədə əhalinin sayı 6,0 mln. nəfərə qədər arta bilər. na əsasən BƏƏ əhalisi 4.106.427 nəfər olmuşdur. BƏƏ əhalisi əsasən ərəblərdən, qismən bəluclardan, farslardan, puştunlardan, pəncablılardan, benqallardan və az sayda digər etnik qruplardan ibarətdir.

Yerli sakinlər arasında orta illik artım sürəti digər Ərəb ölkələrində olduğu kimi, 3–3,5 faiz təşkil edir. 1968–1992-ci illər ərzində əhalinin ümumi orta illik artım sürəti isə 4,6 faiz olmuşdur. Yerli əhali arasında təbii artımın yüksəldilməsi üçün dövlət tərəfindən müxtəlif tədbirlər görülür. Məsələn, dövlət hər doğulan uşaq üçün ailəyə xeyli miqdarda pul verir. Bu tədbirlərə baxmayaraq son illər ölkənin iqtisadiyyatının sürətli inkişafı ilə əlaqədar buraya gələn immiqrantların sayı artmış və nəticədə BƏƏ-inn ümumi əhalisinin sayında yerli sakinlərin miqdarı 1968-ci ildə 40 faizdən, 1975-ci ildə 36 faizə, 2005-ci ildə isə 20 faizə enmişdir. Təsadüfi deyil ki, son illər BƏƏ hökuməti immiqrasiyanın məhdudlaşdırılması üzrə bir sıra tədbirlər həyata keçirir, ölkəyə gizli yolla gələnlər ilə mübarizəni gücləndirir. Ölkədə hər min nəfərə anadan olanların sayı 17,5, ölənlərin sayı isə 4,0 nəfərdir. Ölkə üçün orta ömür müddəti kişilər üçün 72, qadınlar üçün isə 77 yaşdır. Birləşmiş Ərəb Əmirliklərində əhalinin ərazi üzrə orta sıxlığı 1968-ci ildə 1 kv. km-də 1,1; 1975-ci ildə 7,7 nəfər olduğu halda; 1992-ci ildə bu göstərici 35,4; 2005-ci ildə isə 40,0 nəfərə çatmışdır. Ölkədə əhali olduqca qeyri-bərabər yerləşir. Federasiyanın tərkibinə daxil olan 2 böyük əmirlikdə, Əbu-Dabi və Dubayda ölkə əhalisinin təqribən 3/4, qalan bölgələrdə isə cəmi 1/4 cəmləşmişdir. Əhalinin qeyri-bərabər yerləşməsinin birinci səbəbi federasiyanın tərkibinə daxil olan əmirliklərin iqtisadi inkişaf imkanlarının müxtəlfiliyi və bununla əlaqədar immiqrant işçi qüvvəsinə tələbatın olmasıdır. İkinci səbəb urbanizasiya prosesinin olduqca sürətlə getməsidir. Məsələn, 1968-ci ildə əhalinin ilk siyahıyaalınmada şəhərlərdə yaşayanlar ölkə əhalisinin 67,2 faizini, 1975-ci ildə (ikinci siyahıyaalınmada) 84 faizini təşkil edirdisə, 2005-ci ilin əvvəllərində bu rəqəm 90 faizi keçmişdir. Üçüncü səbəb ölkədəki yaşayış məntəqələrinin əksəriyyətinin daha əlverişli olan körfəz sahili ərazilərdə, vahələrdə, vadilərdə və s. yerləşməsi ilə əlaqədardır.

BƏƏ-nin əhalisi müxtəlif irqi-etnik qruplardan formalaşmışdır. "Neft hay-küyünə" qədər digər ölkələrdən, ilk növbədə İrandanŞərqi Afrikadan gələnlərin qarışığından formalaşan İran körfəzi sahilinin əhalisi Ərəbistanın daxili rayonlarında yaşayan köçərilərdən xeyli fərqlənirdilər. Sahil ərazidə yaşayan əhalinin görkəmində və bədənlərinin rəngində neqroid, şəhərlərə köçən bədəvilərdə isə avropoid irqinə yaxınlıq hiss olunur. "Neft hay-küyü" dövründə BƏƏ əhalisinin milli tərkibi mürəkkəbləşdiyindən əmirliklər çoxmillətli ölkəyə çevrilmişdir. Əhalinin milli tərkibində ərəblərin üstünlük təşkil etməsinə baxmayaraq, yerli ərəblər cəmi 400 min nəfərdir. Qalanlar isə müvəqqəti, yaxud daimi yaşayan mühacirlərdir. Bunlara dövlət aparatında, pedaqoji fəaliyyətdə, kənd təsərrüfatında, sənayedə, mətbuatda çalışan misirlilər, Fələstin ərəbləri, iraqlılar, suriyalılar, yəmənlilər aid edilir. Hindlilər və pakistanlılar ticarətdə özlərinin mövqeylərini möhkəmləndirmiş və hətta Əmirliklərdə bir sıra müəssisələr tikmişlər. Mehmanxana və restoranlarda bir qayda olaraq filippinlilər, yol işlərində əfqanlar və pakistanlılar çalışır. Orduda ürdünlilər, omanlılar, mərakeşlilər və bəluclar xidmət edir. Avropalıların əksəriyyəti ingilislərdir. Ölkədə iranlıların sayı çoxdur. Təkcə Dubay və Şərca əmirliklərində onların sayı 50–60 min nəfərə çatmışdır. Mühacirlər arasında yalnız (fələstinlilər istisna) ərəblərin BƏƏ vətəndaşlığı hüququ almağa ixtiyarı var. Ölkə əhalisinin milli tərkibi barədə dəqiq məlumatlar yoxdur.

Dil

Digər Afrika-Ərəb ölkələrində olduğu kimi Ərəb dili burada rəsmi dildir. Ərəb dili ölkədə təhsil dilidir və hakim dil olma xüsusiyyəti daşıyır. Müəyyən bir dövrdə İngilis hakimiyyətində qaldığı üçün ölkədə İngilis dilində də danışırlar. Xüsusilə iş həyatında geniş şəkildə İngilis dilindən istifadə edilir. Küçə, mağaza və digər yerlərin adları İngilis dilində yazılır. Ticarət dili Fransız, ərəb və fars dilləridir. Ölkədə Pakistan və Hindistanlı gəlmələrin sayının yüksəkliyi səbəbindən burada Hind-Urduca da danışılır.

Din

Dini statistika

Birləşmiş Ərəb Əmirlikləri (Əbu-Dabi, Dubay, Şarca, Acman, Umm-əl-Kayvayn, Əl-Fucara, Ras-əl-Xayma) əhalisinin əksəriyyəti (89%) müsəlmanlardır. Müsəlmanların 2/3 hissəsi vahhabiliyə yaxın olan sünnülüyün hənbəli məzhəbinə etiqad edir. Eyni zamanda sünnü-malikilər və çox az sayda sünnü-şafiilər yaşayırlar. BƏƏ-də şiələrə (əhalinin 1/5-i; onlar İrandan, Pakistandan və Hindistandan gələnlərdir) də rast gəlinir. Şərqdə və cənubda ibaditlər (40 min nəfərə yaxın) yaşayır. Bununla yanaşı xristianlar (əhalinin 6%-i, əsasən ingilislər və amerikanlar) və induslar da müsəlmanlarla yanaşı yaşayırlar.

Sosial vəziyyət

İşsizlik səviyyəsi: 2004-cü il də — 2,4%. Lakin bu, ölkənin bütün əhalisinə aid olan göstəricidir. Yalnız BƏƏ-nin vətəndaşlarına ayrılıqda baxılarsa, onlar arasında işsizlik daha böyükdür və getdikcə artır: 1999-cu il də 7,6% idi sə, 2004-cü il də 11,4% olub. Urbanizasiya səviyyəsi 88%-ə bərabərdir. Əhalinin yalnız 12%-i kənd yerlərində yaşayır. Əhalinin əmək qabiliyyətli hissəsinin 78%-i xidmət sektorunda, 15%-i sənayedə, 7%-i isə kənd təsərrüfatında məşğul dur. Ölkədə yaşayanların yalnız 18%-i BƏƏ vətəndaşlarıdır. Yerdə qalan əhali əcnəbilərdir. Əmək qabiliyyətli əhalinin arasında əcnəbilərin payına bütün işləyənlərin 93%-i düşür. Ölkədə yaşayanlar əsasən Misirdən, İordaniyadan, Yəməndən, Omandan, Fələstindən, Pakistandan, Hindistandan, Banqladeşdən, Əfqanıstandan, Filippindən və eyni zamanda, Qərbi Avropanın müxtəlif ölkələrindən köçüb gələnlərdir. Savadlılıq səviyyəsi 80%-ə bərabərdir. Həyatın orta uzunluğu 74 il dir.

Ölkədə iş gününün standart uzunluğu 8 sa ata bərabərdir, standart iş həftəsi 6 gündür. Həmçinin qanunvericiliyə uyğun olaraq, işə götürənlər öz işçilərinə il ərzində ən azı 24 günlük ödənilən məzuniyyət verməyə borcludurlar. Əlavə olaraq, il ərzində 10 gün milli və dini bayramlara ayrılır ki, bunlar da rəsmən iş günü hesab edilmir. Əməyin ödənişinin minimal həcmi qanunvericiliklə müəyyənləşdirilməyib. Özəl sektorda işləyənlərin sayı dövlət sektorunda işləyənlərin sayından 2 dəfə çoxdur. Lakin bir çox vətəndaşlar (immiqrantlar yox) məhz dövlət sektorunda iş tapmağa üstünlük verirlər, belə ki, burada ölkə vətəndaşları üçün əməyin ödənişində xeyli üstün hüquqlar təsbit edilmişdir. Misal üçün, aylıq gəlirin orta səviy yəsi (əmək haqqı və bütün əlavə sosial ödəniş lər və güzəştlər nəzərə alınmaqla) BƏƏ vətən daşları üçün dövlət sektorunda 8200 dirhəm (2230 dol lar) təşkil edir. Xarici vətəndaşlar üçün sə bu hədd 5600 dirhəmdir (1530 dollar).

Dövlət şirkətlərində əmək haqqının baza hissəsinin həcmi də vətəndaşlar və qeyri-vətəndaşlar üçün 1,5 dəfə fərqlidir — 4200 dirhəm və 2800 dirhəm (müvafiq olaraq, 1140 dollar və 760 dollar). Uşaq əməyi əsas problemlərdən biridir. BƏƏ-də qəbul olunmuş qanunlara əsasən, rəsmən yaşı 15-ə çatmamış uşaqların işə götürülməsi qadağandır. 15 yaşından 18 yaşına qədər yeniyetmələrin işə qəbulunda da bir sıra ciddi məhdudiyyətlər mövcuddur. Lakin bu qanunlara o qədərdə məhəl qoyulmur. Ölkədə çox məşhur olan əyləncə növündə — dəvələrin yürüşündə uşaqların жokey kimi istifadə olunması bir qədər müstəsna hallara aiddir. Varlı dəvə sahibləri BƏƏ vətəndaşı olmayan uşaqların arasın dan жokeylərin seçilməsinə üstünlük verirlər. Özü də əsasən Banqladeşdən, şri-Lankadan və ya Pakistandan olan kasıb ailələrin uşaqlarına üstünlük verilir, həmçinin uşaqlar maksimum gənc və arıqolmalıdırlar ki, dəvənin yükü çox olma sın. Hüquq müdafiəçilərinin məlumatlarına əsasən, belə uşaqları faktiki olaraq oğurlayır və ac sax layır lar ki, жokeyin çəkisi mümkün qədər az olsun. 2002-ci ildə ölkə hökuməti bu cür praktikanı qadağan edən qanun qəbul etmiş dir. Be lə ki, dəvə yarışlarında yaşı 15-ə qədər və çəki si 45 kq-a qədər olan uşaq lardan istifadə olunması qəti qadağan edilib. Lakin bu qanun o qədər ciddi gözlənimir. Çünki dəvə yarışlarında böyük pullar dövr edir, bəzən yarışa qoyulan məbləğlər milyonlarla dollara bərabər olur. Sosial təbəqələşmə, yaxud Bir əşmiş Ərəb Əmirliklərində kasıblarla varlılar arasındakı fərq haqqında dürüst məlumat yoxdur.

Mədəniyyət

Mətbəx

Birləşmiş Ərəb Əmirliklərində dünya mətbəxlərindən yeməklərə rast gəlinir. Sıx turist potensialı olan bu ölkədə, hər zövqə xitab edəcək bir çox restoranla qarşılaşmaq olar..Ümumi olaraq Türk mətbəxinə bənzəyən bir yemək mədəniyyəti var. Lakin ədviyyatları,yağları və fərqli yemək bişirmə tərzləri, yeməklərinin dadları Türk yeməklərindən fərqlənir. Burada Xurma Dolması adlı yeməki şirin və pendirli bir qarışıqdan ibarət olan dəyişik bir ləzzətdir.

Turizm sənayesi BƏƏ iqtisadiyyatında mühüm yer tutur. Turizmdən əldə olunan gəlir 7,4 mlrd. dollar təşkil edir (2009). Turizmin inkişafına yönəldilən xərclər hər il artırılır, (2010-cu ildə bu məbləğ 10,3 mlrd. dollar olmuşdur). Ölkədə biznes, şopinq, kruiz turizmi geniş yayılmış, il boyu davam edən mülayim iqlim, sahilboyu qumlu çimərliklər idman, istirahət, çimərlik, spa və tibb turizminin sürətli inkişafı üçün əlverişli şərait yaratmışdır. Yaxın Şərqin ticarət, Orta Şərqin idman mərkəzi kimi tanınan Dubay əmirliyi ölkənin əsas turizm mərkəzidir. Dubay şəhərində "Bürc əl-Xəlifə", "Bürc- Dubay", "Bürc əl-Ərəb", "Mədinət əl-Cümeyra", həmçinin beynəlxalq hotellər şəbəkəsinə daxil olan "Hilton", "Radison", "İnterkontinental" hotelləri, çoxsaylı kurort kompleksləri, o cümlədən dünyada ən böyük süni "Palma adaları" kompleksi, istirahət, əyləncə mərkəzləri və attraksionlar, xizək mərkəzi və s. fəaliyyət göstərir. 2008-ci ildə BƏƏ hotelləri 15,7 mln. turistə xidmət göstərmişdir. Qədim tikililər, Dubay delfinariumu, Nəbatat bağı, Rəs əl-Xor quş qoruğu, Dalğıclar kəndi, Beyt əl-Vəkil balıqçılıq muzeyi və s. maraqlı turist obyektləridir. Dubayda 1996-cı ildən beynəlxalq ticarət festivalı və s. beynəlxalq festivallar keçirilir.

1 yanvar — Yeni il
11 yanvar — Qurban bayramı
31 yanvar — Hicri ilinin əvvəli
11 aprel — Məhəmməd peyğəmbərin ad günü
6 avqust — Seyx Zayedin Əbu-Dabinin əmiri olması
22 avqust — Mirac Kandili
22–24 oktyabr — Ramazan bayramı
2 dekabr — Milli Gün
  1. . UAE Ministry of Justice. İstifadə tarixi:10 October 2018.
  2. United Arab Emirates National Bureau of Statistics: 2013-10-08 at the Wayback Machine
  3. Collaborative Studies Coordinating Center: United Arab Emirates Ministry of Economy:
  4. . 2016-03-05 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi:2009-03-07.
  5. United Arab Emirates National Bureau of Statistics: Demographic and Social Statistics: Censuses — 2005 — 2015-05-12 at the Wayback Machine
  6. Joshua Project —
Birləşmiş Ərəb Əmirlikləri ilə əlaqədar bu məqalə qaralama halındadır. Məqaləni redaktə edərək Vikipediyanı zənginləşdirin.

Birləşmiş Ərəb Əmirlikləri
birləşmiş, ərəb, əmirlikləri, asiyada, dövlət, imārāt, arabīyah, muttahidah, asiyada, dövlət, دولة, الإمارات, العربية, المتحدة, dawlat, ʾimārāt, ʿarabiyyah, muttaḥidah, bəəbayrağı, gerbişüarı, الله, الوطن, الرئيس, allah, vaṭan, allah, vətən, prezident, paytaxt. Birlesmis Ereb Emirlikleri Asiyada bir dovlet Dil Izle Redakte Birlesmis Ereb Emirlikleri Al Imarat al Arabiyah al Muttahidah Asiyada bir dovlet Birlesmis Ereb Emirlikleri دولة الإمارات العربية المتحدة Dawlat al ʾImarat al ʿArabiyyah al Muttaḥidah BEEBayragi GerbiSuari الله الوطن الرئيس Allah el Vaṭan er Re is Allah Veten Prezident PaytaxtiEbu DabiEn boyuk seheriDubayResmi dilleriereb diliEtnik qruplari27 8 Hindiler12 Emirlik ehalisi10 2 Pakistanlilar9 5 Banqladesliler6 1 Filipinliler4 76 Iranlilar4 23 Misirliler2 2 Cinliler14 1 digerleriDiniIslamIdareetme formasiFederal Konstitusiyali monarxiya 1 PrezidentXelife bin Zaid en Nehayyen Bas nazirMehemmed bin Resid el MektumTarixi Yaranmasi1971Erazisi Umumi83600Ehalisi 2015 texmini8 000 min 2 94 cu yer 2005 siyahiya alma4 106 427 3 Sixliq95 km2 246 0 kv mil UDM AQP 2014 texmini Umumi599 8 milyard 33 cu Adam basina64 500 13 cu ValyutasiBEE dirhemiSaat qursagi4 cu saat qursagiTelefon kodu971ISO 3166 koduAEInternet domeni aeBEE xeritesi Birlesmis Ereb Emirlikleri erebce el Imarat el Erebiyye el Muttehide Erebistan yarimadasinin serq hissesinde Fars ve Oman korfezleri sahilinde yelesir Uc dovletle cenubda ve qerbde Seudiyye Erebistani 457 km simalda Qeter cenub qerbde Omanla 410 km hemserheddir Emirliklerin sahil xettinin uzunlugu 800 km e yaxindir BEE nin terkibinde yeddi emirlik var Ebu Dabi Dubay Serca Umm El Quveyn Res El Xeyme Acman ve El Fuceyre emirliyi daxildir Olke erazisinin 93 faizi Ebu Dabi ve Dubay emirliklerinin payina dusur Iqtisadiyyat gunu gunden inkisaf edir Mundericat 1 Umumi melumat 2 Dovlet qurulusu 3 Hokumet 4 Tarixi 5 Cografiyasi 5 1 Daxili sulari 6 Iqlimi 7 Xarici elaqeler 8 Iqtisadiyyat 8 1 Tebii resurslari 8 2 Vergi sistemi 8 3 Bank sistemi 9 Ehali 9 1 Dil 9 2 Din 9 3 Sosial veziyyet 9 4 Medeniyyet 9 4 1 Metbex 10 Turizm 11 Resmi tetil gunleri 12 Istinadlar 13 Hemcinin baxUmumi melumat RedakteCenub Qerbi Asiyada Erebistan yarimadasinin simal serqinde dovlet Cenubda ve cenub qerbde Seudiyye Erebistani ile cenub serqde serqde ve simal serqde Omanla hemserheddir Simaldan Iran korfezi simal serqden Erebistan denizinin Oman korfezi ile ehate olunur Sahesi 83 6 min km2 Ehalisi 4 97 mln 2008 Paytaxti Ebu Dabi seheridir Resmi dil ereb dili pul vahidi BEE dirhemidir Inzibati cehetden 7 emirlikden ibaretdir BEE BMT nin 1971 OPEK in BVF nin UTT nin Ereb korfez olkeleri Emekdasliq Surasinin uzvudur Dovlet qurulusu RedakteBEE federativ dovletdir Butun emirlikler mutleq monarxiyadir Yalniz Ebu Dabi emirliyinde kabinet hokumet ve Milli Mesveretci Sura kimi orqanlarin olmasi hemin emirliyi idare formasina gore konstitusiyali monarxiyaya yaxinlasdirir BEE in quvvede olan muveqqeti konstitusiyasi 1971 ci ilin iyununda qebul edilmisdir Dovlet bascisi prezidentdir selahiyyet muddeti 5 ildir Ali qanunverici orqan Emirlerin Ali Surasidir Parlament Federal Milli Mesveretci Meclis mesveretci orqandir Icraedici hakimiyyet nazirler surasina mexsusdur Hokumet Redakte Xelife Bin Zayed El Nehyan Indiki Bee prezidenti Prezident Ebu Dabinin hakimi seyx Xelife bin Zahid Seyx Xelife atasi Seyx Zahid bin Sultan el Nahyanin vefatindan derhal sonra BEE de Federal Surada prezident postuna teyin olundu 86 yasli basci bu vaxta qeder uzun muddet xeste idi ve 2004 cu ilin noyabr ayinda vefat etdi 1969 cu ilden Ebu Dabinin sahzadesi olan Seyx Xelife qerb islahatcisi kimi reputasiyaya malikdir Tez tez milletin atasi adlandirilan Seyx Zahid hele 1966 ci ilde Ebu Dabinin hakimi vezifesinde oz qardasini evez etmisdi Guclu lider ve federasiya ideyasi terefdari olduguna gore mehz o 1971 ci ilde BEE nin birinci prezidenti secilmisdi O vaxtdan her bes il onu prezident postuna yeniden secibler Seyx Zahid olkenin siyasi heyatina dini dozumluluk ve esasen de qadinlar ucun huquq beraberliyi kimi anlayislar getirmisdi Bu ise BEE de ehemiyyetli derecede stabilliyin yaranmasina getirib cixardi Vitse prezident bas nazir Dubayin hakimi seyx Mehemmed bin Resid el Mektum Ecmanin hakimi seyx Humaid bin Resid el Nuaimi El Fucayrinin hakimi seyx Hamad bin Muhammed bin Hamad el Serqi Ras el Haymanin hakimi seyx Sakr bin Muhammed el Qasimi Sarcanin hakimi seyx Sultan bin Muhemmed el Qasimi Umm el Kayvaynanin hakimi seyx Resid bin Ehmed el MuallaTarixi Redakte Esas meqale BEE tarixi BEE erazisinde arxeoloji qazintilar 20 ci esrin 50 ci illerinden aparilir Tedqiqatcilarin fikrince bura eramizdan 6 min il evvel meskunlasmisdir BEE ye daxil olan emirliklerin erazisi qedimde orta esrlerde ve yeni dovrun evvelinde Omanin bir hissesini teskil edirdi E e 6 ci esrde Ehemeniler sulalesinin hakimiyyetinde 3 6 ci esrlerde Sasaniler dovletinin terkibinde olmus 7 ci esrde Ereb xilafetine daxil edilmis islam hakim din olmusdur Bu erazi Hindistan ile Afrika Iran ile Mesopotamiya arasinda muhum ticaret menteqesi rolunu oynayirdi 8 ci esrin ortalarinda olke ehalisi xususile Sarce ve Dubay emirlikleri Emeviler xelifesinin canisinine qarsi Oman qebilelerinin usyaninda istirak etmisdir Neticede 8 9 cu esrlerin ortalarinda emirlikler eslinde musteqil hakimler terefinden idare olunurdu 9 cu esrin sonunda onlar Abbasilere xerac vermeye basladilar Bu dovrde Dubay Sarce ve Fuceyra seherleri meydana geldi 10 11 ci esrlerde Erebistan yarimadasinin s hissesi Qermetiler dovletinin terkibinde onun parcalanmasindan sonra ise Omanin tesiri altinda idi 13 cu esrde BEE erazisi Hulakularin 15 ci esrin sonlarinda ise avropalilarin hucumlarina meruz qalmis 16 ci esrin evveli 17 ci esrin ortalarinda qismen portuqallarin hakimiyyetinde olmus sonralar ise Sefevi sahlari Osmanli sultanlari Oman hakimleri Vehhabiler arasinda mubarize obyektine cevrilmisdi Kabotaj ticareti ile mesgul olan emirliklerin ehalisi 18 ci esrden Ingiltere Ost Hind sirketi ile mubarizeye qalxdi 19 cu esrin evvelinde Ost Hind sirketi buraya herbi ekspedisiya gonderdi ve 1820 ci ilde 7 ci ereb emirliyinin emir ve seyxlerini hakimlerini bu erazide Ingiltere nezaretinin qoyulmasi ve qedim Omanin 3 hisseye Oman imamligina Mesqet sultanligina ve Pirat sahiline parcalanmasi haqqinda Bas muqavileni imzalamaga mecbur etdi Sonralar 1835 1839 1853 1892 olkede Ingiltere protektoratligini berqerar eden yeni sazisler Ost Hind sirketi ile yerli hakimler arasinda imzalandi Ingiltere mustemlekecileri 1853 cu ilde onu Muqavileli Oman MO adlandirdilar MO emirlikleri erazisinde Ingilterenin herbi bazalari yaradildi Siyasi hakimiyyet Ingiltere siyasi agentinin elinde idi O evvelce Busir Iran sonra ise Behreyndeki siyasi rezidente tabe idi 1920 ci illerde MO emirliklerinde Ingiltere eleyhine herekat baslandi MO erazisinde zengin neft ehtiyatlari tapildiqdan ve neft cixarildiqdan sonra bu herekat daha da guclendi Mustemleke hakimleri oz movqelerini mohkemlendirmek meqsedile hele bu dovrde emirlikler federasiyasi yaratmaq planlarini ireli surduler 1968 ci ilde B Britaniya leyborist hokumeti 1971 ci ilin axirinadek silahli quvvelerini Suveysden serqdeki rayonlardan o cumleden Iran korfezi zonasindan cixarmaq haqqinda qerarini elan etdikden sonra MO emirlikleri Iran korfezi ereb emirlikleri federasiyasinin yaradilmasi haqqinda sazis imzaladilar Federasiyaya MO dan basqa B Britaniya protektoratliginda olan Behreyn ve Qatar da daxil olmali idi Lakin federasiyanin gelecek istirakcilari arasinda bas veren ziddiyyetler Seudiyye Erebistani ve xususile Iranin eks tedbirleri neticesinde bu plan bas tutmadi Yaxin Serqde milli azadliq herekatinin yukselisi mustemlekecilik sisteminin suqutu B Britaniyanin herbi siyasi ve iqtisadi qudretinin keskin suretde zeiflemesi onu MO hem de Qatar ve Behreyn uzerindeki protektoratliqdan el cekmeye ve qosunlarini MO dan cixarmaga 1971 ci ilin sonunda mecbur etdi 1971 ci il dekabrin 2 de terkibinde Ebu Dabi Dubay Sarce El Fuceyra Umm el Qayveyn Ecman emirlikleri olan musteqil BEE dovleti elan edildi 1972 ci ilde Res el Xeyme emirliyi BEE ye daxil oldu BEE 1971 ci il dekabrin 6 da Ereb Dovletleri Cemiyyetine 1971 ci il dekabrin 9 da BMT ye qebul edilmisdir Ebu Dabinin hakimi seyx Zeyd ibn Sultan en Nehayan BEE nin ilk prezidenti olmusdur 2004 cu il noyabrin 3 de seyx Xelife ibn Zeyd en Nehayan BEE nin prezidenti secilmisdir Cografiyasi Redakte Esas meqale BEE cografiyasi Seyx Mehemmed bin Resid El Mektum BEE nin bas naziri ve vitse prezidenti Tebii xususiyyetlerine gore olke dord tebii bolgeye ayrilir Fars korfezi sahili Materik yaylasi Oman korfezi sahili ve Dagliq erazi Olke erazisinin cox boyuk hissesini sehralar teskil edir BEE de qiymetli faydali qazintilar neft tebii qaz demir filizi das duz nikel ve s askar edilmisdir Mutexessislerin fikrince olkede neftin askar edilmis ehtiyati 10 0 mlrd tona yaxindir Emirliklerin erazisinde iqlim xususiyyetlerine gore bir birinden ferqlenen Qerb ve Serq bolgelere ayrilir Qerb bolgesinde serti olaraq qis adlandirilan movsum sutkaliq temperaturu 20 23 dereceye catan mulayim yayda ise temperatur 40 43 dereceye catan isti iqlim hakimdir Serq bolgesi tropik qurcaqda yerlesdiyinden burada butun il boyu tropik hava kutleleri hakim olurona gore bu bolge quraqligi ve tozlu hava axininin ustunluyu ile secilir Olkenin qerbine il erzinde 100 daxili rayonlara 50 serqine 200 300 mm hecminde yagis yagir Emirliklerin erazisinde yerustu su menbeleri yoxdur Kecmisde yeralti sular yegane heyat menbeyi olub Son illerde suvarma olan telebati odemek ucun deniz suyunu temizleyen qurgular tikilmisdir BEE de mese massivleri yoxdur ekser yollarda xususile magistral yollarin qiraqlarinda ekilmisdir Emirliklerin erazisinde arxeoloji qazinti islerine oten esrin 50 ci illerinden baslanmisdir Mutexessislerin fikrince eramizdan 6 min il evvel bu yerlerde insan yasamisdir Hindistan ve Afrika Iran ve Mesopotamiya arasinda muhum ticaret metneqesi funksiyasini yerine yetiren bu eraziler orta esrlerde Portuqaliya Iran Oman Ingiltere dovletleri terefinden idare olunub 1971 ci ilde emirlikler Boyuk Britaniyadan siyasi musteqillik elde edir BEE dovlet qurulusuna gore federativ monarxiyadir Dovlet bascisi ayri ayri Emirliklerin rehberleri terefinden 5 il muddetine secilen prezidentdir 1971 ci ilden Ebu Dabi emirliyinin rehberi Seyx Zahid ben Sultan el Neheyan dovletin prezidentidir Ali qanunverici orqan prezident yaninda 40 neferedn ibaret Meslehetverici Milli Suradir Ali icraedici orqan Dubay emrinin rehberlik etdiyi Nazirler kabinetidir OLkede siyasi partiyalarin ve hemkarlar teskilatinin fealiyyeti qadagan olunub BEE de yasayanlarin ekseriyyeti ereblerden hem yerli hem de gelmeler ibaretdir Neft hay kuyu ile elaqedar ehalinin sayi xariciler heabina xeyli artmisdir Orta omur muddeti kisiler ucun 70 qadinlar ucun 74 ildir Emirliklerde urbanizasiya prosesi suretle gedir Olke ehalisinin 80 faizi seherlerde yasayir Ebu Dabi Dubay Serca en boyuk seherleridir Daxili sulari Redakte Birlesmis Ereb Emirliklerinde cay gol ve diger yerustu su menbeleri yoxdur Yeralti sular yegane heyat menbeyidir Hele qedim zamanlarda burada yasayan tayfalar quyu qazib yeralti sulardan istifade verdislerine yiyelenmisler Quyular etrafinda vaheler yaranmisdir Bunlardan en boyukleri Liva ve Bureym vaheleridir Vahelerde yasayis menteqeleri salinmis sonralar bu menteqeler boyuyerek seherlere cevrilmisdir Ebu Dabi Dubay Serca vahelerde yaranan seherlerdir Qeterde oldugu kimi yeralti sular olkenin bezi yerlerinde o qeder coxdur ki qumlar ve daslar arasinda bataqlasmis saheler emele getirmisler Olkede yeralti sularin olmasina baxmayaraq su problemi cox keskindir Suya olan telebati odemek ucun deniz suyunu temizleyen qurgular tikilir Iqlimi RedakteEmirliklerin erazisinde iqlim xususiyyetlerine gore bir birinden ferqlenen Qerb ve Serq zonasi ayrilir Iran korfezi bolgesine aid edilen Qerb zonasinda qis movsumunde dekabr fevral gundelik temperatur musbet 20 35 dereceye catan mulayim isti yayda ise iyul avqust temperatur tereddudu 38 50 derece olan cox isti hava hakim olur Bu zonada cox nadir hallarda temperatur musbet 5 10 dereceyedek asagi dusur Qerb zonasinda hem qisda hem de yayda gece ve gunduz temperatur tereddudu nisbeten keskin olur Yayda gece temperatur 20 qisda ise 15 dereceyedek asagi dusur Sahilde rutubet yuksek oldugundan 85 95 faiz nefes almaq bele cetinlesir Oman korfezi bolgesine aid edilen Serq zonasi tropik qursaqda yerlesdiyinden burada butun il boyu tropik hava kutleleri hakim olur Ona gore de bu zona quraqligi ve yayda tozlu hava axininin ustunluyu ile secilir Serq zonasinda iqlimin formalasmasina Oman korfezi ile birlikde Erebistan denizinden gelen yay ve qis mussonlari da boyuk tesir gosterir Qis mussonlarinin tesiri ile Oman korfezinin sahil bolgelerinde temperatur 20 dagliq rayonlarinda ise 10 dereceyedek asagi dusur El Batin ovaligi Qerbi Hecer ve Ruus el Cebel daglarinin etekleri yay mussonlarinin tesirine meruz qaldigindan iyul ayinda sahilde ve dag derelerinde temperatur 25 26 derece teskil edir olkenin qerbine il erzinde 100 mm daxili sehralarda 70 80 mm yaginti dusur Burada yerlesmis Ress el Heyme en cox yaginti alan emirlikdir 200 300 mm Olkenin serqinde yagintilarin miqdari Qerbe nisbeten coxdur il erzinde 200 250 mm Xarici elaqeler Redakte BEE prezidentinin Vladimir Putinle gorusu Birlesmis Ereb Emirlikleri xarici siyasetde oz motedilliyi neytralligi ile ferqlenerek diger dovletlerin daxili islerine qarismamaq siyasetini yurudur BEE regionda sulh ve sabitliyin qorunmasi beynelxalq huquq normalari ve prinsiplerine emel olunmasini daima destekleyir BEE dunyanin ekser olkeleri ile diplomatik munasibetler saxlayir Israil dovleti istisna teskil edir 1990 ci ilde Kuveyt dovleti tecavuze meruz qalanda BEE Kuveytin azad olunmasi uzre muttefiqlerinin yaninda olmus onlari desteklemisdir BEE nin paytaxti Ebu Dabi 2009 cu ilde Berpa Olunan Enerji uzre Beynelxalq Agentliyin menzil qerargahi secilmisdir Bu kimi esas beynelxalq teskilatlarin qerargahinin inkisaf etmekde olan olkelerde yerlesmesi nadir hallardan biridir ve bu hal BEE nin beynelxalq alemde artan nufuzunun gostericisidir Iqtisadiyyat Redakte Esas meqale Birlesmis Ereb Emirlikleri iqtisadiyyati 50 ci illere qeder BEE de neft yataqlari kesf olunanadek iqtisadiyyatda esas saheler hele o vaxt tenezzule ugrayan baliqciliq ve mirvari hasilati idi Amma 1962 ci ilden emirliklerden ilk olaraq Ebu Dabi neft ixrac etmeye baslayanda olke ve onun iqtisadiyyati taninmayacaq derecede deyisildi Birlesmis Ereb Emirliyi yaradildigi gunden onun prezidenti Ebu Dabinin merhum hakimi seyx Zahid neft senayesi potensialini tez derk etdi ve neft ixracindan gelen geliri sehiyyeye tehsile ve milli infrastrukturun inkisafina yatiraraq butun emirliklerin inkisafini temin etdi Neft senayesinin inkisafi xarici isci quvvesinin axinina sebeb oldu indi onlar olke ehalisinin teqriben 1 4 hissesini teskil edirler Biznes ve turizmin inkisafi emirlikde tikinti bumunun inkisafina sebeb oldu Milyardlarla dollar bu cur layihelere yatirilir bele seherlerin simvolu Ebu Dabi ve kosmopolit Dubaydaki kimi mohtesem mehmanxanalar ve goydelenlerdir BEE Fars korfezi olkeleri icerisinde diger medeniyyet ve inanclara qarsi dozum numayis etdiren en liberal olkedir Bununla yanasi BEE bu regionda umumiyyetle seckili hakimiyyet orqani olmayan yegane dovletdir 4 Tebii resurslari Redakte Birlesmis Ereb Emirliklerinde qiymetli faydali qazintilar neft tebii qaz demir filizi dasduz uran xromit nikel mis platin boksit maqnezit asbest ve s askar edilmisdir Neft ve tebii qaz yataqlari daha tez menimsenilmis digerleri ise hele de tedqiq edilmekdedir Meselen dagliq bolgede yerlesmis Res el Heyme emirliyinin faydali qazintilarla zengin olmasi melumdur Emirliklerin en muhum serveti dunyevi ehemiyyete malik olan neft ve tebii qazdir Emirliklerin erazisinde ve ona mexsus self zonasinda Iran korfezi neft qaz hovzesine aid iki areal Qeter Hormuz ve Murban yerlesir Qeter Hormuz arealinda Umm Seyf El Idd Es Sarqi Murban arealinda ise Bu Qeza Abu Cidu Murban en boyuk neft qaz yataqlaridir Murban Bu Qeza ve Adu Cidu yataqlarinin her birinin neft ehtiyati teqriben 500 mln tondur Olke uzre neft ehtiyati ise 12 95 mlrd tondur Bu gostericiye gore Yaxin ve Orta Serq regionunda 5 ci yeri Seudiyye Erebistani Iran Iraq Kuveyt tutur Tebii qaz ehtiyati ise 6 0 trln kub metrden coxdur 2005 Vergi sistemi Redakte Birlesmis Ereb Emirliklerini tez tez vergi cenneti adlandirirlar Olkenin vergi sisteminin ozelliyi ondan ibaretdir ki BEE de ne mu essiselerin gelir vergisi xarici banklar ve neft sirketleri istisna olmaqla xarici banklar gelirlerinin 20 i heminde vergi odeyirler xarici neft sirketleri ise Ebu Dabi emirliyinde gelirlerinin 55 i butun digor emirliklerde ise gelirleri nin 50 i hecminde vergi odemelidirler ne de fiziki sexslerin gelir vergisi movcud deyil Gomruk rusumlari da cox mehdud xarakter dasiyir resmi olaraq zinet esyalari 10 lik diger ixrac olu an mallar ise 4 lik vergiye celb edilirler praktikada ise ixrac edilen mallarin ekseriyyeti vergiye celb olunmur eger olunurlarsa bele verginin hecmi 1 den artiq olmur Hemcinin iki belediyye vergisi movcuddur Bunlar yasayis sahesinin icaresi 5 kommersiya emlakinin icaresi 10 mehmanxana xidmetleri ve eylence 5 vergileridir Olkede hem de EDV ve satis vergisi anlayisi yoxdur Bank sistemi Redakte Bank sisteminin basinda Merkezi bank durur Bu qurum inkisafetmis olkelerin merkezi banklarinin yerine yetirdiyi standart funksiyalari icra edir Umumen olkenin bank sektoru cox suretle inkisaf edir ilde orta hesabla 15 20 Olkede 4 kateqoriyaya mexsus bank movcuddur kommersiya banklari investisiya banklari islam banklari islam qanunlari seriet esasinda fealiyyet gosterirler ve kreditler uzre faiz almirlar ve senayenin inkisafi banklari Aktivlerinin hecmine gore en iri banklar Ebu Dabi milli banki NationalBankofAbu Dhabi Dubay milli banki National Bank of Dubai Emirates Bank International Mashreq bank ve Ebu Dabi kommersiya bankidir Abu Dhabi Commercial Bank Umumiyyetle olkede 21 yerli kommersiya banki ve 26 xarici kommersiya banki Citibank ABNAMRO ArabBank Bank Melli Iran Banque DuCaire BNP Paribas Barclays Bank Credit Agricole HSBC LloydsBank National Bank of Bahrain National Bank of Oman ve basqalari fealiyyet gosterir Hemcinin 2 investisiya banki var Yerli banklar hecbir vergi odemir Xarici banklar ise qeyd olundugu kimi gelirlerinin 20 ni vergi seklinde dovlet budcesine odeyirler Yerli banklar BEE de qeyri neft investisiyalarinin ekseriyyetini maliyyelesdirirler Islam banklarinin rolu ve nufuzu suretle artmaqdadir Helelik onlarin esas fealiyyet sahesi dasinmaz emlakin tikintisini nmaliyyelesdirilmesi ve ozel musterilerin xerclerinin maliyyelesdirilmesidir Ehali Redakte Esas meqale Birlesmis Ereb Emirlikleri ehalisi BEE de ehalinin ilk siyahiya alinmasi 1968 ci ilin mart aprel aylarinda aparilmis o vaxt olke Muqavileli Oman adlanirdi ve 180 min nefer sakin qeyde alinmisdi Neft hay kuyu ile elaqedar ehalinin sayi tebi artim xususile xarici muhacirlerin qonsu Ereb olkeleri Hindistan ve Irandan gelen fehlelerin kutlevi axini hesabina suretle artmis ve 2005 ci illerin evvellerinde texminen 4 0 mln nefere catmisdir Ehalinin ilk siyahiya alinmasindan XXI esrin evvellerine qeder olkede yasayanlarin sayi 20 defeden cox artmisdir Demoqraflarin hesablamalarina gore 2015 ci ilde olkede ehalinin sayi 6 0 mln nefere qeder arta biler 5 6 dekabr 2005 ci il siyahiyaalinmasi na esasen BEE ehalisi 4 106 427 nefer olmusdur 5 BEE ehalisi esasen ereblerden qismen beluclardan farslardan pustunlardan pencablilardan benqallardan ve az sayda diger etnik qruplardan ibaretdir 6 Yerli sakinler arasinda orta illik artim sureti diger Ereb olkelerinde oldugu kimi 3 3 5 faiz teskil edir 1968 1992 ci iller erzinde ehalinin umumi orta illik artim sureti ise 4 6 faiz olmusdur Yerli ehali arasinda tebii artimin yukseldilmesi ucun dovlet terefinden muxtelif tedbirler gorulur Meselen dovlet her dogulan usaq ucun aileye xeyli miqdarda pul verir Bu tedbirlere baxmayaraq son iller olkenin iqtisadiyyatinin suretli inkisafi ile elaqedar buraya gelen immiqrantlarin sayi artmis ve neticede BEE inn umumi ehalisinin sayinda yerli sakinlerin miqdari 1968 ci ilde 40 faizden 1975 ci ilde 36 faize 2005 ci ilde ise 20 faize enmisdir Tesadufi deyil ki son iller BEE hokumeti immiqrasiyanin mehdudlasdirilmasi uzre bir sira tedbirler heyata kecirir olkeye gizli yolla gelenler ile mubarizeni guclendirir Olkede her min nefere anadan olanlarin sayi 17 5 olenlerin sayi ise 4 0 neferdir Olke ucun orta omur muddeti kisiler ucun 72 qadinlar ucun ise 77 yasdir Birlesmis Ereb Emirliklerinde ehalinin erazi uzre orta sixligi 1968 ci ilde 1 kv km de 1 1 1975 ci ilde 7 7 nefer oldugu halda 1992 ci ilde bu gosterici 35 4 2005 ci ilde ise 40 0 nefere catmisdir Olkede ehali olduqca qeyri beraber yerlesir Federasiyanin terkibine daxil olan 2 boyuk emirlikde Ebu Dabi ve Dubayda olke ehalisinin teqriben 3 4 qalan bolgelerde ise cemi 1 4 cemlesmisdir Ehalinin qeyri beraber yerlesmesinin birinci sebebi federasiyanin terkibine daxil olan emirliklerin iqtisadi inkisaf imkanlarinin muxtelfiliyi ve bununla elaqedar immiqrant isci quvvesine telebatin olmasidir Ikinci sebeb urbanizasiya prosesinin olduqca suretle getmesidir Meselen 1968 ci ilde ehalinin ilk siyahiyaalinmada seherlerde yasayanlar olke ehalisinin 67 2 faizini 1975 ci ilde ikinci siyahiyaalinmada 84 faizini teskil edirdise 2005 ci ilin evvellerinde bu reqem 90 faizi kecmisdir Ucuncu sebeb olkedeki yasayis menteqelerinin ekseriyyetinin daha elverisli olan korfez sahili erazilerde vahelerde vadilerde ve s yerlesmesi ile elaqedardir BEE nin ehalisi muxtelif irqi etnik qruplardan formalasmisdir Neft hay kuyune qeder diger olkelerden ilk novbede Irandan ve Serqi Afrikadan gelenlerin qarisigindan formalasan Iran korfezi sahilinin ehalisi Erebistanin daxili rayonlarinda yasayan kocerilerden xeyli ferqlenirdiler Sahil erazide yasayan ehalinin gorkeminde ve bedenlerinin renginde neqroid seherlere kocen bedevilerde ise avropoid irqine yaxinliq hiss olunur Neft hay kuyu dovrunde BEE ehalisinin milli terkibi murekkeblesdiyinden emirlikler coxmilletli olkeye cevrilmisdir Ehalinin milli terkibinde ereblerin ustunluk teskil etmesine baxmayaraq yerli erebler cemi 400 min neferdir Qalanlar ise muveqqeti yaxud daimi yasayan muhacirlerdir Bunlara dovlet aparatinda pedaqoji fealiyyetde kend teserrufatinda senayede metbuatda calisan misirliler Felestin erebleri iraqlilar suriyalilar yemenliler aid edilir Hindliler ve pakistanlilar ticaretde ozlerinin movqeylerini mohkemlendirmis ve hetta Emirliklerde bir sira muessiseler tikmisler Mehmanxana ve restoranlarda bir qayda olaraq filippinliler yol islerinde efqanlar ve pakistanlilar calisir Orduda urdunliler omanlilar merakesliler ve beluclar xidmet edir Avropalilarin ekseriyyeti ingilislerdir Olkede iranlilarin sayi coxdur Tekce Dubay ve Serca emirliklerinde onlarin sayi 50 60 min nefere catmisdir Muhacirler arasinda yalniz felestinliler istisna ereblerin BEE vetendasligi huququ almaga ixtiyari var Olke ehalisinin milli terkibi barede deqiq melumatlar yoxdur Dil Redakte Diger Afrika Ereb olkelerinde oldugu kimi Ereb dili burada resmi dildir Ereb dili olkede tehsil dilidir ve hakim dil olma xususiyyeti dasiyir Mueyyen bir dovrde Ingilis hakimiyyetinde qaldigi ucun olkede Ingilis dilinde de danisirlar Xususile is heyatinda genis sekilde Ingilis dilinden istifade edilir Kuce magaza ve diger yerlerin adlari Ingilis dilinde yazilir Ticaret dili Fransiz ereb ve fars dilleridir Olkede Pakistan ve Hindistanli gelmelerin sayinin yuksekliyi sebebinden burada Hind Urduca da danisilir Din Redakte Dini statistika Birlesmis Ereb Emirlikleri Ebu Dabi Dubay Sarca Acman Umm el Kayvayn El Fucara Ras el Xayma ehalisinin ekseriyyeti 89 muselmanlardir Muselmanlarin 2 3 hissesi vahhabiliye yaxin olan sunnuluyun henbeli mezhebine etiqad edir Eyni zamanda sunnu malikiler ve cox az sayda sunnu safiiler yasayirlar BEE de sielere ehalinin 1 5 i onlar Irandan Pakistandan ve Hindistandan gelenlerdir de rast gelinir Serqde ve cenubda ibaditler 40 min nefere yaxin yasayir Bununla yanasi xristianlar ehalinin 6 i esasen ingilisler ve amerikanlar ve induslar da muselmanlarla yanasi yasayirlar Sosial veziyyet Redakte Issizlik seviyyesi 2004 cu il de 2 4 Lakin bu olkenin butun ehalisine aid olan gostericidir Yalniz BEE nin vetendaslarina ayriliqda baxilarsa onlar arasinda issizlik daha boyukdur ve getdikce artir 1999 cu il de 7 6 idi se 2004 cu il de 11 4 olub Urbanizasiya seviyyesi 88 e beraberdir Ehalinin yalniz 12 i kend yerlerinde yasayir Ehalinin emek qabiliyyetli hissesinin 78 i xidmet sektorunda 15 i senayede 7 i ise kend teserrufatinda mesgul dur Olkede yasayanlarin yalniz 18 i BEE vetendaslaridir Yerde qalan ehali ecnebilerdir Emek qabiliyyetli ehalinin arasinda ecnebilerin payina butun isleyenlerin 93 i dusur Olkede yasayanlar esasen Misirden Iordaniyadan Yemenden Omandan Felestinden Pakistandan Hindistandan Banqladesden Efqanistandan Filippinden ve eyni zamanda Qerbi Avropanin muxtelif olkelerinden kocub gelenlerdir Savadliliq seviyyesi 80 e beraberdir Heyatin orta uzunlugu 74 il dir Olkede is gununun standart uzunlugu 8 sa ata beraberdir standart is heftesi 6 gundur Hemcinin qanunvericiliye uygun olaraq ise goturenler oz iscilerine il erzinde en azi 24 gunluk odenilen mezuniyyet vermeye borcludurlar Elave olaraq il erzinde 10 gun milli ve dini bayramlara ayrilir ki bunlar da resmen is gunu hesab edilmir Emeyin odenisinin minimal hecmi qanunvericilikle mueyyenlesdirilmeyib Ozel sektorda isleyenlerin sayi dovlet sektorunda isleyenlerin sayindan 2 defe coxdur Lakin bir cox vetendaslar immiqrantlar yox mehz dovlet sektorunda is tapmaga ustunluk verirler bele ki burada olke vetendaslari ucun emeyin odenisinde xeyli ustun huquqlar tesbit edilmisdir Misal ucun ayliq gelirin orta seviy yesi emek haqqi ve butun elave sosial odenis ler ve guzestler nezere alinmaqla BEE veten daslari ucun dovlet sektorunda 8200 dirhem 2230 dol lar teskil edir Xarici vetendaslar ucun se bu hedd 5600 dirhemdir 1530 dollar Dovlet sirketlerinde emek haqqinin baza hissesinin hecmi de vetendaslar ve qeyri vetendaslar ucun 1 5 defe ferqlidir 4200 dirhem ve 2800 dirhem muvafiq olaraq 1140 dollar ve 760 dollar Usaq emeyi esas problemlerden biridir BEE de qebul olunmus qanunlara esasen resmen yasi 15 e catmamis usaqlarin ise goturulmesi qadagandir 15 yasindan 18 yasina qeder yeniyetmelerin ise qebulunda da bir sira ciddi mehdudiyyetler movcuddur Lakin bu qanunlara o qederde mehel qoyulmur Olkede cox meshur olan eylence novunde develerin yurusunde usaqlarin zhokey kimi istifade olunmasi bir qeder mustesna hallara aiddir Varli deve sahibleri BEE vetendasi olmayan usaqlarin arasin dan zhokeylerin secilmesine ustunluk verirler Ozu de esasen Banqladesden sri Lankadan ve ya Pakistandan olan kasib ailelerin usaqlarina ustunluk verilir hemcinin usaqlar maksimum genc ve ariqolmalidirlar ki devenin yuku cox olma sin Huquq mudafiecilerinin melumatlarina esasen bele usaqlari faktiki olaraq ogurlayir ve ac sax layir lar ki zhokeyin cekisi mumkun qeder az olsun 2002 ci ilde olke hokumeti bu cur praktikani qadagan eden qanun qebul etmis dir Be le ki deve yarislarinda yasi 15 e qeder ve ceki si 45 kq a qeder olan usaq lardan istifade olunmasi qeti qadagan edilib Lakin bu qanun o qeder ciddi gozlenimir Cunki deve yarislarinda boyuk pullar dovr edir bezen yarisa qoyulan meblegler milyonlarla dollara beraber olur Sosial tebeqelesme yaxud Bir esmis Ereb Emirliklerinde kasiblarla varlilar arasindaki ferq haqqinda durust melumat yoxdur Medeniyyet Redakte Metbex Redakte Birlesmis Ereb Emirliklerinde dunya metbexlerinden yemeklere rast gelinir Six turist potensiali olan bu olkede her zovqe xitab edecek bir cox restoranla qarsilasmaq olar Umumi olaraq Turk metbexine benzeyen bir yemek medeniyyeti var Lakin edviyyatlari yaglari ve ferqli yemek bisirme terzleri yemeklerinin dadlari Turk yemeklerinden ferqlenir Burada Xurma Dolmasi adli yemeki sirin ve pendirli bir qarisiqdan ibaret olan deyisik bir lezzetdir Turizm RedakteTurizm senayesi BEE iqtisadiyyatinda muhum yer tutur Turizmden elde olunan gelir 7 4 mlrd dollar teskil edir 2009 Turizmin inkisafina yoneldilen xercler her il artirilir 2010 cu ilde bu mebleg 10 3 mlrd dollar olmusdur Olkede biznes sopinq kruiz turizmi genis yayilmis il boyu davam eden mulayim iqlim sahilboyu qumlu cimerlikler idman istirahet cimerlik spa ve tibb turizminin suretli inkisafi ucun elverisli serait yaratmisdir Yaxin Serqin ticaret Orta Serqin idman merkezi kimi taninan Dubay emirliyi olkenin esas turizm merkezidir Dubay seherinde Burc el Xelife Burc Dubay Burc el Ereb Medinet el Cumeyra hemcinin beynelxalq hoteller sebekesine daxil olan Hilton Radison Interkontinental hotelleri coxsayli kurort kompleksleri o cumleden dunyada en boyuk suni Palma adalari kompleksi istirahet eylence merkezleri ve attraksionlar xizek merkezi ve s fealiyyet gosterir 2008 ci ilde BEE hotelleri 15 7 mln turiste xidmet gostermisdir Qedim tikililer Dubay delfinariumu Nebatat bagi Res el Xor qus qorugu Dalgiclar kendi Beyt el Vekil baliqciliq muzeyi ve s maraqli turist obyektleridir Dubayda 1996 ci ilden beynelxalq ticaret festivali ve s beynelxalq festivallar kecirilir Resmi tetil gunleri Redakte1 yanvar Yeni il 11 yanvar Qurban bayrami 31 yanvar Hicri ilinin evveli 11 aprel Mehemmed peygemberin ad gunu 6 avqust Seyx Zayedin Ebu Dabinin emiri olmasi 22 avqust Mirac Kandili 22 24 oktyabr Ramazan bayrami 2 dekabr Milli GunIstinadlar Redakte United Arab Emirates Constitution UAE Ministry of Justice Istifade tarixi 10 October 2018 United Arab Emirates National Bureau of Statistics Methodology of estimating the population in UAE Arxivlesdirilib 2013 10 08 at the Wayback Machine Collaborative Studies Coordinating Center United Arab Emirates Ministry of Economy Preliminary Results of Population Housing and Establishments Census 2005 United Arab Emirates Arxivlenmis suret 2016 03 05 tarixinde orijinalindan arxivlesdirilib Istifade tarixi 2009 03 07 United Arab Emirates National Bureau of Statistics Demographic and Social Statistics Censuses 2005 Population by Emirates 1975 2005 Arxivlesdirilib 2015 05 12 at the Wayback Machine Joshua Project Ethnic People Groups of United Arab EmiratesHemcinin bax Redakte Birlesmis Ereb Emirlikleri ile elaqedar bu meqale qaralama halindadir Meqaleni redakte ederek Vikipediyani zenginlesdirin Menbe https az wikipedia org w index php title Birlesmis Ereb Emirlikleri amp oldid 6052707, wikipedia, oxu, kitab, kitabxana, axtar, tap, hersey,

ne axtarsan burda

, en yaxsi meqale sayti, meqaleler, kitablar, oyrenmek, wiki, bilgi, tarix, seks, porno, indir, yukle, sex, azeri sex, azeri, seks yukle, sex yukle, izle, seks izle, porno izle, mobil seks, telefon ucun, chat, azeri chat, tanisliq, tanishliq, azeri tanishliq, sayt, medeni, medeni saytlar, chatlar, mekan, tanisliq mekani, mekanlari, yüklə, pulsuz, pulsuz yüklə, mp3, video, mp4, 3gp, jpg, jpeg, gif, png, şəkil, muisiqi, mahnı, kino, film, kitab, oyun, oyunlar.