fbpx
Wikipedia

Şimali Makedoniya

Şimali Makedoniya (mak. Северна Македонија; alb. Maqedonia e Veriut) və ya rəsmi adı ilə Şimali Makedoniya Respublikası (mak. Република Северна Македонија; alb. Republika e Maqedonisë së Veriut) — cənub-şərqi Avropada dövlət. Şimali Makedoniya Balkan yarımadasında dənizə çıxışı olmayan ölkədir. Şimal-şərqdə Serbiya, şimal-qərbdə Kosovo (qismən tanınan), qərbdə Albaniya, cənubda Yunanıstan, şərqdə isə Bolqarıstanla həmsərhəddir. Paytaxtı və ən böyük şəhəri Skopye şəhəri, ümumi sahəsi 25,713 kvadrat kilometrdir. Şimali Makedoniya keçmiş Yuqoslaviyanın tərkibində yer alan ölkələrdən biri olmuşdur və 8 sentyabr 1991-ci ildə öz müstəqilliyini elan etmişdir. Ölkə 1991-ci ildən 2019-cu ilin fevral ayınadək rəsmi olaraq Makedoniya Respublikası (mak. Република Македонија) adlandırılmışdır. Beynəlxalq aləmdə isə daha çox Keçmiş Yuqoslav Respublikası Makedoniya (mak. Поранешна Југословенска Република Македонија) və ya sadəcə Makedoniya (mak. Македонија) kimi tanınmışdır

Şimali Makedoniya Respublikası
Република Северна Македонија
Şimali Makedoniya
Şüarı: Слобода или смрт (mak.)
"Ya azadlıq, ya ölüm"
Himni: Денес над Македонија (mak.)
"Bu gün Makedoniya üzərində"
Paytaxtı
və ən böyük şəhəri
Skopye
42°00′ şm. e. 21°26′ ş. u.
Rəsmi dilləriMakedon
Alban
Etnik qrupları
64,2% makedonlar
25,2% albanlar
3,9% türklər
2.7% romanlar
1.8% serblər
0.8% boşnaklar
0.5% arumınlar
0.9% digər
İdarəetmə formasıParlament respublikası
Stevo Pendarovski
• Baş nazir
Zoran Zaev
YaranmasıYSFR-dan
Tarixi
• Müstəqillik elan edilməsi
8 sentyabr 1991
• Beynəlxalq tanınma
8 aprel 1993
• Yaranması
1991
Ərazisi
• Ümumi
25713 (148-ci)
• Su (%)
1,9
Əhalisi
• 2015 təxmini
2 100 min (144-cü)
• 1.XII.2002 siyahıya alma
2 022 547
• Sıxlıq
83/km2 (215.0/kv. mil) (113-cü)
ÜDM(AQP)2008 təxmini
• Ümumi
$18,82 milyard
• Adam başına
$9 157
ÜDM(nominal)2008 təxmini
• Ümumi
$9,57 milyard
• Adam başına
$4 656
İİİ(2008)0.808
çox yüksək · 68-ci
ValyutasıMakedoniya denarı (MKD)
Saat qurşağıUTC+2 (CET)
• Yay (DST)
CEST
Yolun hərəkət istiqamətisağ
Telefon kodu389
ISO 3166 koduMK
İnternet domeni.mk
Şimali Makedoniya

Şimali Makedoniya 8 aprel 1993-cü ildə Birləşmiş Millətlər Təşkilatına üzv seçilmişdir. Lakin Yunanıstan ilə Şimali Makedoniya arasında yaşanan ad mübahisəsinə görə təşkilat çərçivəsində ölkənin adı Keçmiş Yuqoslav Respublikası Makedoniya kimi göstərilməyə başlandı. Eyni ad bir çox beynəlxalq təşkilatlarda da istifadə olunmuşdur. 2018-ci ilin iyun ayında Yunanıstan və Makedoniya arasında Prespa müqaviləsi imzalanmışdır. Müqaviləyə əsasən hər iki tərəfin maraqlarına uyğun olaraq Makedoniyanın adı Şimali Makedoniya Respublikası ilə əvəz olunmuşdur. Ölkənin adının dəyişdirilməsi rəsmi olaraq 2019-cu ilin 12 fevral tarixində qüvvəyə minmişdir.

Şimali Makedoniya coğrafiyasının əsasını dağlar, dərələr və çaylar təşkil edir. Ölkə əhalisinin əsası makedonlardan təşkil olunmuşdur. Albanlar ölkənin 25%-ni təşkil edir. Şimali Makedoniyada eyni zamanda bəlli sayda türklər, romanlar, serblər, boşnaklar, arumınlarbolqarlar da yaşayır.

Peoniya çarlığından başlayan ölkənin tarixi qədim zamanlara dayanır. E.ə. 6-cı əsrdə ölkə ərazisi Əhəmənilər dövlətinin parçası olmuş və daha sonra 4-cü əsrdə Makedoniya çarlığı tərəfindən işğal olunmuşdur. E.ə. 2-ci əsrdə Romalılar bölgəni fəth edərək, Makedoniya əyaləti ilə birləşdirmişdirlər. Ərazi Bizans İmperiyasının tərkibində yer almış və dəfələrlə slavyan tayfalarının hücumuna məruz qalmışdır. Bizans, Bolqar və Serb imperiyaları arasında yaşanan çaxnaşmaların ardınca 14-cü əsrdən 20-ci əsrin əvvəllərinədək ərazi Osmanlı İmperiyasının hökmranlığı altında qalmışdır. 1912–1913-cü illərdə baş verən Balkan müharibələrindən sonra indiki Şimali Makedoniya ərazisi serblərin hökmranlığına keçmişdir. Birinci Dünya müharibəsinin (1914–1918) ardınca Yuqoslaviya krallığı ilə birləşmiş, İkinci Dünya müharibəsi zamanı bolqarlar ələ keçirmiş və 1945-ci ildə müharibədən sonra respublika olaraq yenidən yaranmış və 1965-ci ildən etibarən Yuqoslaviya Sosialist Federativ Respublikasının bir pir parçası olmuşdur. Şimali Makedoniya 1991-ci ilədək Yuqoslaviyanın tərkibində Makedoniya Sosialist Respublikası kimi qalmışdır.

Şimali Makedoniya parlamentli respublikadır və Birləşmiş Millətlər Təşkilatının, Avropa Şurasının və 2020-ci ildən etibarən NATO üzvüdür. Şimali Makedoniya 2005-ci ilin dekabr ayından -yə üzv olmaq üçün danışıqlar aparır.

Mündəricat

Yunanıstanın təzyiqləri nəticəsində ölkənin adı BMT-də Keçmiş Yuqoslaviya Respublikası Makedoniya (mak.Поранешна Југословенска Република Македонија) kimi qəbul edilib. 12 iyun 2018-ci ildə Makedoniya və Yunanıstan hökumətləri 27 illik ad mübahisəsinə son qoymaq üçün ilkin razılığa gəliblər. Bu danışıqlar ölkənin Şimali Makedoniya Respublikası (mak.Република Северна Македонија) adlandırılması ilə nəticələnib.

Həmçinin bax: Makedoniya çarlığı

Bugünkü Makedoniya torpaqları, tarixdə bir çox dövlət və imperatorluğun sərhədləri içində olmuşdur. Bunlar içində Roma İmperatorluğu (sonrasında Şərq Roma İmperatorluğu) və Osmanlı İmperatorluğu, bölgədə hökm sürən imperatorluqlardandır.

600 ilə yaxın müddət Osmanlı suverenliyində qalan bölgə, XX əsrdə Yuqoslaviya Sosialist Federativ Respublikasının ən cənub hissələrini təşkil etmişdir.

1991-ci ildə muxtar respublika Makedoniya, Yuqoslaviya Sosialist Federativ Respublikasının daxili döyüşlərə girdiyi dövrdə müstəqilliyini elan etmişdir.

Hazırda ölkənin əsas sənaye və ticarət mərkəzidir. Makedoniyanın digər böyük şəhərləri bunlardır: Monastr, Kumanovo, Prilep, Qalxandalan, Ohri, Veles, İştip, Qoçanı, Gostivar, Ustrumca. Ölkə ərazisinin çox hissəsini dərin vadiləri olan dağlar, dik yamacları olan təpəliklər və meşə massivləri tutur. Ölkədə 50-yə yaxın təbii və süni göl, eləcə də hündürlüyü 2,000 metrdən artıq 16 dağ var. Makedoniya ərazisində olan ən böyük göl Oxrid gölü, ən uzun çay Vandar çayıdır.

Əsas məqalələr: Makedoniya əhalisiMakedonlar
Skopye türklərinin bayrağı

30 iyun 2012-ci il tarixinə olan rəsmi məlumata əsasən Makedoniya əhalisi 2.061.044 nəfər, bütün ölkə üzrə əhalinin orta sıxlığı isə 1 km²-ə 80.2 nəfərdir.

Milli tərkib

Makedoniya Respublikasının əhalisinin 2/3 hissəsini makedoniyalı slavyanlar, 1/4 hissəsini albanlar, 4 faizini türklər və təxminən 2,7 faizini serblər, rumınlar və qaraçılar təşkil edirlər.

Dil

Ölkə əhalisinin 68%-i rəsmi dövlət dili olan makedon dilində, 25%-i alban, 3%-i türk, 2%-i isə serb-xorvat dillərində danışır. Dini etiqadına görə Makedoniya əhalisinin 64%-i pravoslavdır. Müsəlmanlar ölkə əhalisinin 33%-ni təşkil edir. Makedoniyanın paytaxtı, eyni zamanda ən böyük şəhəri olan Skopyedə 380 min nəfər yaşayır.

Din

2002-ci il siyahıyaalınmasının yekunlarına əsasən əhalisinin 65 %-i pravoslav, 32 %-i müsəlman, 3 %-i əsasən katolikprotestant xrisitian və iudaistdir.

  • Pelister

  • Korab dağı

  • Şar dağı

  • Skopyedə St. Panteleimon kilsəsində mozaika

  • Skopyedə yerləşən İshaq Bəy məscidi

  • Ohrid Gölü

  • Skopye Universiteti

  • Ohrid Gölü

  1. State Statistical Office of the Republic of Macedonia :
  2. . BBC News. 12 iyun 2018. İstifadə tarixi:16 iyun 2018.
  3. " New Balkan Politics " — Journal of politics: . İssue 12, 2010.
Vikianbarda Şimali Makedoniya ilə əlaqəli mediafayllar var.


Şimali Makedoniya ilə əlaqədar bu məqalə qaralama halındadır. Məqaləni redaktə edərək Vikipediyanı zənginləşdirin.

Şimali Makedoniya
şimali, makedoniya, Северна, Македонија, maqedonia, veriut, rəsmi, adı, ilə, respublikası, Република, Северна, Македонија, republika, maqedonisë, veriut, cənub, şərqi, avropada, dövlət, balkan, yarımadasında, dənizə, çıxışı, olmayan, ölkədir, şimal, şərqdə, se. Simali Makedoniya Dil Izle Redakte Simali Makedoniya mak Severna Makedoniјa alb Maqedonia e Veriut ve ya resmi adi ile Simali Makedoniya Respublikasi mak Republika Severna Makedoniјa alb Republika e Maqedonise se Veriut cenub serqi Avropada dovlet Simali Makedoniya Balkan yarimadasinda denize cixisi olmayan olkedir Simal serqde Serbiya simal qerbde Kosovo qismen taninan qerbde Albaniya cenubda Yunanistan serqde ise Bolqaristanla hemserheddir Paytaxti ve en boyuk seheri Skopye seheri umumi sahesi 25 713 kvadrat kilometrdir Simali Makedoniya kecmis Yuqoslaviyanin terkibinde yer alan olkelerden biri olmusdur ve 8 sentyabr 1991 ci ilde oz musteqilliyini elan etmisdir Olke 1991 ci ilden 2019 cu ilin fevral ayinadek resmi olaraq Makedoniya Respublikasi mak Republika Makedoniјa adlandirilmisdir Beynelxalq alemde ise daha cox Kecmis Yuqoslav Respublikasi Makedoniya mak Poraneshna Јugoslovenska Republika Makedoniјa ve ya sadece Makedoniya mak Makedoniјa kimi taninmisdirSimali Makedoniya Respublikasi Republika Severna Makedoniјa Simali MakedoniyaBayragi GerbiSuari Sloboda ili smrt mak Ya azadliq ya olum Himni Denes nad Makedoniјa mak Bu gun Makedoniya uzerinde Paytaxti ve en boyuk seheriSkopye 42 00 sm e 21 26 s u Resmi dilleriMakedon AlbanEtnik qruplari64 2 makedonlar 25 2 albanlar 3 9 turkler 2 7 romanlar 1 8 serbler 0 8 bosnaklar 0 5 aruminlar 0 9 digerIdareetme formasiParlament respublikasi PrezidentStevo Pendarovski Bas nazirZoran ZaevYaranmasiYSFR danTarixi Musteqillik elan edilmesi8 sentyabr 1991 Beynelxalq taninma8 aprel 1993 Yaranmasi1991Erazisi Umumi25713 148 ci Su 1 9Ehalisi 2015 texmini2 100 min 1 144 cu 1 XII 2002 siyahiya alma2 022 547 Sixliq83 km2 215 0 kv mil 113 cu UDM AQP 2008 texmini Umumi 18 82 milyard Adam basina 9 157UDM nominal 2008 texmini Umumi 9 57 milyard Adam basina 4 656III 2008 0 808 cox yuksek 68 ciValyutasiMakedoniya denari MKD Saat qursagiUTC 2 CET Yay DST CESTYolun hereket istiqametisagTelefon kodu389ISO 3166 koduMKInternet domeni mkSimali Makedoniya Simali Makedoniya 8 aprel 1993 cu ilde Birlesmis Milletler Teskilatina uzv secilmisdir Lakin Yunanistan ile Simali Makedoniya arasinda yasanan ad mubahisesine gore teskilat cercivesinde olkenin adi Kecmis Yuqoslav Respublikasi Makedoniya kimi gosterilmeye baslandi Eyni ad bir cox beynelxalq teskilatlarda da istifade olunmusdur 2018 ci ilin iyun ayinda Yunanistan ve Makedoniya arasinda Prespa muqavilesi imzalanmisdir Muqavileye esasen her iki terefin maraqlarina uygun olaraq Makedoniyanin adi Simali Makedoniya Respublikasi ile evez olunmusdur Olkenin adinin deyisdirilmesi resmi olaraq 2019 cu ilin 12 fevral tarixinde quvveye minmisdir Simali Makedoniya cografiyasinin esasini daglar dereler ve caylar teskil edir Olke ehalisinin esasi makedonlardan teskil olunmusdur Albanlar olkenin 25 ni teskil edir Simali Makedoniyada eyni zamanda belli sayda turkler romanlar serbler bosnaklar aruminlar ve bolqarlar da yasayir Peoniya carligindan baslayan olkenin tarixi qedim zamanlara dayanir E e 6 ci esrde olke erazisi Ehemeniler dovletinin parcasi olmus ve daha sonra 4 cu esrde Makedoniya carligi terefinden isgal olunmusdur E e 2 ci esrde Romalilar bolgeni feth ederek Makedoniya eyaleti ile birlesdirmisdirler Erazi Bizans Imperiyasinin terkibinde yer almis ve defelerle slavyan tayfalarinin hucumuna meruz qalmisdir Bizans Bolqar ve Serb imperiyalari arasinda yasanan caxnasmalarin ardinca 14 cu esrden 20 ci esrin evvellerinedek erazi Osmanli Imperiyasinin hokmranligi altinda qalmisdir 1912 1913 cu illerde bas veren Balkan muharibelerinden sonra indiki Simali Makedoniya erazisi serblerin hokmranligina kecmisdir Birinci Dunya muharibesinin 1914 1918 ardinca Yuqoslaviya kralligi ile birlesmis Ikinci Dunya muharibesi zamani bolqarlar ele kecirmis ve 1945 ci ilde muharibeden sonra respublika olaraq yeniden yaranmis ve 1965 ci ilden etibaren Yuqoslaviya Sosialist Federativ Respublikasinin bir pir parcasi olmusdur Simali Makedoniya 1991 ci iledek Yuqoslaviyanin terkibinde Makedoniya Sosialist Respublikasi kimi qalmisdir Simali Makedoniya parlamentli respublikadir ve Birlesmis Milletler Teskilatinin Avropa Surasinin ve 2020 ci ilden etibaren NATO uzvudur Simali Makedoniya 2005 ci ilin dekabr ayindan AI ye uzv olmaq ucun danisiqlar aparir Mundericat 1 Adlandirilma 2 Tarix 3 Cografiya 4 Ehali 4 1 Milli terkib 4 2 Dil 4 3 Din 5 Hemcinin bax 6 Sekiller 7 Istinadlar 8 Xarici kecidlerAdlandirilma RedakteHemcinin bax Makedoniya adi ugrunda mubahise Yunanistanin tezyiqleri neticesinde olkenin adi BMT de Kecmis Yuqoslaviya Respublikasi Makedoniya mak Poraneshna Јugoslovenska Republika Makedoniјa kimi qebul edilib 2 12 iyun 2018 ci ilde Makedoniya ve Yunanistan hokumetleri 27 illik ad mubahisesine son qoymaq ucun ilkin raziliga gelibler Bu danisiqlar olkenin Simali Makedoniya Respublikasi mak Republika Severna Makedoniјa adlandirilmasi ile neticelenib 3 Tarix RedakteHemcinin bax Makedoniya carligi Bugunku Makedoniya torpaqlari tarixde bir cox dovlet ve imperatorlugun serhedleri icinde olmusdur Bunlar icinde Roma Imperatorlugu sonrasinda Serq Roma Imperatorlugu ve Osmanli Imperatorlugu bolgede hokm suren imperatorluqlardandir 600 ile yaxin muddet Osmanli suverenliyinde qalan bolge XX esrde Yuqoslaviya Sosialist Federativ Respublikasinin en cenub hisselerini teskil etmisdir 1991 ci ilde muxtar respublika Makedoniya Yuqoslaviya Sosialist Federativ Respublikasinin daxili doyuslere girdiyi dovrde musteqilliyini elan etmisdir Cografiya RedakteHazirda olkenin esas senaye ve ticaret merkezidir Makedoniyanin diger boyuk seherleri bunlardir Monastr Kumanovo Prilep Qalxandalan Ohri Veles Istip Qocani Gostivar Ustrumca Olke erazisinin cox hissesini derin vadileri olan daglar dik yamaclari olan tepelikler ve mese massivleri tutur Olkede 50 ye yaxin tebii ve suni gol elece de hundurluyu 2 000 metrden artiq 16 dag var Makedoniya erazisinde olan en boyuk gol Oxrid golu en uzun cay Vandar cayidir Ehali Redakte Esas meqaleler Makedoniya ehalisi ve Makedonlar Skopye turklerinin bayragi 30 iyun 2012 ci il tarixine olan resmi melumata esasen Makedoniya ehalisi 2 061 044 nefer butun olke uzre ehalinin orta sixligi ise 1 km e 80 2 neferdir 1 Milli terkib Redakte Makedoniya Respublikasinin ehalisinin 2 3 hissesini makedoniyali slavyanlar 1 4 hissesini albanlar 4 faizini turkler ve texminen 2 7 faizini serbler ruminlar ve qaracilar teskil edirler Dil Redakte Olke ehalisinin 68 i resmi dovlet dili olan makedon dilinde 25 i alban 3 i turk 2 i ise serb xorvat dillerinde danisir Dini etiqadina gore Makedoniya ehalisinin 64 i pravoslavdir Muselmanlar olke ehalisinin 33 ni teskil edir Makedoniyanin paytaxti eyni zamanda en boyuk seheri olan Skopyede 380 min nefer yasayir Din Redakte 2002 ci il siyahiyaalinmasinin yekunlarina esasen ehalisinin 65 i pravoslav 32 i muselman 3 i esasen katolik ve protestant xrisitian ve iudaistdir 4 Hemcinin bax RedakteMakedon dili Makedoniyali IsgenderSekiller Redakte Pelister Korab dagi Sar dagi Skopyede St Panteleimon kilsesinde mozaika Skopyede yerlesen Ishaq Bey mescidi Ohrid Golu Skopye Universiteti Ohrid GoluIstinadlar Redakte 1 2 State Statistical Office of the Republic of Macedonia Population United Nations Resolution 225 1993 Macedonia and Greece Deal after 27 year row over a name BBC News 12 iyun 2018 Istifade tarixi 16 iyun 2018 New Balkan Politics Journal of politics Interethnic relations in Macedonia People Centred Analyses Issue 12 2010 Xarici kecidler Redakte Vikianbarda Simali Makedoniya ile elaqeli mediafayllar var Official Government website Arxivlesdirilib 2008 02 07 at the Wayback Machine Simali Makedoniya ile elaqedar bu meqale qaralama halindadir Meqaleni redakte ederek Vikipediyani zenginlesdirin Menbe https az wikipedia org w index php title Simali Makedoniya amp oldid 6025810, wikipedia, oxu, kitab, kitabxana, axtar, tap, hersey,

ne axtarsan burda

, en yaxsi meqale sayti, meqaleler, kitablar, oyrenmek, wiki, bilgi, tarix, seks, porno, indir, yukle, sex, azeri sex, azeri, seks yukle, sex yukle, izle, seks izle, porno izle, mobil seks, telefon ucun, chat, azeri chat, tanisliq, tanishliq, azeri tanishliq, sayt, medeni, medeni saytlar, chatlar, mekan, tanisliq mekani, mekanlari, yüklə, pulsuz, pulsuz yüklə, mp3, video, mp4, 3gp, jpg, jpeg, gif, png, şəkil, muisiqi, mahnı, kino, film, kitab, oyun, oyunlar.