fbpx
Wikipedia

Əbülfəz Elçibəy

Əbülfəz Elçibəy (tam adı:Əbülfəz Qədirqulu oğlu Əliyev;24 iyun 1938(1938-06-24),Kələki,Naxçıvan MSSR22 avqust 2000(2000-08-22),Ankara) — azərbaycanlı dövlət, siyasi və ictimai xadim, dissident, Azərbaycan Xalq Cəbhəsinin lideri və Azərbaycan Respublikasının ikinci prezidenti (1992–1993). Azərbaycan tarixində xalq tərəfindən, demokratik seçkilər yolu ilə seçilən ilk prezident.

Əbülfəz Elçibəy
Baş nazir Rəhim Hüseynov
Əli Məsimov
Pənah Hüseynov
Sələfi İsa Qəmbər (müvəqqəti prezident)
Ayaz Mütəllibov
Xələfi Heydər Əliyev
Şəxsi məlumatlar
Partiya
Təhsili
Doğum tarixi 24 iyun 1938(1938-06-24)
Doğum yeri
Vəfat tarixi 22 avqust 2000(2000-08-22)(62 yaşında)
Vəfat yeri
Vəfat səbəbi xərçəng xəstəliyi
Dəfn yeri
Elmi fəaliyyəti
Elmi dərəcəsi tarix elmləri namizədi[d]

Vikianbarda əlaqəli mediafayllar

Mündəricat

Əbülfəz Elçibəy 24 iyun 1938-ci ildə Naxçıvan MSSR-in Ordubad rayonunun Kələki kəndində anadan olub. 7 illik Unuskənd məktəbini bitirdikdən sonra Ordubad şəhər 1 saylı orta məktəbində təhsilini davam etdirib. 1957-ci ildə Azərbaycan Dövlət Universitetinin Şərqşünaslıq fakültəsinin ərəb filologiyası şöbəsinə daxil olub. Buranı bitirdikdən sonra (1962) təyinatla SSRİ Hidrolayihə İnstitutunun Bakı şöbəsində tərcüməçi işləyib. 1963-cü ilin yanvarında Misir Ərəb Respublikasına göndərilən Əbülfəz Elçibəy 1964-cü ilin oktyabrına kimi Asuan bəndinin tikintisində tərcüməçi kimi çalışıb. Xarici ezamiyyətdən dönərək 1965-ci ildə ADU-nun aspiranturasına daxil olub və aspirantura təhsilini 1968-ci ildə uğurla tamamlayıb.Tulunilər dövləti (868–905)" mövzusunda dissertasiya müdafiə edərək tarix elmləri namizədi alimlik dərəcəsi alıb (1969). ADU-nun "Asiya və Afrika ölkələri tarixi" kafedrasında müəllim və baş müəllim işləyib (1968–1975).

Əbülfəz Elçibəyin soy ağacı

1975-ci ilin yanvarında Azərbaycan Dövlət Təhlükəsizlik Komitəsi onu tələbələr arasında millətçi və antisovet təbliğatı aparmaq adı ilə həbs edir və 17 iyul 1976-cı ilədək siyasi dustaq olaraq azadlıqdan məhrum edir. Əsasən Qaradağ daş karxanasında ağır fiziki işlərə məhkum edilmişdir.

Həbsdən buraxıldıqdan sonra bir müddət işsiz qalır. 1976-cı ilin dekabrında Azərbaycan EA Əlyazmalar İnstitutunda kiçik elmi işçi kimi elmi fəaliyyətə başlayır. Sonralar böyük elmi işçi, şöbə müdiri, aparıcı elmi işçi elmi rütbə və vəzifələrə qədər yüksəlir (16.07.1992-ci ilədək)

Seyidlərdən ibarət olan (bu səbəbdən də onların adına "Seyid" və "Mir" dini titulları artırılıb) ata tərəfi Cənubi Azərbaycandandır. İlkin ulu babaları kökcə Şah İsmayıl Səfəvinin sələflərindən olan Şeyx Sədrəddin Musanın (1305–1392) uruqlarındandır. Bəzi qaynaqlarda Şeyx Sədrəddinə Şeyx Xoca Əli də deyildiyi bildirilir, bəzi qaynaqlarda isə Şeyx Xoca Əlinin onun oğlu olduğu göstərilir. Bu fikirlərdən hansının doğruluğundan asılı olmayaraq Əbülfəz Elçibəyin nəsli məhz həmin Şeyx Xoca Əlidən (Şeyx Əli Xoca da adlanıb) başlanır. Ancaq bunu da demək gərəkdir ki, Şeyx Əli Xocanın törəmələrinin bu qolunda şeyxlik olmayıb.

Əbülfəz Elçibəyin özündə olan soyağacında nəslin davamçıları olan 30-dan artıq adamın adı sadalanır.

Atası 1896-cı ildə doğulub, 1944-cü ildə müharibədə itkin düşmüş Əliyev Qədirqulu Mərdan oğludur.

Klassik və müasir ərəb dilini, islam dininin əsaslarını, şərq ölkələrinin elm, tarix, fəlsəfə və mədəniyyətini incəliklə bilən Əbülfəz Elçibəy Azərbaycan tarixşünaslıq və şərqşünaslığında indiyədək öyrənilməyən sahələrdə çox dəyərli və əsaslı elmi araşdırmalar aparıb. Onun 40-dan artıq sanballı elmi əsəri nəşr edilib. Bunların içərisində BDU-nun "Elmi əsərlər"ində, EA-nın "Xəbərlər"ində, "Əlyazmalar xəzinəsində" toplusunda və b. nəşrlərdə çıxan "Əhməd ibn Tulun və Tulunilər dövlətinin yaranması" (1967), "Abbasilər xilafətinin tənəzzülü və parçalanmasına dair" (1968), "9–10-cu əsrlər Ərəb-Misir ədəbiyyatı haqqında" (1971), "Tulunilər dövləti və Qərmətilər" (1971), "Abbasilər xilafətinin parçalanması və feodal dövlətlərinin yaranmasına dair" (1971), "9-cu yüzilliyin 2-ci yarısında Misirdə sənətkarlıq və ticarət" (1972), "Hənəfilik və onun əsas qaydaları" (1986), "Əhməd Tantarani Maraği və onun "Tantaraniyyə" qəsidəsi" (1987) və b. bir çox digər tədqiqatlarını göstərmək olar.

Alimin bütünlüklə yeni düşüncələr toplusu olan kitabları: "Tolunoğulları dövləti (868–905)" (İstanbul, 1997) və "Bütöv Azərbaycan yolunda" (İstanbul, 1998) dünya şərqşünaslıq elminə dəyərli töhfədir.

Əbülfəz Elçibəy hələ tələbəlik illərindən sovet rejiminin müstəmləkə siyasətinə qarşı mübarizə aparmış, gizli tələbə dərnəkləri yaratmış və azadlıq ideyalarını geniş şəkildə yaymışdır. Eyni zamanda o, Bütöv Azərbaycan ideyasını da dönmədən təbliğ edib. 1975-ci ildə həbs edilməsi də onu yolundan döndərə bilməyib. 1988-ci ildə Azərbaycan Xalq Hərəkatı başlayanda məhz Elçibəy onun öndərlərindən biri oldu. O, Hərəkatın təşkilatlanmış forması olan Azərbaycan Xalq Cəbhəsini yaradanlardan (iyul 1989) biri və ömrünün sonunadək onun sədri olub. Məhz AXC-nin gərgin mübarizəsi sayəsində Azərbaycanın müstəqilliyi haqqında tarixi Akt qəbul edildi (18 oktyabr 1991).

Mitinqdə yaralanan Əbülfəz Elçibəy qardaşının evində (29.08.1991)

Əbülfəz Elçibəy təkcə Azərbaycan milli azadlıq hərəkatının öndəri yox, həm də bütün türk dünyasının aparıcı lideri və demokratiyanın carçısıydı.

8 iyun 1992-ci ildə Azərbaycan Respublikasında ilk dəfə demokratik yolla prezident seçilən Əbülfəz Elçibəy, ölkədə demokratiyanın bərqərar olması, Azərbaycanın tam suveren dövlətə çevrilməsi və xalqın rifahının yaxşılaşdırılması yolunda çox mühüm işlər görüb.

Əbülfəz Elçibəyin prezidentliyə başladığı ilk vaxtlarda dövlətin qarşısında duran təxirəsalınmaz vəzifələr Azərbaycanın dövlət müstəqilliyini tam gerçəkləşdirmək, Milli Ordu yaratmaq və müharibədəki məğlubiyyətlərin qarşısını almaq idi. Buna görə də ölkənin bütün imkanları Milli Ordu quruculuğuna səfərbər edildi. Ordu quruculuğu yalnız hərbi-strateji problem olmayıb, xeyli dərəcədə siyasi-psixoloji problem səviyyəsinə qaldırıldı. Könüllü batalyonlardan nizami orduya doğru ilk ciddi addımlar atıldı. Qismən hərbi səfərbərlik və orduya çağırış işi yoluna qoyuldu. Ağdərə və Goranboy rayonları erməni işğalçılarından təmizləndi. İşğal altında olan Laçının əksər kəndləri onun hakimiyyəti zamanı düşməndən azad edildi.

Əbülfəz Elçibəyin inaqurasiyası

Əbülfəz Elçibəyin prezidentliyi dövründə, bir ildə Dövlət Ləl-Cəvahirat Fonduna 1.5 ton qızıl və digər qiymətli metallar toplandı. 1993-cü il iyun ayının 1-nə qədər Milli Bankda valyuta ehtiyatı 1992-ci ilin uyğun dövrünə nisbətən 100 dəfədən çox artaraq 156 milyon dollara çatdı.

Ə.Elçibəyin prezidentliyi dövründə dövlət büdcəsinin kəsiri 5 faizdən artıq olmadı. Həmin bir ildə Azərbaycanın milli valyutası dövriyyəyə buraxıldı. Manat uzun müddət rublla müqayisədə öz başlanğıc 1:10 nisbətini qoruyub saxladı (həmin dövr ərzində rus puluna nisbətən Belorus rublu 300%, Ukrayna kuponu isə 700% qiymətdən düşmüşdü).

Siyasi partiyalar və ictimai təşkilatlar, kütləvi informasiya vasitələri haqqında qanunlar qəbul edildi. Həmin qanunlar əsasında 30-a qədər siyasi partiya, 200-dən artıq ictimai birlik, 500-dən artıq mətbuat orqanı və informasiya vasitəsi qeydiyyata alındı.

Prezident aparatı tərəfindən hazırlanmış və Milli Məclisə təqdim edilmiş seçkilər haqqında qanun Azərbaycanda ilk dəfə olaraq parlament seçkilərinin çoxpartiyalılıq əsasında keçirilməsini nəzərdə tuturdu. Lakin bu layihə sonralar qəbul olunmamış qaldı.

Respublikada məhkəmə hakimiyyətini gerçəkləşdirmək üçün məhkəmələrin statusu haqqında qanun qəbul edildi. Hüquq-mühafizə orqanlarında köklü islahatların başlanğıcı qoyuldu. İslah-Əmək sistemi Daxili İşlər Nazirliyinin tabeliyindən çıxarılıb Ədliyyə Nazirliyinin tabeliyinə verildi.

Ə.Elçibəyin prezident olaraq yürütdüyü iqtisadi siyasət əsasən iki məqsədə yönəldilmişdi. Birincisi, köhnə dövlət təsərrüfatını vaxtsız dağılmaqdan qoruyub saxlamaq və bunun üçün dövlət əmlakının gündəlik talan edilməsinin qarşısını almaq, əmək intizamını, vəzifəli şəxslərin dövlət qarşısında məsuliyyətini, ictimai sərvətin mühafizəsini gücləndirmək; köhnə iqtisadi əlaqələri bərpa etmək yolu ilə iqtisadiyyatda nisbi də olsa sabitliyə nail olmaq. İkincisi, liberal iqtisadi islahatlara başlamaqla respublikada bazar iqtisadiyyatının formalaşmasına nail olmaq. Bu məqsədlə Dövlət Əmlak Komitəsi, Dövlət Antiinhisar Siyasəti və Sahibkarlığa Yardım Komitəsi, İqtisadiyyat Nazirliyi, Torpaq Komitəsi və s. dövlət orqanları yaradıldı.

Əbülfəz Elçibəy Milli Ordunun ilk paradında

İqtisadi islahatları tənzimləmək məqsədilə 34 qanun, o sıradan dövlət əmlakının özəlləşdirilməsi haqqında, banklar və bank fəaliyyəti haqqında (ümumiyyətlə, bazar iqtisadiyyatına uyğun bank sisteminin yaradılması üçün bütün lazımlı qanunlar qəbul edilmişdi), mülkiyyət haqqında, xarici investisiyaların qorunması haqqında, icarə haqqında, torpaq vergisi haqqında, aksizlər haqqında qanunlar qəbul edildi.

Ticarətin liberallaşdırılması, dövlət ticarət müəssisələrinin kommersiyalaşdırılması, yarımçıq qalmış tikililərin icarəyə verilməsi haqqında, xırda sahibkarlığa kömək və onun inkişaf etdirilməsi haqqında prezident fərmanları qəbul edildi. Bundan başqa, özəlləşdirmə, sahibkarlığa yardım, fermer təsərrüfatının, emal sənayesinin inkişafı haqqında dövlət proqramları hazırlandı.

Beləliklə, respublikada iqtisadi islahatların həyata keçirilməsi üçün mükəmməl hüquqi baza yaradıldı və bu yöndə ilkin addımlar atılmağa başlandı. Qısa müddətdə respublikada minlərlə xüsusi müəssisə, onlarca müstəqil bank (o sıradan xarici ortaqların iştirakı ilə) fəaliyyətə başladı, kəndlərdə 17 mindən artıq sərbəst icarə kollektivi yaradıldı, özəlləşdirmə proqramının ilkin mərhələsi kimi taksilərin və yaşayış evlərinin özəlləşdirilməsinə başlanıldı.

Azərbaycan iqtisadiyyatına xarici kapitalın cəlb edilməsindən ötrü mühüm işlər görüldü. Hazırlanan müqavilələrə əsasən Amerika Birləşmiş Ştatları, İngiltərə, NorveçTürkiyənin neft şirkətlərinin respublikamızın neft sənayesinə 10 milyard dollara yaxın sərmayə qoyması gözlənilirdi.

Elm, təhsil və mədəniyyət sahəsində də mühüm islahatlar başlanmışdı. Təhsil haqqında qanun qəbul edilmişdi. Bu qanuna əsasən təhsil sahəsində özəl müsəssisələrin açılmasına icazə verildi və tezliklə bir çox belə müstəqil təhsil ocaqları yarandı.

Əbülfəz Elçibəy Türkiyəyə göndərilən tələbələrlə

Ali və orta ixtisas təhsili məktəblərinə qəbulun test üsulu ilə keçirilməsi Elçibəy iqtidarının mühüm uğurlarındandır. Azərbaycanın yüzlərcə alim, müəllim və metodisti cəlb edilməklə bircə ilin içində orta məktəbdə keçilən humanitar fənlər üzrə 7 yeni proqram hazırlandı və onların əsasında 60-a yaxın adda tam yeni dərslik yazdırıldı; ümumiyyətlə, başqa fənlər də daxil olmaqla 90-a yaxın adda yeni dərslik ortaya qoyuldu ki, orta məktəblərimiz onlarla ilk dəfə tanış olurdu.

Yeni məzmunlu proqram və dərsliklərin yaradılmasını prezident strateji əhəmiyyətli dövlət məsələsi saydığına görə, ölkənin maliyyə böhranı içərisində olduğuna baxmayaraq onun göstərişi ilə ayrılan 110 milyon manatlıq yardımla təhsil ədəbiyyatı üzrə yeni güclü nəşriyyat — "Öyrətmən" yaradıldı, yeni dərsliklərin nəşri üçün yetərincə kağız əldə edildi və kitabların nəşrinə başlanıldı.

Uzun müddət müzakirə obyektinə çevrilmiş latın əlifbasına keçidə nail olundu. Orta məktəb dərslikləri bu əlifbada nəşr edildi, dövlət idarələrində də ondan intensiv istifadəyə başlanıldı.

Onun bir illik hakimiyyəti ərzində (15 may 1992-ci il – 17 iyun 1993-cü il) Milli Məclisdə 118 qanun, 160 qərar qəbul edildi.

Uzun müddət Azərbaycanda siyasi proseslərin ziddiyyətli inkişafı milli münasibətlər sahəsində qeyri-sabit vəziyyət yaratmışdı. Problemi tənzimləmək üçün prezident Elçibəy ilk növbədə milli azlıqlar, azsaylı xalqlar və etnik qruplar haqqında fərman verdi. Məlum fərmandan sonra 30-a qədər milli mədəniyyət mərkəzi Bakı şəhərində yerlə və normal iş şəraiti ilə təmin edildi.

Azsaylı xalqların çıxardığı 4 qəzet Prezident fondundan maliyyə yardımı aldı. Onlara radio və televiziyadan istifadə etmək imkanı yaradıldı. Elçibəy bir sıra xarici səfərlərdə oldu. İstanbul sammitində iştirak edərək (24–27.6.1992) Qara Dəniz İşbirliyi Sazişini və "Bosfor bəyanatı"nı (25. iyun 1992), ATƏM-in (indiki ATƏT) ikinci zirvə toplantısına qatılaraq (7–11.7.1992) Helsinki Müşavirəsi-nin Yekun aktını (8.7) və "Avropada adi silahların məhdudlaşdırılması haqqında müqavilə"ni (10.7), Rusiyaya rəsmi səfərə gedərək (12–13.10.1992) Boris Yeltsinlə birgə "Azərbaycan Respublikası ilə Rusiya Federasiyası arasında dostluq, əməkdaşlıq və qarşılıqlı təhlükəsizlik haqqında müqavilə"ni (12.10), Ankarada Türk cümhuriyyətləri başçılarının zirvə toplantısında (30–31.10.1992) sammitin Yekun Bəyannaməsini imzaladı (31.10). O, Türkiyəyə rəsmi səfərində (1–5.11.1992) prezident Turqut Özalla bir sıra müqavilələrə imza atdı (1.11), Ankarada açılan Azərbaycan Səfirliyinin lentini kəsdi (2.11), Ukraynaya rəsmi səfərində (9–10.12.1992) prezident Leonid Kravçukla "Azərbaycan Respublikası ilə Ukrayna arasında dostluq və əməkdaşlıq haqqında müqavilə"yə qol çəkdi (9.12). Prezident Elçibəy, Bakıda Marqaret Tetçeri (7. sentyabr 1992), Tatarıstanın baş naziri Filza Həmidullini (24. sentyabr 1992), Rusiya baş nazirinin əvəzi Yeqor Qaydarı (30. sentyabr 1992), Moldovanın baş naziri Andrey Sangelini (17. oktyabr 1992), Moskvanın meri Yuri Lujkovu (26.10), İslam Konfransı Təşkilatının baş katibi Həmid əl-Cabidi (13. noyabr 1992) və ölkəyə qonaq gəlmiş bir çox başqa nümayəndə heyətlərini, Bakıdakı bütün xarici ölkə səfirlərini qəbul etdi.

BMT-də, ATƏT-də, İslam Konfransı Təşkilatında, regional İqtisadi Əməkdaşlıq Təşkilatında və digər beynəlxalq birliklərdə Azərbaycan bərabərhüquqlu dövlət kimi təmsil olunmağa başladı. BMT-nin Bakıda nümayəndəliyi açıldı. Qonşu dövlətlərlə: Rusiya, Türkiyə, İran, UkraynaGürcüstanla qarşılıqlı faydalı, bərabərhüquqlu əməkdaşlığın əsasları qoyuldu. Moldova, QazaxıstanTürkmənistanla iqtisadi sazişlər imzalandı. Belçika, Amerika Birləşmiş Ştatları, Almaniya, İsrail, Misir, Pakistan, İngiltərə ilə sıx əlaqələrə möhkəm zəmin yaradıldı. Rusiya, Türkiyə, Gürcüstan kimi dövlətlərlə dostluq və əməkdaşlıq haqqında ikitərəfli müqavilələr bağlandı. Türkiyə ilə münasibətlər imzalanmış sazişlər nəticəsində yeni mərhələyə daxil oldu. Amerika Birləşmiş Ştatları və Qərbi Avropa ölkələri ilə münasibətlər xarici siyasətin başlıca istiqamətlərindən biri oldu.

Marqaret Tetçer Əbülfəz Elçibəy ilə

Avropa və Amerikanın transmilli şirkətləri əlverişli iqtisadi məkan kimi Azərbaycana üz tutmağa başladı. AMOKO, BP, Yunokal, Statoyl, Pennzoyl və başqa böyük şirkətlərlə neft sənayesi sahəsində sazişlər hazırlandı. Neftin Aralıq dənizinə daşınması haqqında ilkin sənəd imzalandı. Bu planların gerçəkləşməsi Azərbaycanın inkişafı üçün böyük perspektivlər açırdı. Ölkəyə güclü investisiya axını başlayacaqdı. Bütün bunlar Qərbin və Amerika Birləşmiş Ştatlarının Azərbaycana siyasi münasibətində də əsaslı təkamülün səbəblərindəndir.O , Azərbaycan — türk tarixində yeganə xalqın malına, puluna toxunmayan prezident olmuşdur.Onun bir illik hakimiyyəti ərzində (15 may 1992-ci il – 111iyun 1993-cü il) Milli Məclisdə 118 qanun, 160 qərar qəbul edildi.

Elçibəy iqtidarının apardığı geridönməz müstəqillik siyasətindən təşvişə düşən xarici və daxili düşmənlər birləşərək Azərbaycanda hərbi qiyam təşkil etdilər və ölkədə vətəndaş müharibəsi qaçılmaz oldu. Öz xalqını labüd faciələrdən qurtarmaq istəyən prezident Əbülfəz Elçibəy 1993-cü ilin iyununda hakimiyyətdən uzaqlaşaraq doğma Kələki kəndinə getdi və burada 4 il 4 ay yaşayaraq siyasi mübarizəsini davam etdirdi. Bir çox antitürkist, bidətçi qruplar onu hakimiyyətdən salmışdır.

Prezidentlik səlahiyyəti bitdikdən bir qədər sonra – 1997-ci ilin 30 Oktyabrında Bakıya dönən Əbülfəz Elçibəy, yenidən Azərbaycan müxalifətinin liderinə çevrildi. Demokratik Konqresə sədr seçilən (1997) AXCP sədri Əbülfəz Elçibəy, həmin ilin Noyabrında Bütöv Azərbaycan Birliyini də yaratdı və ona başçılığı öz üzərinə götürdü. Marqaret Tetçerin "Qafqazda ən böyük demokrat" adlandırdığı Ə.Elçibəy, həm də Türk Xalqları Assambleyasının fəxri sədri seçildi (1997).

Əbülfəz Elçibəy Kələki kəndində (1 iyul 1997-ci il)

Çağdaş Azərbaycan ictimai-siyasi şüuruna yön verən və gerçək milli lider kimi qəbul edilən Əbülfəz Elçibəyin siyasi-nəzəri görüşləri "Bu mənim taleyimdir" (Bakı, 1992), "Deyirdim ki, bu quruluş dağılacaq" (Bakı, 1992), "Demokratiya və azadlıq" (İstanbul, 1992), "Bütöv Azərbaycan yolunda" (İstanbul, 1998), "Əbülfəz Elçibəy: Mən qurtuluşçuyam!" (Bakı, 2002), "Elçi düşüncələri" (Bakı, 2002) kitablarında əksini tapıb. Onun mübarizə yolunu işıqlandıran Kamil Vəli Nərimanoğlunun "Azərbaycan türklərinin azadlıq elçisi Əbülfəz Əli Elçibəy" (İstanbul, 1992), A.Səmədoğlunun "Elçibəy və Azərbaycan" (İstanbul, 1994), Fazil Qəzənfəroğlunun "Əbülfəz Elçibəy. Tarixdən gələcəyə" (İstanbul, 1995), Ədalət Tahirzadənin "Elçi Bəy" (Bakı, 1999), "Elçibəylə 13 saat üz-üzə" (Bakı, 1999; İstanbul, 2001), "Prezident Elçibəy" (Bakı, 2001), O.Məmmədovun "Elçibəy ilə birlikdə otuz il" (İstanbul, 1999) və b. kitablar oxucuların marağına səbəb oldu.

Əbülfəz Elçibəy Məhəmməd Əmin Rəsulzadə yolunu yaradıcılıqla davam etdirirdi. O, böyük öndərin müsavatçılıq ideyalarını Bütöv Azərbaycan düşüncəsiylə zənginləşdirmiş, milli ideologiyamızın "Bütövləşmə, Millətləşmə, Dövlətləşmə!" ülküsünü irəli sürmüşdür.

Əbülfəz Elçibəyə vida mərasimində Heydər Əliyev və Murtuz Ələsgərov

Yorulmadan demokratiya və milli bütövlüyümüz uğrunda mübarizə aparan Azərbaycanın milli lideri, dünya türklərinin böyük oğlu Əbülfəz Elçibəy 22 avqust 2000-ci ildə – 62 yaşındaykən qardaş Türkiyənin Ankara şəhərində əbədiyyətə qovuşdu. Bakıda dəfni günü yüz minlərlə insanın onun tabutunu son mənzilinədək çiyinlərində aparması onun doğma xalqının ürəyində əbədi sevgi qazandığına sübut oldu.

  • "Tolunoğulları Devleti", İstanbul, 1997. Ebülfez Elçibey, ISBN 9754372152
  • "Bütöv Azərbaycan yolunda", İstanbul, 1998; Bakı, 2004
  • "Müstəqillik: ikinci cəhd", Bakı, 2001
  • "Siz xalqın sevgisilə haqqa çatacaqsınız", Bakı, 2001

Azərbaycanda Elçibəy İnstitutu 17 Noyabr 2020-ci ildə Arif Hacılı, Arzu Səmədbəyli, Əli Kərimli, İsa Qəmbər, İsmayıl Musa, Qiyas Sadıqov, Oqtay Qasımov, Pənah Hüseyn tərəfindən yaranıb. İnistitunun məqsəd Azərbaycan Milli Azadlıq və Demokratik hərəkatının lideri, 1992-ci ildə demokratik yolla Azərbaycan prezidenti seçilmiş Əbülfəz Elçibəyin elmi- nəzəri –ideoloji irsini toplamaq, mühafizə və müdafiə, tədqiq, təbliğ və təşviq etməkdir. Elçibəy İnstitutu Azərbaycan Respublikası qanunvericiliyində yol verilən qayda, forma və vasitələrdən (o cümlədən kitablar, xüsusi buraxılışlar və s. nəşr etmək, elm və digər yaradıcılıq sahələri üzrə müsabiqələr elan etmək, mühazirələr, seminarlar təşkil etmək, kurslar açmaq, dinləmələr və s. tədbirlər keçirmək) istifadə edilməklə fəaliyyət göstərir.

"Qurumun fəaliyyətinə ümumi rəhbərliyi Məsləhət Şurası tərəfindən həyata keçiriləcək.

"Elçibəy İnstitutu"nun direktoru Əbülfəz Elçibəyin ən yaxın silahdaşlarından biri olmuş Oqtay Qasımovdur.

Azərbaycan dilində

Türk dilində

  • "Elçibey'le 13 Saat", Turan Yayıncılık, Adalet Tahirzade, 2001, ISBN 9757893307.
  • "Elçibey Dönemi Azerbaycan Dış Politikası (Haziran 1992-Haziran 1993) Bir Bağımsızlık Mücadelesinin Diplomatik Öyküsü", Asam, Nazim Cafersoy, 2001, ISBN 9756769254.
  • "Elçibey", Ötüken Neşriyat, Uğur Güler, 2006, ISBN 975437547X.
  • "Elçibey'in Düşünceleri ve Kanun Devleti", Berikan Yayınevi, Şeyda Kemaloğlu-Muhammet Kemaloğlu, 2007, ISBN 9752671911.
  • "Elçibey Azerbaycan'ın Unutulmaz Lideri", Türk Edebiyatı Vakfı, Yavuz Bülent Bakiler, 2009, ISBN 9756186428.
  1. (Azərbaycan Respublikası Prezidentinin səlahiyyətini həyata keçirən Azərbaycan Respublikası Ali Sovetinin sədri)
  2. Черный сад. Июнь 1992 – сентябрь 1993 г.г. Эскалация конфликта.

Vikianbarda Əbülfəz Elçibəy ilə əlaqəli mediafayllar var.

Vikisitatda Əbülfəz Elçibəy ilə əlaqəli məlumatlar var.

  • 2016-03-05 at the Wayback Machine
  • Zahir Ezemet (1992/2013-08-17). (azərb.). youtube.com/ORT. İstifadə tarixi:2014-09-28.
  • 2014-07-02 at the Wayback Machine

Əbülfəz Elçibəy
əbülfəz, elçibəy, azərbaycan, xalq, cəbhəsinin, lideri, azərbaycan, respublikasının, ikinci, prezidenti, adı, əbülfəz, qədirqulu, oğlu, əliyev, iyun, 1938, 1938, kələki, naxçıvan, mssr, avqust, 2000, 2000, ankara, azərbaycanlı, dövlət, siyasi, ictimai, xadim, . Ebulfez Elcibey Azerbaycan Xalq Cebhesinin lideri ve Azerbaycan Respublikasinin ikinci prezidenti Dil Izle Redakte Ebulfez Elcibey tam adi Ebulfez Qedirqulu oglu Eliyev 24 iyun 1938 1938 06 24 Keleki Naxcivan MSSR 22 avqust 2000 2000 08 22 2 Ankara azerbaycanli dovlet siyasi ve ictimai xadim dissident Azerbaycan Xalq Cebhesinin lideri ve Azerbaycan Respublikasinin ikinci prezidenti 1992 1993 Azerbaycan tarixinde xalq terefinden demokratik seckiler yolu ile secilen ilk prezident 3 Ebulfez ElcibeyAzerbaycan Respublikasinin 2 ci prezidenti7 iyun 1992 24 iyun 1993Bas nazir Rehim Huseynov Eli Mesimov Penah HuseynovSelefi Isa Qember muveqqeti prezident Ayaz MutellibovXelefi Heyder Eliyev 1 Sexsi melumatlarPartiya Azerbaycan Xalq Cebhesi PartiyasiTehsili BDUDogum tarixi 24 iyun 1938 1938 06 24 Dogum yeri Keleki Ordubad rayonu Naxcivan MSSR Azerbaycan SSR SSRIVefat tarixi 22 avqust 2000 2000 08 22 2 62 yasinda Vefat yeri Ankara Ankara ili TurkiyeVefat sebebi xerceng xesteliyiDefn yeri Fexri xiyabanElmi fealiyyetiElmi derecesi tarix elmleri namizedi d Vikianbarda elaqeli mediafayllar Mundericat 1 Heyati 2 Soykoku 3 Elmi fealiyyeti 4 Siyasi fealiyyeti 5 Prezidentliyi dovru 6 Prezidentlikden sonraki fealiyyeti 7 Muellifi oldugu kitablar 8 Azerbaycanda Elcibey Institutu 9 Haqqinda yazilan kitablar 9 1 Azerbaycan dilinde 9 2 Turk dilinde 10 Istinadlar 11 Hemcinin bax 12 Xarici kecidlerHeyati RedakteEbulfez Elcibey 24 iyun 1938 ci ilde Naxcivan MSSR in Ordubad rayonunun Keleki kendinde anadan olub 7 illik Unuskend mektebini bitirdikden sonra Ordubad seher 1 sayli orta mektebinde tehsilini davam etdirib 1957 ci ilde Azerbaycan Dovlet Universitetinin Serqsunasliq fakultesinin ereb filologiyasi sobesine daxil olub Burani bitirdikden sonra 1962 teyinatla SSRI Hidrolayihe Institutunun Baki sobesinde tercumeci isleyib 1963 cu ilin yanvarinda Misir Ereb Respublikasina gonderilen Ebulfez Elcibey 1964 cu ilin oktyabrina kimi Asuan bendinin tikintisinde tercumeci kimi calisib Xarici ezamiyyetden donerek 1965 ci ilde ADU nun aspiranturasina daxil olub ve aspirantura tehsilini 1968 ci ilde ugurla tamamlayib Tuluniler dovleti 868 905 movzusunda dissertasiya mudafie ederek tarix elmleri namizedi alimlik derecesi alib 1969 ADU nun Asiya ve Afrika olkeleri tarixi kafedrasinda muellim ve bas muellim isleyib 1968 1975 Ebulfez Elcibeyin soy agaci 1975 ci ilin yanvarinda Azerbaycan Dovlet Tehlukesizlik Komitesi onu telebeler arasinda milletci ve antisovet tebligati aparmaq adi ile hebs edir ve 17 iyul 1976 ci iledek siyasi dustaq olaraq azadliqdan mehrum edir Esasen Qaradag das karxanasinda agir fiziki islere mehkum edilmisdir Hebsden buraxildiqdan sonra bir muddet issiz qalir 1976 ci ilin dekabrinda Azerbaycan EA Elyazmalar Institutunda kicik elmi isci kimi elmi fealiyyete baslayir Sonralar boyuk elmi isci sobe mudiri aparici elmi isci elmi rutbe ve vezifelere qeder yukselir 16 07 1992 ci iledek Soykoku RedakteSeyidlerden ibaret olan bu sebebden de onlarin adina Seyid ve Mir dini titullari artirilib ata terefi Cenubi Azerbaycandandir Ilkin ulu babalari kokce Sah Ismayil Sefevinin seleflerinden olan Seyx Sedreddin Musanin 1305 1392 uruqlarindandir Bezi qaynaqlarda Seyx Sedreddine Seyx Xoca Eli de deyildiyi bildirilir bezi qaynaqlarda ise Seyx Xoca Elinin onun oglu oldugu gosterilir Bu fikirlerden hansinin dogrulugundan asili olmayaraq Ebulfez Elcibeyin nesli mehz hemin Seyx Xoca Eliden Seyx Eli Xoca da adlanib baslanir Ancaq bunu da demek gerekdir ki Seyx Eli Xocanin toremelerinin bu qolunda seyxlik olmayib Ebulfez Elcibeyin ozunde olan soyagacinda neslin davamcilari olan 30 dan artiq adamin adi sadalanir Atasi 1896 ci ilde dogulub 1944 cu ilde muharibede itkin dusmus Eliyev Qedirqulu Merdan ogludur Elmi fealiyyeti RedakteKlassik ve muasir ereb dilini islam dininin esaslarini serq olkelerinin elm tarix felsefe ve medeniyyetini incelikle bilen Ebulfez Elcibey Azerbaycan tarixsunasliq ve serqsunasliginda indiyedek oyrenilmeyen sahelerde cox deyerli ve esasli elmi arasdirmalar aparib Onun 40 dan artiq sanballi elmi eseri nesr edilib Bunlarin icerisinde BDU nun Elmi eserler inde EA nin Xeberler inde Elyazmalar xezinesinde toplusunda ve b nesrlerde cixan Ehmed ibn Tulun ve Tuluniler dovletinin yaranmasi 1967 Abbasiler xilafetinin tenezzulu ve parcalanmasina dair 1968 9 10 cu esrler Ereb Misir edebiyyati haqqinda 1971 Tuluniler dovleti ve Qermetiler 1971 Abbasiler xilafetinin parcalanmasi ve feodal dovletlerinin yaranmasina dair 1971 9 cu yuzilliyin 2 ci yarisinda Misirde senetkarliq ve ticaret 1972 Henefilik ve onun esas qaydalari 1986 Ehmed Tantarani Maragi ve onun Tantaraniyye qesidesi 1987 ve b bir cox diger tedqiqatlarini gostermek olar Alimin butunlukle yeni dusunceler toplusu olan kitablari Tolunogullari dovleti 868 905 Istanbul 1997 ve Butov Azerbaycan yolunda Istanbul 1998 dunya serqsunasliq elmine deyerli tohfedir Siyasi fealiyyeti RedakteEbulfez Elcibey hele telebelik illerinden sovet rejiminin mustemleke siyasetine qarsi mubarize aparmis gizli telebe dernekleri yaratmis ve azadliq ideyalarini genis sekilde yaymisdir Eyni zamanda o Butov Azerbaycan ideyasini da donmeden teblig edib 1975 ci ilde hebs edilmesi de onu yolundan dondere bilmeyib 1988 ci ilde Azerbaycan Xalq Herekati baslayanda mehz Elcibey onun onderlerinden biri oldu O Herekatin teskilatlanmis formasi olan Azerbaycan Xalq Cebhesini yaradanlardan iyul 1989 biri ve omrunun sonunadek onun sedri olub Mehz AXC nin gergin mubarizesi sayesinde Azerbaycanin musteqilliyi haqqinda tarixi Akt qebul edildi 18 oktyabr 1991 Mitinqde yaralanan Ebulfez Elcibey qardasinin evinde 29 08 1991 Ebulfez Elcibey tekce Azerbaycan milli azadliq herekatinin onderi yox hem de butun turk dunyasinin aparici lideri ve demokratiyanin carcisiydi 8 iyun 1992 ci ilde Azerbaycan Respublikasinda ilk defe demokratik yolla prezident secilen Ebulfez Elcibey olkede demokratiyanin berqerar olmasi Azerbaycanin tam suveren dovlete cevrilmesi ve xalqin rifahinin yaxsilasdirilmasi yolunda cox muhum isler gorub Ebulfez Elcibeyin prezidentliye basladigi ilk vaxtlarda dovletin qarsisinda duran texiresalinmaz vezifeler Azerbaycanin dovlet musteqilliyini tam gerceklesdirmek Milli Ordu yaratmaq ve muharibedeki meglubiyyetlerin qarsisini almaq idi Buna gore de olkenin butun imkanlari Milli Ordu quruculuguna seferber edildi Ordu quruculugu yalniz herbi strateji problem olmayib xeyli derecede siyasi psixoloji problem seviyyesine qaldirildi Konullu batalyonlardan nizami orduya dogru ilk ciddi addimlar atildi Qismen herbi seferberlik ve orduya cagiris isi yoluna qoyuldu Agdere ve Goranboy rayonlari ermeni isgalcilarindan temizlendi Isgal altinda olan Lacinin ekser kendleri onun hakimiyyeti zamani dusmenden azad edildi Prezidentliyi dovru Redakte Ebulfez Elcibeyin inaqurasiyasi Ebulfez Elcibeyin prezidentliyi dovrunde bir ilde Dovlet Lel Cevahirat Fonduna 1 5 ton qizil ve diger qiymetli metallar toplandi 1993 cu il iyun ayinin 1 ne qeder Milli Bankda valyuta ehtiyati 1992 ci ilin uygun dovrune nisbeten 100 defeden cox artaraq 156 milyon dollara catdi E Elcibeyin prezidentliyi dovrunde dovlet budcesinin kesiri 5 faizden artiq olmadi Hemin bir ilde Azerbaycanin milli valyutasi dovriyyeye buraxildi Manat uzun muddet rublla muqayisede oz baslangic 1 10 nisbetini qoruyub saxladi hemin dovr erzinde rus puluna nisbeten Belorus rublu 300 Ukrayna kuponu ise 700 qiymetden dusmusdu Siyasi partiyalar ve ictimai teskilatlar kutlevi informasiya vasiteleri haqqinda qanunlar qebul edildi Hemin qanunlar esasinda 30 a qeder siyasi partiya 200 den artiq ictimai birlik 500 den artiq metbuat orqani ve informasiya vasitesi qeydiyyata alindi Prezident aparati terefinden hazirlanmis ve Milli Meclise teqdim edilmis seckiler haqqinda qanun Azerbaycanda ilk defe olaraq parlament seckilerinin coxpartiyaliliq esasinda kecirilmesini nezerde tuturdu Lakin bu layihe sonralar qebul olunmamis qaldi Respublikada mehkeme hakimiyyetini gerceklesdirmek ucun mehkemelerin statusu haqqinda qanun qebul edildi Huquq muhafize orqanlarinda koklu islahatlarin baslangici qoyuldu Islah Emek sistemi Daxili Isler Nazirliyinin tabeliyinden cixarilib Edliyye Nazirliyinin tabeliyine verildi E Elcibeyin prezident olaraq yurutduyu iqtisadi siyaset esasen iki meqsede yoneldilmisdi Birincisi kohne dovlet teserrufatini vaxtsiz dagilmaqdan qoruyub saxlamaq ve bunun ucun dovlet emlakinin gundelik talan edilmesinin qarsisini almaq emek intizamini vezifeli sexslerin dovlet qarsisinda mesuliyyetini ictimai servetin muhafizesini guclendirmek kohne iqtisadi elaqeleri berpa etmek yolu ile iqtisadiyyatda nisbi de olsa sabitliye nail olmaq Ikincisi liberal iqtisadi islahatlara baslamaqla respublikada bazar iqtisadiyyatinin formalasmasina nail olmaq Bu meqsedle Dovlet Emlak Komitesi Dovlet Antiinhisar Siyaseti ve Sahibkarliga Yardim Komitesi Iqtisadiyyat Nazirliyi Torpaq Komitesi ve s dovlet orqanlari yaradildi Ebulfez Elcibey Milli Ordunun ilk paradinda Iqtisadi islahatlari tenzimlemek meqsedile 34 qanun o siradan dovlet emlakinin ozellesdirilmesi haqqinda banklar ve bank fealiyyeti haqqinda umumiyyetle bazar iqtisadiyyatina uygun bank sisteminin yaradilmasi ucun butun lazimli qanunlar qebul edilmisdi mulkiyyet haqqinda xarici investisiyalarin qorunmasi haqqinda icare haqqinda torpaq vergisi haqqinda aksizler haqqinda qanunlar qebul edildi Ticaretin liberallasdirilmasi dovlet ticaret muessiselerinin kommersiyalasdirilmasi yarimciq qalmis tikililerin icareye verilmesi haqqinda xirda sahibkarliga komek ve onun inkisaf etdirilmesi haqqinda prezident fermanlari qebul edildi Bundan basqa ozellesdirme sahibkarliga yardim fermer teserrufatinin emal senayesinin inkisafi haqqinda dovlet proqramlari hazirlandi Belelikle respublikada iqtisadi islahatlarin heyata kecirilmesi ucun mukemmel huquqi baza yaradildi ve bu yonde ilkin addimlar atilmaga baslandi Qisa muddetde respublikada minlerle xususi muessise onlarca musteqil bank o siradan xarici ortaqlarin istiraki ile fealiyyete basladi kendlerde 17 minden artiq serbest icare kollektivi yaradildi ozellesdirme proqraminin ilkin merhelesi kimi taksilerin ve yasayis evlerinin ozellesdirilmesine baslanildi Azerbaycan iqtisadiyyatina xarici kapitalin celb edilmesinden otru muhum isler goruldu Hazirlanan muqavilelere esasen Amerika Birlesmis Statlari Ingiltere Norvec ve Turkiyenin neft sirketlerinin respublikamizin neft senayesine 10 milyard dollara yaxin sermaye qoymasi gozlenilirdi Elm tehsil ve medeniyyet sahesinde de muhum islahatlar baslanmisdi Tehsil haqqinda qanun qebul edilmisdi Bu qanuna esasen tehsil sahesinde ozel musessiselerin acilmasina icaze verildi ve tezlikle bir cox bele musteqil tehsil ocaqlari yarandi Ebulfez Elcibey Turkiyeye gonderilen telebelerle Ali ve orta ixtisas tehsili mekteblerine qebulun test usulu ile kecirilmesi Elcibey iqtidarinin muhum ugurlarindandir Azerbaycanin yuzlerce alim muellim ve metodisti celb edilmekle birce ilin icinde orta mektebde kecilen humanitar fenler uzre 7 yeni proqram hazirlandi ve onlarin esasinda 60 a yaxin adda tam yeni derslik yazdirildi umumiyyetle basqa fenler de daxil olmaqla 90 a yaxin adda yeni derslik ortaya qoyuldu ki orta mekteblerimiz onlarla ilk defe tanis olurdu Yeni mezmunlu proqram ve dersliklerin yaradilmasini prezident strateji ehemiyyetli dovlet meselesi saydigina gore olkenin maliyye bohrani icerisinde olduguna baxmayaraq onun gosterisi ile ayrilan 110 milyon manatliq yardimla tehsil edebiyyati uzre yeni guclu nesriyyat Oyretmen yaradildi yeni dersliklerin nesri ucun yeterince kagiz elde edildi ve kitablarin nesrine baslanildi Uzun muddet muzakire obyektine cevrilmis latin elifbasina kecide nail olundu Orta mekteb derslikleri bu elifbada nesr edildi dovlet idarelerinde de ondan intensiv istifadeye baslanildi Onun bir illik hakimiyyeti erzinde 15 may 1992 ci il 17 iyun 1993 cu il Milli Meclisde 118 qanun 160 qerar qebul edildi Uzun muddet Azerbaycanda siyasi proseslerin ziddiyyetli inkisafi milli munasibetler sahesinde qeyri sabit veziyyet yaratmisdi Problemi tenzimlemek ucun prezident Elcibey ilk novbede milli azliqlar azsayli xalqlar ve etnik qruplar haqqinda ferman verdi Melum fermandan sonra 30 a qeder milli medeniyyet merkezi Baki seherinde yerle ve normal is seraiti ile temin edildi Azsayli xalqlarin cixardigi 4 qezet Prezident fondundan maliyye yardimi aldi Onlara radio ve televiziyadan istifade etmek imkani yaradildi Elcibey bir sira xarici seferlerde oldu Istanbul sammitinde istirak ederek 24 27 6 1992 Qara Deniz Isbirliyi Sazisini ve Bosfor beyanati ni 25 iyun 1992 ATEM in indiki ATET ikinci zirve toplantisina qatilaraq 7 11 7 1992 Helsinki Musaviresi nin Yekun aktini 8 7 ve Avropada adi silahlarin mehdudlasdirilmasi haqqinda muqavile ni 10 7 Rusiyaya resmi sefere gederek 12 13 10 1992 Boris Yeltsinle birge Azerbaycan Respublikasi ile Rusiya Federasiyasi arasinda dostluq emekdasliq ve qarsiliqli tehlukesizlik haqqinda muqavile ni 12 10 Ankarada Turk cumhuriyyetleri bascilarinin zirve toplantisinda 30 31 10 1992 sammitin Yekun Beyannamesini imzaladi 31 10 O Turkiyeye resmi seferinde 1 5 11 1992 prezident Turqut Ozalla bir sira muqavilelere imza atdi 1 11 Ankarada acilan Azerbaycan Sefirliyinin lentini kesdi 2 11 Ukraynaya resmi seferinde 9 10 12 1992 prezident Leonid Kravcukla Azerbaycan Respublikasi ile Ukrayna arasinda dostluq ve emekdasliq haqqinda muqavile ye qol cekdi 9 12 Prezident Elcibey Bakida Marqaret Tetceri 7 sentyabr 1992 Tataristanin bas naziri Filza Hemidullini 24 sentyabr 1992 Rusiya bas nazirinin evezi Yeqor Qaydari 30 sentyabr 1992 Moldovanin bas naziri Andrey Sangelini 17 oktyabr 1992 Moskvanin meri Yuri Lujkovu 26 10 Islam Konfransi Teskilatinin bas katibi Hemid el Cabidi 13 noyabr 1992 ve olkeye qonaq gelmis bir cox basqa numayende heyetlerini Bakidaki butun xarici olke sefirlerini qebul etdi BMT de ATET de Islam Konfransi Teskilatinda regional Iqtisadi Emekdasliq Teskilatinda ve diger beynelxalq birliklerde Azerbaycan beraberhuquqlu dovlet kimi temsil olunmaga basladi BMT nin Bakida numayendeliyi acildi Qonsu dovletlerle Rusiya Turkiye Iran Ukrayna ve Gurcustanla qarsiliqli faydali beraberhuquqlu emekdasligin esaslari qoyuldu Moldova Qazaxistan ve Turkmenistanla iqtisadi sazisler imzalandi Belcika Amerika Birlesmis Statlari Almaniya Israil Misir Pakistan Ingiltere ile six elaqelere mohkem zemin yaradildi Rusiya Turkiye Gurcustan kimi dovletlerle dostluq ve emekdasliq haqqinda ikiterefli muqavileler baglandi Turkiye ile munasibetler imzalanmis sazisler neticesinde yeni merheleye daxil oldu Amerika Birlesmis Statlari ve Qerbi Avropa olkeleri ile munasibetler xarici siyasetin baslica istiqametlerinden biri oldu Marqaret Tetcer Ebulfez Elcibey ile Avropa ve Amerikanin transmilli sirketleri elverisli iqtisadi mekan kimi Azerbaycana uz tutmaga basladi AMOKO BP Yunokal Statoyl Pennzoyl ve basqa boyuk sirketlerle neft senayesi sahesinde sazisler hazirlandi Neftin Araliq denizine dasinmasi haqqinda ilkin sened imzalandi Bu planlarin gerceklesmesi Azerbaycanin inkisafi ucun boyuk perspektivler acirdi Olkeye guclu investisiya axini baslayacaqdi Butun bunlar Qerbin ve Amerika Birlesmis Statlarinin Azerbaycana siyasi munasibetinde de esasli tekamulun sebeblerindendir O Azerbaycan turk tarixinde yegane xalqin malina puluna toxunmayan prezident olmusdur Onun bir illik hakimiyyeti erzinde 15 may 1992 ci il 111iyun 1993 cu il Milli Meclisde 118 qanun 160 qerar qebul edildi Prezidentlikden sonraki fealiyyeti RedakteElcibey iqtidarinin apardigi geridonmez musteqillik siyasetinden tesvise dusen xarici ve daxili dusmenler birleserek Azerbaycanda herbi qiyam teskil etdiler ve olkede vetendas muharibesi qacilmaz oldu Oz xalqini labud facielerden qurtarmaq isteyen prezident Ebulfez Elcibey 1993 cu ilin iyununda hakimiyyetden uzaqlasaraq dogma Keleki kendine getdi ve burada 4 il 4 ay yasayaraq siyasi mubarizesini davam etdirdi Bir cox antiturkist bidetci qruplar onu hakimiyyetden salmisdir Prezidentlik selahiyyeti bitdikden bir qeder sonra 1997 ci ilin 30 Oktyabrinda Bakiya donen Ebulfez Elcibey yeniden Azerbaycan muxalifetinin liderine cevrildi Demokratik Konqrese sedr secilen 1997 AXCP sedri Ebulfez Elcibey hemin ilin Noyabrinda Butov Azerbaycan Birliyini de yaratdi ve ona basciligi oz uzerine goturdu Marqaret Tetcerin Qafqazda en boyuk demokrat adlandirdigi E Elcibey hem de Turk Xalqlari Assambleyasinin fexri sedri secildi 1997 Ebulfez Elcibey Keleki kendinde 1 iyul 1997 ci il Cagdas Azerbaycan ictimai siyasi suuruna yon veren ve gercek milli lider kimi qebul edilen Ebulfez Elcibeyin siyasi nezeri gorusleri Bu menim taleyimdir Baki 1992 Deyirdim ki bu qurulus dagilacaq Baki 1992 Demokratiya ve azadliq Istanbul 1992 Butov Azerbaycan yolunda Istanbul 1998 Ebulfez Elcibey Men qurtuluscuyam Baki 2002 Elci dusunceleri Baki 2002 kitablarinda eksini tapib Onun mubarize yolunu isiqlandiran Kamil Veli Nerimanoglunun Azerbaycan turklerinin azadliq elcisi Ebulfez Eli Elcibey Istanbul 1992 A Semedoglunun Elcibey ve Azerbaycan Istanbul 1994 Fazil Qezenferoglunun Ebulfez Elcibey Tarixden geleceye Istanbul 1995 Edalet Tahirzadenin Elci Bey Baki 1999 Elcibeyle 13 saat uz uze Baki 1999 Istanbul 2001 Prezident Elcibey Baki 2001 O Memmedovun Elcibey ile birlikde otuz il Istanbul 1999 ve b kitablar oxucularin maragina sebeb oldu Ebulfez Elcibey Mehemmed Emin Resulzade yolunu yaradiciliqla davam etdirirdi O boyuk onderin musavatciliq ideyalarini Butov Azerbaycan dusuncesiyle zenginlesdirmis milli ideologiyamizin Butovlesme Milletlesme Dovletlesme ulkusunu ireli surmusdur Ebulfez Elcibeye vida merasiminde Heyder Eliyev ve Murtuz Elesgerov Yorulmadan demokratiya ve milli butovluyumuz ugrunda mubarize aparan Azerbaycanin milli lideri dunya turklerinin boyuk oglu Ebulfez Elcibey 22 avqust 2000 ci ilde 62 yasindayken qardas Turkiyenin Ankara seherinde ebediyyete qovusdu Bakida defni gunu yuz minlerle insanin onun tabutunu son menzilinedek ciyinlerinde aparmasi onun dogma xalqinin ureyinde ebedi sevgi qazandigina subut oldu Muellifi oldugu kitablar Redakte Tolunogullari Devleti Istanbul 1997 Ebulfez Elcibey ISBN 9754372152 Butov Azerbaycan yolunda Istanbul 1998 Baki 2004 1 Musteqillik ikinci cehd Baki 2001 Siz xalqin sevgisile haqqa catacaqsiniz Baki 2001Azerbaycanda Elcibey Institutu RedakteAzerbaycanda Elcibey Institutu 17 Noyabr 2020 ci ilde Arif Hacili Arzu Semedbeyli Eli Kerimli Isa Qember Ismayil Musa Qiyas Sadiqov Oqtay Qasimov Penah Huseyn terefinden yaranib Inistitunun meqsed Azerbaycan Milli Azadliq ve Demokratik herekatinin lideri 1992 ci ilde demokratik yolla Azerbaycan prezidenti secilmis Ebulfez Elcibeyin elmi nezeri ideoloji irsini toplamaq muhafize ve mudafie tedqiq teblig ve tesviq etmekdir Elcibey Institutu Azerbaycan Respublikasi qanunvericiliyinde yol verilen qayda forma ve vasitelerden o cumleden kitablar xususi buraxilislar ve s nesr etmek elm ve diger yaradiciliq saheleri uzre musabiqeler elan etmek muhazireler seminarlar teskil etmek kurslar acmaq dinlemeler ve s tedbirler kecirmek istifade edilmekle fealiyyet gosterir Qurumun fealiyyetine umumi rehberliyi Meslehet Surasi terefinden heyata kecirilecek Elcibey Institutu nun direktoru Ebulfez Elcibeyin en yaxin silahdaslarindan biri olmus Oqtay Qasimovdur Haqqinda yazilan kitablar RedakteAzerbaycan dilinde Redakte Ebulfez Elcibey Bu menim taleyimdir Baki 1992 Tertibciler Becan Ibrahimoglu Edalet Tahirzade Deyirdim ki bu qurulus dagilacaq Baki 1992 Tertibci Edalet Tahirzade Demokratiya ve azadliq Istanbul 1992 Azerbaycan turklerinin azadliq elcisi Ebulfez Eli Elcibey Istanbul 1992 Kamil Veli Nerimanoglu Elcibey ve Azerbaycan Istanbul 1994 Akin Semedoglu Ebulfez Elcibey Tarixden geleceye Istanbul 1995 Fazil Qezenferoglu Elci Bey Baki 1999 Edalet Tahirzade Elcibey ile birlikde otuz il Istanbul 1999 Oqtay Memmedov Savalanda gorusenedek Bey Baki 2000 Tertibci Edalet Tahirzade Elcibeyle 13 saat uz uze Baki 1999 Istanbul 2001 Edalet Tahirzade Prezident Elcibey Baki 2001 Edalet Tahirzade Ebulfez Elcibey Men qurtuluscuyam Baki 2002 Tertibci Edalet Tahirzade Elci dusunceleri Baki 2002 Tertibciler Edalet Tahirzade Mircelal Yusifli Qurtulus ve butovluk yolu Elcibeyle 6 sohbet Baki 2003 Edalet Tahirzade Elci Bey Baki Nurlar NPM 2005 seh 64 500 nus Bayram Tebrizli Maragali Elci Bey haqqinda Baki Sirvannesr 2008 Mehriban Vezir Qardasim Elcibey haqqinda xatirelerim Baki 2012 Murad Eliyev Elcibey bele deyirdi 2018Turk dilinde Redakte Elcibey le 13 Saat Turan Yayincilik Adalet Tahirzade 2001 ISBN 9757893307 Elcibey Donemi Azerbaycan Dis Politikasi Haziran 1992 Haziran 1993 Bir Bagimsizlik Mucadelesinin Diplomatik Oykusu Asam Nazim Cafersoy 2001 ISBN 9756769254 Elcibey Otuken Nesriyat Ugur Guler 2006 ISBN 975437547X Elcibey in Dusunceleri ve Kanun Devleti Berikan Yayinevi Seyda Kemaloglu Muhammet Kemaloglu 2007 ISBN 9752671911 Elcibey Azerbaycan in Unutulmaz Lideri Turk Edebiyati Vakfi Yavuz Bulent Bakiler 2009 ISBN 9756186428 Istinadlar Redakte Azerbaycan Respublikasi Prezidentinin selahiyyetini heyata keciren Azerbaycan Respublikasi Ali Sovetinin sedri 1 2 3 Encyclopaedia Britannica lt a href https wikidata org wiki Track Q5375741 gt lt a gt lt a href https wikidata org wiki Track P1417 gt lt a gt lt a href https wikidata org wiki Track P2450 gt lt a gt Chernyj sad Iyun 1992 sentyabr 1993 g g Eskalaciya konflikta http news bbc co uk hi russian in depth newsid 4682000 4682089 stmHemcinin bax Redakte Vikianbarda Ebulfez Elcibey ile elaqeli mediafayllar var Vikisitatda Ebulfez Elcibey ile elaqeli melumatlar var Azerbaycan Xalq Cebhesi Azerbaycan Xalq Cebhesi PartiyasiXarici kecidler RedakteEbulfez Elcibeyin bioqrafiyasi Arxivlesdirilib 2016 03 05 at the Wayback Machine Abulfaz Elchibey britannica com Zahir Ezemet 1992 2013 08 17 Elcibeyin ORT ye SOK MUSAHIBESI 1992 azerb youtube com ORT Istifade tarixi 2014 09 28 Olumunden 24 saat evvel Ebulfez Elcibey Temiz sohbet Ebulfez Elcibey Ebulfez Elcibeyin and icme merasimi Ebulfez Elcibeyin Kelekiden Bakiya qayidisi Ebulfez Elcibey Boyuk omrun anlari Ebulfez Elcibey haqqinda indiye kimi bilmediyimiz faktlar MUSAHIBE Arxivlesdirilib 2014 07 02 at the Wayback Machine Merhum Prezident Elcibey FOTOLARDAMenbe https az wikipedia org w index php title Ebulfez Elcibey amp oldid 6066077, wikipedia, oxu, kitab, kitabxana, axtar, tap, hersey,

ne axtarsan burda

, en yaxsi meqale sayti, meqaleler, kitablar, oyrenmek, wiki, bilgi, tarix, seks, porno, indir, yukle, sex, azeri sex, azeri, seks yukle, sex yukle, izle, seks izle, porno izle, mobil seks, telefon ucun, chat, azeri chat, tanisliq, tanishliq, azeri tanishliq, sayt, medeni, medeni saytlar, chatlar, mekan, tanisliq mekani, mekanlari, yüklə, pulsuz, pulsuz yüklə, mp3, video, mp4, 3gp, jpg, jpeg, gif, png, şəkil, muisiqi, mahnı, kino, film, kitab, oyun, oyunlar.