fbpx
Wikipedia

Birinci Şıxlı

Bu məqaləni vikiləşdirmək lazımdır.
Lütfən, məqaləni ümumvikipediyaredaktə qaydalarına uyğun şəkildə tərtib edin.

Birinci ŞıxlıAzərbaycan Respublikasının Qazax rayonunun inzibati ərazi vahidində kənd.

Kənd
Birinci Şıxlı
41°17′25″ şm. e. 45°08′57″ ş. u.
Ölkə Azərbaycan
Rayon Qazax rayonu
Tarixi və coğrafiyası
Mərkəzin hündürlüyü 263 m
Saat qurşağı UTC+4, yayda UTC+5
Əhalisi
Əhalisi 3414 nəfər
Milli tərkibi Azərbaycanlılar
Rəsmi dili Azərbaycan dili
Birinci Şıxlı

Mündəricat

Birinci Şıxlı oyk, mür. Qazax r-nunun eyniadlı i.ə.v.-də kənd. Kür çayının sağ sahilində, Gəncə-Qazax düzənliyindədir. Kəndin adındakı birinci komponent onu ərazidəki İkinci Şıxlı kəndindən fərqləndirmək üçün artırılmışdır. İkinci komponent isə qazaxların şıxlı qolunun adını əks etdirir. Mənbələrdə 1537-ci ildə Şəmkirdən köçüb Qazax mahalına gələn Ağdolaqlı Məhəmməd ağanın oğlu şıxı və onun övladları haqqında məlumat verilir.

Azərbaycanın şimal-qərb ərazisində yerləşən Qazax Zaqafqaziyanın, elecə də Azərbaycanın ilk insan məskənlərindən biri olmuşdur. Arxeoloji tədqiqatlar nəticəsində müəyyənləşdirilmişdir ki, Urmiya-Naxçıvan-Göyçə istiqamətində uzanaraq, Zaqafqaziyanı, Ön Asiyanın mədəniyyət mərkəzləri ilə əlaqləndirən çox mühüm qədim yol Qazax bölgəsindən keçərək, Kür çayı vadisinə daxil olurdu. Qazaxda bu regionda Baba dərvişdə, Sarıtəpədə, Daş Salahlıda Damcılı, Birinci Şıxlıda qədim insan düşərgələri bu yerlərin Paleolit dövründə (ən qədim daş dövrü) insanların yaşayış məskəni olduğunu sübut edir. Paleolit abidələrinin öyrənilməsində Qazax ərazisində daş dövrünə aid ilk materiallara 1950-ci ildə Avey dağında rast gəlinmişdir.

1961-ci ildə I Şıxlıda maili düzənliyin şimalında Qədir düzü, Çaxmaqlı, Uzun dərə, Omarağalı, Dəmirçilinin üstündə məktəbə yaxın ərazidə aparılan arxeoloji qazıntılar Birinci Şıxlının ən qədim insan məskəni olduğunu sübut edir. Bura Azıx, Tağlar, Qazma, Büzeyir qədim insan düşərgəsi kimi, tarixi ədəbiyyatlarda Birinci Şıxlı insan düşərgəsi adlandırılmışdır.

1961-ci ildə təsərrüfat işləri zamanı Paleolit dövrünə aid buradan qədim insanlara aid bir yanlı qaşov, yarpaq şəkilli alət, sıyırma, yonma alət, dişli alət, iki yanlı uc qaşovları, iki qütblü nüvələr, və s. 1023 məmulat tapılmışdır. Burada “Acı dərə” I,II aşel, habelə Uzun dərə, Çınqıllı təpə mustye dövrünə aid yaşayış yerləri var. Birinci Şıxlı insan düşərgəsinin materialları Azıx mağarasının mustye təbəqəsindən Daş Salahlı mağarasından aşkar edilmiş tapıntılarla oxşardır.

Birinci Şıxlı “Gəmiqayasının” üstündə qədim və yeni qəbiristanlığa yaxın yerdə yerləşir. Beş kəndi (ondan ayrılmış) özündə birləşdirən Şıxlılar Qazağın ən böyük kəndlərindən biridir.

Birinci Şıxlı, İkinci Şıxlı, Muğanlı, Sadıqlı, Köçvəlli bir kökdəndir. Göstərdiyim kimi bu beş kənddən başqa Birinci Şıxlıdan keçən bir çox tayfaların nümayəndələri Ağstafanın Poylu, Zversavxoz, Böyük Kəsik, Gürcüstanın Vayovka kəndlərinin təşkilində mühüm rol oynamış və həmin kəndlərdə böyük çoxluq təşkil edirlər. Birinci Şıxlı Bakı-Tiblisi şose yolunun üstündə, Kür çayının sağ sahilində yerləşir. Gəncə-Qazax düzənliyindədir. Birinci Şıxlı qərbdə Astanbəyli, Qaymaqlı, Kəmərli, İkinci Şıxlı kəndləri ilə həm sərhəddir. Birinci Şıxlının ümumi sahəsi 2771hektardır, bundan 920 hektarı örüş sahəsidir. 2013-cü ildə Şıxlının əhalisinin sayı 3254 nəfər olmuşdur. Kənd 720 evdən ibarətdir. Kənddə bir tam orta məktəb, bir orta məktəb, bir tibb məntəqəsi, 4 kitabxana, XIXəsrə aid qəbiristanlıqda türbələr, hərəmlər, XVIII əsrin məşhur şairi Molla Vəli Vidadinin qəbirüstü abidəsi, İtalyanın Milli Qəhrəmanı, Əfsanəvi partizan Tahir İsayevin abidəsi və döyüş şöhrəti ev muzeyi var. 7 böyük market ticarət mərkəzi fəaliyyət göstərir. Bir dəyirman əhalinin xidmətindədir. Kənd iki dəfə qazlaşdırılıb. Birinci dəəfə 1969-cu ildə, Sovet hakimiyyəti dağılanda (1992-ci il) dayandı. 2013-cü ildə yenidən fəaliyyətə başladı. Bakı-Tiblisi magistral şosse yolunun kənarları işıq lampası ilə işıqlandırılıb. Kəndin mərkəzində M.V.Vidadinin heykəli qoyulmuşdur. Kənd icra nümayəndəliyi, kənd bələdiyyəsi fəaliyyət gostərir. Bir kənd folklor evi, 600 nömrəlik ATS telefon stansiyası əhalinin xidmətindədir. Bir “Aysun” gözəllik salonu, 3 dəlləkxana, bir ayaqqabı təmiri obyekti fəaliyyət göstərir. 2 artezan quyusunun suyu əhalinin xidmətindədir. Şosse yolunun kənarlarında kollar asdırılmlışdır. Kənddə 3 benzin-salyarka məntəqəsi “Uğurlu yol, ”Əhməd”, ”Turan” sürücülərin xidmətindədir.

Kənddə 2008-ci ildə Qazaxda ən böyük Şadlıq evlərindən biri olan “Lalə” şadlıq evi tikildi ki, bu şadlıq evi 500 nəfərlikdir. Şadlıq evinin tikintisi Osmanov Dilənçi Musa oğlunun adı ilə bağlıdır. ”Lalə” şadlıq evinin tikintisində Osmanov Dilənçinin Rusiyada yaşayan oğlu Osmanon Osmanın xidmətləri böyükdür. ”Şıxlı” ticarət mərkəzi kəndə gözəllik verir. Kənddə bir yeməkxana, iki maşın təmiri kiçik müəssisi fəaliyyət göstərir.

Birinci Şıxlının tarixi keçmişinə gəlin birlikdə yenidən nəzər yetirək, düşünək, keçmişi yad edək.

Birinci Şıxlıda, onun ərazisində ta qədimdən, ibtidai icma quruluşu dövründən insanların yaşayışı, formalaşması, qurub yaratması üçün münasib təbii-coğrafi şərait olmuşdur.

Birinci Şıxlının və İkinci Şıxlının hansının daha qədim olması və hansının hansından ayrılmasına öz münasibətimi bildirmək istəyirəm. Bu haqda Birinci və İkinci Şıxlıda bəzi insanlar arasında mübahisələr düşür, hər kəs öz kəndinin qədim olduğunu deyir. Əsl həqiqət belədir: Birinci onu bilmək lazımdır ki, hər şeyin başlanğıcı var. Elə başlanğıcı birinci, ikinci sözündən götürmək lazımdır. İkinci Şıxlı Birinci Şıxlıdan ayrılıb. İkincisi onu deyə bilərəm ki, tarixi keçmişimizin öyrənilməsində yazılı mənbələri nə qədər mühüm rol oynasa da, uzaq keçmişimizin əsas sübutu maddi mənbəsidir. Maddi mənbəələrdən biri qəbiristanlıqlardır. Birinci Şıxlı qəbiristanlığında olan (yazılı) baş daşları, qəbiristanlıqda olan türbələr, daş sanduqələr, qoyun fiqurlu qəbir daşları, daş topluları, xaç daş, hərəmlər bunu bir daha sübut edir.

M.V.Vidadinin qəbrindən təxminən 70-80 metr arxada mən özüm 3 qoyun və qoç formalı baş daşının olduğunu görmüşəm. Sonralar həmin daşlar ayrı-ayrı illərdə müəmmalı şəkillərdə yoxa çıxdılar. Heç kəs bununla maraqlanmadı. Bəziləri dedi ki, Bakıdan gəlib aparıb bəziləri və əsası dedi ki, ermənilər kənddən kiminləsə əlbir olub gecə vaxtı ermənilər, gürcülər tərəfindən aparılmlşdır. Biz bunları İkinci Şıxlı qəbiristanlığında görmürük. Dediyim bu faktlarla yanaşı başqa digər faktlarda sübut edir ki, II Şıxlı Birinci Şıxlıdan ayrılmışdır. Qoyun fiqurlu baş daaşları sitayişlə əlaqədardır.Yeri gəlmişkən deyim ki, bunlar eramızdan əvvəl IV əsrdə yaranmış Azərbaycan dövləti ilə bağlı, yəni bütpərəstlik, çox Allahlıq dövrünə təsadüf edir, həmçinin XV əsrdə yaranmış Qaraqoyunlu və Ağqoyunlu dövlətləri dövrünə də təsadüf edir.

“Gəmiqayasın”dakı daş toplularını daş-dini ayinlərin ifadəsi kimi qiymətləndirmək olar. Qəbristanlıqdakı türbələrin üstündəki quş qonmaq üçün qoyulmuş köndələn ağaclarda qədim ayinlərdən biri ilə, yəni insan öldükdən sonra ruhunun guya quşa çevrildiyini, arabir öz yurduna, qəbristana övladlarının onun xatirəsinə necə hörmət etdiyini görmək üçün gəldiyini güman edən xalq əfsanəsi ilə bağlıdır. Qəbristanlıqdan söz açmışkən onu deyim ki, mən M.V.Vidadi adına sovxozda 1997-ci ildə direktor müavini işlədiyim vaxt kəndin Omarağalı adlanan hissəsinin qabağında, Dəmirçilli ilə arasında əkin sahəsində 5 hektar sahədə “Kasimsot” traktorla əkin işi aparılan zaman böyük bir qəbiristanlıq üzə çıxdı. Qəbirlərin içərisindən çıxan insan sümükləri indiki, müasir insanın sümüklərindən çox fərqlənirdi. Belə ki, onların qollarının və ayaqlarının sümükləri çox uzun idi. Həmin yerdən aşikar olunan sümükləri yemçilik briqadasının fəhlələri bir hissəsini yığıb savxozun anbarının qarşısına tökdülər. Rayona bildirildi, amma gələn olmadı. Sonra yığılıb qəbirstanlığa basdırıldı. Sümüklər aşikar olunan sahədə iş dayandırıldı. Aşikar olunan qəbiristanlıqda ölülərin basdırılması daş qutuların icində idi. Bəzilərinin üstündə böyük sal daşlar var idi. Bu qəbirlər bizim eradan əvvəl II-I minilliklərə təsadüf edir. Həmçinin “Yataq yeri”deyilən yerdə aşikar olunmuş maddi-mənəviyyat abidələrinin yaşı 40 min ildən çoxdur. İbtidai icma quruluşunun bu mərhələsində Şıxlı ərazisində yaşayan tayfalar güzaran uğrunda mübarizə aparmış, tərəqqiyə, təkamülə can atmışlar. Strateji cəhətdən əlverişli, zəngin və münbit torpaqları olan I Şıxlı ərazisində eradan əvvəl VI əsrdən üzü bəri Albanlar yaşamışlar. Bütün bunların hamısı sübut edir ki, əsasını 1537-ci ildən götürdüyümüz Birinci Şıxlının tarixi daha qədimdir. Şıxlı kəndi adından əvvəl burada hansı adlasa da yaşayış məskəni olmuşdu. Ancaq onun adı tarixi mənbələrdə rast gəlinmir. Birinci Şıxlı qəbiristanlığında şosse yol tərəfdən olan hissəsində İsmayılov Suqrəddin və Şıxıyev Fəxrəddinin evinə yaxın istiqamətdədir. Onlar hamısı torpağa batmış, daşlar yıxılı vəziyyətdə torpağa batmışlar.

I Şıxlı kəndinin qədimliyini bir daha onda görürük ki, hal-hazırda indiki zamanda ölülər qəbirstanlıqda dəfn edilən zaman torpağın içində 2 və daha çox məzar aşkarlanır. Qəbirlər bir-birinin üstündə, bir-birindən 50-70 sm arasında fərqlə tapılmışdır. Bütün bunlar bir daha kəndin qədimliyini sübut edir.

Şıxlı adının yaranması və bir kənd kimi tanınması ilə bağlı olanlar.

Bəri başdan onu deyim ki, Şıxlı adı ilə tanındığı vaxt üçün ən tutarlı fakt çar Rusiyası artileriyasının “atası” “topçuluğun allahı” adlandırılan çar ordusunda general-leytenant rütbəsinə çatmış Əliağa Şıxlınskinin “Xatirələrim” adlı əsərində belə maraqlı faktlar var. O deyir ki, Şıxlı kəndinin tarixi 1537-ci ildən başlayır. Buranın əvvəllər hansı adlasa yaşayış yeri olduğunu irad tutmur. Söhbət Şıxlı adından gedir. O yazır ki, bizim ulu babamız ağdalaq Məhəmməd ağa Qazax qəzasına Şamxordan (Şəmkirdən) köçüb gəlmişlər. Əliağa Şıxlinski 1863-cü ilin martın 3-də Yelizavetpol (Gəncə) quberniyasının Qazax qəzası Qazaxlı kəndində anadan olmuşdur. Ə.Şıxlinski göstərir ki, Ağdolaq Məmməd ağanın iki oğlu var imiş. Böyük oğlu Şıxı-çox ağıllı və sakit, kiçiyi Əliqazax çox igid, amma dəlisov bir adam olmuşdur. Mən Əliqazağın nəsilindənəm. Böyük oğul olan Şıxının övladları sonralar Kür axarından verst yuxarıda, Tibilis yaxınlığında məskən salaraq, burada 3 kənd yiyəsi olmuşlar. Bunlara Şıxlı deyilən ümumi bir ad verilmişdir. Böyük oğuldan olan övladları Şıxızadə familiyasını aldılar, kiçik oğuldan olanlar isə Əli Qazax oğlu familyasını qəbul etmişlər. Azərbaycan 1828-ci ildəTürkmənçay müqaviləsindən sonra bütün yerlilər özləri üçün rus familyalarına bənzəyən familyalar qəbul etməyə başladıqda onların nəsillərinin hər iki qolu Şıxlinski familyasını qəbul etmişlər. Əliağa Şıxlınski yazir ki, anam Şahyəmən xanım (Qayıbova) Azərbaycanın XVIII əsr məşhur şairi Molla Vəli Vidadinin nəvəsidir. Şıxlınskilər nəslindən o zamana görə bir çox alimlər yetişmişdir. Şıxlınskilər nəslindən Avropa üsulu ilə tam təhsilli adam Əliağa Şıxlinski olmuşdur. Mirzə Hüseyn Qayıbov Əliağa Şıxlınskinin anasının əmisi oğludur.

Onu da deyim ki, Alqazax indiki, Aşağı Salahlıya yaxın bir ərazidə Kürün sahilində Salahlı Qazaxlı kəndinin əsasını qoymuşdur. Əliağa Şıxlınski də bu kənddə anadan olmuşdur.

Şıxlı öz ətrafındakı adamlarla indiki, Birinci Şıxlı kəndi ərazisində Kürün sağ sahilində “Gəmi qayası” adlanan yerin ətrafında məskən salmışlar. Şıxı və onun ətrafında gələnlərin ilkin məskənləri bu gün Birinci Şıxlının Dəmirçilli hissəsində IX illik məktəbin ətrafında məskunlaşmışlar. Göstərdiyim həmin yerdə aparılan qazıntılar və həmin yerdə tapılan əşyalar, ocaq yerləri, bu gündə rast gəlinən müəyyən tikinti qalıqları bunları bir daha sübut edir. Sonralar Şıxı ağanın tayfasının bir hissəsi Birinci Şıxlının Navadallı adlanan hisssəsindən bir az yuxarı Ağalıq adlanan, bəzən də “Çınqıllı” təpə adlanan yerə köçmüşlər. Həmin yer heç vaxt İkinci Şıxlının ərazisi olmamışdır. Nə çar hökumətinin, nə də Sovet hökumətinin vaxtında. Əgər Şıxı ağa II Şıxlı ərazisində məskən salıbsa bəs niyə Molla Vəli Vidadi məhz Birinci Şıxlıda-Ağalıq adlanan yerdə “Tikanlı təpə” adlanan yerdə, indiki Hüseynov Ramizin ” Uğurlu yol” benzin doldurma məntəqəsinin arxasında məskən salmış, orada yaşamışdır.

II Şıxlının Birinci Şıxlıdan ayrılması Sovet hakimiyyətindən xeyli əvvəl 1750-ci illərdə baş vermişdir. Bunu II Şıxlıda olan qəbiristanlıqdakı baş daşları sübut edir. ”Ağalıq” adı II Şıxlının adı ilə bağlı deyil. ”Ağalıq” Birinci Şıxlıya məxsusdur. Ağalıq ərazisi Birinci Şıxlıda olan Omarağalı, Dəmirçilli, Navadallı ərazisi bölgüsü kimi meydana gəlmişdir. Sovet hakimiyyətinin ilk illərində 1920-ci ildən sonra “Ağalıq”dan bir sıra tayfalar II Şıxlıya köçmüşlər. Bəzi şəxslərin fikirincə Birinci Şıxlı II Şıxlıdan ayrılmışdır. Bu tam əsassızdır. Yuxarıda bunu izah etmişəm. Bu günün gözü ilə II Şıxlıya baxsaq bir çox sahələrdə Birinci Şıxlıdan çox inkişaf etmişdir. Bununda əsas səbəblərindən biri Birinci Şıxlıdan ayrılıb II Şıxlıda məskunlaşan ayrı-ayrı tayfaların nümayəndələri əvvəl Qafqaz canişinliyinin mərkəzi şəhəri olan Tiflis şəhəri ilə sıx əlaqə saxlamaları, orada təhsil almaları, işləmələri, həmkəndlilərini məktəblərə cəlb etməsi hərbi məktəblərə təhrik etməsi ilə bağlıdır.

Bir fakt da var ki, məşhur Roma sərkərdəsi Pompey eramızdan əvvəl I əsrdə 66-65-ci illərdə Qarayazı çöllərindən keçərək Albaniyaya hücum etmişdir. Pompeyin qoşunları indiki Abastuman və Qarakilsə şəhərləri olan yerdən keçib Dilican və Ağstafa ərazilərinə çatmışdır. Romalılar Kür çayını keçərək Kambisena çölündə (Qarayazı düzündə) alban qoşunları ilə qabaqlaşmışlar. Heç şübhəsiz ki, Birinci Şıxlı Pompeyin qoşunlarının keçdiyi ərazilərdən almış, onun hücumuna məruz qalmışdır.

Qədim türk tayfalarından olan qıpçaqlar XII əsrdə Borçalı ərazisində olduğu məlumdur. Qıpçaqlar Qazax I Şıxlı ərazisində məskunlaşmışlar. XII əsrdə Ərəblərə, Səlcuqlara qarşı döyüşən qıpçaqların Birinci Şıxlıda da izləri görünür.

XIII əsrdə Monqollar 2 dəfə 1200-1222, 1231-1239-cu illərdə Azərbaycana hücum etmişlər. Onlar Gürcüstana və Tiflisə hücum edərkən heç şübhəsiz Qazax Qarayazı çöllərindən keçmiş, Birinci Şıxlı ərazisində görünmüşlər. Monqollar 1221-ci ildə 20 min monqol qoşunu ilə Gürcüstan-Aran(Abbaniya) sərhəddini (Qarayazını) keçərək Tiflis yaxınlığında 10 minlik gürcü qoşununu darmadağın etmişlər. Onlar hücum zamanı bu ərazidən I Şıxlıdan keçmişlər. Xarəzmşah Cəlaləddin 1226-cı ildə Tiflisə görüş edərkən onun ordusu bu ərazidən keçmişdir.

Əmir Teymurun 1386-cı ildə Azərbaycana, buradan isə Tiflisə hücumu zamanı I Şıxlıdan keçdiyi həqiqətə uyğundur. Teymurun Tiflisə yolu bu ərazidən keçirdi.

Ağqoyunlu hökmdarı Uzun Həsən 1474-77-ci illərdə Gürcüstana hücum edərkən Birinci Şıxlıdan keçmişdir.

1522-ci ildə I Şah İsmayıl Xətai Gürcüstana-Kartliyə hücum etdiyi məlumdur. Borçalı Qarayazını Səfəvilərin tərkibinə qatan Şah İsmayıl Xətai I Şıxlı torpağının ərazisindən keçmişdir.

XVIII əsrdə 1606-1614-cü illərdə I Şah Abbas Gürcüstana hücum edərkən I Şıxlıdan keçib Tiflisi almışdır.

1736-cı ildə Nadir şah seçilərkən ona qarşı çıxmış Qazağı gürcü Kartli hakimi Teymuru verərkən I Şıxlıda gürcülərin himayəsinə keçmişdir. 1747-ci ildə Nadir şah öldürüldükdən sonra yaranan sultanlıqlardan birisi Qazax- Şəmşəddil sultanlığı olmuşdu. I Şıxlı həmin sultanlığın tərkibində olmuşdur. 1752-ci ildə Şəki xanı Hacı Çələbi “Qızıl qaya xəyanətin”dən sonra hücum edib Qazax, Borçalını gürcülərdən almış, Şəkiyə birləşdirilmişdir. I Şıxlı da ona tabe olmuşdur.

1795-ci ildə Ağa Məhəmməd xan Qacar Tiflisə yürüş edərkən I Şıxlıdan keçmişdir.

1801-ci ildə Şərqi Gürcüstan Rusiyaya birləşdirilərkən Qazax, Banbək, Borçalı, Şəmşəddil də Rusiyanın tərkibinə qatılmışdır. Deməli, I Şıxlı da Gürcüstana verilmişdir. Şimali Azərbaycan əraziləri, o cümlədən Borçalı, Qazax-Şəmşəddil sultanlıqları Rusiya tərəfindən işğal olunduqdan sonra Çarizm yerli əhalinin iradəsini qırıb özünə tabe etmək üçün igid, nüfuzlu, ağsaqqal başçıları, ağaları Rusiyanın daxilinə sürgün etmişlər.

1819-cu ildə Qazax sultanlığı ləğv edilmişdir. I Şıxlı 1819-1867-ci illərdə Qazax distansiyasının, 1867-1829-cu illərdə Qazax qəzasının ərazisində fəaliyyət göstərmişdir. 1844-cü ildə Qafqaz canişinliyi Vorantsovun başçılığı ilə yaradılarkən, mərkəziyyət Tiflis olmuşdur. Həmin dövrdə I Şıxlı Qafqaz canişinliyinin Qazax distansiyasinda inzibati-mədəni mərkəzinə çevrilmişdir. Heç də təsadüfi deyildir ki, Azərbaycanda çarizmə qarşı kəndlilərin ilk etiraz çıxışlarının mərkəzlərindən biri 1844-cü ildə I Şıxlı olmuşdur. Şəmşəddil, Borçalı, Qazax nahiyələrinin kəndlərindən gələn kəndlilər Şıxlıda toplaşmışdılar. Kəndlilər vergiləri verməkdən, mükəlləfiyyətlər icra etməkdən, hökumətin sərəncamlarına tabe olmaqdan imtina etdiklərini bəyan etdilər. Birinci Şıxlının adı 1920-ci ildən əvvəl bir zamanlar “Padşahlıq” adlanmışdır. Bu gündə Qazaxın bir sıra kəndlərinin nümayəndələri, həmçinin qonşu rayonunun nümayəndələri də bizim kəndi belə adlandırırlar. Bu nə ilə əlaqədardır?

1844-cü ildə Qafqaz canişinliyi təşkil edilən vaxt Qazax destansiyasının ərazisindən yeganə kənd olub ki, I Şıxlı vergini ərazi birliyinə yox, bir başa çar xəzinəsinə keçirirmiş və I Şıxlı müəyyən mənada çara tabe imiş. Ona görə də bizim kəndi ətraf ərazilərdə “Padşahlıq” adlandırmışlar, yəni “çara” padşaha tabe olan( kənd camaat çara çar yox) padşah deyirmişlər.

Birinci Şıxlının Gürcüstana tərəf indiki “Uğurlu yol” benzin doldurma məntəqəsinin ərazisi “Ağalıq” adlanır. Bu gündə kənd əhalisi arasında həmin yerə ”Ağalıq” deyirlər. Ona görə həmin yerə “Ağalıq” deyirlər ki, ora da Şıxlı ağalarının yurdu olmuş, sonralar həmin ağalar II Şıxlıya köçmüşlər. Həmin yer həmçinin M.V.Vidadinin yaşadığı yer olmuşdur. Azərbaycanda Sovet hakimiyyətindən (1920) əvvəl və sonralar xalq arasında I Şıxlıya “qıllı Şıxlıda” demişlər. Bu gündə yaşlı nəslin nümayəndələri yerə gələndə I Şıxlıya belə deyirlər. Belə bir faktı deyim ki, 1973-cü ildə mən institutda oxuyarkən Səməd Vurğunun qardaşı Mehdixan Vəkilov bizə dərs deyirdi. Dərs prosesində o bizlərlə tanış olurdu. Mənə gələndə soruşdu: “sən hardansan?”Dedim: “Qazaxdan, I Şıxlıdan”. Mehdixan müəllim dedi: “Hə qıllı Şıxlıdan” Belə deyəndə uşaqlar gülüşdü,mən pis oldum. Mehdixan müəllim bunu hisss etdi. Sonra dedi ki, ayə, ay uşaqlar, bilirsinizmi Şıxlıya niyə belə deyirlər? I Şıxlının malı-qoyunu çox olub, ona görə Qazaxda I Şıxlıya varlı mənasında “Qıllı Şıxlı” deyiblər. Mən vəziyyətdən çıxdım.

Birinci Şıxlının adı təxminən 1926-1936-cı illərdə Azərbaycanda Sovet hökumətinin başçısı, (1920-1922-ci illərdə) ədib yazıçı Azərbaycanın böyük oğlu 1925-ci ildə Moskvada vəfat etmiş, orada dəfn edilmiş Nəriman Nərimanovun şərəfinə I Şıxlının adı dəyişdirilib Nərimanlı kəndi, 1932-ci ildə kənddə kolxoz qurulanda kolxoz da “Nərimanlı” adlandırılmışdır. 1937-ci ildə Nəriman Nərimanov müəyyən qüvvələr tərəfindən əsassız olaraq millətçi damğası ilə damğalanıb, ləkələndikdən sonra, kəndin adı yenidən I Şıxlı adlandırılmışdır.

Birinci Şıxlıdan ayrılan, Kürün sol sahilində məskən salan kəndlər Muğanlı, Sadıqlı, Köçvəlli, Böyük Kəsik əhalisi buradan 1920-ci illlərindən köçməyə başlamışlar. Bu köçmənin əsas səbəbi həmin illərdə dolanma şəraitinin ağır olması ilə əlaqədardır. Həmin vaxtlar həyat şəraiti çətinləşdiyi üçün camaatın bir hissəsi köçməyə məcbur olmuşlar. Yeni yaşayış məskənlərində mal-qara, qoyun saxlamaq üçün şərait olmuşdur. Bəzi insanlar bəzən heç bir əsası olmadan Muğanlının Muğandan gəldiyini, o biri kəndlərin başqa yerlərdən gəldiyini deyirlər. Heç bir əsası yoxdur. Bu gündə I Şıxlıda Muğanlıların yaşadığı yer “Muğanlı təpəsi” Sadıqlıların yaşadığı yer “Sadıqlı təpəsi” adlanır. Muğanlı təpəsi indiki ”Lalə”şadlıq evinin ətrafıdır. Kürün sol sahilində yaşayan həmin kəndin nümayəndələri öz ölülərini 1970-ci illərə qədər gətirib I Şıxlı qəbiristanlığında dəfn edirdilər, çünki ata-babalarının qəbri burdadır. Tarixi saxtalaşdırmaq olmaz!

Qədim el yolunun üzərində yerləşən bu ərazinin əhalisi X əsrin ortalarında Qazaxla birlikdə Şəddadilərin hakimiyyəti altında olmuşdur. XII əsrdə (1136-1225) Atabəylər dövləti geniş əraziyə malik olarkən I Şıxlıda bu dövlətin tərkibində olmuşdur. 1161-ci ildə Gürcülər Gəncəbasara hücum edərkən Şıxlıların müqavimətinə rast gəlmişdilər.

XVIII əsrdə Azərbaycanda iki böyük şair yaşayırdı. Molla Pənah VaqifMolla Vəli Vidadi. Molla Vəli Vidadi Şəmkirin Qapanlı kəndində 1707-ci ildə anadan olmuşdur. Şairin atasının adı Məhəmməd ağadır. Vidadinin I Şıxlıda “Gəmi qaya” adlanan yerin yaxınlığındakı olan qəbirstanlıqda dəfn olmuşdur. Onun I Şıxlıda olan ilk qəbir daşının üstündə belə yazılmışdır. “Bu qəbir mərhum, məğfur, Allah bağışlamış Vidadi ilə məşhur olan Molla Vəli Məhəmməd oğlunundur. 1223-cü ilin əvvəlində vəfat etmişdir”.

Beləliklə, Vidadinin vəfatı tarixi miladi tarixlə 1808-ci il qalıqla 1809-cu ilin ilk günlərinə düşür. Deməli, Vidadi 1709-1809-cu illərdə yaşamışdır.

Bəzi mənbələrə görə Vidadinin ana nəsli Qazaxdandır. Şəmkirlə ardı-arası kəsilməyən müharibələr nəticəsində, elecə də çəkişmələrə görə Vidadinin ailəsi Şəmkirdən Qazağa köçmüşdür. Vidadinin atası 1725-ci ildə müharibə zamanı öldürülmüşdür. Şairin anası Poyludan olduğundan Poyluya gedib-gəlirmiş, lakin həmin illərdə Poylu əhalisi köçə-köç olduğundan Vidadi orda məskən sala bilməmiş, Tiflisə yaxınlaşmaq məqsədilə I Şıxlıya köçmüşdür. Vidadinin bir müddət Tiflisdə II İraklının sarayında yaşadığı da deyilir. Vidadi II İraklının ölümü münasibəti ilə ”Bu gün” rədifli müxəmməs yazmışdır. Şairin əsl adı Vəli, təxəllüsü Xəstə Vidadi, atasının adı Məhəmməd, anasının adı Xədicədir. Şair 18 yaşına qədər Şəmkirdə yaşamışdır. Şair anası Xədicə ilə 1725-ci ildə I Şıxlı kəndinə köçmüşdür. Burada Tükəzban adlı bir qızla evlənmişdir. Bir müddət burada yaşamış Əhməd xanın katibi olmuşdu.

1749-cu ildə Əhməd xan Omarağalıda vəfat etdikdən sonra şairin vəziyyəti çox ağırlaşmışdır. 1756-cı ildə dostu Vaqiflə birlikdə Qarabağın Gülüstan kəndinə köçmüşlər. 1758-1759-cu illərdə Vaqif İbrahim xanın müqərrəbi olduğundan bir neçə il sonra Vidadi yenə də I Şıxlıya qayıdır. Şairin uzaq qohumlarının verdiyi məlumata görə onun qardaşı Tiflisdə yaşamışdır. Bəzi mənbələrə görə Vidadi II İraklının sarayında olmamışdır. Vidadi qocalıq çağlarına qədər I Şıxlıda yaşamışdır. Arvadı Tükəzban 1802-ci ildə vəfat etmişdir. Qəbri I Şıxlıda I Şıxlıda Vidadinin yanındadır. Yuxarıda dediyim kimi Vidadinin ölümü 1809-cu ildə olmuşdur. Qəbri ”Gəmi qayası” adlanan yerin yanındakı qəbiristanlıqdadır. Üstündə böyük büst, heykəl qoyulmuşdur. Şairin bu gün bizə 55 şeiri, 3 müsibətnaməsi gəlib çatmışdır.

  1. Azərbaycan Respublikası Əhalisinin Siyahıyaalınması. Azərbaycan Respublikasının Dövlət Statistika Komitəsi. Bakı-2010. Səh.629
  2. Azərbaycan Toponimlərinin Ensiklopedik Lüğəti. Azərbaycan Milli Elmlər Akademiyası. Nəsimi adına Dilçilik İnstitutu. Şərq-qərb Bakı-2007. səh.427
  3. (azərb.). nk.gov.az. 2019-05-11. İstifadə tarixi:2019-05-13.
Qazax rayonu ilə əlaqədar bu məqalə qaralama halındadır.Məqaləni redaktə edərək Vikipediyanı zənginləşdirin.
Kənd ilə əlaqədar bu məqalə qaralama halındadır.Məqaləni redaktə edərək Vikipediyanı zənginləşdirin.

Birinci Şıxlı
birinci, şıxlı, məqaləni, vikiləşdirmək, lazımdır, lütfən, məqaləni, ümumvikipediya, redaktə, qaydalarına, uyğun, şəkildə, tərtib, edin, azərbaycan, respublikasının, qazax, rayonunun, inzibati, ərazi, vahidində, kənd, kənd41, ölkə, azərbaycanrayon, qazax, rayo. Birinci Sixli Dil Izle Redakte Bu meqaleni vikilesdirmek lazimdir Lutfen meqaleni umumvikipediya ve redakte qaydalarina uygun sekilde tertib edin Birinci Sixli Azerbaycan Respublikasinin Qazax rayonunun inzibati erazi vahidinde kend KendBirinci Sixli41 17 25 sm e 45 08 57 s u Olke AzerbaycanRayon Qazax rayonuTarixi ve cografiyasiMerkezin hundurluyu 263 mSaat qursagi UTC 4 yayda UTC 5EhalisiEhalisi 3414 1 neferMilli terkibi AzerbaycanlilarResmi dili Azerbaycan diliBirinci Sixli Mundericat 1 Tarixi 2 Toponimikasi 3 Sixlinin qedim kecmisi Sixlinin adinin yaranmasi kend kimi formalasmasi 4 Ehalisi 5 Gorkemli sexsleri 6 Hemcinin bax 7 Xarici kecidler 8 IstinadlarTarixi RedakteKend 1999 cu ilde yaradilmisdir Toponimikasi RedakteBirinci Sixli oyk mur Qazax r nunun eyniadli i e v de kend Kur cayinin sag sahilinde Gence Qazax duzenliyindedir Kendin adindaki birinci komponent onu erazideki Ikinci Sixli kendinden ferqlendirmek ucun artirilmisdir Ikinci komponent ise qazaxlarin sixli qolunun adini eks etdirir Menbelerde 1537 ci ilde Semkirden kocub Qazax mahalina gelen Agdolaqli Mehemmed aganin oglu sixi ve onun ovladlari haqqinda melumat verilir 2 Sixlinin qedim kecmisi Sixlinin adinin yaranmasi kend kimi formalasmasi RedakteAzerbaycanin simal qerb erazisinde yerlesen Qazax Zaqafqaziyanin elece de Azerbaycanin ilk insan meskenlerinden biri olmusdur Arxeoloji tedqiqatlar neticesinde mueyyenlesdirilmisdir ki Urmiya Naxcivan Goyce istiqametinde uzanaraq Zaqafqaziyani On Asiyanin medeniyyet merkezleri ile elaqlendiren cox muhum qedim yol Qazax bolgesinden kecerek Kur cayi vadisine daxil olurdu Qazaxda bu regionda Baba dervisde Saritepede Das Salahlida Damcili Birinci Sixlida qedim insan dusergeleri bu yerlerin Paleolit dovrunde en qedim das dovru insanlarin yasayis meskeni oldugunu subut edir Paleolit abidelerinin oyrenilmesinde Qazax erazisinde das dovrune aid ilk materiallara 1950 ci ilde Avey daginda rast gelinmisdir 1961 ci ilde I Sixlida maili duzenliyin simalinda Qedir duzu Caxmaqli Uzun dere Omaragali Demircilinin ustunde mektebe yaxin erazide aparilan arxeoloji qazintilar Birinci Sixlinin en qedim insan meskeni oldugunu subut edir Bura Azix Taglar Qazma Buzeyir qedim insan dusergesi kimi tarixi edebiyyatlarda Birinci Sixli insan dusergesi adlandirilmisdir 1961 ci ilde teserrufat isleri zamani Paleolit dovrune aid buradan qedim insanlara aid bir yanli qasov yarpaq sekilli alet siyirma yonma alet disli alet iki yanli uc qasovlari iki qutblu nuveler ve s 1023 memulat tapilmisdir Burada Aci dere I II asel habele Uzun dere Cinqilli tepe mustye dovrune aid yasayis yerleri var Birinci Sixli insan dusergesinin materiallari Azix magarasinin mustye tebeqesinden Das Salahli magarasindan askar edilmis tapintilarla oxsardir Birinci Sixli Gemiqayasinin ustunde qedim ve yeni qebiristanliga yaxin yerde yerlesir Bes kendi ondan ayrilmis ozunde birlesdiren Sixlilar Qazagin en boyuk kendlerinden biridir Birinci Sixli Ikinci Sixli Muganli Sadiqli Kocvelli bir kokdendir Gosterdiyim kimi bu bes kendden basqa Birinci Sixlidan kecen bir cox tayfalarin numayendeleri Agstafanin Poylu Zversavxoz Boyuk Kesik Gurcustanin Vayovka kendlerinin teskilinde muhum rol oynamis ve hemin kendlerde boyuk coxluq teskil edirler Birinci Sixli Baki Tiblisi sose yolunun ustunde Kur cayinin sag sahilinde yerlesir Gence Qazax duzenliyindedir Birinci Sixli qerbde Astanbeyli Qaymaqli Kemerli Ikinci Sixli kendleri ile hem serheddir Birinci Sixlinin umumi sahesi 2771hektardir bundan 920 hektari orus sahesidir 2013 cu ilde Sixlinin ehalisinin sayi 3254 nefer olmusdur Kend 720 evden ibaretdir Kendde bir tam orta mekteb bir orta mekteb bir tibb menteqesi 4 kitabxana XIXesre aid qebiristanliqda turbeler heremler XVIII esrin meshur sairi Molla Veli Vidadinin qebirustu abidesi Italyanin Milli Qehremani Efsanevi partizan Tahir Isayevin abidesi ve doyus sohreti ev muzeyi var 7 boyuk market ticaret merkezi fealiyyet gosterir Bir deyirman ehalinin xidmetindedir Kend iki defe qazlasdirilib Birinci deefe 1969 cu ilde Sovet hakimiyyeti dagilanda 1992 ci il dayandi 2013 cu ilde yeniden fealiyyete basladi Baki Tiblisi magistral sosse yolunun kenarlari isiq lampasi ile isiqlandirilib Kendin merkezinde M V Vidadinin heykeli qoyulmusdur Kend icra numayendeliyi kend belediyyesi fealiyyet gosterir Bir kend folklor evi 600 nomrelik ATS telefon stansiyasi ehalinin xidmetindedir Bir Aysun gozellik salonu 3 dellekxana bir ayaqqabi temiri obyekti fealiyyet gosterir 2 artezan quyusunun suyu ehalinin xidmetindedir Sosse yolunun kenarlarinda kollar asdirilmlisdir Kendde 3 benzin salyarka menteqesi Ugurlu yol Ehmed Turan suruculerin xidmetindedir Kendde 2008 ci ilde Qazaxda en boyuk Sadliq evlerinden biri olan Lale sadliq evi tikildi ki bu sadliq evi 500 neferlikdir Sadliq evinin tikintisi Osmanov Dilenci Musa oglunun adi ile baglidir Lale sadliq evinin tikintisinde Osmanov Dilencinin Rusiyada yasayan oglu Osmanon Osmanin xidmetleri boyukdur Sixli ticaret merkezi kende gozellik verir Kendde bir yemekxana iki masin temiri kicik muessisi fealiyyet gosterir Birinci Sixlinin tarixi kecmisine gelin birlikde yeniden nezer yetirek dusunek kecmisi yad edek Birinci Sixlida onun erazisinde ta qedimden ibtidai icma qurulusu dovrunden insanlarin yasayisi formalasmasi qurub yaratmasi ucun munasib tebii cografi serait olmusdur Birinci Sixlinin ve Ikinci Sixlinin hansinin daha qedim olmasi ve hansinin hansindan ayrilmasina oz munasibetimi bildirmek isteyirem Bu haqda Birinci ve Ikinci Sixlida bezi insanlar arasinda mubahiseler dusur her kes oz kendinin qedim oldugunu deyir Esl heqiqet beledir Birinci onu bilmek lazimdir ki her seyin baslangici var Ele baslangici birinci ikinci sozunden goturmek lazimdir Ikinci Sixli Birinci Sixlidan ayrilib Ikincisi onu deye bilerem ki tarixi kecmisimizin oyrenilmesinde yazili menbeleri ne qeder muhum rol oynasa da uzaq kecmisimizin esas subutu maddi menbesidir Maddi menbeelerden biri qebiristanliqlardir Birinci Sixli qebiristanliginda olan yazili bas daslari qebiristanliqda olan turbeler das sanduqeler qoyun fiqurlu qebir daslari das toplulari xac das heremler bunu bir daha subut edir M V Vidadinin qebrinden texminen 70 80 metr arxada men ozum 3 qoyun ve qoc formali bas dasinin oldugunu gormusem Sonralar hemin daslar ayri ayri illerde muemmali sekillerde yoxa cixdilar Hec kes bununla maraqlanmadi Bezileri dedi ki Bakidan gelib aparib bezileri ve esasi dedi ki ermeniler kendden kiminlese elbir olub gece vaxti ermeniler gurculer terefinden aparilmlsdir Biz bunlari Ikinci Sixli qebiristanliginda gormuruk Dediyim bu faktlarla yanasi basqa diger faktlarda subut edir ki II Sixli Birinci Sixlidan ayrilmisdir Qoyun fiqurlu bas daaslari sitayisle elaqedardir Yeri gelmisken deyim ki bunlar eramizdan evvel IV esrde yaranmis Azerbaycan dovleti ile bagli yeni butperestlik cox Allahliq dovrune tesaduf edir hemcinin XV esrde yaranmis Qaraqoyunlu ve Agqoyunlu dovletleri dovrune de tesaduf edir Gemiqayasin daki das toplularini das dini ayinlerin ifadesi kimi qiymetlendirmek olar Qebristanliqdaki turbelerin ustundeki qus qonmaq ucun qoyulmus kondelen agaclarda qedim ayinlerden biri ile yeni insan oldukden sonra ruhunun guya qusa cevrildiyini arabir oz yurduna qebristana ovladlarinin onun xatiresine nece hormet etdiyini gormek ucun geldiyini guman eden xalq efsanesi ile baglidir Qebristanliqdan soz acmisken onu deyim ki men M V Vidadi adina sovxozda 1997 ci ilde direktor muavini islediyim vaxt kendin Omaragali adlanan hissesinin qabaginda Demircilli ile arasinda ekin sahesinde 5 hektar sahede Kasimsot traktorla ekin isi aparilan zaman boyuk bir qebiristanliq uze cixdi Qebirlerin icerisinden cixan insan sumukleri indiki muasir insanin sumuklerinden cox ferqlenirdi Bele ki onlarin qollarinin ve ayaqlarinin sumukleri cox uzun idi Hemin yerden asikar olunan sumukleri yemcilik briqadasinin fehleleri bir hissesini yigib savxozun anbarinin qarsisina tokduler Rayona bildirildi amma gelen olmadi Sonra yigilib qebirstanliga basdirildi Sumukler asikar olunan sahede is dayandirildi Asikar olunan qebiristanliqda olulerin basdirilmasi das qutularin icinde idi Bezilerinin ustunde boyuk sal daslar var idi Bu qebirler bizim eradan evvel II I minilliklere tesaduf edir Hemcinin Yataq yeri deyilen yerde asikar olunmus maddi meneviyyat abidelerinin yasi 40 min ilden coxdur Ibtidai icma qurulusunun bu merhelesinde Sixli erazisinde yasayan tayfalar guzaran ugrunda mubarize aparmis tereqqiye tekamule can atmislar Strateji cehetden elverisli zengin ve munbit torpaqlari olan I Sixli erazisinde eradan evvel VI esrden uzu beri Albanlar yasamislar Butun bunlarin hamisi subut edir ki esasini 1537 ci ilden goturduyumuz Birinci Sixlinin tarixi daha qedimdir Sixli kendi adindan evvel burada hansi adlasa da yasayis meskeni olmusdu Ancaq onun adi tarixi menbelerde rast gelinmir Birinci Sixli qebiristanliginda sosse yol terefden olan hissesinde Ismayilov Suqreddin ve Sixiyev Fexreddinin evine yaxin istiqametdedir Onlar hamisi torpaga batmis daslar yixili veziyyetde torpaga batmislar I Sixli kendinin qedimliyini bir daha onda goruruk ki hal hazirda indiki zamanda oluler qebirstanliqda defn edilen zaman torpagin icinde 2 ve daha cox mezar askarlanir Qebirler bir birinin ustunde bir birinden 50 70 sm arasinda ferqle tapilmisdir Butun bunlar bir daha kendin qedimliyini subut edir Sixli adinin yaranmasi ve bir kend kimi taninmasi ile bagli olanlar Beri basdan onu deyim ki Sixli adi ile tanindigi vaxt ucun en tutarli fakt car Rusiyasi artileriyasinin atasi topculugun allahi adlandirilan car ordusunda general leytenant rutbesine catmis Eliaga Sixlinskinin Xatirelerim adli eserinde bele maraqli faktlar var O deyir ki Sixli kendinin tarixi 1537 ci ilden baslayir Buranin evveller hansi adlasa yasayis yeri oldugunu irad tutmur Sohbet Sixli adindan gedir O yazir ki bizim ulu babamiz agdalaq Mehemmed aga Qazax qezasina Samxordan Semkirden kocub gelmisler Eliaga Sixlinski 1863 cu ilin martin 3 de Yelizavetpol Gence quberniyasinin Qazax qezasi Qazaxli kendinde anadan olmusdur E Sixlinski gosterir ki Agdolaq Memmed aganin iki oglu var imis Boyuk oglu Sixi cox agilli ve sakit kiciyi Eliqazax cox igid amma delisov bir adam olmusdur Men Eliqazagin nesilindenem Boyuk ogul olan Sixinin ovladlari sonralar Kur axarindan verst yuxarida Tibilis yaxinliginda mesken salaraq burada 3 kend yiyesi olmuslar Bunlara Sixli deyilen umumi bir ad verilmisdir Boyuk oguldan olan ovladlari Sixizade familiyasini aldilar kicik oguldan olanlar ise Eli Qazax oglu familyasini qebul etmisler Azerbaycan 1828 ci ildeTurkmencay muqavilesinden sonra butun yerliler ozleri ucun rus familyalarina benzeyen familyalar qebul etmeye basladiqda onlarin nesillerinin her iki qolu Sixlinski familyasini qebul etmisler Eliaga Sixlinski yazir ki anam Sahyemen xanim Qayibova Azerbaycanin XVIII esr meshur sairi Molla Veli Vidadinin nevesidir Sixlinskiler neslinden o zamana gore bir cox alimler yetismisdir Sixlinskiler neslinden Avropa usulu ile tam tehsilli adam Eliaga Sixlinski olmusdur Mirze Huseyn Qayibov Eliaga Sixlinskinin anasinin emisi ogludur Onu da deyim ki Alqazax indiki Asagi Salahliya yaxin bir erazide Kurun sahilinde Salahli Qazaxli kendinin esasini qoymusdur Eliaga Sixlinski de bu kendde anadan olmusdur Sixli oz etrafindaki adamlarla indiki Birinci Sixli kendi erazisinde Kurun sag sahilinde Gemi qayasi adlanan yerin etrafinda mesken salmislar Sixi ve onun etrafinda gelenlerin ilkin meskenleri bu gun Birinci Sixlinin Demircilli hissesinde IX illik mektebin etrafinda meskunlasmislar Gosterdiyim hemin yerde aparilan qazintilar ve hemin yerde tapilan esyalar ocaq yerleri bu gunde rast gelinen mueyyen tikinti qaliqlari bunlari bir daha subut edir Sonralar Sixi aganin tayfasinin bir hissesi Birinci Sixlinin Navadalli adlanan hisssesinden bir az yuxari Agaliq adlanan bezen de Cinqilli tepe adlanan yere kocmusler Hemin yer hec vaxt Ikinci Sixlinin erazisi olmamisdir Ne car hokumetinin ne de Sovet hokumetinin vaxtinda Eger Sixi aga II Sixli erazisinde mesken salibsa bes niye Molla Veli Vidadi mehz Birinci Sixlida Agaliq adlanan yerde Tikanli tepe adlanan yerde indiki Huseynov Ramizin Ugurlu yol benzin doldurma menteqesinin arxasinda mesken salmis orada yasamisdir II Sixlinin Birinci Sixlidan ayrilmasi Sovet hakimiyyetinden xeyli evvel 1750 ci illerde bas vermisdir Bunu II Sixlida olan qebiristanliqdaki bas daslari subut edir Agaliq adi II Sixlinin adi ile bagli deyil Agaliq Birinci Sixliya mexsusdur Agaliq erazisi Birinci Sixlida olan Omaragali Demircilli Navadalli erazisi bolgusu kimi meydana gelmisdir Sovet hakimiyyetinin ilk illerinde 1920 ci ilden sonra Agaliq dan bir sira tayfalar II Sixliya kocmusler Bezi sexslerin fikirince Birinci Sixli II Sixlidan ayrilmisdir Bu tam esassizdir Yuxarida bunu izah etmisem Bu gunun gozu ile II Sixliya baxsaq bir cox sahelerde Birinci Sixlidan cox inkisaf etmisdir Bununda esas sebeblerinden biri Birinci Sixlidan ayrilib II Sixlida meskunlasan ayri ayri tayfalarin numayendeleri evvel Qafqaz canisinliyinin merkezi seheri olan Tiflis seheri ile six elaqe saxlamalari orada tehsil almalari islemeleri hemkendlilerini mekteblere celb etmesi herbi mekteblere tehrik etmesi ile baglidir Bir fakt da var ki meshur Roma serkerdesi Pompey eramizdan evvel I esrde 66 65 ci illerde Qarayazi collerinden kecerek Albaniyaya hucum etmisdir Pompeyin qosunlari indiki Abastuman ve Qarakilse seherleri olan yerden kecib Dilican ve Agstafa erazilerine catmisdir Romalilar Kur cayini kecerek Kambisena colunde Qarayazi duzunde alban qosunlari ile qabaqlasmislar Hec subhesiz ki Birinci Sixli Pompeyin qosunlarinin kecdiyi erazilerden almis onun hucumuna meruz qalmisdir Qedim turk tayfalarindan olan qipcaqlar XII esrde Borcali erazisinde oldugu melumdur Qipcaqlar Qazax I Sixli erazisinde meskunlasmislar XII esrde Ereblere Selcuqlara qarsi doyusen qipcaqlarin Birinci Sixlida da izleri gorunur XIII esrde Monqollar 2 defe 1200 1222 1231 1239 cu illerde Azerbaycana hucum etmisler Onlar Gurcustana ve Tiflise hucum ederken hec subhesiz Qazax Qarayazi collerinden kecmis Birinci Sixli erazisinde gorunmusler Monqollar 1221 ci ilde 20 min monqol qosunu ile Gurcustan Aran Abbaniya serheddini Qarayazini kecerek Tiflis yaxinliginda 10 minlik gurcu qosununu darmadagin etmisler Onlar hucum zamani bu eraziden I Sixlidan kecmisler Xarezmsah Celaleddin 1226 ci ilde Tiflise gorus ederken onun ordusu bu eraziden kecmisdir Emir Teymurun 1386 ci ilde Azerbaycana buradan ise Tiflise hucumu zamani I Sixlidan kecdiyi heqiqete uygundur Teymurun Tiflise yolu bu eraziden kecirdi Agqoyunlu hokmdari Uzun Hesen 1474 77 ci illerde Gurcustana hucum ederken Birinci Sixlidan kecmisdir 1522 ci ilde I Sah Ismayil Xetai Gurcustana Kartliye hucum etdiyi melumdur Borcali Qarayazini Sefevilerin terkibine qatan Sah Ismayil Xetai I Sixli torpaginin erazisinden kecmisdir XVIII esrde 1606 1614 cu illerde I Sah Abbas Gurcustana hucum ederken I Sixlidan kecib Tiflisi almisdir 1736 ci ilde Nadir sah secilerken ona qarsi cixmis Qazagi gurcu Kartli hakimi Teymuru vererken I Sixlida gurculerin himayesine kecmisdir 1747 ci ilde Nadir sah olduruldukden sonra yaranan sultanliqlardan birisi Qazax Semseddil sultanligi olmusdu I Sixli hemin sultanligin terkibinde olmusdur 1752 ci ilde Seki xani Haci Celebi Qizil qaya xeyanetin den sonra hucum edib Qazax Borcalini gurculerden almis Sekiye birlesdirilmisdir I Sixli da ona tabe olmusdur 1795 ci ilde Aga Mehemmed xan Qacar Tiflise yurus ederken I Sixlidan kecmisdir 1801 ci ilde Serqi Gurcustan Rusiyaya birlesdirilerken Qazax Banbek Borcali Semseddil de Rusiyanin terkibine qatilmisdir Demeli I Sixli da Gurcustana verilmisdir Simali Azerbaycan erazileri o cumleden Borcali Qazax Semseddil sultanliqlari Rusiya terefinden isgal olunduqdan sonra Carizm yerli ehalinin iradesini qirib ozune tabe etmek ucun igid nufuzlu agsaqqal bascilari agalari Rusiyanin daxiline surgun etmisler 1819 cu ilde Qazax sultanligi legv edilmisdir I Sixli 1819 1867 ci illerde Qazax distansiyasinin 1867 1829 cu illerde Qazax qezasinin erazisinde fealiyyet gostermisdir 1844 cu ilde Qafqaz canisinliyi Vorantsovun basciligi ile yaradilarken merkeziyyet Tiflis olmusdur Hemin dovrde I Sixli Qafqaz canisinliyinin Qazax distansiyasinda inzibati medeni merkezine cevrilmisdir Hec de tesadufi deyildir ki Azerbaycanda carizme qarsi kendlilerin ilk etiraz cixislarinin merkezlerinden biri 1844 cu ilde I Sixli olmusdur Semseddil Borcali Qazax nahiyelerinin kendlerinden gelen kendliler Sixlida toplasmisdilar Kendliler vergileri vermekden mukellefiyyetler icra etmekden hokumetin serencamlarina tabe olmaqdan imtina etdiklerini beyan etdiler Birinci Sixlinin adi 1920 ci ilden evvel bir zamanlar Padsahliq adlanmisdir Bu gunde Qazaxin bir sira kendlerinin numayendeleri hemcinin qonsu rayonunun numayendeleri de bizim kendi bele adlandirirlar Bu ne ile elaqedardir 1844 cu ilde Qafqaz canisinliyi teskil edilen vaxt Qazax destansiyasinin erazisinden yegane kend olub ki I Sixli vergini erazi birliyine yox bir basa car xezinesine kecirirmis ve I Sixli mueyyen menada cara tabe imis Ona gore de bizim kendi etraf erazilerde Padsahliq adlandirmislar yeni cara padsaha tabe olan kend camaat cara car yox padsah deyirmisler Birinci Sixlinin Gurcustana teref indiki Ugurlu yol benzin doldurma menteqesinin erazisi Agaliq adlanir Bu gunde kend ehalisi arasinda hemin yere Agaliq deyirler Ona gore hemin yere Agaliq deyirler ki ora da Sixli agalarinin yurdu olmus sonralar hemin agalar II Sixliya kocmusler Hemin yer hemcinin M V Vidadinin yasadigi yer olmusdur Azerbaycanda Sovet hakimiyyetinden 1920 evvel ve sonralar xalq arasinda I Sixliya qilli Sixlida demisler Bu gunde yasli neslin numayendeleri yere gelende I Sixliya bele deyirler Bele bir fakti deyim ki 1973 cu ilde men institutda oxuyarken Semed Vurgunun qardasi Mehdixan Vekilov bize ders deyirdi Ders prosesinde o bizlerle tanis olurdu Mene gelende sorusdu sen hardansan Dedim Qazaxdan I Sixlidan Mehdixan muellim dedi He qilli Sixlidan Bele deyende usaqlar gulusdu men pis oldum Mehdixan muellim bunu hisss etdi Sonra dedi ki aye ay usaqlar bilirsinizmi Sixliya niye bele deyirler I Sixlinin mali qoyunu cox olub ona gore Qazaxda I Sixliya varli menasinda Qilli Sixli deyibler Men veziyyetden cixdim Birinci Sixlinin adi texminen 1926 1936 ci illerde Azerbaycanda Sovet hokumetinin bascisi 1920 1922 ci illerde edib yazici Azerbaycanin boyuk oglu 1925 ci ilde Moskvada vefat etmis orada defn edilmis Neriman Nerimanovun serefine I Sixlinin adi deyisdirilib Nerimanli kendi 1932 ci ilde kendde kolxoz qurulanda kolxoz da Nerimanli adlandirilmisdir 1937 ci ilde Neriman Nerimanov mueyyen quvveler terefinden esassiz olaraq milletci damgasi ile damgalanib lekelendikden sonra kendin adi yeniden I Sixli adlandirilmisdir Birinci Sixlidan ayrilan Kurun sol sahilinde mesken salan kendler Muganli Sadiqli Kocvelli Boyuk Kesik ehalisi buradan 1920 ci illlerinden kocmeye baslamislar Bu kocmenin esas sebebi hemin illerde dolanma seraitinin agir olmasi ile elaqedardir Hemin vaxtlar heyat seraiti cetinlesdiyi ucun camaatin bir hissesi kocmeye mecbur olmuslar Yeni yasayis meskenlerinde mal qara qoyun saxlamaq ucun serait olmusdur Bezi insanlar bezen hec bir esasi olmadan Muganlinin Mugandan geldiyini o biri kendlerin basqa yerlerden geldiyini deyirler Hec bir esasi yoxdur Bu gunde I Sixlida Muganlilarin yasadigi yer Muganli tepesi Sadiqlilarin yasadigi yer Sadiqli tepesi adlanir Muganli tepesi indiki Lale sadliq evinin etrafidir Kurun sol sahilinde yasayan hemin kendin numayendeleri oz olulerini 1970 ci illere qeder getirib I Sixli qebiristanliginda defn edirdiler cunki ata babalarinin qebri burdadir Tarixi saxtalasdirmaq olmaz Qedim el yolunun uzerinde yerlesen bu erazinin ehalisi X esrin ortalarinda Qazaxla birlikde Seddadilerin hakimiyyeti altinda olmusdur XII esrde 1136 1225 Atabeyler dovleti genis eraziye malik olarken I Sixlida bu dovletin terkibinde olmusdur 1161 ci ilde Gurculer Gencebasara hucum ederken Sixlilarin muqavimetine rast gelmisdiler Molla Veli Vidadi ve onun I Sixli ile bagliligi XVIII esrde Azerbaycanda iki boyuk sair yasayirdi Molla Penah Vaqif ve Molla Veli Vidadi Molla Veli Vidadi Semkirin Qapanli kendinde 1707 ci ilde anadan olmusdur Sairin atasinin adi Mehemmed agadir Vidadinin I Sixlida Gemi qaya adlanan yerin yaxinligindaki olan qebirstanliqda defn olmusdur Onun I Sixlida olan ilk qebir dasinin ustunde bele yazilmisdir Bu qebir merhum megfur Allah bagislamis Vidadi ile meshur olan Molla Veli Mehemmed oglunundur 1223 cu ilin evvelinde vefat etmisdir Belelikle Vidadinin vefati tarixi miladi tarixle 1808 ci il qaliqla 1809 cu ilin ilk gunlerine dusur Demeli Vidadi 1709 1809 cu illerde yasamisdir Bezi menbelere gore Vidadinin ana nesli Qazaxdandir Semkirle ardi arasi kesilmeyen muharibeler neticesinde elece de cekismelere gore Vidadinin ailesi Semkirden Qazaga kocmusdur Vidadinin atasi 1725 ci ilde muharibe zamani oldurulmusdur Sairin anasi Poyludan oldugundan Poyluya gedib gelirmis lakin hemin illerde Poylu ehalisi koce koc oldugundan Vidadi orda mesken sala bilmemis Tiflise yaxinlasmaq meqsedile I Sixliya kocmusdur Vidadinin bir muddet Tiflisde II Iraklinin sarayinda yasadigi da deyilir Vidadi II Iraklinin olumu munasibeti ile Bu gun redifli muxemmes yazmisdir Sairin esl adi Veli texellusu Xeste Vidadi atasinin adi Mehemmed anasinin adi Xedicedir Sair 18 yasina qeder Semkirde yasamisdir Sair anasi Xedice ile 1725 ci ilde I Sixli kendine kocmusdur Burada Tukezban adli bir qizla evlenmisdir Bir muddet burada yasamis Ehmed xanin katibi olmusdu 1749 cu ilde Ehmed xan Omaragalida vefat etdikden sonra sairin veziyyeti cox agirlasmisdir 1756 ci ilde dostu Vaqifle birlikde Qarabagin Gulustan kendine kocmusler 1758 1759 cu illerde Vaqif Ibrahim xanin muqerrebi oldugundan bir nece il sonra Vidadi yene de I Sixliya qayidir Sairin uzaq qohumlarinin verdiyi melumata gore onun qardasi Tiflisde yasamisdir Bezi menbelere gore Vidadi II Iraklinin sarayinda olmamisdir Vidadi qocaliq caglarina qeder I Sixlida yasamisdir Arvadi Tukezban 1802 ci ilde vefat etmisdir Qebri I Sixlida I Sixlida Vidadinin yanindadir Yuxarida dediyim kimi Vidadinin olumu 1809 cu ilde olmusdur Qebri Gemi qayasi adlanan yerin yanindaki qebiristanliqdadir Ustunde boyuk bust heykel qoyulmusdur Sairin bu gun bize 55 seiri 3 musibetnamesi gelib catmisdir Molla Veli Vidadinin ovladlari haqqinda Molla Veli Vidadinin evi indiki Ugurlu yol yanacaq doldurma menteqesinin arxasinda xalq arasinda Tikanliq Cinqilli yer adlanan yerde olmusdur yolun kenarinda Vidadinin 6 qizi 5 oglu olmusdur Qizlarindan yalniz ikisi sag qalmisdir 5 oglu olmusdur Vidadi orta boylu ariq nazik duz burunlu qonur miyane gozlu nurani simali bir kisi olmusdur Birinci Sixli kend sakini Seyranli Molla Hafiz 120 yas yasamisdi Vidadinin Semkirden geldiyini Tikanliq adli yerde mesken saldigini demisdir Molla Hafis Hesen xanin Turkiyeden Qazaga hucum etdiyini demisdir Hemcinin Molla Hafiz Vidadinin Ehmed adli oglunun lezgilerin basqini zamani esir apardigini sonradan sairin oldugunu bildikde geri qaytarildigini soylemisdir Bu fikirleri 100 il omur surmus Molla Qaraca babam Omarin dayisi da demisdir Molla Veli Vidadi ile Molla Penah Vaqifin arvadlarinin qohumu oldugu da melumdur Vaqifin 2 qizini Vidadinin 2 oglu almisdir Vaqifin Peri Sultan adli qizini Vidadinin boyuk oglu Mehemmedaga kicik oglu Osman ise Melik Cahanla evlenmisdi Peri Sultandan Yehya bey dunyaya gelmisdir Vidadinin boyuk oglu Mehemmed aga Eyyub agani eve tufenge gonderende Eyyub aga tufengin agzindan tutanda qefleten tufeng acilir Eyyub aganin ciyerini desir ve Eyyub aga olur Furuddun bey Kocerli yazir ki qocaliginda Vidadinin gozu yaxsi gormediyinden oglu Osman Efendi gezdirermis Vidadi onu cox severmis xeyir dua verermis Vidadinin Omer Osman adli oglunun oldugunu Vaqifle deyismelerinde goruruk Demeli Vidadinin 5 oglu Mehemmed aga Eyyub aga Ehmed Osman Omer adli ogullari olmusdur Mehemmed aganin oglu Yehya bey qiz nevesi Abbas aga Nazir 1849 1919 sairlik etmisler Vidadi mezhebce sunni olmusdur Vidadinin kicik oglu Osman Efendi Tiflisde Zaqafqaziya sunni idaresinin muftisi olmusdur Sonra onun oglu Mehemmed Efendi 3 cu muftisi olmusdur Molla Veli Vidadinin qebirinin yaninda qizi Cevahir oglu Ehmed ve arvadi Tukezbanin qebirleridir Ilk 3 nun qebirleri bir birine yaxindir Tukezbanin qebri onlardan bes addim sag terefdedir Vidadinin Zeyneb adli qizinin ve neticelerinin qebirleri Poylu kendindedir Ehalisi Redakte2009 cu ilin ehalinin siyahiyaalinmasina esasen kende 3414 nefer ehali yasayir Ehalinin 1628 neferi kisilerden 1786 neferi qadinlardan ibaretdir 1 Gorkemli sexsleri RedakteMolla Veli Vidadi 1707 1809 gorkemli Azerbaycan sairi Azerbaycan Respublikasi Nazirler Kabinetinin 7 may 2019 cu il tarixli 211 nomreli Qerari ile Semed Vurgun Azerbaycan Respublikasinda eserleri dovlet varidati elan edilen muelliflerin siyahisina daxil edilmisdir 3 Birinci Sixli kendindendir Semkir rayonunda anadan olub Tahir Isayev Serafino 1922 2001 Italiyanin Milli Qehremani Italiyanin en yuksek qehremanliq remzleri olan Qaribaldi ulduzu Antonio Qramsi Banderi Kalori ordenleri umumen 36 orden ve medal o cumleden Italiyanin 12 dovlet mukafati ile teltif olunmusdur Milan seherinin fexri vetendasidir 1945 ci ilden Yehya bey Qazagi 1941 sair Molla Veli Vidadinin ogul Molla Penah Vaqifin qiz nevesidir Birinci Sixli kendindendir Qazax seherinde anadan olub Nazim Efendiyev hekim 1926 1998 professor Respublikanin emekdar hekimi Respublikada gozun mikrocerrahiyyesi usullarini ilk tetbiq eden yuksekixtisasli oftalmocerrah Uzun muddet akademik Zerife Eliyeva adina goz xestelikleri Institutunun direktoru islemisdir Uzun illik qusursuz emeyi bir sira dovlet mukafatlari ile qiymetlendirilib Azerbaycan Respublikasi Sehiyye Nazirliyinin Bas oftalmoloqu oftalmologiya uzre respublika Attestasiya Komissiyasinin sedri Rusiya Federasiyasinin Tibb Elmleri Akademiyasinda oftalmologiya uzre Elmi surasinin uzvu olub Mirqasim Efendiyevin oglu Mir Hemze Efendiyevin atasi Fikret Emirovun qudasi Nezrin Efendiyevanin babasidir Birinci Sixli kendindendir Qazax seherinde anadan olub Osman Efendi Velizade Muftu Osman Efendi 1850 Qafqaz muselmanlarinin II Muftisi Vidadi Babanli 1927 nasir sair tercumeci 1954 cu ilden Azerbaycan Yazicilar Birliyinin uzvu Azerbaycanin emekdar incesenet xadimi 1986 Prezident teqaudcusu Fuad Babanli 1945 Azerbaycan Yazicilar Birliyinin uzvu sair dramaturq Serbest gules uzre SSRI idman ustasi Birinci Sixli kendindendir Qazax seherinde anadan olub Haci Omer Emir oglu Efendi Dovrunun gorkemli alimi Ilahiyyet nezeriyyesine ve teseffuf felsefesine dair eserleri ile sohret qazanmisdir Mirqasim Efendiyevin atasi Nazim Efendiyevin babasidir Mehemmed Babanli 1952 azerbaycanli kimyaci AMEA nin muxbir uzvu 2014 AMEA nin Kataliz ve Qeyri uzvi Kimya Institutunda elmi isler uzre direktor muavini eyni zamanda Qeyri uzvi funksional materiallar sobesinin mudiridir Azerbaycan Respublikasi Prezidenti yaninda Ali Attestasiya Komissiya sinin Kimya uzre Ekspert Surasinin sabiq sedri Rusiya Tebietsunasliq Akademiyasinin muxbir uzvu Lutfi Zade adina Elmler Akademiyasinin heqiqi uzvudur Rusiya EA Reyaset Heyetinin diplomuna ve Nauka Interperiodika beynel xalq akademik nesriyyatinin mukafatina layiq gorulmusdur Bir nece defe Azer baycan Respublikasi Tehsil Nazirliyinin ve BDU rektorunun Fexri fermanlari ve Tereqqi medali ile teltif edilmisdir Birinci Sixli kendindendir Saatli rayonunun Eliabad kendinde anadan olub Alxan Bayramoglu 1954 Azerbaycanli filoloq alim filologiya elmleri doktoru professor Samaxi edebi muhiti XIX esrin ortalarindan mart 1918 ci ile qeder movzusunda yazib 1998 ci ilde mudafie etdiyi doktorluq dissertasiyasi Azerbaycan edebiyyatinin regional tedqiqi istiqametinde atilan ilk addimdir Azerbaycan Demokratik Respublikasi dovrunde edebi fikrin esas istiqametlerine dair yazib cap etdirdiyi monoqrafiyalar Cumhuriyyet dovru edebiyyatimiza hesr edilmis ilk monoqrafik tedqiqat numuneleridir Osman Efendiyev Felsefe elmleri doktoru professor Memmed Memmedov Filologiya elmleri doktoru professor Isa Abdullayev d 1945 o 2008 Azerbaycan alimi texniki elmler doktoru 1992 professor 1993 ADNA Istehsalat proseslerinin avtomatlasdirilmasi fakuletsinin dekani Vuset Efendiyev 1953 2019 Cografiya elmleri doktoru professor emekdar elm xadimi BDU nun qiyabi ve axsam tehsili uzre prorektoru 1999 2004 BDU nun tedris isleri uzre prorektoru 2004 2011 BDU nun Elave Tehsil Merkezinin direktoru 2015 ci ilde teyin olunub BDU nun Qazax filialinin direktoru 2016 ci ilden Azerbaycan Respublikasi Tehsil nazirinin Fexri fermani 1994 ve 2000 Akad H E Eliyev adina musabiqenin laureati 1998 Tehsil Nazirliyinin Qabaqcil Tehsil iscisi fexri adi 2005 Azerbaycan Respublikasi Prezidentinin serencami ile Emekdar elm xadimi fexri adi 2009 Birinci Sixli kendindendir Tovuz rayonunun Kesiskend kendinde anadan olub Mustafa Babanli 1968 Azerbaycan Dovlet Neft ve Senaye Universitetinin rektoru texnika elmleri doktoru professor AMEA nin muxbir uzvu Mehemmed Babanlinin kicik qardasi azerbaycanli yazici Vidadi Babanlinin emisi nevesidir Birinci Sixli kendindendir Saatli seherinde anadan olub Nizameddin Babanli 1964 Kimya elmleri namizedi Mir Hemze Efendiyev 1950 Azerbaycan diplomati Baki seheri Lenin Sabuncu rayon Sovetinin deputati 1987 ci ilde secilib XII cagiris Azerbaycan SSR Ali Sovetinin deputati 1990 ci ilde secilib Azerbaycan Respublikasinin Belcika Kralliginda fovqelade ve selahiyyetli sefiri 1995 2004 4 Avropa Birliyi yaninda Azerbaycan Respublikasi Numayendeliyinin bascisi 1996 2000 Azerbaycan Respublikasinin NATO yaninda ilk Numayendeliyinin bascisi 1998 2004 5 Avropa ittifaqi ile terefdasliq ve emekdasliq uzre Dovlet Komissiyasinin uzvu 1999 cu ilde teyin edilib Azerbaycan Respublikasinin Kimyavi Silahlarin Qadagan olunmasi Teskilatinda Daimi Numayendesi 2000 2004 6 Azerbaycan Respublikasinin Yunanistan Respublikasinda ilk fovqelade ve selahiyyetli sefiri 2004 2009 7 Azerbaycan Respublikasi Xarici Isler Nazirliyinde xususi tapsiriqlar uzre sefir 2009 2012 Azerbaycan Respublikasinin Kimyavi Silahlarin Qadagan olunmasi Teskilatinda Daimi Numayendesi 2012 2016 8 Azerbaycan Respublikasinin Niderland Kralliginda fovqelade ve selahiyyetli sefiri 2016 ci ilden Diplomatik xidmet orqanlarinin 90 illiyi ile elaqedar Azerbaycan Respublikasinin yubiley medali ile teltif edilib 2009 Mirqasim Efendiyevin nevesi Nazim Efendiyevin oglu Fikret Emirovun kurekeni Nezrin Efendiyevanin atasidir Birinci Sixli kendindendir Baki seherinde anadan olub Nezrin Efendiyeva 1979 Azerbaycan pianocusu bestekar 15 yasinda Baki seherinde kecirilen genc pianocularin 1 ci Festivalinin fexri diplomuna layiq gorulub 2001 ci ilde Konservatoriyani ilk Azerbaycanli telebe olaraq piano ixtisasi uzre ferqlenme diplomu ile bitirib 2003 cu ilde Ispaniyanin Ueska Beynelxalq Piano musabiqesinde 3 cu yere layiq gorulerek musabiqenin laureati adini qazanib Mirqasim Efendiyevin neticesi Nazim Efendiyev ve Fikret Emirovun nevesi Mir Hemze Efendiyevin qizidir Birinci Sixli kendindendir Baki seherinde anadan olub Faiq Babanli 1977 Uzun muddet gules ve qaydasiz doyus idman novleri ile mesgul olan dunya sohretli azerbaycanli ovcu Dunyanin muxtelif olkelerinde baliq ve qus novlerinden tutmus timsah peleng sir leopard file kimi saysiz hesabsiz heyvanlar ovlamisdir Elmar Babanli 1982 Neftci Idman Klubu Ictimai Birliyinin idman ve saglamliq meseleleri uzre bas meneceri cudo uzre beynelxalq dereceli hakim Azerbaycan Cudo Federasiyasinin bas katibi Birinci Sixli kendindendir Baki seherinde anadan olub Hemcinin bax RedakteQazax rayonuXarici kecidler RedakteAzerbaycan Respublikasi Qazax Rayon Icra Hakimiyyeti BelediyyelerIstinadlar Redakte 1 2 Azerbaycan Respublikasi Ehalisinin Siyahiyaalinmasi Azerbaycan Respublikasinin Dovlet Statistika Komitesi Baki 2010 Seh 629 Azerbaycan Toponimlerinin Ensiklopedik Lugeti Azerbaycan Milli Elmler Akademiyasi Nesimi adina Dilcilik Institutu Serq qerb Baki 2007 seh 427 Eserlerin dovlet varidati elan edilmesi Qaydalari nin ve Eserleri dovlet varidati elan edilen muelliflerin ve dovlet varidati elan edilen filmlerin Siyahisi nin tesdiq edilmesi haqqinda Azerbaycan Respublikasi Nazirler Kabineti nin 7 may 2019 cu il tarixli 211 nomreli Qerari azerb nk gov az 2019 05 11 Istifade tarixi 2019 05 13 http www e qanun az framework 9362 http www e qanun az framework 4931 http www e qanun az framework 24 http www e qanun az framework 6273 http www e qanun az framework 24711 Qazax rayonu ile elaqedar bu meqale qaralama halindadir Meqaleni redakte ederek Vikipediyani zenginlesdirin Kend ile elaqedar bu meqale qaralama halindadir Meqaleni redakte ederek Vikipediyani zenginlesdirin Menbe https az wikipedia org w index php title Birinci Sixli amp oldid 5810149, wikipedia, oxu, kitab, kitabxana, axtar, tap, hersey,

ne axtarsan burda

, en yaxsi meqale sayti, meqaleler, kitablar, oyrenmek, wiki, bilgi, tarix, seks, porno, indir, yukle, sex, azeri sex, azeri, seks yukle, sex yukle, izle, seks izle, porno izle, mobil seks, telefon ucun, chat, azeri chat, tanisliq, tanishliq, azeri tanishliq, sayt, medeni, medeni saytlar, chatlar, mekan, tanisliq mekani, mekanlari, yüklə, pulsuz, pulsuz yüklə, mp3, video, mp4, 3gp, jpg, jpeg, gif, png, şəkil, muisiqi, mahnı, kino, film, kitab, oyun, oyunlar.