fbpx
Wikipedia

Diş dişqurtlayan

Diş dişqurtlayan (lat.Ammi visnaga) - çətirkimilər fəsiləsinin dişqurtlayan cinsinə aid bitki növü.

?Diş dişqurtlayan
Ammi visnaga
Elmi təsnifat
Aləmi:Bitkilər
Şöbə:Örtülütoxumlular
Sinif:İkiləpəlilər
Yarımsinif:Rozidlər
Sıra:Çətirçiçəklilər
Fəsilə:Çətirkimilər
Cins:Dişqurtlayan
Növ: Diş dişqurtlayan
Elmi adı
Ammi visnaga(L.) Lam., 1779
Sinonimlər
Daucus visnaga

Mündəricat

Dişlərin arasına dolan yemək qalıqlarını təmizləmək üçün çırtlanmış tum qabığını xatırladan dişqurtlayan meyvələrinin çəyirdəyi bəlkə də ən təbii vasitədir. Ehtimal ki, bitkinin adının yaranmasında da bu amil əsas rol oynayıb. Əks halda nə bitkinin boy-buxunu, nə də ağappaq çiçəkləri ilə adı arasında heç bir əlaqə tapmaq mümkün olmazdı.

Dişqurtlayan ağappaq çiçəklərinin başçatladan xoşagəlməz qoxusu olur və bu kəsif qoxu hər kəsi ondan aralı gəzməyə vadar edir.

1 m-ə qədər hündürlüyü olan çoxbudaqlı ikillikot bitkisidir. Milşəkilli odunlaşmış incəbudaqlı kökə malikdir. Dikdayanan, incəşırımlı, en kəsiyində dəyirmi gövdəsi, növbəli düzülmüş, ayaları ikili və ya üçlü yarılmış və xətvarı paylar əmələ gətirmiş yarpaqları var.

Xoşagəlməyən qoxusu olan, ağ rəngli xırda çiçəkləri gövdə və budaqların sonunda məskunlaşaraq çoxşüalı, diametri 6-10 sm olan mürəkkəb çətirşəkilli çiçək qrupunu əmələ gətirmişdir. Çətirlərdəki şüalar müxtəlif uzunluqda olur. Şüalar çiçəkləyən dövrdə dağınıq, meyvələr yetişən dövrdə isə bir-birinə sıxılmış vəziyyətdə yerləşir.

Meyvəni yumurtavari və ya uzunsov-yumurtavari formalı iki yarımmeyvədən təşkil olunmuş sallaqmeyvədənibarətdir.

İyun-iyul aylarında çiçəkləyir, avqust-sentyabr aylarında isə meyvəsi yetişir.

Dişqurtlayan yabanı halda MDB məkanında, əsasən Azərbaycanda, Orta AsiyadaQafqazda yayılmışdır.

Azərbaycanda əsasən Samur-Dəvəçi, Xəzərsahilli və Lənkəran düzənliklərində, BöyükKiçik Qafqazın orta dağ qurşağına qədər olan ərazilərdə rast gəlinir.

Quru yamaclarda, əkin yerlərində, dağ meşələrinin ətəklərində bitir.

Dərman bitki xammalı kimi dişqurtlayan meyvələrini onların kütləvi şəkildə yetişdiyi dövrdə tədarük edirlər. Bu məqsədlə, əsasən yetişmiş meyvələri, qismən yetişməmiş meyvələri toplayır, kənar qarışıqlardan, qüsurlu hissələrdən təmizləyir və havası dəyişilən mənzillərdə, altıaçıqlarda və s. yerlərdə qurudurlar.

Meyvələrin tərkibində furanoxromonun törəmələri olan birləşmələr: kellol, visnaqin, kellol qlikozodi və s., piranokumarinlər: samidin, dihidrosamidin, visnadin və s. aşkar edilmişdir. Meyvələrində həmçinin akasetin flavonodi, 0,2 %-ə qədər piyli yağ və s. maddələr var.

Dişqurtlayan meyvələrinin təsiredici maddələrinin spazmolitik təsiri saya əzələli orqanlarda təzahür edir və ilk növbədə sidik yollarında, bağırsaqlarda, bronxlarda, tac damarlarda özünü büruzə verir.

Dişqurtlayanın əsas təsiredici maddəsi kellin də spazmolitik təsirə malikdir. O, damarların, bağırsağın, sidik kisəsinin və öd kisəsinin divarlarının tonusunu azaldır, bronxların və ürəyin vena damarlarını genəldir. Təsiredici maddələrin məcmusu zəif sedativ təsir göstərir.

Visnadin kumarini ürəyin tac arteriyalarına, bronxlara, sidik və öd yollarına qarşı spazmolitik fəallıq göstərir, visnadin həmçinin fotosensibilizəedici təsirə də malikdir və bu dərinin ultrabənövşəyi şüalara qarşı həssaslığını artırır.

Dişqurtlayan tibdə spazmolitik təsir göstərən vasitə kimi ürəyin stenokardiya xəstəliyində, göyöskürək, bronxial astma, mədə və bağırsaq spazmlarında, həmçinin ürək arteriyalarını genəldici vasitə kimi aterosklerotik kardioskleroz və xroniki ürək çatışmazlığında istifadə edilir.

  1. Nurəddin Əliyev. Azərbaycanın dərman bitkiləri və fitoterapiya. Bakı, Elm, 1998.
  2. Elşad Qurbanov. Ali bitkilərin sistematikası, Bakı, 2009.

Diş dişqurtlayan
diş, dişqurtlayan, ammi, visnaga, səhifəsindən, istiqamətləndirilmişdir, ammi, visnaga, çətirkimilər, fəsiləsinin, dişqurtlayan, cinsinə, bitki, növü, ammi, visnagaelmi, təsnifataləmi, bitkilərşöbə, örtülütoxumlularsinif, ikiləpəliləryarımsinif, rozidlərsıra, . Dis disqurtlayan Dil Izle Redakte Ammi visnaga sehifesinden istiqametlendirilmisdir Dis disqurtlayan lat Ammi visnaga 1 cetirkimiler fesilesinin disqurtlayan cinsine aid bitki novu 2 Dis disqurtlayanAmmi visnagaElmi tesnifatAlemi BitkilerSobe OrtulutoxumlularSinif IkilepelilerYarimsinif RozidlerSira CetirciceklilerFesile CetirkimilerCins DisqurtlayanNov Dis disqurtlayanElmi adiAmmi visnaga L Lam 1779SinonimlerDaucus visnagaVikinovlerde sistematikaSekil axtarisiITIS 29578NCBI 1053409EOL 584989GRIN 2900IPNI 837503TPL kew 2633893 Mundericat 1 Disqurtlayan 2 Botaniki tesviri 3 Yayilmasi 4 Derman bitkisi kimi 5 Tibbde tetbiqi 6 IstinadlarDisqurtlayan RedakteDislerin arasina dolan yemek qaliqlarini temizlemek ucun cirtlanmis tum qabigini xatirladan disqurtlayan meyvelerinin ceyirdeyi belke de en tebii vasitedir Ehtimal ki bitkinin adinin yaranmasinda da bu amil esas rol oynayib Eks halda ne bitkinin boy buxunu ne de agappaq cicekleri ile adi arasinda hec bir elaqe tapmaq mumkun olmazdi Disqurtlayan agappaq ciceklerinin bascatladan xosagelmez qoxusu olur ve bu kesif qoxu her kesi ondan arali gezmeye vadar edir Botaniki tesviri Redakte1 m e qeder hundurluyu olan coxbudaqli ikillikot bitkisidir Milsekilli odunlasmis incebudaqli koke malikdir Dikdayanan incesirimli en kesiyinde deyirmi govdesi novbeli duzulmus ayalari ikili ve ya uclu yarilmis ve xetvari paylar emele getirmis yarpaqlari var Xosagelmeyen qoxusu olan ag rengli xirda cicekleri govde ve budaqlarin sonunda meskunlasaraq coxsuali diametri 6 10 sm olan murekkeb cetirsekilli cicek qrupunu emele getirmisdir Cetirlerdeki sualar muxtelif uzunluqda olur Sualar cicekleyen dovrde daginiq meyveler yetisen dovrde ise bir birine sixilmis veziyyetde yerlesir Meyveni yumurtavari ve ya uzunsov yumurtavari formali iki yarimmeyveden teskil olunmus sallaqmeyvedenibaretdir Iyun iyul aylarinda cicekleyir avqust sentyabr aylarinda ise meyvesi yetisir Yayilmasi RedakteDisqurtlayan yabani halda MDB mekaninda esasen Azerbaycanda Orta Asiyada ve Qafqazda yayilmisdir Azerbaycanda esasen Samur Deveci Xezersahilli ve Lenkeran duzenliklerinde Boyuk ve Kicik Qafqazin orta dag qursagina qeder olan erazilerde rast gelinir Quru yamaclarda ekin yerlerinde dag meselerinin eteklerinde bitir Derman bitkisi kimi RedakteDerman bitki xammali kimi disqurtlayan meyvelerini onlarin kutlevi sekilde yetisdiyi dovrde tedaruk edirler Bu meqsedle esasen yetismis meyveleri qismen yetismemis meyveleri toplayir kenar qarisiqlardan qusurlu hisselerden temizleyir ve havasi deyisilen menzillerde altiaciqlarda ve s yerlerde qurudurlar Meyvelerin terkibinde furanoxromonun toremeleri olan birlesmeler kellol visnaqin kellol qlikozodi ve s piranokumarinler samidin dihidrosamidin visnadin ve s askar edilmisdir Meyvelerinde hemcinin akasetin flavonodi 0 2 e qeder piyli yag ve s maddeler var Disqurtlayan meyvelerinin tesiredici maddelerinin spazmolitik tesiri saya ezeleli orqanlarda tezahur edir ve ilk novbede sidik yollarinda bagirsaqlarda bronxlarda tac damarlarda ozunu buruze verir Disqurtlayanin esas tesiredici maddesi kellin de spazmolitik tesire malikdir O damarlarin bagirsagin sidik kisesinin ve od kisesinin divarlarinin tonusunu azaldir bronxlarin ve ureyin vena damarlarini geneldir Tesiredici maddelerin mecmusu zeif sedativ tesir gosterir Visnadin kumarini ureyin tac arteriyalarina bronxlara sidik ve od yollarina qarsi spazmolitik fealliq gosterir visnadin hemcinin fotosensibilizeedici tesire de malikdir ve bu derinin ultrabenovseyi sualara qarsi hessasligini artirir Tibbde tetbiqi RedakteDisqurtlayan tibde spazmolitik tesir gosteren vasite kimi ureyin stenokardiya xesteliyinde goyoskurek bronxial astma mede ve bagirsaq spazmlarinda hemcinin urek arteriyalarini geneldici vasite kimi aterosklerotik kardioskleroz ve xroniki urek catismazliginda istifade edilir Istinadlar Redakte Nureddin Eliyev Azerbaycanin derman bitkileri ve fitoterapiya Baki Elm 1998 Elsad Qurbanov Ali bitkilerin sistematikasi Baki 2009 Menbe https az wikipedia org w index php title Dis disqurtlayan amp oldid 5333257, wikipedia, oxu, kitab, kitabxana, axtar, tap, hersey,

ne axtarsan burda

, en yaxsi meqale sayti, meqaleler, kitablar, oyrenmek, wiki, bilgi, tarix, seks, porno, indir, yukle, sex, azeri sex, azeri, seks yukle, sex yukle, izle, seks izle, porno izle, mobil seks, telefon ucun, chat, azeri chat, tanisliq, tanishliq, azeri tanishliq, sayt, medeni, medeni saytlar, chatlar, mekan, tanisliq mekani, mekanlari, yüklə, pulsuz, pulsuz yüklə, mp3, video, mp4, 3gp, jpg, jpeg, gif, png, şəkil, muisiqi, mahnı, kino, film, kitab, oyun, oyunlar.