fbpx
Wikipedia

Üzeyir Hacıbəyov

Üzeyir bəy Əbdülhüseyn oğlu Hacıbəyov (azərb.اوزئییر حاجیبَیاوو‎;6 [18] sentyabr 1885,Ağcabədi,Yelizavetpol quberniyası23 noyabr 1948(1948-11-23),Bakı) — Azərbaycan, Sovet bəstəkarı, dirijor, musiqişünas, publisist, dramaturq, pedaqoq, ictimai xadim. SSRİ xalq artisti (1938). II dərəcəli iki "Stalin" mükafatı laureatı (1941, 1946). "Lenin" ordeni kavaleri (1938).

Üzeyir Hacıbəyov
Ümumi məlumatlar
Doğum tarixi 6 (18) sentyabr 1885
Doğum yeri
Vəfat tarixi 23 noyabr 1948(1948-11-23)(63 yaşında)
Vəfat yeri
Vəfat səbəbi ürək çatışmazlığı
Dəfn yeri
Vətəndaşlığı
Atası Mirzə Əbdülhüseyn bəy Hacıbəyov
Musiqiçi məlumatları
Fəaliyyəti dirijor,bəstəkar,musiqi pedaqoqu,yazıçı,jurnalist,musiqi etnoqrafı[d],dramaturq
Fəaliyyət illəri 1904–1948
Janr opera,klassik musiqi,muğam
Üzvlüyü
Mükafatları 1937
Vikianbarda əlaqəli mediafayllar

Azərbaycanın müasir peşəkar musiqi sənətinin banisi. Azərbaycan SSR Elmlər Akademiyasının həqiqi üzvü (1945), professor (1940), Azərbaycan Konservatoriyasının rektoru (1928–1929, 1939–1948), Azərbaycan SSR Bəstəkarlar İttifaqının sədri (1938–1948) , 1-ci və 2-ci çağırış SSRİ Ali Sovetinin deputatı (1937, 1941). 1938-ci ildən Sov.İKP-nin üzvü. Azərbaycan SSR himnininAzərbaycan himninin müəllifidir. Bütöv İslam dünyasında ilk operanın müəllifidir.

Bəstəkar eyni zamanda Azərbaycanda və xaricdə bir çox tanınmış bəstəkar və musiqiçilərin pedaqoqu və müəllimi kimi də tanınır. Əfrasiyab Bədəlbəyli, Səid Rüstəmov, Asəf Zeynallı, Şəmsi Bədəlbəyli, Niyazi, Cövdət Hacıyev, Tofiq Quliyev, Qara Qarayev, Cahangir Cahangirov, Fikrət Əmirov, Şəfiqə Axundova və s. maestronun tələbələrindən idilər.

Mündəricat

Üzeyir Hacıbəyov atası ilə, Şuşa, 1890-cı il

Üzeyir Hacıbəyov 5 (18) sentyabr 1885 tarixində (BSE-yə əsasən, 17 sentyabrda) anadan olmuşdur. indiki Ağcabədi rayonunun ərazisində anadan olmuşdur, Bir neçə il sonra (Azərbaycan mətninə görə 1896-cı ildə; rus mətninə görə isə 1897-ci ildə) şiə məzhəbinin Zaqafqaziya Müsəlmanları Ruhani İdarəsi şəhadətnamə buraxdı ki, "Şuşa şəhərinin sakini" Üzeyir Hacıbəyov müsəlman təqvimi ilə 1302-ci il zilhiccə ayının 7-ci günündə (5 sentyabr 1885-ci il) anadan olub, lakin Ü.Hacıbəyov bu sənədi yalnız 1914-cü ildə Bakıda aldı.

Atası Əbdülhüseyin Hacıbəyov kənd mirzəsi idi, anası Şirinbəyim xanım Əliverdibəyovlar nəslindən gəlirdi. Üzeyirin qardaşı Ceyhun Hacıbəyli karyerasının ilk dövründə Dağıstanlı əcdadlarının şərəfinə "Dj.Dağıstani" təxəllüsü ilə imza atırdı. Ümumilikdə ailədə üç qardaş və iki bacı var idi.

Doğulduqdan qısa müddət sonra Hacıbəyovlar ailəsi Azərbaycan mədəniyyətinin ən böyük mərkəzlərindən biri olan Şuşa şəhərinə köçdü və Üzeyir məhz burada böyümüşdür. Gələcək bəstəkarın atası uzun müddət məşhur Azərbaycan şairəsi, ictimai xadim və Qarabağ xanının qızı Xurşidbanu Natəvanın şəxsi katibi idi, hansının ki bəstəkarın tərbiyəsinə böyük təsiri olmuşdur. Üzeyirin anası Şirin Əliverdibəyova şairənin evində böyümüşdür, bəstəkarın babası və Natəvan isə süd bacı-qardaşı idilər.

Natəvanla tanışlıq gənc Üzeyir üçün ən yaxşı musiqi icmaları, Şuşanın məclislərinə yol açdı. Gənc yaşlarında muğam ifaçılığı dərsləri almış və Azərbaycan xalq musiqi alətlərində çalmağı öyrənmişdir. Əbdürrəhim bəy HaqverdiyevCabbar Qaryağdıoğlunun 1897-ci ilə aid "Leylinin qəbri üzərində Məcnun" ("Leyli və Məcnun" sevgi dastanından bir epizod) adlı teatr əsərində 13 yaşlı Üzeyir qoşma xorda oxuyurdu.

Mədrəsə təhsilini və ikiillik rus-tatar məktəbini bitirdikdən sonra, 1899–1904-cü illərdə Qori şəhərindəki müəllimlər seminariyasında oxudu. Məhz orada o, skripka, violonçel və nəfəs alətlərində ifa etmək bacarıqlarına yiyələndi. bundan başqa gələcək bəstəkar Müslüm Maqomayevlə (müğənni Müslüm Maqomayevin babası) tanış oldu. Növbəti dörd il ərzində HadrutBakı məktəblərində müəllimlik fəaliyyəti ilə məşğul oldu. 1905-ci ildə Bakıda ilk öncə Bibi-Heybət məktəbində, daha sonra "Səadət" məktəbində dərs demişdir və orada Azərbaycan dili, riyaziyyat, coğrafiya, tarix və eyni zamanda rus dilini öyrədirdi. Elə o vaxtı Həyat qəzetində tərcüməçi olaraq işə başladı, sonra İrşad qəzeti ilə əməkdaşlıq etdi. 1911-ci ildə sistematik musiqi təhsili almaq məqsədi ilə Moskvaya yola düşdü. Bir il ərzində Moskva Filarmoniya Cəmiyyəti yanında musiqi kurslarında Aleksey İlyinskidən dərs alırdı (solfecionu Nikolay Laduxin, harmoniyanı Nikolay Sokolovski keçirdi), ondan sonra Sankt-Peterburqa köçdü və oradakonservatoriyada bir il oxudu (müəllimi Vasili Kalafati olmuşdur). Dostu Müslüm Maqomayev Hacıbəyovun maddi dəstəyini tamamilə öz üzərinə götürmüşdür. 1912-ci ildə Jeleznovodskda olarkən Hacıbəyov M.Maqomayevə yazırdı:

ƏZİZ MÜSLİM

Biz artıq 21 iyundan Jeleznovodskdayıq. Malikə С 21 июня мы уже в Железноводске. Malike müalicə olunmağa başlayır, mən isə fortepiano öyrənməyə başladım. Mən burada həftədə 3 dərs deyən və hər gün pianodan istifadə etməyə icazə verən müəllim tapdım, ayda cəmi 15 rubla.

Hələ Bakıda olarkən [………] və mən Şuşaya getmək və orada tamaşalar vermək qərarına gəldik; Notların bir hissəsinin Sizin mənzilinizdə olduğunu bildiyimizdən, Məlikə ilə Sizin mənzilinizə getdik və notları götürdük; lakin Şuşa işi baş tutmadı, notlar Camaldadır. Bizimkilər Maştağı bağlarına köçdülər. Bakıya gedəndə yaz. Mən də Moskvaya yola düşməmişdən əvvəl yazacam. Makkinin səhhəti barədə xəbər ver, orada yaşayışınız necədir? Burada çox da darıxmırıq, bəzən qrup halında gəzirik. Məlikə və məndən Badyuşa, anaya, Camul, Makka və bütün dostlarınıza salamlarımı göndər.

Sənin Üzeyirin.
3 iyul 1912-ci il.
Jeleznovodsk.
İnjenernı döngəsi, daça № 9.

1914–1918-ci illərdə "Yeni iqbal" qəzetinin redaktoru, sonra sahibi oldu, daha sonra "Azərbaycan" qəzetinin redaktoru olmuşdur. 1918-ci ilin iyunundan sentyabr ayınadək Azərbaycan opera sənətçilərinin İranın ƏnzəliRəşt şəhərlərinə qastrol səfərini idarə edirdi. 1920-ci ildə Azərbaycanda Sovet hakimiyyəti quruldu. Elə həmin il bəstəkar Azərbaycan SSR Xalq Maarifləndirmə Komissarlığına musiqi akademiyası və milli konservatoriya açmağın zəruriliyi, habelə keçmiş musiqi məktəblərinin binalarının onlara verilməsi barədə hesabat təqdim etdi. Sonrakı illərdə (1922–1926 və 1939–1941) onun təşəbbüsü ilə yaradılan Azərbaycan Türk Musiqi Məktəbinə (indiki Asəf Zeynallı adına Bakı Musiqi Kolleci) rəhbərlik etmişdir. 1925-ci ildə Bakı İşçi Xalq Deputatları Sovetinin deputatı seçildi, növbəti ildə isə ​​Azərbaycan Konservatoriyasının prorektoru oldu.

1931-ci ildə xalq çalğı alətləri orkestrini, 1936-cı ildə isə dövlət xorunu təşkil etdi. 7 may 1938-ci ildə Üzeyir bəy partiyaya qəbul üçün müraciət etdi və Sov.İKP MK onun xidmətlərini və Azərbaycan SSR KP MK-nın vəsatətini nəzərə alaraq, istisna hal kimi namizədlik təcrübəsi keçmədən onu partiya sıralarına qəbul etdi. 1938-ci ildə Hacıbəyov "Lenin" ordeni ilə təltif edildi və SSRİ xalq artisti adına layiq görüldü. Bir il sonra bəstəkar Azərbaycan Konservatoriyasının rektoru təyin edildi və həmin 1939-cu ildə SSRİ Bəstəkarlar İttifaqının 1-ci qurultayının təşkilat komitəsinin üzvü seçildi. Ömrünün son 10 ilində Azərbaycan Bəstəkarlar İttifaqına rəhbərlik etmişdir. 1943-cü ildə tank kolonunun inşası üçün öz cibindən 25.000 rubl bağışladı.

1945-ci ilin sentyabrında Hacıbəyov Azərbaycan SSR EA İncəsənət İnstitutunun direktoru təyin edildi.

1945-ci ildə qurulduğu gündən Azərbaycan SSR Elmlər Akademiyasının daimi üzvü və iki çağırış SSRİ Ali Sovetinin deputatı olmuşdur (1937, 1941).

1947-ci ildə şəkərli diabetdən əziyyət çəkən Üzeyir Hacıbəyovun vəziyyəti ağırlaşdı və səhv təyin olunmuş müalicə səbəbindən daha da mürəkkəbləşdi. Moskva şəhərinin Kremlin xəstəxanasında müalicə almağa başladı, daha sonra Mərdəkandakı dövlət sanatoriyasına köçürüldü. 1948-ci il noyabrın 23-də, gecə saat 2 radələrində bəstəkar Bakıda, "Monolit" binasının dördüncü mərtəbəsindəki mənzilində ürək çatışmazlığından vəfat etdi. Bakıda Birinci Fəxri Xiyabanda dəfn olundu.

Ailəsi

Şirinbəyim xanım Hacıbəyova-Əliverdibəyova
  • Şirinbəyim xanım Hacıbəyova-Əliverdibəyova — Üzeyir Hacıbəyovun anası.1853-cü ildə mülkədar ailəsində doğulmuşdur. Ailədə 12 uşaq var idi: dörd qardaş, səkkiz bacı. Oğlanların hamısı mükəmməl təhsil, qızlar isə ev təhsili almışdılar. Şirinbəyim xanım ədəbiyyatı çox sevir, şerlər oxuyur, Füzulinin əsərlərini əzbər bilirdi. 1870-ci ildə Əbdülhüseynə ərə getmiş, beş uşağı olmuşdur: Sayad, Əbuhəyat, Zülfüqar, Üzeyir, Ceyhun. Ömrünün son illərini Bakıda, oğlu Üzeyirin evində keçirmişdir. 1939-cu ildə vəfat etmişdir.
  • Qara bəy Əliverdilər— Üzeyir Hacıbəyovun dayısı, ictimai-siyasi xadim, Azərbaycan Xalq Cümhuriyyəti Parlamentinin üzvü.

20 dekabr 1909-cu ildə Üzeyir Hacıbəyov hələ Qori seminariyasında oxuduğu vaxt tanış olduğu Məleykəxanım Terequlova ilə evləndi. Zadəgan Terequlovlar nəsli həm Azərbaycanda, həm də Gürcüstanda tanınırdı. Altı Terequlov bacıdan bir başqası bəstəkar Müslüm Maqomayev ilə evlənmişdir. Ali təhsil aldıqdan sonra Hacıbəyov Bakıda həyat yoldaşı və anası ilə birlikdə yaşadı, eyni zamanda bacısının beş uşağına baxırdı; onun öz övladları yox idi. Bəstəkarın qardaşı Ceyhun Hacıbəyli Fransaya mühacirət etdi, lakin bu, SSRİ-də bəstəkarın tanınmasına təsir göstərmədi. Qardaşlar bir-biri ilə əlaqəni bacıları və digər qohumları vasitəsilə saxlayırdılar. "Koroğlu" operasının səhnələşdirməzdən öncə bəstəkarın həbs olunması və mümkün repressiyalar altına düşmək kimi davamlı təhlükələr qalırdı, lakin "Koroğlu" 1938-ci ildə SSRİ-nin paytaxtında təntənəli şəkildə səhnələşdirildikdən sonra müəllif SSRİ Xalq artisti adına və "Lenin" ordeninə layiq görüldü və SSRİ Ali Sovetinin deputatı seçildi.

Bakıda ünvanları

  • 1908 — "İslamiyə" otelinin 31-ci otağı (hazırda Azərbaycan prospektindəki 9 nömrəli ev)
  • 1915–1942 — Verxnyaya Priyutskaya küçəsindəki ev (ev muzeyinin yerləşdiyi indiki Ş. Əzizbəyov 67 küçəsi)
  • 1942–1948 — Nizami meydanında "Monolit" evi

Üzeyir Hacıbəyovun yaradıcılığında Qərb və Şərq musiqi üslubları birləşdirilib; onun tərəfindən Azərbaycan xalq musiqisinin elementləri klassik Avropa ənənələrinə uyğunlaşdırılmışdır. Bu metoddan istifadə edərək Hacıbəyov 1908-ci ildə Azərbaycan şairi Füzulinin eyni adlı poeması əsasında ilk Azərbaycan operası "Leyli və Məcnun"u yaratdı. 1909-cu ildə yaratdığı "Şeyx Sənan" adlı ikinci operası üslubuna görə sələfindən xeyli dərəcədə fərqlənirdi və əsasən müəllifin musiqisindən ibarət idi. 1910–1915-ci illər arasında yazılmış növbəti dörd opera ənənəvi Azərbaycan muğamı əsasında qurulmuşdur ("Rüstəm və Zöhrab" (1910), "Şah Abbas və Xurşud Banu" (1911), "Əsli və Kərəm" (1912), "Harun və Leyla" (1915)). Bəstəkarın ən yaxşı əsəri 1936-cı ildə yazılmış "Koroğlu" operası hesab olunur. Bu əsərinə görə Üzeyir Hacıbəyova 1941-ci ildə "Stalin" mükafatı verildi. Ümumilikdə, o, 7 opera və 3 operetta yazmışdır: "Ər və arvad" (1909), "O, olmasın bu olsun" (1910) və "Arşın mal alan" (1913). Hacıbəyov "Koroğlu" operası xaricində bütün əsərlərinin librettosunun müəllifi idi. Onun həmçinin yarımçıq qalmış "Firuzə" operası var idi. Bu əsəri bəstəkar İsmayıl Hacıbəyov tamamladı.

Üzeyir Hacıbəyov "Sənsiz" (1941) və "Sevgili canan" (1943) kimi əsərlər yaradaraq "romans-qəzəl" adlı kamera vokal musiqisinin yeni janrını kəşf etdi. Bundan əlavə, Hacıbəyov həm də Azərbaycan opera məktəbinin qurucusu hesab olunur. Viktor Vinoqradov "Üzeyir Hacıbəyov və Azərbaycan musiqisi" kitabında yazır:

"…Onun xidmətləri həqiqətən böyükdür. Təsadüf deyil ki, Azərbaycanda opera kütləvi musiqi janrıdır.…"

(Viktor Vinoqradovun "Üzeyir Hacıbəyov və Azərbaycan musiqisi" kitabından)

1918-ci ildə bəstəkar Azərbaycan himnini bəstələdi. 1920–1991-ci illərdə Azərbaycanın SSRİ ittifaq respublikalarının tərkibinə daxil olması səbəbindən bu himn səsləndirilmirdi. Lakin 1930-cu ildə Azərbaycanda Sovet hakimiyyətinin qurulmasının 10-cu ildönümü münasibətilə Üzeyir bəy Azərbaycan SSR-in yeni himn sözlərini və musiqisini yazdı. Yeni himn ilk dəfə 28 aprel 1930-cu ildə Hacıbəyovun rəhbərliyi altında səsləndirildi. 1930-cu ilə aid Azərbaycan SSR-in himni kantata janrına oxşar olduğundan ona bəzən kantata da deyilir. Artıq 1944-cü ildə o, ittifaq respublikasının yeni himnini tərtib etdi, hansı ki Azərbaycan SSRİ-in tərkibindən çıxanadək səsləndirilirdi. 1991-ci ildə 1918-ci ilə aid köhnə himn yenidən "dövlət" statusunu aldı.

1920-ci illərin sonu və 30-cu illərin əvvəllərində o, xalq çalğı alətləri orkestri üçün ilk Azərbaycan kütləvi mahnılarını, kamera instrumental əsərlərini yaratdı ("Pambıq tarlalarında" süitası, "Çahargah" və "Şur" ladaları) və skripka, violonçel və fortepiano üçün kantatlar (o cümlədən "Füzulinin xatirəsinə "(1934)), orkestr (uverturalar) və xor əsərlərini bəstələmişdir.

1941–1945 müharibə illərində bir sıra vətənpərvərlik mahnılar ("Yaxşı yol", "Şəfqət bacısı" və s.), "Vətən və cəbhə" kantatası və "Döyüşçülər marşı" (1942) uvertürasını yazmışdır.

Üzeyir Hacıbəyov, 1913-cü il

Leyli və Məcnun operası

Əsas məqalə: Leyli və Məcnun (opera)
"Leyli və Məcnun" operasının afişası, 1908-ci il

Üzeyir Hacıbəyov ilk Azərbaycan operasını (muğam operası) 1907-ci ildə yazmağa başladı. O, 1908-ci ilə qədər tamamlandı və daha sonra ilk dəfə Bakıda, neft maqnatı və xeyriyyəçi Hacı Zeynalabdin Tağıyevə məxsus teatrda tamaşaya qoyuldu. Operanın tamaşaya ilk dəfə qoyulmasında həm Azərbaycan SSR-in, həm də sonradan müstəqil Azərbaycanın populyar musiqi və ictimai xadimləri olacaq Azərbaycan mədəniyyət xadimləri iştirak etmişdir.

Tar çalan sonradan məşhurlaşan Qurban Pirimov olmuşdur, Hüseynqulu Sarabski Məcnun rolunu oynamışdır, bəstəkarın özün isə orkestrdə skripka partiyasını ifa etmişdir. Leyli rolunu kişi canlandırmışdır. Sarabski, 1930-cu ildə nəşr olunan xatirələrində yazır:

"…Bu tamaşadan sonra bir çoxları məni Məcnun çağırmağa başladılar. Mən bu adın dəyərini bilirdim, mən onunla fəxr edirdim. Əvvələr küçədə məni istehza ilə qarşılayan insanlar indi məni hörmət və məhəbbətlə qəbul edirdi. "

(H. Sarabski, Xatirələr)

Bəstəkarın "Leyli və Məcnun" əsəri muğam operası və ümumilikdə Azərbaycan operası janrının təməlini qoydu. Sonralar o, xatıralyırdı:

O vaxtı mən, operanın müəllifi ancaq solfecionun əsaslarını bilirdim və harmoniya, kontrapunkt musiqi formaları haqqında heç bir fikrim yox idi.. Bununla belə "Leyli və Məcnunu" müvəffəqiyyəti böyük idi. Bu, mənim fikrimcə, onunla izah olunurdu ki, Azərbaycan xalqı artıq səhnədə öz Azərbaycan operasını görmək istəyirdi, "Leyli və Məcnun"da isə həqiqi xalq musiqisi populyar klassik mövzu ilə birləşdirilmişdir.

Üzeyir Hacıbəyov seçimini Füzulinin "Leyli və Məcnun" (poemanın özü Leyli və Məcnun ərəb əfsanəsi üzərində qurulmuşdur) və xalq musiqisinin janrlarında saxladı ki, bu da əsərin müsəlman cəmiyyətində qəbul edilməsinə müsbət təsir göstərdi. Azərbaycandan kənarda opera ilk dəfə Tiflisdə tamaşaya qoyuldu.

Muğamdan savayı "Ləyli və Məcnun" operasında çalınan bütün musiqi parçaları müəllifin özü tərəfindən yazılmışdır. Tamaşa boyunca yalnız bir Azərbaycan xalq mahnısı səslənir. Səciyyəvi ahəng strukturu və ritm tamaşanın bütün müəyyən obrazları ilə uyğunlaşır.

Üzeyir Hacıbəyov, 1946-cı il

"Arşın mal alan" operettası

Əsas məqalə: Arşın mal alan

"Arşın mal alan" bəstəkarın sonuncu və ən populyar operettalarındandır. O, 1913-cü ildə Sankt-Peterburqda yazılmışdır. Operettada hadisələr Şuşa şəhərində baş verir. Rəşid Behbudovun qızı Rəşidə "Arşın Mal Alan"ın yaranma hekayəsini belə təsvir edir:

… Mənim babam Məcid bəy Behbudalı, keçmişdə Behbudovlar nəsili belə adlanırmış, qeyri-adi səsə malik imiş, xalq mahnılarını mükəmməl ifa edirmiş və 30 yaşında artıq peşəkar bir müğənni olmuşdur. Bundan əvvəl isə atasına kömək edirmiş: bir qutu ipək yığaraq o vaxt yaşadıqları Şuşi küçələrini gəzir və yerli modapərəstləri mallara baxmağa dəvət edirdi: "Arşin mal alan, arşin mal alan…". Xırdavatçının ifadəli siması gələcək bəstəkar Üzeyir Hacıbəyovun uşaqlıq xatirəsinə o qədər həkk olundu ki, sonradan o, bu süjeti "Arşın mal alan" operettasında istifadə etdi.…"

(Rəşidənin "Arqumentı i faktı" qəzetinə intervyusu)

Janr və forma baxımından Əsgərin açılış ariyası və operettanın digər bir sıra vokal nömrələri sırf Avropa tərzində ifa olunmuşdur. Eyni zamanda, onların melodiyaları şübhəsiz milli koloritə sahibdirlər. Xüsusilə, bəhs olunan Əsgərin açılış ariyası segah məqamında, Cahanın kupletləri və rəqsi şur məqamında, Vəli və Tellinin dueti də şur məqamında ifa olunmuşdur. "Arşın mal alan"ın premyerası 1918-ci ildə Zeynalabdin Tağıyevin teatrında baş tutdu. Sonralarda "Arşın mal alan" 75-dən çox dilə tərcümə edildi və 76 ölkədə 187 teatrda səhnəyə qoyuldu: Gürcüstanın 16 şəhərində, Bolqarıstanın 17 şəhərində, ABŞ-ın 13 ştatında, Polşanın 17 şəhərində (1500 dəfə), Rusiyanın 28 şəhərində, Çinin 8 şəhərində və s. 1919-cu ildə Hacıbəyov qardaşlarının truppası Türkiyənin İstanbul şəhərinə qastrola gəlmişdir. Bu qastrollar o qədər uğurlu alındı ​​ki, Azərbaycan artistləri İstanbulda yerləşən "Şərq" teatrını bir neçə ay icarəyə götürməli oldular. 4 iyul 1925-ci ildə Parisin "Femina" teatrında premyerası baş tutan "Arşın mal alan" operettasının tamaşa edilməsi xüsusilə vurğulamağa dəyər. Müəllifin qardaşı Ceyhun bəy əsəri fransız dilinə tərcümə etmişdir. Rolları Fransa artistləri Derval (Sultan bəy), Monte (Əsgər), Passani (Gülçöhrə), Maqali (Asya) və başqaları ifa etdilər. Məşhur Polşa dramaturqu S. Povolotski xatırlayır:

…Mən Əsgrəin ariyasını ilk dəfə möhtəşəm müğənni Rəşid Behbudovun ifasında dinlədim. Sonra mən əsas rolda Rəşid Behbudovun olduğu "Arşin mal alan" filmini izlədim. Film mənə çox təsir etdi və mən onu sevdim. Bir müddət sonra sevilən müğənni bir daha Polşaya qastrol səfərinə gəlir. Hər konsertdə ifa etdiyi "Arşin mal alan"dan Əsgər ariyasını Polşa dilində mən bir daha dinlədim. Növbəti konsertdən sonra Rəşid Behbutova yaxınlaşdım və "Arşın mal alan"ı polyak dilinə tərcümə etmək arzumu onunla bölüşdüm. Müğənni təklifimi bəyəndi…

(Povolotskinin xatirələrindən)

1954-cü ildə A. Vegersk adına Belostok dövlət teatrında "Arşın mal alan" polyak dilində səhnələşdirildi. Baş rolları E. Poreda və S. Voloşin oynadılar. 2004-cü ildə Vaxtanqov adına Teatr İnstitutu yanında Şukin adına dövlət teatrının səhnəsində "Arşin mal alan" adlı yeni tamaşanın premyerası baş tutdu, tamaşada Şukin Teatr Məktəbinin məşhur rus aktyor-məzunlarının iştirak etdilər. 2007-ci ildə operetta Vyanada səhnəyə qoyuldu.

"Arşın mal alan" operettasının ekranlaşdırılması

"Arşın mal alan" operettası 4 dəfə ekranlaşdırılmışdır. İlk ekranlaşdırılması 1916-cı ildə Rusiyada həyata keçirildi. Rejissor Boris Svetlov bu ekranlaşdırılmanı Hüseynqulu Sarabski, Əhməd AğdamskiMirzəağa Əliyevin iştirakı ilə Piron qardaşlarının "Film" studiyasında təşkil etdi. Növbəti film ekranlaşdırılma 1917-ci ildə Sankt-Peterburqda edildi, lakin müəllifin təkidi ilə film prokatdan çıxarıldı. Elə həmin il "Arşın mal alan" ABŞ-da çəkildi. 16 fevral 1917-ci il tarixli "Molla Nəsrəddin" jurnalında yazılmışdır: "…Nyu-York qəzetlərindən birində xəbər verilir ki, Amerikada "Arşın mal alan" səhnələşdirilib. Həmyerlimiz Üzeyir bəy Hacıbəyovun bu ecazkar operettası Amerika tamaşaçılarının da rəğbətini qazandı…".

15 sentyabr 1918-ci ildə "Millət" qəzetində Yusif Vəzir da bu faktı təsdiqlədi. O, yazırdı: "…Arşin mal alan Amerika səhnələrində belə uğur qazanmışdır… Bütün İslam dünyasında ilk opera və operettanın müəllifləri olduğumuzu qürurla elan edə bilərik…". 1937-ci ildə erməni əsilli Amerika rejissoru Setraq Vartyan müəllifin adını qeyd etmədən üçüncü dəfə "Arşin mal alan"ı erməni dilində ekranlaşdırdı. Üzeyir Hacıbəyov öz etirazını şəxsən Stalinə ünvanladı. Sonuncunun göstərişi ilə 1945-ci ildə Azərbaycanda Hacıbəyovun əsərinin ekranlaşdırılması təşkil edildi. Filmin ssenarisini Sabit Rəhman yazmışdır, Rza TəhmasibNikolay Leşenko rejissor olaraq təyin edildilər. Musiqi redaktoru vəzifəsi Üzeyir bəyin qardaşı oğlu Niyaziyə həvalə edildi. Filmin aktyor heyəti həqiqətən də ulduzlu idi. Rəşid BehbudovLeyla Bədirbəyli dəvət olunmuşdular. Gənc Tamaşaçılar Teatrının gənc aktrisası Rəhilə Mustafayeva Asya roluna təyin olunmuşdur. Tanınmış sovet rejissoru, aktyor və ssenarist Qriqori Aleksandrov layihənin konsultantı vəzifəsini aldı.

İlk əvvəl film Sovet senzurası tərəfindən bəyənilmədi və onun prokatı qadağan edildi, lakin xudsovetin fikri ilə razılaşmayan və filmin "dünyanı fəth edəcəyinə" inanan Sergey Eyzenşteyn Stalinin filmi izləməsinə nail oldu və o, onun xoşuna gəldi. Stalinin bəyənməsindən sonra "Arşın mal alan" filmi SSRİ-də prokata çıxdı və "Stalin" mükafatını qazandı.

"O, olmasın, bu olsun"

1910-cu ildə yazılmış "O, olmasın, bu olsun" operettası bəstəkarın ikinci musiqili komediyasıdır ("Ər və arvad"dan sonra). Onun premyerası 25 aprel (8 may) 1911-ci ildə Bakıda Mayılov qardaşlarının teatrında (indiki M.F. Axundov adına Azərbaycan Dövlət Akademik Opera və Balet Teatrı) baş tutdu. Teatr tamaşasının aktyor heyəti bunlardan ibarət idi: Məşədi İbadMirzəağa Əli oğlu Əliyev, SərvərHüseynqulu Məlik oğlu Sarabski, Rüstəm bəyin qızı GülnazƏhməd Bəşir oğlu Ağdamski, Həsən bəyMəmməd Hənəfi Həsən oğlu Terequlov. Teatr tamaşasının dirijoru komediyanın müəllifi özü olmuşdur. Bu komediyanın bir neçə səhnə redaksiyası var idi, o, bir çox dillərə tərcümə edilmiş və Cənubi Qafqaz, Türkiyə, Bolqarıstan, Yəmən və s. ölkələrin şəhərlərində uğurla səhnəyə qoyulmuşdur. Komediyanın librettosu ilk dəfə 1912-ci ildə Bakı şəhərində, Orucov Qardaşları Mətbəə Nəşriyyatında çap olunmuşdur. Əvvəlcə o, üç pərdəli idi, 1915-ci ildə hamam səhnəsi yazıldıqdan sonra isə dörd pərdəli musiqili komediyasına çevrildi. Musiqi üçün Üzeyir Hacıbəyov Azərbaycan xalq musiqisindənmuğamdan, mətn üçün isə Füzulinin qəzəllərindən istifadə etmişdir.

Komediyanın baş qəhramanı əlli yaşlı Məşədi İbad adlı tacirdir, hansına ki kasıblamış Rüstəm bəy Gülnaz adlı öz on beş yaşlı qızını ərə verir. Ancaq komediyanın sonlarına yaxın Gülnazın aşiq olduğu Sərvər adlı tələbə Məşədi İbadı aldatmağı bacarır və nəticədə o, "o olmasın, bu olsun" deyərək Gülnazla deyil, qulluqçu Sənəmlə evlənir. "O olmasın, bu olsun" komediyası inqilabdan əvvəlki Azərbaycan teatr sənətində ən cəsarətli və prinsipial əsərlərdən biri hesab olunur, hansındaki Hacıbəyov XIX sonu — XX əsrin əvvəli Azərbaycan həqiqətlərindəki ictimai və məişət ziddiyyətlərini göstərməyi bacardı. Ancaq Metyu O'Braynın qeyd etdiyi kimi, Üzeyir Hacıbəyovun bu komediyasının mərkəzində qadın hüquqlarının dəstəyi dayanır.

Bu komediya 1956-cı ildə "Azərbaycanfilm" kinostudiyası tərəfindən ekranlaşdırılmışdır. "O olmasın, bu olsun" filmi də tamaşaçıların rəğbətini qazanmışdır.

Üzeyir Hacıbəyovun xatirəsinə həsr olunmuş qızıl sikkə. Portretin ətrafinda xatirə sikkəsinin buraxıldığı il "2008-ci il", və "Azərbaycan Respublikası" sözləri, bəstəkarın adı və xatirə sikkəsinin nominalı göstərilmişdir. Xatirə sikkəsi Azərbaycan Respublikası ərazisində nominal dəyəri üzrə qanuni ödəniş vasitəsidir.

Bəşəriyyət tarixində elə şəxslər var ki, onlar özləri üçün anadan olmayıblar, bəlkə bütün xalqa və hətta ümuminsaniyyətə xeyir gətirmək və tərəqqisinə səbəb olmaq üçün yaranıblar. Bu cür adamlar nəinki sağlığında, bəlkə öləndən sonra da camaata mənfəət verirlər.

Üzeyir Hacıbəyov
Üzeyir Hacıbəyovun yaşadığı ev

Üzeyir Hacıbəyov Azərbaycan musiqi mədəniyyəti tarixində yeni istiqamət və milli bəstəkarlıq məktəbinin özülünü qoymuşdur. Azərbaycan musiqisi tarixində ilk opera, ilk musiqili komediya və bir sıra digər janrlarda, ilk nümunələrin yaradıcısı kimi tanınmış dahi bəstəkar ilk azərbacanlı folklorçu-bəstəkar və Azərbaycan musiqisinin dərinliklərini və istiqamətlərini araşdırıb üzə çıxarmış və əsaslandırmış ilk azərbaycanlı musiqişünas-alimdir. Üzeyir Hacıbəyov həm də ədəbi-bədii dəyərini itirməmiş yazıları ilə tanınan publisist, felyetonçu və librettoçu-dramaturqdur. Üzeyir Hacıbəyov görkəmli yenilikçi, müəllim-ustad və Azərbaycanda böyük musiqiçi-ictimaiyyətçı kimi, Şərqdə ilk musiqili teatrın və ilk Konservatoriyanın yaradıcısı kimi Azərbaycan xalqının tarixində və mədəniyyətində dərin iz qoymuşdur.

Üzeyir Hacıbəyov Azərbaycan musiqisini dərindən araşdırmış və onun, zəngin və çoxşaxəli olduğunu elmi məqalələrində göstərmişdir. Digər tərəfdən Azərbaycan musiqisinə mənfi təsir edə biləcək istiqamətlərdən və bacarıqsız harmonizasiya üsullarından istifadə etməməyi məsləhət görürdü..

Üzeyir Hacıbəyovun 110 illik yubileyinə həs edilmiş marka

Hacıbəyov 1921-ci ildə Bakıda Azərbaycanlı tələbələr üçün ilk musiqi məktəbini — Azərbaycan Dövlət Türk Musiqi Məktəbini (sonralar texnikum) təşkil etmişdir. 1926-cı ildən Azərbaycan Dövlət Konservatoriyasında fəaliyyət göstərən Hacıbəyov burada nəzəriyyə, harmoniya, Azərbaycan musiqisinin əsasları fənlərindən dərs demiş, konservatoriya yanında ilk çoxsəsli Azərbaycan xor kollektivi yaratmışdır.

O, 1927-ci ildə Müslüm Maqomayevlə birgə ilk "Azərbaycan türk el nəğmələri" məcmuəsini nəşr etdirmişdir. Hacıbəyov 1931-ci ildə Azərbaycan Radio Komitəsi yanında ilk notlu xalq çalğı alətləri orkestri təşkil etmişdir.

Üzeyir bəy Hacıbəyovun anadan olmasının 100 illik yubileyi böyük təntənə ilə keçirilmişdir. YUNESKO-nun görkəmli şəxsiyyətlərin ildönümü və 1985-ci ilin mühüm hadisələri təqviminə əsasən Hacıbəyovun yubileyi beynəlxalq miqyasda da qeyd edilmişdir.

1 sentyabr 1995-ci ildə Üzeyir Hacıbəyovun anadan olmasının 110 illiyi ilə əlaqədar qərar qəbul edilmişdir.

2010-cu ildə Azərbaycanda və dünyada Üzeyir Hacıbəyovun anadan olmasının 125 illik yubileyi təntənə ilə qeyd edildi. Bakıda 18–28 sentyabr ərəfəsində "Üzeyir Hacıbəyli — 125" Beynəlxalq Musiqi festivalı keçirildi.

Üzeyir Hacıbəyovun adını daşıyan quru yük gəmisi 1977-ci ildə Rusiyanın Rıbinsk şəhərindəki Volodarski adına gəmiqayırma zavodunda inşa edilib.

2009-cu ildən bəri Azərbaycanda Üzeyir Hacıbəyovun xatirəsinə Beynəlxalq Musiqi Festivalı keçirilir. Festivalda Azərbaycan musiqiçiləri ilə yanaşı yaxın və uzaq ölkələrdən olan əcnəbi musiqiçilər də iştirak edirlər.

  • Üzeyir Hacıbəyovun ad günü, 18 sentyabr Azərbaycanda Milli Musiqi Günü kimi qeyd olunur.
  • 1977-ci ildə Volodarsk verfində inşa edilmiş teploxoda Üzeyir Hacıbəyovun adı verildi.
  • Azərbaycan SSR Dövlət Mükafatına Üzeyir Hacıbəyovun adı verilmişdir.
  • Bakıda bir küçə, Bakı Musiqi Akademiyası (1991-ci ilə qədər Azərbaycan Dövlət Konservatoriyası), Azərbaycan Dövlət Simfonik Orkestri və habələ Azərbaycanda yaradılan mədəniyyət sahəsində xidmətlərinə görə dövlət mükafatı.onun adını daşıyırlar.
  • 1956 və 1960-cı illərdə Bakıda Hacıbəyova abidələr qoyuldu: 1956-cı ildə bəstəkarın məzarında (müəllif: Ö. Eldarov), 1960-cı ildə Azərbaycan Dövlət Konservatoriyasının qarşısında (müəllif: T. Məmmədov).
  • 1959-cu ildə Şuşada, 1975-ci ildə isə Bakıda Üzeyir Hacıbəyovun ev-muzeyi açıldı.
  • 1959-cu ildə Şuşada abidəsi və büstü qoyuldu. Daha sonra, BBC jurnalisti Tomas de Vaalın sözlərinə əsasən, "gülləbaran edilmiş, ikiyanlı pencəkdə və qırılmış eynəkdə" olan büst söküldü və 1992-ci ildə Şuşanı zəbt edən ermənilər onu metal qırıntılarına satdılar. 2021-ci ilə qədər büst Azərbaycan İncəsənət Muzeyinin açıq havasında nümayiş olunurdu. 14 yanvar 2021-ci ildə büstü Şuşada yenidən quraşdırıldı.
  • 1981-ci ildə məşhur Azərbaycan yazıçı-dramaturqu Anarın rejissorluğu ilə Üzeyir Hacıbəyovun həyatından bəhs edən "Üzeyir ömrü" adlı bədii film çəkilmişdir. Hacıbəyov rolunu Hüseynağa Atakişiyev canlandırmışdır.
  • 2006-cı ildə Vyanada bəstəkarın büstü açıldı.
  • 2008-ci ildə YUNESKO-nun himayəsi ilə Üzeyir Hacıbəyovun "Ləyli və Məcnun" operasının 100 illiyi qeyd olundu.
  • 2011-ci ildə Serbiyanın Novi Sad şəhərində bəstəkarın büstü açıldı.
  • 9 dekabr 2020-ci ildə Sankt-Peterburqdaki şəhər bağçalarından birinə onun adı verildi.
  • Üzeyir Hacıbəyova həsr edilmiş abidələr
  • Vyanada Üzeyir Hacıbəyovun abidəsi

  • Serbiyanın Novi Sad şəhərində Hacıbəyovun büstü

  • Bakıda Üzeyir Hacıbəyovun yaşadığı evin divarındakı xatirə lövhəsi

  • Yenidən Şuşa şəhərində açılan bəstəkarın büstü

  • Numizmatika və filateliyada
  • 1995-ci ilə aid poçt markası

  • 2014-cü ilə aid poçt markası

  • Üzeyir Hacıbəyovun təsviri olan qızıl xatirə sikkəsi

  • Ailə arxivindən fotoşəkillər
  • Üzeyir Hacıbəyov həyat yoldaşı Məleykə xanımla, 1910

  • Üzeyir Hacıbəyov (sağdan ən kənarda) ailəsi ilə birgə Şuşada, 1910

  • Üzeyir Hacıbəyov ailəsi ilə birgə Şuşada, 1915 год

  • Üzeyir Hacıbəyov (sağda) qardaşı Ceyhun Hacıbəyli ilə.

  • Üzeyir Hacıbəyovun rəhbərlik etdiyi Azərbaycan orkestri, 1932.

  • Bakıda Üzeyir Hacıbəyovun dəfn mərasimi

  • Orijinal mətn(azərb.)

    "Azərbaycan" qəzetinin redaksiya heyəti (1919): Soldan sağa. Öndə oturanlar: Piri Mürsəlzadə, Rəhim ağa Vəkilov. Orta cərgədə: Hənəfi Zeynallı, Rübabə Tağızadə, Şəfiqə Əfəndizadə, Məhəmməd Əmin Rəsulzadə, Səhra Paşazadə, Üzeyir Hacıbəyov, Mustafa bəy Vəkilov. Ayaq üstə duranlar: Əbdül Əbdülzadə, Mirzə Hadi Atlasov, Hacıibrahim Qasımov, Məhəmmədəli Sidqi Səfərov, Şəfi bəy Rüstəmbəyli, Seyid Hüseyn Sadiq, Xəlil İbrahim, Qədir Heydərov, Əli Yusifzadə, Məhəmməd Hadi Əbdüssəlimzadə.

Bəstəkarın əlyazmaları

  • "Ləzginka" partiturası

  • "Arşin mal alan" əlyazması. 1917

Hacıbəy
Hacıbəyov
Əbdülhüseyn bəy
Hacıbəyov
(1842–1901)
İsmayıl bəy
Hacıbəyov
(1879–1921)
Sayad
Hacıbəyovа
(1872–1954)
Abuhəyat
Hacıbəyovа
(1880–1951)
Zülfüqar
Hacıbəyov

(1884–1950)
Üzeyir
Hacıbəyov

(1885–1948)
Ceyhun
Hacıbəyov

(1891–1962)
Soltan
Hacıbəyov

(1919–1974)
Osman
Hacıbəyov

(1924–1979)
Camal
Paşayev

(1895–1953)
Niyazi
Tağızadə-
Hacıbəyov

(1912–1984)
Çingiz
Hacıbəyov

(1913–1971)
Ceyhun
Hacıbəyov
(1919–1941)
Timuçin
Hacıbəyov
(1921–1993)
İsmayıl
Hacıbəyov

(1949–2006)
Cəmil
Paşayev
(1926–1978)


Bu məqalədəki istinadlar müvafiq istinad şablonları ilə göstərilməlidir.
  1. Bibliothèque nationale de France : açıq məlumat platforması — 2011.
  2. — 2009.
  3. Almaniya Milli Kitabxanası, Berlin Dövlət Kitabxanası, Bavariya Dövlət Kitabxanası və b. // Ümumi tənzimləmə nəzarəti (GND) — 2012—2016.
  4. . Большой Энциклопедический Словарь. 1997. ISBN 5-7711-0004-8.
  5. Пашаев Н. А. (1976). Победа культурной революции в Советском Азербайджане. М.: Наука. 64.

    Полемизируя с М. Кулиевым, Узеир Гаджибеков в статье "Музыкальное образование в Азербайджане" писал, что "кроме европейской музыки есть и восточная музыка. Мы, азербайджанцы, принадлежим к восточным народам, и поэтому мы не можем относиться безразлично к культуре Востока, ибо без неё мы не сможем достаточно выполнить свой долг в деле создания музыкальной культуры.

  6. Гинзбург С. Л. (1972). "Н. А. Римский-Корсаков и подготовка деятелей национальных музыкальных культур народов СССР" (Из истории музыкальных связей народов СССР. Избранные статьи и выступления). Л.: Советский композитор: 466.

    Среди последних получили профессиональное образование в лучших традициях русской композиторской школы украинцы Виктор Косенко и Михаил Скорульский, литовцы Стаси с Шимкус и Юозас Таллат-Келпша, эстонцы Кириллус Креэк и Хейно Эллер, латыши Алфред Калнынь и Янис Залит, армяне Романос Меликян и Сергей Бархударян, азербайджанец Узеир Гаджибеков и другие.

  7. Christoph Werner. "Drama and operetta at the Red Lion and Sun: Theatre in Tabriz 1927-41" (Culture and Cultural Politics Under Reza Shah). Edited by Bianca Devos and Christoph Werner: 215.

    The third category of plays consists of musicals and operettas, almost exclusively works by the famous Azerbaijani composer and playwright Uzeyir Hajibeyov (in Persian transliteration Ozeyr Hajji Beygof, 1885–1948).

  8. Matthew O'Brien. (2004). Uzeir Hajibeyov and his role in the development of musical life in Azerbaijan. Routledge. 211. ISBN 0-415-30219-6, 9780415302197.
  9. William O. McCagg, Brian D. Silver. (1979). Soviet Asian ethnic frontiers. Pergamon Press. ISBN ISBN 0-08-024637-0, 9780080246376.
  10. . Сайт, посвящённый Узеиру Гаджибекову. İstifadə tarixi:2020-01-05.
  11. (rus). Большая Советская Энциклопедия. 2011-08-19 tarixində . İstifadə tarixi:2010-06-18. (#parameter_ignored_suggest)
  12. . Электронная библиотека Узеира Гаджибекова. İstifadə tarixi:2014-01-30.
  13. . Официальный сайт Бакинской музыкальной академии. 2014-02-03 tarixində . İstifadə tarixi:2014-01-30.
  14. Сафарова З. (1985). Узеир Гаджибеков. Б.: Язычы. 4.

    И не случайно, день рождения Узеира Гаджибекова — 18 сентября — общественность республики отмечает как праздник искусств — День музыки.

  15. Керимов С. (1982). Ниязи. Жизнь и творчество. Б.: Язычы. 73.

    Уже много лет, 18 сентября, в день рождения Узеира Гаджибекова перед Азербайджанской государственной консерваторией, носящей его имя, собирается многотысячная аудитория.

  16. Мәммәдли, 1984
  17. . modern.az. İstifadə tarixi:2020-01-05.
  18. Сеидзаде Д.Б. (1991). (PDF). Азербайджанское государственное издательство, г. Баку. 79, 80. ISBN 5—552-00980—0. 24 avqust 2014 tarixindən Wayback Machine saytında
    Orijinal mətn(rus.)

    ...Деятельность фракции в IV Думе, в отличие от предыдущих, обстоятельно освещалась на страницах печатных органов. Помимо официальных сообщений, заимствованных из столичных агентств и газет, в них появлялись статьи, корреспонденции. Особое место среди них занимают циклы статей «Петербургские письма», «В мусульманской фракции», «Заметки мусульманина» в газете «Каспий», автором которых являлся Джейхунбек Гаджибеков. Подписывался он псевдонимом Дагестани, в честь своих предков - выходцев из Дагестана

    .
  19. Matthew O'Brien. (2004). . Routledge. 209. ISBN 0415302196, 9780415302197.
  20. Абасова Э. (1986). "Узеир Гаджибеков". I (Композиторы Азербайджана). Б.: Ишыг: 20.
  21. Inna Naroditskaya. (2000). . University of Illinois Press on behalf of Society for Ethnomusicology. 234–256.
    Orijinal mətn(ing.)

    Natavan, the most notable figure among female poets and musicians, is recognized as one of the greatest poets of Azerbaijan by both men and women. She had a significant influence on the life of the originator of the Azerbaijanian composing school, musical theorist Uzeyir Hajibeyov. Since Hajibeyov's father was Natavan's secretary for many years and his mother grew up in the house of Natavan, it is believed that young Uzeyir was of- ten present at musical/poetic gatherings where he listened to Natavan re- citing her poetry (Istoria azerbaijanskoi muziki 1992:185-86). Given Hajibeyov's crucial role in the genealogy of modern Azerbaijanian music, his family ties with Natavan are intriguing.

  22. (rus). Биография.ру. 2011-08-19 tarixində . İstifadə tarixi:2019-06-15. (#parameter_ignored_suggest)
  23. (rus). Биография.ру. 2007-05-16 tarixində . İstifadə tarixi:2010-06-18. (#parameter_ignored_suggest)
  24. Ч.Каджар. Старая Шуша. 2007, Изд-во Шарг-Гарб., стр 326
  25. Ч.Каджар. Старая Шуша. 2007, Изд-во Шарг-Гарб., стр 327
  26. (rus). Культура. İstifadə tarixi:2010-06-18. (#parameter_ignored_suggest)[ölü keçid]
  27. . Сайт, посвящённый Узеиру Гаджибекову. İstifadə tarixi:2010-06-18.
  28. . Электронная библиотека Узеира Гаджибекова. İstifadə tarixi:2010-06-18.
  29. Яков Агарунов. . Электронная библиотека музыканта. İstifadə tarixi:2010-06-18.
  30. (azərb.) (xanim.az).
  31. (rus). заслуженный деятель искусств, директор дома-музея Узеира Гаджибекова Сардар Фараджев, приложение "Тренд Life" информационного агентства Тренд. 2011-08-19 tarixində . İstifadə tarixi:2010-06-24. (#parameter_ignored_suggest)
  32. Сарабский, 1968
  33. Анар. (1985). Аккорды долгой жизни: Киноповесть об Уз. Гаджибекове (Литературный Азербайджан). Б. 17.
  34. (azərb.) (apa.tv). 12 2015. 2017-09-25 tarixində . 4
  35. . Официальная Facebook-страница дома-музея Узеира Гаджибекова. İstifadə tarixi:2020-05-14.
  36. . Официальная Facebook-страница дома-музея Узеира Гаджибекова. İstifadə tarixi:2020-05-14.
  37. (rus). Статья опубликована в газ. „Бакинский рабочий" от 16 марта 1938 года № 61, а также в сб. „Искусство азербайджанского народа", М.—Л., 1938 г.(Цитата: В 1909 году появляется вторая моя опера „Шейх Санан", в том же году я пишу музыкальную комедию „Эр-арват". В 1911 году я работаю над двумя музыкально-драматическими вещами—„Асли и Керем" и „Шах Аббас". Обе эти вещи уже отличаются по своей музыкальной фактуре от „Лейли и Меджнун". В них уже много моей музыки, а самое главное—они солиднее, грамотнее сделаны в смысле оркестровой разработки.). İstifadə tarixi:2010-06-18. (#apostrophe_markup)
  38. (rus). Профессора Фарадж Караев, Чингиз Гусейнов,Рахман Бадалов, Ниязи Мехти; Марианна Высоцкая, Марк Верховский, Гурам Адишария, Изабелла Мигаль. 2011-08-19 tarixində . İstifadə tarixi:2010-06-18.
  39. Н. Алекперова. (rus). В мире оперы. İstifadə tarixi:2010-06-18.
  40. . Электронная библиотека Узеира Гаджибекова. İstifadə tarixi:2010-06-18.
  41. В.Виноградов, "Узеир Гаджибеков и азербайджанская музыка", 1938, Москва, Музгиз
  42. . Электронная библиотека Узеира Гаджибекова. İstifadə tarixi:2010-06-18.
  43. Sarabski. Xatirələr, AzGiz, 1930
  44. Чингиз Каджар. Ред.: Ф.Мамедова; В.Кулиев; Предисловие: М. Алиева. (2007). Старая Шуша. Баку, Шерг-Герб. 331. ISBN 9789952340969.
  45. (rus). АиФ, Газета. İstifadə tarixi:2010-06-18.
  46. (rus). Академия искусств Узбекистана. 2011-03-14 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi:2010-06-18.
  47. (rus). РИА Дагестан. 2011-08-19 tarixində . İstifadə tarixi:2010-06-18. (#parameter_ignored_suggest)
  48. (rus). Российский государственный музыкальный телерадиоцентр. İstifadə tarixi:2010-06-18.
  49. (ingilis). New York Times. 2011-08-19 tarixində . İstifadə tarixi:2010-06-18. (#parameter_ignored_suggest)
  50. (rus). Посольство Азербайджана в Египте. 2007-10-23 tarixində . İstifadə tarixi:2010-06-18. (#parameter_ignored_suggest)
  51. (rus). Azeri.ru. 2011-08-19 tarixində . İstifadə tarixi:2010-06-18. (#parameter_ignored_suggest)
  52. Чингиз Каджар. Ред.: Ф.Мамедова; В.Кулиев; Предисловие: М. Алиева. (2007). Старая Шуша. Баку, Шерг-Герб. 333. ISBN 9789952340969.
  53. (rus). Газета «Зеркало». 2012-08-04 tarixində . İstifadə tarixi:2012-08-02. (#parameter_ignored_suggest)
  54. (rus). Azeri.ru. 2011-08-19 tarixində . İstifadə tarixi:2010-06-18. (#parameter_ignored_suggest)
  55. (ingilis). The Internet Movie Database. 2011-08-19 tarixində . İstifadə tarixi:2010-06-18. (#parameter_ignored_suggest)
  56. Alan Gevinson. (1997). . University of California Press. 54 (Цитата: Source: Based on the operetta Arshin Mal-Alan by Uzeir Hajibeyov (production undetermined)). ISBN 0520209648, 9780520209640.
  57. (rus). Видео.ру. 2011-08-19 tarixində . İstifadə tarixi:2010-06-18. (#parameter_ignored_suggest)
  58. Michael G. Smith. (1997). Cinema for the "Soviet East": National Fact and Revolutionary Fiction in Early Azerbaijani Film, Slavic Review, Vol. 56, No. 4 (Winter, 1997), pp. 645-678. The American Association for the Advancement of Slavic Studies. 674. (#invisible_char)

    Как и в других продуктах Сталинского фольклоризма, заметен безошибочный штамп Г. В. Александрова, мастера музыкальных комедий, лектора азербайджанских кинематографистов Азеркино.

    Orijinal mətn(ing.)

    Like other products of Stalinist folklorism, it bore the unmistakable stamp of G. V. Aleksandrov, the master of musical comedies, who once lectured Azerkino cinematographers on the art of making homespun movies, "good- natured" and "kind-hearted

  59. Эльмира Абасова. (1975). Узеир Гаджибеков. Баку: Азербайджанское государственное издательство. 53–60.
  60. Matthew O'Brien. (2004). Uzeir Hajibeyov and his role in the developement of musical life in Azerbaijan. Routledge. Edited by Neil Edmunds. 214. ISBN 0-415-30219-6, 9780415302197.(ing.)
  61. . 2014-02-06 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi:2014-02-03.
  62. Marina Frolova-Walker., National in Form, Socialist in Content": Musical Nation-Building in the Soviet Republics, Journal of the American Musicological Society, Vol. 51, No. 2 (Summer, 1998), University of California Press on behalf of the American Musicological Society, 1998, pp. 331 −371:
    Orijinal mətn(ing.)

    "Harmonization was, of course, a nonnegotiable, or indeed a defining, ele- ment of both the Russian nationalist and the later Soviet projects; there was no question of remaining within the limits of monody. The Azerbaijani national composer Gajibekov offered the following advice on the subject of appropriate harmonizations:Unskilled harmonization of an Azerbaijani melody may change its character, neutralize its modality, and even vulgarize it. But this does not mean that Azerbaijani music should remain monodic forever. ... Polyphony should be based not on correct chord progressions or harmonic cadences that require changes in modal structure, but rather on the combination of logically con- structed independent melodies.27The example given by Gajibekov (see Ex. 2) demonstrates not so much the independence of melodies, but rather the avoidance of anything that would do violence to the melody. His argument is strongly reminiscent of the recommendations Vladimir Odoyevsky had made in 1863: "We tried to keep the piano accompaniment as simple as possible (sine quarta conso- nante) ... we did not dare to insert any seventh chords ... this would entirely distort the character of Russian singing, both secular and sacred."28 Gajibekov's recourse to imitative textures as a palliative to four-part har- monic style was a strategy the Russian nationalists had frequently turned to -imitation, no doubt by dint of its greater antiquity, was not so strongly associated with Western music. Each republic sought to draw the line between its earliest, ad hoc "naive" harmonizations of monodies and its later, systematic efforts, based on principles of appropriateness somehow de- duced from properties of the monodic style."

  63. anl.az saytı
  64. . 2010-09-22 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi:2010-09-18.
  65. . 2011-10-01 tarixində . İstifadə tarixi:2011-09-21. (#parameter_ignored_suggest)
  66. .[ölü keçid]
  67. . Üzeyir Hacıbəyov elektron ensiklopediyası. 2011-08-19 tarixində . İstifadə tarixi:2010-06-18. (#parameter_ignored_suggest)
  68. (rus). Belcanto. 2011-08-19 tarixində . İstifadə tarixi:2010-06-18. (#parameter_ignored_suggest)
  69. Том Де Ваал. (2005). (2000 nüs.). Текст. ISBN 5-7516-0528-4.
  70. "" Azerbaijan-news.az
  71. (rus). RusKino. İstifadə tarixi:2010-06-18.
  72. (azərb.) (Электронная энциклопедия Узеира Гаджибекова).
  73. . Azertag.az. İstifadə tarixi:2020-05-15.
  74. (ingilis). UNESCO. 2011-08-19 tarixində . İstifadə tarixi:2010-06-18. (#parameter_ignored_suggest)
  75. (azərb.). Azertag.az. İstifadə tarixi:2020-05-15.
  76. (PDF).
  • Həsənova, T. "Üzeyir Hacıbəyov və Azərbaycan kinosu". //Kino.- 2006.- 29 sentyabr.- səh. 7.
  • 2007-07-04 at the Wayback Machine
  • 2013-12-09 at the Wayback Machine
  • 2007-06-23 at the Wayback Machine
  • 2007-09-30 at the Wayback Machine
  • [ölü keçid]
  • 2020-01-18 at the Wayback Machine
  • . "Virtual Qarabağ" İKT Mərkəzinin rəsmi portalı (azərb.). virtualkarabakh.az. 2013. 2017-12-22 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi:2014-10-14.
  • Bəxtiyar Qaraca (2014-11-23). (azərb.). azerbaijan-news.az. İstifadə tarixi:2014-11-24.

Vikianbarda Üzeyir Hacıbəyov ilə əlaqəli mediafayllar var.

Vikimənbədə Üzeyir Hacıbəyov ilə əlaqəli məlumatlar var.

Üzeyir Hacıbəyov
üzeyir, hacıbəyov, azərbaycanlı, bəstəkar, üzeyir, bəy, əbdülhüseyn, oğlu, hacıbəyov, azərb, اوزئییر, حاجیب, یاوو, sentyabr, 1885, ağcabədi, yelizavetpol, quberniyası, noyabr, 1948, 1948, bakı, azərbaycan, sovet, bəstəkarı, dirijor, musiqişünas, publisist, dra. Uzeyir Hacibeyov Azerbaycanli bestekar Dil Izle Redakte Uzeyir bey Ebdulhuseyn oglu Hacibeyov azerb اوزئییر حاجیب یاوو 6 18 sentyabr 1885 Agcabedi Yelizavetpol quberniyasi 23 noyabr 1948 1948 11 23 1 2 3 Baki 4 Azerbaycan 5 6 7 8 9 Sovet bestekari dirijor musiqisunas publisist dramaturq pedaqoq ictimai xadim SSRI xalq artisti 1938 II dereceli iki Stalin mukafati laureati 1941 1946 Lenin ordeni kavaleri 1938 Uzeyir HacibeyovUmumi melumatlarDogum tarixi 6 18 sentyabr 1885Dogum yeri Agcabedi Susa qezasi Yelizavetpol quberniyasi Rusiya ImperiyasiVefat tarixi 23 noyabr 1948 1948 11 23 1 2 3 63 yasinda Vefat yeri Baki Azerbaycan SSR SSRI 4 Vefat sebebi urek catismazligiDefn yeri Fexri xiyabanVetendasligi Rusiya Imperiyasi AXC SSRIAtasi Mirze Ebdulhuseyn bey HacibeyovMusiqici melumatlariFealiyyeti dirijor bestekar musiqi pedaqoqu yazici jurnalist musiqi etnoqrafi d dramaturqFealiyyet illeri 1904 1948Janr opera klassik musiqi mugamUzvluyu SSRI Bestekarlar IttifaqiMukafatlari 1937 Vikianbarda elaqeli mediafayllar Azerbaycanin muasir pesekar musiqi senetinin banisi Azerbaycan SSR Elmler Akademiyasinin heqiqi uzvu 1945 professor 1940 Azerbaycan Konservatoriyasinin rektoru 1928 1929 1939 1948 Azerbaycan SSR Bestekarlar Ittifaqinin sedri 1938 1948 1 ci ve 2 ci cagiris SSRI Ali Sovetinin deputati 1937 1941 1938 ci ilden Sov IKP nin uzvu Azerbaycan SSR himninin ve Azerbaycan himninin muellifidir Butov Islam dunyasinda ilk operanin muellifidir 10 11 Bestekar eyni zamanda Azerbaycanda ve xaricde bir cox taninmis bestekar ve musiqicilerin pedaqoqu ve muellimi kimi de taninir Efrasiyab Bedelbeyli Seid Rustemov Asef Zeynalli Semsi Bedelbeyli Niyazi Covdet Haciyev Tofiq Quliyev Qara Qarayev Cahangir Cahangirov Fikret Emirov Sefiqe Axundova ve s maestronun telebelerinden idiler 12 Mundericat 1 Heyati 1 1 Ailesi 1 2 Bakida unvanlari 2 Teltif ve mukafatlari 3 Yaradiciligi 3 1 Leyli ve Mecnun operasi 3 2 Arsin mal alan operettasi 3 2 1 Arsin mal alan operettasinin ekranlasdirilmasi 3 3 O olmasin bu olsun 4 Medeniyyetde 5 Musiqi festivali 6 Xatiresi 7 Filmoqrafiya 8 Fotoqalereya 8 1 Bestekarin elyazmalari 9 Nesil agaci 10 Istinadlar 11 Menbe 12 Xarici kecidler 13 Hemcinin baxHeyati Redakte Uzeyir Hacibeyov atasi ile Susa 1890 ci il Uzeyir Hacibeyov 5 18 sentyabr 1885 tarixinde BSE ye esasen 17 sentyabrda 13 anadan olmusdur 14 15 16 17 18 indiki Agcabedi rayonunun erazisinde anadan olmusdur Bir nece il sonra Azerbaycan metnine gore 1896 ci ilde rus metnine gore ise 1897 ci ilde sie mezhebinin Zaqafqaziya Muselmanlari Ruhani Idaresi sehadetname buraxdi ki Susa seherinin sakini Uzeyir Hacibeyov muselman teqvimi ile 1302 ci il zilhicce ayinin 7 ci gununde 5 sentyabr 1885 ci il anadan olub lakin U Hacibeyov bu senedi yalniz 1914 cu ilde Bakida aldi 19 Atasi Ebdulhuseyin Hacibeyov kend mirzesi idi anasi Sirinbeyim xanim Eliverdibeyovlar neslinden gelirdi 20 Uzeyirin qardasi Ceyhun Hacibeyli karyerasinin ilk dovrunde 21 Dagistanli ecdadlarinin serefine Dj Dagistani 21 texellusu ile imza atirdi 22 Umumilikde ailede uc qardas ve iki baci var idi Dogulduqdan qisa muddet sonra Hacibeyovlar ailesi Azerbaycan medeniyyetinin en boyuk merkezlerinden biri olan 23 Susa seherine kocdu ve Uzeyir mehz burada boyumusdur Gelecek bestekarin atasi uzun muddet meshur Azerbaycan sairesi ictimai xadim ve Qarabag xaninin qizi Xursidbanu Natevanin sexsi katibi idi hansinin ki bestekarin terbiyesine boyuk tesiri olmusdur Uzeyirin anasi Sirin Eliverdibeyova sairenin evinde boyumusdur bestekarin babasi ve Natevan ise sud baci qardasi idiler 24 Natevanla tanisliq genc Uzeyir ucun en yaxsi musiqi icmalari Susanin meclislerine yol acdi 25 Genc yaslarinda mugam ifaciligi dersleri almis ve Azerbaycan xalq musiqi aletlerinde calmagi oyrenmisdir Ebdurrehim bey Haqverdiyev ve Cabbar Qaryagdioglunun 1897 ci ile aid Leylinin qebri uzerinde Mecnun Leyli ve Mecnun sevgi dastanindan bir epizod adli teatr eserinde 13 yasli Uzeyir qosma xorda oxuyurdu Medrese tehsilini ve ikiillik rus tatar mektebini bitirdikden sonra 1899 1904 cu illerde Qori seherindeki muellimler seminariyasinda oxudu 26 Mehz orada o skripka violoncel ve nefes aletlerinde ifa etmek bacariqlarina yiyelendi bundan basqa gelecek bestekar Muslum Maqomayevle mugenni Muslum Maqomayevin babasi tanis oldu 27 Novbeti dord il erzinde Hadrut ve Baki mekteblerinde muellimlik fealiyyeti ile mesgul oldu 26 1905 ci ilde Bakida ilk once Bibi Heybet mektebinde daha sonra Seadet mektebinde ders demisdir ve orada Azerbaycan dili riyaziyyat cografiya tarix ve eyni zamanda rus dilini oyredirdi 28 Ele o vaxti Heyat qezetinde tercumeci olaraq ise basladi sonra Irsad qezeti ile emekdasliq etdi 1911 ci ilde sistematik musiqi tehsili almaq meqsedi ile Moskvaya yola dusdu Bir il erzinde Moskva Filarmoniya Cemiyyeti yaninda musiqi kurslarinda Aleksey Ilyinskiden ders alirdi solfecionu Nikolay Laduxin harmoniyani Nikolay Sokolovski kecirdi 29 ondan sonra Sankt Peterburqa kocdu ve oradakonservatoriyada bir il oxudu muellimi Vasili Kalafati olmusdur Dostu Muslum Maqomayev Hacibeyovun maddi desteyini tamamile oz uzerine goturmusdur 30 1912 ci ilde Jeleznovodskda olarken Hacibeyov M Maqomayeve yazirdi EZIZ MUSLIM Biz artiq 21 iyundan Jeleznovodskdayiq Malike S 21 iyunya my uzhe v Zheleznovodske Malike mualice olunmaga baslayir men ise fortepiano oyrenmeye basladim Men burada heftede 3 ders deyen ve her gun pianodan istifade etmeye icaze veren muellim tapdim ayda cemi 15 rubla Hele Bakida olarken ve men Susaya getmek ve orada tamasalar vermek qerarina geldik Notlarin bir hissesinin Sizin menzilinizde oldugunu bildiyimizden Melike ile Sizin menzilinize getdik ve notlari goturduk lakin Susa isi bas tutmadi notlar Camaldadir Bizimkiler Mastagi baglarina kocduler Bakiya gedende yaz Men de Moskvaya yola dusmemisden evvel yazacam Makkinin sehheti barede xeber ver orada yasayisiniz necedir Burada cox da darixmiriq bezen qrup halinda gezirik Melike ve menden Badyusa anaya Camul Makka ve butun dostlariniza salamlarimi gonder Senin Uzeyirin 3 iyul 1912 ci il Jeleznovodsk Injenerni dongesi daca 9 31 1914 1918 ci illerde Yeni iqbal qezetinin redaktoru sonra sahibi oldu daha sonra Azerbaycan qezetinin redaktoru olmusdur 32 1918 ci ilin iyunundan sentyabr ayinadek Azerbaycan opera senetcilerinin Iranin Enzeli ve Rest seherlerine qastrol seferini idare edirdi 32 1920 ci ilde Azerbaycanda Sovet hakimiyyeti quruldu Ele hemin il bestekar Azerbaycan SSR Xalq Maariflendirme Komissarligina musiqi akademiyasi ve milli konservatoriya acmagin zeruriliyi habele kecmis musiqi mekteblerinin binalarinin onlara verilmesi barede hesabat teqdim etdi 32 Sonraki illerde 1922 1926 ve 1939 1941 onun tesebbusu ile yaradilan Azerbaycan Turk Musiqi Mektebine indiki Asef Zeynalli adina Baki Musiqi Kolleci rehberlik etmisdir 1925 ci ilde Baki Isci Xalq Deputatlari Sovetinin deputati secildi novbeti ilde ise Azerbaycan Konservatoriyasinin prorektoru oldu 32 1931 ci ilde xalq calgi aletleri orkestrini 1936 ci ilde ise dovlet xorunu teskil etdi 7 may 1938 ci ilde Uzeyir bey partiyaya qebul ucun muraciet etdi ve Sov IKP MK onun xidmetlerini ve Azerbaycan SSR KP MK nin vesatetini nezere alaraq istisna hal kimi namizedlik tecrubesi kecmeden onu partiya siralarina qebul etdi 33 1938 ci ilde Hacibeyov Lenin ordeni ile teltif edildi ve SSRI xalq artisti adina layiq goruldu Bir il sonra bestekar Azerbaycan Konservatoriyasinin rektoru teyin edildi ve hemin 1939 cu ilde SSRI Bestekarlar Ittifaqinin 1 ci qurultayinin teskilat komitesinin uzvu secildi 32 Omrunun son 10 ilinde Azerbaycan Bestekarlar Ittifaqina rehberlik etmisdir 1943 cu ilde tank kolonunun insasi ucun oz cibinden 25 000 rubl bagisladi 1945 ci ilin sentyabrinda Hacibeyov Azerbaycan SSR EA Incesenet Institutunun direktoru teyin edildi 32 1945 ci ilde quruldugu gunden Azerbaycan SSR Elmler Akademiyasinin daimi uzvu ve iki cagiris SSRI Ali Sovetinin deputati olmusdur 1937 1941 1947 ci ilde sekerli diabetden eziyyet ceken Uzeyir Hacibeyovun veziyyeti agirlasdi ve sehv teyin olunmus mualice sebebinden daha da murekkeblesdi Moskva seherinin Kremlin xestexanasinda mualice almaga basladi daha sonra Merdekandaki dovlet sanatoriyasina kocuruldu 34 1948 ci il noyabrin 23 de gece saat 2 radelerinde bestekar Bakida Monolit binasinin dorduncu mertebesindeki menzilinde urek catismazligindan vefat etdi 34 Bakida Birinci Fexri Xiyabanda defn olundu Ailesi Redakte Sirinbeyim xanim Hacibeyova Eliverdibeyova Sirinbeyim xanim Hacibeyova Eliverdibeyova Uzeyir Hacibeyovun anasi 1853 cu ilde mulkedar ailesinde dogulmusdur Ailede 12 usaq var idi dord qardas sekkiz baci Oglanlarin hamisi mukemmel tehsil qizlar ise ev tehsili almisdilar Sirinbeyim xanim edebiyyati cox sevir serler oxuyur Fuzulinin eserlerini ezber bilirdi 1870 ci ilde Ebdulhuseyne ere getmis bes usagi olmusdur Sayad Ebuheyat Zulfuqar Uzeyir Ceyhun Omrunun son illerini Bakida oglu Uzeyirin evinde kecirmisdir 1939 cu ilde vefat etmisdir Qara bey Eliverdiler Uzeyir Hacibeyovun dayisi ictimai siyasi xadim Azerbaycan Xalq Cumhuriyyeti Parlamentinin uzvu 20 dekabr 1909 cu ilde Uzeyir Hacibeyov hele Qori seminariyasinda oxudugu vaxt tanis oldugu Meleykexanim Terequlova ile evlendi Zadegan Terequlovlar nesli hem Azerbaycanda hem de Gurcustanda taninirdi 34 Alti Terequlov bacidan bir basqasi bestekar Muslum Maqomayev ile evlenmisdir Ali tehsil aldiqdan sonra Hacibeyov Bakida heyat yoldasi ve anasi ile birlikde yasadi eyni zamanda bacisinin bes usagina baxirdi 35 onun oz ovladlari yox idi Bestekarin qardasi Ceyhun Hacibeyli Fransaya muhaciret etdi lakin bu SSRI de bestekarin taninmasina tesir gostermedi Qardaslar bir biri ile elaqeni bacilari ve diger qohumlari vasitesile saxlayirdilar 35 Koroglu operasinin sehnelesdirmezden once bestekarin hebs olunmasi ve mumkun repressiyalar altina dusmek kimi davamli tehlukeler qalirdi 35 lakin Koroglu 1938 ci ilde SSRI nin paytaxtinda tenteneli sekilde sehnelesdirildikden sonra muellif SSRI Xalq artisti adina ve Lenin ordenine layiq goruldu ve SSRI Ali Sovetinin deputati secildi Bakida unvanlari Redakte 1908 Islamiye otelinin 31 ci otagi hazirda Azerbaycan prospektindeki 9 nomreli ev 36 37 1915 1942 Verxnyaya Priyutskaya kucesindeki ev ev muzeyinin yerlesdiyi indiki S Ezizbeyov 67 kucesi 38 1942 1948 Nizami meydaninda Monolit eviTeltif ve mukafatlari Redakte SSRI xalq artisti fexri adi 17 aprel 1938 Azerbaycan SSR xalq artisti fexri adi 26 sentyabr 1937 Azerbaycan SSR emekdar incesenet xadimi fexri adi 1 fevral 1936 Stalin mukafati 2 ci derece 1941 Koroglu operasina gore Stalin mukafati 2 ci derece 1946 Arsin mal alan filminin musiqisine gore Lenin ordeni 17 aprel 1938 Qirmizi Emek Bayragi ordeni 17 sentyabr 1945 Qafqazin mudafiesine gore medali 1 may 1944 39 1941 1945 ci iller Boyuk Veten muharibesinde resadetli emeye gore medali 6 iyun 1945 40 Yaradiciligi RedakteUzeyir Hacibeyovun yaradiciliginda Qerb ve Serq musiqi uslublari birlesdirilib onun terefinden Azerbaycan xalq musiqisinin elementleri klassik Avropa enenelerine uygunlasdirilmisdir Bu metoddan istifade ederek Hacibeyov 1908 ci ilde Azerbaycan sairi Fuzulinin eyni adli poemasi esasinda ilk Azerbaycan operasi Leyli ve Mecnun u yaratdi 1909 cu ilde yaratdigi Seyx Senan adli ikinci operasi uslubuna gore selefinden xeyli derecede ferqlenirdi ve esasen muellifin musiqisinden ibaret idi 41 1910 1915 ci iller arasinda yazilmis novbeti dord opera enenevi Azerbaycan mugami esasinda qurulmusdur Rustem ve Zohrab 1910 Sah Abbas ve Xursud Banu 1911 Esli ve Kerem 1912 Harun ve Leyla 1915 Bestekarin en yaxsi eseri 1936 ci ilde yazilmis Koroglu operasi hesab olunur Bu eserine gore Uzeyir Hacibeyova 1941 ci ilde Stalin mukafati verildi Umumilikde o 7 opera ve 3 operetta yazmisdir Er ve arvad 1909 O olmasin bu olsun 1910 ve Arsin mal alan 1913 Hacibeyov Koroglu operasi xaricinde butun eserlerinin librettosunun muellifi idi Onun hemcinin yarimciq qalmis Firuze operasi var idi Bu eseri bestekar Ismayil Hacibeyov tamamladi 42 Uzeyir Hacibeyov Sensiz 1941 ve Sevgili canan 1943 kimi eserler yaradaraq romans qezel adli kamera vokal musiqisinin yeni janrini kesf etdi 43 44 Bundan elave Hacibeyov hem de Azerbaycan opera mektebinin qurucusu hesab olunur Viktor Vinoqradov Uzeyir Hacibeyov ve Azerbaycan musiqisi kitabinda yazir Onun xidmetleri heqiqeten boyukdur Tesaduf deyil ki Azerbaycanda opera kutlevi musiqi janridir 45 Viktor Vinoqradovun Uzeyir Hacibeyov ve Azerbaycan musiqisi kitabindan 1918 ci ilde bestekar Azerbaycan himnini besteledi 1920 1991 ci illerde Azerbaycanin SSRI ittifaq respublikalarinin terkibine daxil olmasi sebebinden bu himn seslendirilmirdi Lakin 1930 cu ilde Azerbaycanda Sovet hakimiyyetinin qurulmasinin 10 cu ildonumu munasibetile Uzeyir bey Azerbaycan SSR in yeni himn sozlerini ve musiqisini yazdi Yeni himn ilk defe 28 aprel 1930 cu ilde Hacibeyovun rehberliyi altinda seslendirildi 46 1930 cu ile aid Azerbaycan SSR in himni kantata janrina oxsar oldugundan ona bezen kantata da deyilir 46 Artiq 1944 cu ilde o ittifaq respublikasinin yeni himnini tertib etdi hansi ki Azerbaycan SSRI in terkibinden cixanadek seslendirilirdi 1991 ci ilde 1918 ci ile aid kohne himn yeniden dovlet statusunu aldi 1920 ci illerin sonu ve 30 cu illerin evvellerinde o xalq calgi aletleri orkestri ucun ilk Azerbaycan kutlevi mahnilarini kamera instrumental eserlerini yaratdi Pambiq tarlalarinda suitasi Cahargah ve Sur ladalari ve skripka violoncel ve fortepiano ucun kantatlar o cumleden Fuzulinin xatiresine 1934 orkestr uverturalar ve xor eserlerini bestelemisdir 1941 1945 muharibe illerinde bir sira vetenperverlik mahnilar Yaxsi yol Sefqet bacisi ve s Veten ve cebhe kantatasi ve Doyusculer marsi 1942 uverturasini yazmisdir Uzeyir Hacibeyov 1913 cu il Leyli ve Mecnun operasi Redakte Esas meqale Leyli ve Mecnun opera Leyli ve Mecnun operasinin afisasi 1908 ci il Uzeyir Hacibeyov ilk Azerbaycan operasini mugam operasi 1907 ci ilde yazmaga basladi O 1908 ci ile qeder tamamlandi ve daha sonra ilk defe Bakida neft maqnati ve xeyriyyeci Haci Zeynalabdin Tagiyeve mexsus teatrda tamasaya qoyuldu Operanin tamasaya ilk defe qoyulmasinda hem Azerbaycan SSR in hem de sonradan musteqil Azerbaycanin populyar musiqi ve ictimai xadimleri olacaq Azerbaycan medeniyyet xadimleri istirak etmisdir Tar calan sonradan meshurlasan Qurban Pirimov olmusdur Huseynqulu Sarabski Mecnun rolunu oynamisdir bestekarin ozun ise orkestrde skripka partiyasini ifa etmisdir Leyli rolunu kisi canlandirmisdir Sarabski 1930 cu ilde nesr olunan xatirelerinde yazir Bu tamasadan sonra bir coxlari meni Mecnun cagirmaga basladilar Men bu adin deyerini bilirdim men onunla fexr edirdim Evveler kucede meni istehza ile qarsilayan insanlar indi meni hormet ve mehebbetle qebul edirdi 47 H Sarabski Xatireler Bestekarin Leyli ve Mecnun eseri mugam operasi ve umumilikde Azerbaycan operasi janrinin temelini qoydu Sonralar o xatiralyirdi O vaxti men operanin muellifi ancaq solfecionun esaslarini bilirdim ve harmoniya kontrapunkt musiqi formalari haqqinda hec bir fikrim yox idi Bununla bele Leyli ve Mecnunu muveffeqiyyeti boyuk idi Bu menim fikrimce onunla izah olunurdu ki Azerbaycan xalqi artiq sehnede oz Azerbaycan operasini gormek isteyirdi Leyli ve Mecnun da ise heqiqi xalq musiqisi populyar klassik movzu ile birlesdirilmisdir Uzeyir Hacibeyov secimini Fuzulinin Leyli ve Mecnun poemanin ozu Leyli ve Mecnun ereb efsanesi uzerinde qurulmusdur ve xalq musiqisinin janrlarinda saxladi ki bu da eserin muselman cemiyyetinde qebul edilmesine musbet tesir gosterdi Azerbaycandan kenarda opera ilk defe Tiflisde tamasaya qoyuldu 48 Mugamdan savayi Leyli ve Mecnun operasinda calinan butun musiqi parcalari muellifin ozu terefinden yazilmisdir 49 Tamasa boyunca yalniz bir Azerbaycan xalq mahnisi seslenir Seciyyevi aheng strukturu ve ritm tamasanin butun mueyyen obrazlari ile uygunlasir Uzeyir Hacibeyov 1946 ci il Arsin mal alan operettasi Redakte Esas meqale Arsin mal alan Arsin mal alan bestekarin sonuncu ve en populyar operettalarindandir O 1913 cu ilde Sankt Peterburqda yazilmisdir Operettada hadiseler Susa seherinde bas verir Resid Behbudovun qizi Reside Arsin Mal Alan in yaranma hekayesini bele tesvir edir Menim babam Mecid bey Behbudali kecmisde Behbudovlar nesili bele adlanirmis qeyri adi sese malik imis xalq mahnilarini mukemmel ifa edirmis ve 30 yasinda artiq pesekar bir mugenni olmusdur Bundan evvel ise atasina komek edirmis bir qutu ipek yigaraq o vaxt yasadiqlari Susi kucelerini gezir ve yerli modaperestleri mallara baxmaga devet edirdi Arsin mal alan arsin mal alan Xirdavatcinin ifadeli simasi gelecek bestekar Uzeyir Hacibeyovun usaqliq xatiresine o qeder hekk olundu ki sonradan o bu sujeti Arsin mal alan operettasinda istifade etdi 50 Residenin Arqumenti i fakti qezetine intervyusu Janr ve forma baximindan Esgerin acilis ariyasi ve operettanin diger bir sira vokal nomreleri sirf Avropa terzinde ifa olunmusdur Eyni zamanda onlarin melodiyalari subhesiz milli kolorite sahibdirler Xususile behs olunan Esgerin acilis ariyasi 51 segah meqaminda Cahanin kupletleri ve reqsi 52 sur meqaminda Veli ve Tellinin dueti 53 de sur meqaminda ifa olunmusdur Arsin mal alan in premyerasi 1918 ci ilde Zeynalabdin Tagiyevin teatrinda bas tutdu Sonralarda Arsin mal alan 75 den cox dile tercume edildi ve 76 olkede 187 teatrda sehneye qoyuldu Gurcustanin 16 seherinde Bolqaristanin 17 seherinde ABS in 13 statinda Polsanin 17 seherinde 1500 defe Rusiyanin 28 seherinde Cinin 8 seherinde ve s 54 55 56 57 58 1919 cu ilde Hacibeyov qardaslarinin truppasi Turkiyenin Istanbul seherine qastrola gelmisdir Bu qastrollar o qeder ugurlu alindi ki Azerbaycan artistleri Istanbulda yerlesen Serq teatrini bir nece ay icareye goturmeli oldular 4 iyul 1925 ci ilde Parisin Femina teatrinda premyerasi bas tutan Arsin mal alan operettasinin tamasa edilmesi xususile vurgulamaga deyer Muellifin qardasi Ceyhun bey eseri fransiz diline tercume etmisdir Rollari Fransa artistleri Derval Sultan bey Monte Esger Passani Gulcohre Maqali Asya ve basqalari ifa etdiler 59 60 Meshur Polsa dramaturqu S Povolotski xatirlayir Men Esgrein ariyasini ilk defe mohtesem mugenni Resid Behbudovun ifasinda dinledim Sonra men esas rolda Resid Behbudovun oldugu Arsin mal alan filmini izledim Film mene cox tesir etdi ve men onu sevdim Bir muddet sonra sevilen mugenni bir daha Polsaya qastrol seferine gelir Her konsertde ifa etdiyi Arsin mal alan dan Esger ariyasini Polsa dilinde men bir daha dinledim Novbeti konsertden sonra Resid Behbutova yaxinlasdim ve Arsin mal alan i polyak diline tercume etmek arzumu onunla bolusdum Mugenni teklifimi beyendi Povolotskinin xatirelerinden Uzeyir Hacibeyovun qebirustu abidesi 1954 cu ilde A Vegersk adina Belostok dovlet teatrinda Arsin mal alan polyak dilinde sehnelesdirildi Bas rollari E Poreda ve S Volosin oynadilar 2004 cu ilde Vaxtanqov adina Teatr Institutu yaninda Sukin adina dovlet teatrinin sehnesinde Arsin mal alan adli yeni tamasanin premyerasi bas tutdu tamasada Sukin Teatr Mektebinin meshur rus aktyor mezunlarinin istirak etdiler 2007 ci ilde operetta Vyanada sehneye qoyuldu 61 Arsin mal alan operettasinin ekranlasdirilmasi Redakte Arsin mal alan operettasi 4 defe ekranlasdirilmisdir Ilk ekranlasdirilmasi 1916 ci ilde Rusiyada heyata kecirildi Rejissor Boris Svetlov bu ekranlasdirilmani Huseynqulu Sarabski Ehmed Agdamski ve Mirzeaga Eliyevin istiraki ile Piron qardaslarinin Film studiyasinda teskil etdi 62 Novbeti film ekranlasdirilma 1917 ci ilde Sankt Peterburqda edildi lakin muellifin tekidi ile film prokatdan cixarildi 60 Ele hemin il Arsin mal alan ABS da cekildi 16 fevral 1917 ci il tarixli Molla Nesreddin jurnalinda yazilmisdir Nyu York qezetlerinden birinde xeber verilir ki Amerikada Arsin mal alan sehnelesdirilib Hemyerlimiz Uzeyir bey Hacibeyovun bu ecazkar operettasi Amerika tamasacilarinin da regbetini qazandi 15 sentyabr 1918 ci ilde Millet qezetinde Yusif Vezir da bu fakti tesdiqledi O yazirdi Arsin mal alan Amerika sehnelerinde bele ugur qazanmisdir Butun Islam dunyasinda ilk opera ve operettanin muellifleri oldugumuzu qururla elan ede bilerik 1937 ci ilde ermeni esilli Amerika rejissoru Setraq Vartyan 63 muellifin adini qeyd etmeden ucuncu defe Arsin mal alan i ermeni dilinde ekranlasdirdi 64 Uzeyir Hacibeyov oz etirazini sexsen Staline unvanladi Sonuncunun gosterisi ile 1945 ci ilde Azerbaycanda Hacibeyovun eserinin ekranlasdirilmasi teskil edildi 65 Filmin ssenarisini Sabit Rehman yazmisdir Rza Tehmasib ve Nikolay Lesenko rejissor olaraq teyin edildiler Musiqi redaktoru vezifesi Uzeyir beyin qardasi oglu Niyaziye hevale edildi Filmin aktyor heyeti heqiqeten de ulduzlu idi Resid Behbudov ve Leyla Bedirbeyli devet olunmusdular Genc Tamasacilar Teatrinin genc aktrisasi Rehile Mustafayeva Asya roluna teyin olunmusdur Taninmis sovet rejissoru aktyor ve ssenarist Qriqori Aleksandrov layihenin konsultanti vezifesini aldi 66 Ilk evvel film Sovet senzurasi terefinden beyenilmedi ve onun prokati qadagan edildi lakin xudsovetin fikri ile razilasmayan ve filmin dunyani feth edeceyine inanan Sergey Eyzensteyn Stalinin filmi izlemesine nail oldu ve o onun xosuna geldi Stalinin beyenmesinden sonra Arsin mal alan filmi SSRI de prokata cixdi ve Stalin mukafatini qazandi O olmasin bu olsun Redakte Esas meqale O olmasin bu olsun operetta 1910 cu ilde yazilmis O olmasin bu olsun operettasi bestekarin ikinci musiqili komediyasidir Er ve arvad dan sonra Onun premyerasi 25 aprel 8 may 1911 ci ilde Bakida Mayilov qardaslarinin teatrinda indiki M F Axundov adina Azerbaycan Dovlet Akademik Opera ve Balet Teatri bas tutdu Teatr tamasasinin aktyor heyeti bunlardan ibaret idi Mesedi Ibad Mirzeaga Eli oglu Eliyev Server Huseynqulu Melik oglu Sarabski Rustem beyin qizi Gulnaz Ehmed Besir oglu Agdamski Hesen bey Memmed Henefi Hesen oglu Terequlov Teatr tamasasinin dirijoru komediyanin muellifi ozu olmusdur Bu komediyanin bir nece sehne redaksiyasi var idi o bir cox dillere tercume edilmis ve Cenubi Qafqaz Turkiye Bolqaristan Yemen ve s olkelerin seherlerinde ugurla sehneye qoyulmusdur Komediyanin librettosu ilk defe 1912 ci ilde Baki seherinde Orucov Qardaslari Metbee Nesriyyatinda cap olunmusdur Evvelce o uc perdeli idi 1915 ci ilde hamam sehnesi yazildiqdan sonra ise dord perdeli musiqili komediyasina cevrildi Musiqi ucun Uzeyir Hacibeyov Azerbaycan xalq musiqisinden ve mugamdan metn ucun ise Fuzulinin qezellerinden istifade etmisdir Komediyanin bas qehramani elli yasli Mesedi Ibad adli tacirdir hansina ki kasiblamis Rustem bey Gulnaz adli oz on bes yasli qizini ere verir Ancaq komediyanin sonlarina yaxin Gulnazin asiq oldugu Server adli telebe Mesedi Ibadi aldatmagi bacarir ve neticede o o olmasin bu olsun deyerek Gulnazla deyil qulluqcu Senemle evlenir O olmasin bu olsun komediyasi inqilabdan evvelki Azerbaycan teatr senetinde en cesaretli ve prinsipial eserlerden biri hesab olunur hansindaki Hacibeyov XIX sonu XX esrin evveli Azerbaycan heqiqetlerindeki ictimai ve meiset ziddiyyetlerini gostermeyi bacardi 67 Ancaq Metyu O Braynin qeyd etdiyi kimi Uzeyir Hacibeyovun bu komediyasinin merkezinde qadin huquqlarinin desteyi dayanir 68 Bu komediya 1956 ci ilde Azerbaycanfilm kinostudiyasi terefinden ekranlasdirilmisdir O olmasin bu olsun filmi de tamasacilarin regbetini qazanmisdir Medeniyyetde Redakte Uzeyir Hacibeyovun xatiresine hesr olunmus qizil sikke Portretin etrafinda xatire sikkesinin buraxildigi il 2008 ci il ve Azerbaycan Respublikasi sozleri bestekarin adi ve xatire sikkesinin nominali gosterilmisdir Xatire sikkesi Azerbaycan Respublikasi erazisinde nominal deyeri uzre qanuni odenis vasitesidir Beseriyyet tarixinde ele sexsler var ki onlar ozleri ucun anadan olmayiblar belke butun xalqa ve hetta umuminsaniyyete xeyir getirmek ve tereqqisine sebeb olmaq ucun yaraniblar Bu cur adamlar neinki sagliginda belke olenden sonra da camaata menfeet verirler Uzeyir Hacibeyov Uzeyir Hacibeyovun yasadigi ev Uzeyir Hacibeyov Azerbaycan musiqi medeniyyeti tarixinde yeni istiqamet ve milli bestekarliq mektebinin ozulunu qoymusdur Azerbaycan musiqisi tarixinde ilk opera ilk musiqili komediya ve bir sira diger janrlarda ilk numunelerin yaradicisi kimi taninmis dahi bestekar ilk azerbacanli folklorcu bestekar ve Azerbaycan musiqisinin derinliklerini ve istiqametlerini arasdirib uze cixarmis ve esaslandirmis ilk azerbaycanli musiqisunas alimdir Uzeyir Hacibeyov hem de edebi bedii deyerini itirmemis yazilari ile taninan publisist felyetoncu ve librettocu dramaturqdur Uzeyir Hacibeyov gorkemli yenilikci muellim ustad ve Azerbaycanda boyuk musiqici ictimaiyyetci kimi Serqde ilk musiqili teatrin ve ilk Konservatoriyanin yaradicisi kimi Azerbaycan xalqinin tarixinde ve medeniyyetinde derin iz qoymusdur 69 Uzeyir Hacibeyov Azerbaycan musiqisini derinden arasdirmis ve onun zengin ve coxsaxeli oldugunu elmi meqalelerinde gostermisdir Diger terefden Azerbaycan musiqisine menfi tesir ede bilecek istiqametlerden ve bacariqsiz harmonizasiya usullarindan istifade etmemeyi meslehet gorurdu 70 Uzeyir Hacibeyovun 110 illik yubileyine hes edilmis marka Hacibeyov 1921 ci ilde Bakida Azerbaycanli telebeler ucun ilk musiqi mektebini Azerbaycan Dovlet Turk Musiqi Mektebini sonralar texnikum teskil etmisdir 1926 ci ilden Azerbaycan Dovlet Konservatoriyasinda fealiyyet gosteren Hacibeyov burada nezeriyye harmoniya Azerbaycan musiqisinin esaslari fenlerinden ders demis konservatoriya yaninda ilk coxsesli Azerbaycan xor kollektivi yaratmisdir O 1927 ci ilde Muslum Maqomayevle birge ilk Azerbaycan turk el negmeleri mecmuesini nesr etdirmisdir Hacibeyov 1931 ci ilde Azerbaycan Radio Komitesi yaninda ilk notlu xalq calgi aletleri orkestri teskil etmisdir Uzeyir bey Hacibeyovun anadan olmasinin 100 illik yubileyi boyuk tentene ile kecirilmisdir YUNESKO nun gorkemli sexsiyyetlerin ildonumu ve 1985 ci ilin muhum hadiseleri teqvimine esasen Hacibeyovun yubileyi beynelxalq miqyasda da qeyd edilmisdir 1 sentyabr 1995 ci ilde Uzeyir Hacibeyovun anadan olmasinin 110 illiyi ile elaqedar qerar qebul edilmisdir 71 2010 cu ilde Azerbaycanda ve dunyada Uzeyir Hacibeyovun anadan olmasinin 125 illik yubileyi tentene ile qeyd edildi Bakida 18 28 sentyabr erefesinde Uzeyir Hacibeyli 125 Beynelxalq Musiqi festivali kecirildi 72 Uzeyir Hacibeyovun adini dasiyan quru yuk gemisi 1977 ci ilde Rusiyanin Ribinsk seherindeki Volodarski adina gemiqayirma zavodunda insa edilib 73 Musiqi festivali Redakte Esas meqale Uzeyir Hacibeyov Beynelxalq musiqi festivali 2009 cu ilden beri Azerbaycanda Uzeyir Hacibeyovun xatiresine Beynelxalq Musiqi Festivali kecirilir Festivalda Azerbaycan musiqicileri ile yanasi yaxin ve uzaq olkelerden olan ecnebi musiqiciler de istirak edirler 74 75 Xatiresi RedakteUzeyir Hacibeyovun ad gunu 18 sentyabr Azerbaycanda Milli Musiqi Gunu kimi qeyd olunur 1977 ci ilde Volodarsk verfinde insa edilmis teploxoda Uzeyir Hacibeyovun adi verildi 76 Azerbaycan SSR Dovlet Mukafatina Uzeyir Hacibeyovun adi verilmisdir Bakida bir kuce Baki Musiqi Akademiyasi 1991 ci ile qeder Azerbaycan Dovlet Konservatoriyasi 76 Azerbaycan Dovlet Simfonik Orkestri ve habele Azerbaycanda yaradilan medeniyyet sahesinde xidmetlerine gore dovlet mukafati onun adini dasiyirlar 1956 ve 1960 ci illerde Bakida Hacibeyova abideler qoyuldu 1956 ci ilde bestekarin mezarinda muellif O Eldarov 1960 ci ilde Azerbaycan Dovlet Konservatoriyasinin qarsisinda muellif T Memmedov 76 1959 cu ilde Susada 1975 ci ilde ise Bakida Uzeyir Hacibeyovun ev muzeyi acildi 77 1959 cu ilde Susada abidesi ve bustu qoyuldu Daha sonra BBC jurnalisti Tomas de Vaalin sozlerine esasen gullebaran edilmis ikiyanli pencekde ve qirilmis eynekde olan bust sokuldu ve 1992 ci ilde Susani zebt eden ermeniler onu metal qirintilarina satdilar 78 2021 ci ile qeder bust Azerbaycan Incesenet Muzeyinin aciq havasinda numayis olunurdu 14 yanvar 2021 ci ilde bustu Susada yeniden qurasdirildi 79 1981 ci ilde meshur Azerbaycan yazici dramaturqu Anarin rejissorlugu ile Uzeyir Hacibeyovun heyatindan behs eden Uzeyir omru adli bedii film cekilmisdir 80 Hacibeyov rolunu Huseynaga Atakisiyev canlandirmisdir 81 2006 ci ilde Vyanada bestekarin bustu acildi 82 2008 ci ilde YUNESKO nun himayesi ile Uzeyir Hacibeyovun Leyli ve Mecnun operasinin 100 illiyi qeyd olundu 83 2011 ci ilde Serbiyanin Novi Sad seherinde bestekarin bustu acildi 84 9 dekabr 2020 ci ilde Sankt Peterburqdaki seher bagcalarindan birine onun adi verildi 85 Uzeyir Hacibeyova hesr edilmis abideler Vyanada Uzeyir Hacibeyovun abidesi Serbiyanin Novi Sad seherinde Hacibeyovun bustu Bakida Uzeyir Hacibeyovun yasadigi evin divarindaki xatire lovhesi Yeniden Susa seherinde acilan bestekarin bustuNumizmatika ve filateliyada 1995 ci ile aid poct markasi 2014 cu ile aid poct markasi Uzeyir Hacibeyovun tesviri olan qizil xatire sikkesiFilmoqrafiya RedakteUzeyir omru film 1981 Cavid omru film 2007 Bir arsin malci ehvalati film 2020 Bulbulun Asef Zeynalli haqqinda xatireleri film 2021 Fotoqalereya RedakteAile arxivinden fotosekiller Uzeyir Hacibeyov heyat yoldasi Meleyke xanimla 1910 Uzeyir Hacibeyov sagdan en kenarda ailesi ile birge Susada 1910 Uzeyir Hacibeyov ailesi ile birge Susada 1915 god Uzeyir Hacibeyov sagda qardasi Ceyhun Hacibeyli ile Uzeyir Hacibeyovun rehberlik etdiyi Azerbaycan orkestri 1932 Bakida Uzeyir Hacibeyovun defn merasimi Orijinal metn azerb Azerbaycan qezetinin redaksiya heyeti 1919 Soldan saga Onde oturanlar Piri Murselzade Rehim aga Vekilov Orta cergede Henefi Zeynalli Rubabe Tagizade Sefiqe Efendizade Mehemmed Emin Resulzade Sehra Pasazade Uzeyir Hacibeyov Mustafa bey Vekilov Ayaq uste duranlar Ebdul Ebdulzade Mirze Hadi Atlasov Haciibrahim Qasimov Mehemmedeli Sidqi Seferov Sefi bey Rustembeyli Seyid Huseyn Sadiq Xelil Ibrahim Qedir Heyderov Eli Yusifzade Mehemmed Hadi Ebdusselimzade Bestekarin elyazmalari Redakte Lezginka partiturasi Arsin mal alan elyazmasi 1917Nesil agaci Redakte Hacibey Hacibeyov Ebdulhuseyn bey Hacibeyov 1842 1901 Ismayil bey Hacibeyov 1879 1921 Sayad Hacibeyova 1872 1954 Abuheyat Hacibeyova 1880 1951 Zulfuqar Hacibeyov 1884 1950 Uzeyir Hacibeyov 1885 1948 Ceyhun Hacibeyov 1891 1962 Soltan Hacibeyov 1919 1974 Osman Hacibeyov 1924 1979 Camal Pasayev 1895 1953 Niyazi Tagizade Hacibeyov 1912 1984 Cingiz Hacibeyov 1913 1971 Ceyhun Hacibeyov 1919 1941 Timucin Hacibeyov 1921 1993 Ismayil Hacibeyov 1949 2006 Cemil Pasayev 1926 1978 Istinadlar RedakteBu meqaledeki istinadlar muvafiq istinad sablonlari ile gosterilmelidir 1 2 3 Bibliotheque nationale de France BnF identifikatoru aciq melumat platformasi 2011 lt a href https wikidata org wiki Track Q193563 gt lt a gt lt a href https wikidata org wiki Track Q19938912 gt lt a gt lt a href https wikidata org wiki Track P268 gt lt a gt lt a href https wikidata org wiki Track Q54837 gt lt a gt 1 2 3 Musicalics lt a href https wikidata org wiki Track Q63484499 gt lt a gt lt a href https wikidata org wiki Track P6925 gt lt a gt 1 2 3 Proleksis enciklopedija 2009 lt a href https wikidata org wiki Track P8349 gt lt a gt lt a href https wikidata org wiki Track Q3407324 gt lt a gt 1 2 Almaniya Milli Kitabxanasi Berlin Dovlet Kitabxanasi Bavariya Dovlet Kitabxanasi ve b Record 11895850X Umumi tenzimleme nezareti GND 2012 2016 lt a href https wikidata org wiki Track Q27302 gt lt a gt lt a href https wikidata org wiki Track Q304037 gt lt a gt lt a href https wikidata org wiki Track Q256507 gt lt a gt lt a href https wikidata org wiki Track Q170109 gt lt a gt lt a href https wikidata org wiki Track Q36578 gt lt a gt Gadzhibekov Uzeir Abdul Gusejn ogly Bolshoj Enciklopedicheskij Slovar 1997 ISBN 5 7711 0004 8 American Film Institute catalog Pashaev N A 1976 Pobeda kulturnoj revolyucii v Sovetskom Azerbajdzhane M Nauka 64 Polemiziruya s M Kulievym Uzeir Gadzhibekov v state Muzykalnoe obrazovanie v Azerbajdzhane pisal chto krome evropejskoj muzyki est i vostochnaya muzyka My azerbajdzhancy prinadlezhim k vostochnym narodam i poetomu my ne mozhem otnositsya bezrazlichno k kulture Vostoka ibo bez neyo my ne smozhem dostatochno vypolnit svoj dolg v dele sozdaniya muzykalnoj kultury Ginzburg S L 1972 N A Rimskij Korsakov i podgotovka deyatelej nacionalnyh muzykalnyh kultur narodov SSSR Iz istorii muzykalnyh svyazej narodov SSSR Izbrannye stati i vystupleniya L Sovetskij kompozitor 466 Sredi poslednih poluchili professionalnoe obrazovanie v luchshih tradiciyah russkoj kompozitorskoj shkoly ukraincy Viktor Kosenko i Mihail Skorulskij litovcy Stasi s Shimkus i Yuozas Tallat Kelpsha estoncy Kirillus Kreek i Hejno Eller latyshi Alfred Kalnyn i Yanis Zalit armyane Romanos Melikyan i Sergej Barhudaryan azerbajdzhanec Uzeir Gadzhibekov i drugie Christoph Werner Drama and operetta at the Red Lion and Sun Theatre in Tabriz 1927 41 Culture and Cultural Politics Under Reza Shah Edited by Bianca Devos and Christoph Werner 215 The third category of plays consists of musicals and operettas almost exclusively works by the famous Azerbaijani composer and playwright Uzeyir Hajibeyov in Persian transliteration Ozeyr Hajji Beygof 1885 1948 Matthew O Brien 2004 Uzeir Hajibeyov and his role in the development of musical life in Azerbaijan Routledge 211 ISBN 0 415 30219 6 9780415302197 William O McCagg Brian D Silver 1979 Soviet Asian ethnic frontiers Pergamon Press ISBN ISBN 0 08 024637 0 9780080246376 Uzeyir Hacibeyov Telebeleri Sajt posvyashyonnyj Uzeiru Gadzhibekovu Istifade tarixi 2020 01 05 Gadzhibekov Uzeir Abdul Gusejn ogly rus Bolshaya Sovetskaya Enciklopediya 2011 08 19 tarixinde arxivlesdirilib Istifade tarixi 2010 06 18 parameter ignored suggest Gadzhibekov Uzeir Abdulgusejn ogly Elektronnaya biblioteka Uzeira Gadzhibekova Istifade tarixi 2014 01 30 Uzeir Abdul Gusejn ogly Gadzhibekov Oficialnyj sajt Bakinskoj muzykalnoj akademii 2014 02 03 tarixinde arxivlesdirilib Istifade tarixi 2014 01 30 Safarova Z 1985 Uzeir Gadzhibekov B Yazychy 4 I ne sluchajno den rozhdeniya Uzeira Gadzhibekova 18 sentyabrya obshestvennost respubliki otmechaet kak prazdnik iskusstv Den muzyki Kerimov S 1982 Niyazi Zhizn i tvorchestvo B Yazychy 73 Uzhe mnogo let 18 sentyabrya v den rozhdeniya Uzeira Gadzhibekova pered Azerbajdzhanskoj gosudarstvennoj konservatoriej nosyashej ego imya sobiraetsya mnogotysyachnaya auditoriya Uzeir Gadzhibekov rodilsya 18 sentyabrya 1885 Uzeir Gadzhibekov umer 23 noyabrya 1948 Mәmmәdli 1984 Zemfira Safarova Uzeir Gadzhibekov Vydayushiesya lyudi Azerbajdzhana I Yazychy 1985 str 15 1 2 Ceyhun Hacibeyli istiqlal asiqi ve istedadli qelem sahibi modern az Istifade tarixi 2020 01 05 Seidzade D B 1991 Azerbajdzhanskie deputaty v Gosudarstvennoj Dume Rossii PDF Azerbajdzhanskoe gosudarstvennoe izdatelstvo g Baku 79 80 ISBN 5 552 00980 0 Arxiv sureti 24 avqust 2014 tarixinden Wayback Machine saytindaOrijinal metn rus Deyatelnost frakcii v IV Dume v otlichie ot predydushih obstoyatelno osveshalas na stranicah pechatnyh organov Pomimo oficialnyh soobshenij zaimstvovannyh iz stolichnyh agentstv i gazet v nih poyavlyalis stati korrespondencii Osoboe mesto sredi nih zanimayut cikly statej Peterburgskie pisma V musulmanskoj frakcii Zametki musulmanina v gazete Kaspij avtorom kotoryh yavlyalsya Dzhejhunbek Gadzhibekov Podpisyvalsya on psevdonimom Dagestani v chest svoih predkov vyhodcev iz Dagestana Matthew O Brien 2004 Uzeir Hajibeyov and his role in the developement of musical life in Azerbaijan Routledge 209 ISBN 0415302196 9780415302197 Abasova E 1986 Uzeir Gadzhibekov I Kompozitory Azerbajdzhana B Ishyg 20 Inna Naroditskaya 2000 Azerbaijanian Female Musicians Women s Voices Defying and Defining the Culture Vol 44 No 2 Spring Summer 2000 University of Illinois Press on behalf of Society for Ethnomusicology 234 256 Orijinal metn ing Natavan the most notable figure among female poets and musicians is recognized as one of the greatest poets of Azerbaijan by both men and women She had a significant influence on the life of the originator of the Azerbaijanian composing school musical theorist Uzeyir Hajibeyov Since Hajibeyov s father was Natavan s secretary for many years and his mother grew up in the house of Natavan it is believed that young Uzeyir was of ten present at musical poetic gatherings where he listened to Natavan re citing her poetry Istoria azerbaijanskoi muziki 1992 185 86 Given Hajibeyov s crucial role in the genealogy of modern Azerbaijanian music his family ties with Natavan are intriguing 1 2 Gadzhibekov Uzeir Abdul Gusejn ogly rus Biografiya ru 2011 08 19 tarixinde arxivlesdirilib Istifade tarixi 2019 06 15 parameter ignored suggest Magomaev Muslim Magomaevich rus Biografiya ru 2007 05 16 tarixinde arxivlesdirilib Istifade tarixi 2010 06 18 parameter ignored suggest Ch Kadzhar Staraya Shusha 2007 Izd vo Sharg Garb str 326 Ch Kadzhar Staraya Shusha 2007 Izd vo Sharg Garb str 327 Telekompaniya MIR rus Kultura Istifade tarixi 2010 06 18 parameter ignored suggest olu kecid PISMO 1 Sajt posvyashyonnyj Uzeiru Gadzhibekovu Istifade tarixi 2010 06 18 1 2 3 4 5 6 LETOPIS ZhIZNI I TVORChESTVA UZEIRA GADZhIBEKOVA Elektronnaya biblioteka Uzeira Gadzhibekova Istifade tarixi 2010 06 18 Yakov Agarunov Okrylennyj doveriem Elektronnaya biblioteka muzykanta Istifade tarixi 2010 06 18 1 2 3 Uzeyir Hacibeyovun heyat ve yaradicilligi azerb xanim az 1 2 3 Svoyu missiyu Uzeir Gadzhibekov vypolnil do samogo konca rus zasluzhennyj deyatel iskusstv direktor doma muzeya Uzeira Gadzhibekova Sardar Faradzhev prilozhenie Trend Life informacionnogo agentstva Trend 2011 08 19 tarixinde arxivlesdirilib Istifade tarixi 2010 06 24 parameter ignored suggest Sarabskij 1968 Anar 1985 Akkordy dolgoj zhizni Kinopovest ob Uz Gadzhibekove Literaturnyj Azerbajdzhan B 17 Dagilmis evin maketi yarimciq poema ve Xursidbanu Natevandan Uzeyir beye qalan guzgu azerb apa tv 12 2015 2017 09 25 tarixinde arxivlesdirilib 4 Udostoverenie A 000071 Uzeira Gadzhibekova o nagrazhdenii medalyu Za oboronu Kavkaza Oficialnaya Facebook stranica doma muzeya Uzeira Gadzhibekova Istifade tarixi 2020 05 14 Udostoverenie 0027485 Za doblestnyj i samootverzhennyj trud v period Velikoj Otechestvennoj vojny Gadzhibekov Uzeir Abdul Gusejn ogly nagrazhden medalyu Za doblestnyj trud v Velikoj Otechestvennoj vojne Oficialnaya Facebook stranica doma muzeya Uzeira Gadzhibekova Istifade tarixi 2020 05 14 Ot Lejli i Medzhnun do Kyorogly rus Statya opublikovana v gaz Bakinskij rabochij ot 16 marta 1938 goda 61 a takzhe v sb Iskusstvo azerbajdzhanskogo naroda M L 1938 g Citata V 1909 godu poyavlyaetsya vtoraya moya opera Shejh Sanan v tom zhe godu ya pishu muzykalnuyu komediyu Er arvat V 1911 godu ya rabotayu nad dvumya muzykalno dramaticheskimi veshami Asli i Kerem i Shah Abbas Obe eti veshi uzhe otlichayutsya po svoej muzykalnoj fakture ot Lejli i Medzhnun V nih uzhe mnogo moej muzyki a samoe glavnoe oni solidnee gramotnee sdelany v smysle orkestrovoj razrabotki Istifade tarixi 2010 06 18 apostrophe markup Portal Kultura Azerbajdzhana rus Professora Faradzh Karaev Chingiz Gusejnov Rahman Badalov Niyazi Mehti Marianna Vysockaya Mark Verhovskij Guram Adishariya Izabella Migal 2011 08 19 tarixinde arxivlesdirilib Istifade tarixi 2010 06 18 N Alekperova UZEIR Abdul Gusejn ogly GADZhIBEKOV rus V mire opery Istifade tarixi 2010 06 18 Romans gazella Elektronnaya biblioteka Uzeira Gadzhibekova Istifade tarixi 2010 06 18 V Vinogradov Uzeir Gadzhibekov i azerbajdzhanskaya muzyka 1938 Moskva Muzgiz 1 2 Gimn Elektronnaya biblioteka Uzeira Gadzhibekova Istifade tarixi 2010 06 18 Sarabski Xatireler AzGiz 1930 Chingiz Kadzhar Red F Mamedova V Kuliev Predislovie M Alieva 2007 Staraya Shusha Baku Sherg Gerb 331 ISBN 9789952340969 Lejli i Medzhnun klavir partitura libretto video audio Kultura Arshin mal alan rus AiF Gazeta Istifade tarixi 2010 06 18 Arshin mal alan klavir Ariya Askera Arshin mal alan klavir Kuplety i tanec Dzhahan Arshin mal alan klavir Duet Veli i Telli Iskusstvo scenografii istoriya i sovremennost rus Akademiya iskusstv Uzbekistana 2011 03 14 tarixinde orijinalindan arxivlesdirilib Istifade tarixi 2010 06 18 Magomed Ahmedov V poslednie gody teatr opery i baleta dostig svoej hudozhestvennoj zrelosti rus RIA Dagestan 2011 08 19 tarixinde arxivlesdirilib Istifade tarixi 2010 06 18 parameter ignored suggest K 100 letiyu Vladimira Kandelaki rus Rossijskij gosudarstvennyj muzykalnyj teleradiocentr Istifade tarixi 2010 06 18 Arshin Mal alan 1945 ingilis New York Times 2011 08 19 tarixinde arxivlesdirilib Istifade tarixi 2010 06 18 parameter ignored suggest Music of Azerbaijan rus Posolstvo Azerbajdzhana v Egipte 2007 10 23 tarixinde arxivlesdirilib Istifade tarixi 2010 06 18 parameter ignored suggest Azerbajdzhancy vo Francii rus Azeri ru 2011 08 19 tarixinde arxivlesdirilib Istifade tarixi 2010 06 18 parameter ignored suggest 1 2 Chingiz Kadzhar Red F Mamedova V Kuliev Predislovie M Alieva 2007 Staraya Shusha Baku Sherg Gerb 333 ISBN 9789952340969 Vsemirnoe priznanie Arshin mal alan YuNESKO otprazdnuet 100 letie znamenitoj azerbajdzhanskoj operetty rus Gazeta Zerkalo 2012 08 04 tarixinde arxivlesdirilib Istifade tarixi 2012 08 02 parameter ignored suggest Vechnaya lyubov ne stareet Muzykalnaya komediya Arshin mal alan rus Azeri ru 2011 08 19 tarixinde arxivlesdirilib Istifade tarixi 2010 06 18 parameter ignored suggest Arshin mal alan 1937 ingilis The Internet Movie Database 2011 08 19 tarixinde arxivlesdirilib Istifade tarixi 2010 06 18 parameter ignored suggest Alan Gevinson 1997 American Film Institute catalog AMERICAN FILM INSTITUTE CATALOG OF MOTION PICTURES PRODUCED IN THE UNITED STATES AFI Catalog Series The AFI Catalog of Motion Pictures Produced in the United States University of California Press 54 Citata Source Based on the operetta Arshin Mal Alan by Uzeir Hajibeyov production undetermined ISBN 0520209648 9780520209640 Arshin Mal Alan Film rus Video ru 2011 08 19 tarixinde arxivlesdirilib Istifade tarixi 2010 06 18 parameter ignored suggest Michael G Smith 1997 Cinema for the Soviet East National Fact and Revolutionary Fiction in Early Azerbaijani Film Slavic Review Vol 56 No 4 Winter 1997 pp 645 678 The American Association for the Advancement of Slavic Studies 674 invisible char Kak i v drugih produktah Stalinskogo folklorizma zameten bezoshibochnyj shtamp G V Aleksandrova mastera muzykalnyh komedij lektora azerbajdzhanskih kinematografistov Azerkino Orijinal metn ing Like other products of Stalinist folklorism it bore the unmistakable stamp of G V Aleksandrov the master of musical comedies who once lectured Azerkino cinematographers on the art of making homespun movies good natured and kind hearted Elmira Abasova 1975 Uzeir Gadzhibekov Baku Azerbajdzhanskoe gosudarstvennoe izdatelstvo 53 60 Matthew O Brien 2004 Uzeir Hajibeyov and his role in the developement of musical life in Azerbaijan Routledge Edited by Neil Edmunds 214 ISBN 0 415 30219 6 9780415302197 ing Baki Musiqi Akademiyasi Uzeyir Hacibeyov XX yuziliyin I yarisinda dunya musiqi medeniyyetinde 2014 02 06 tarixinde orijinalindan arxivlesdirilib Istifade tarixi 2014 02 03 Marina Frolova Walker National in Form Socialist in Content Musical Nation Building in the Soviet Republics Journal of the American Musicological Society Vol 51 No 2 Summer 1998 University of California Press on behalf of the American Musicological Society 1998 pp 331 371 Orijinal metn ing Harmonization was of course a nonnegotiable or indeed a defining ele ment of both the Russian nationalist and the later Soviet projects there was no question of remaining within the limits of monody The Azerbaijani national composer Gajibekov offered the following advice on the subject of appropriate harmonizations Unskilled harmonization of an Azerbaijani melody may change its character neutralize its modality and even vulgarize it But this does not mean that Azerbaijani music should remain monodic forever Polyphony should be based not on correct chord progressions or harmonic cadences that require changes in modal structure but rather on the combination of logically con structed independent melodies 27The example given by Gajibekov see Ex 2 demonstrates not so much the independence of melodies but rather the avoidance of anything that would do violence to the melody His argument is strongly reminiscent of the recommendations Vladimir Odoyevsky had made in 1863 We tried to keep the piano accompaniment as simple as possible sine quarta conso nante we did not dare to insert any seventh chords this would entirely distort the character of Russian singing both secular and sacred 28 Gajibekov s recourse to imitative textures as a palliative to four part har monic style was a strategy the Russian nationalists had frequently turned to imitation no doubt by dint of its greater antiquity was not so strongly associated with Western music Each republic sought to draw the line between its earliest ad hoc naive harmonizations of monodies and its later systematic efforts based on principles of appropriateness somehow de duced from properties of the monodic style Uzeyir Hacibeyovun anadan olmasinin 110 illik yubileyinin kecirilmesi haqqinda Azerbaycan Respublikasi Prezidentinin 1 sentyabr 1995 ci il tarixli Qerari anl az sayti Uzeyir Hacibeylinin 125 illik yubileyi ve Uzeyir Musiqi Gunu qeyd olundu 2010 09 22 tarixinde orijinalindan arxivlesdirilib Istifade tarixi 2010 09 18 U Hacibeyova ithaf V Baku projdet III Mezhdunarodnyj muzykalnyj festival Uzeira Gadzhibejli 2011 10 01 tarixinde arxivlesdirilib Istifade tarixi 2011 09 21 parameter ignored suggest Mezhdunarodnyj muzykalnyj festival olu kecid 1 2 3 Xatire Uzeyir Hacibeyov elektron ensiklopediyasi 2011 08 19 tarixinde arxivlesdirilib Istifade tarixi 2010 06 18 parameter ignored suggest Uzeir Abdul Gusejn ogly Gadzhibekov rus Belcanto 2011 08 19 tarixinde arxivlesdirilib Istifade tarixi 2010 06 18 parameter ignored suggest Tom De Vaal 2005 Chernyj Sad Glava 12 Shusha Poslednyaya citadel 2000 nus Tekst ISBN 5 7516 0528 4 Gullelenmis heykeller yurduna dondu Azerbaijan news az Akkordy dolgoj zhizni Uzeir omru rus RusKino Istifade tarixi 2010 06 18 Atakisiyev Huseynaga Agaһuseyn oglu azerb Elektronnaya enciklopediya Uzeira Gadzhibekova Vyanada Uzeyir Hacibeyovun abidesinin acilis merasimi olmusdur Azertag az Istifade tarixi 2020 05 15 100th anniversary of the first opera in the East Leyli and Majnun 1908 ingilis UNESCO 2011 08 19 tarixinde arxivlesdirilib Istifade tarixi 2010 06 18 parameter ignored suggest Serbiyanin Novi Sad seherinde Uzeyir Hacibeylinin bustu acilmisdir Azerbaycan Prezidenti Ilham Eliyev ve Serbiya Prezidenti Boris Tadic merasimde istirak etmisler azerb Azertag az Istifade tarixi 2020 05 15 Postanovlenie Pravitelstva Sankt Peterburga ot 09 12 2020 1044 PDF Menbe RedakteHesenova T Uzeyir Hacibeyov ve Azerbaycan kinosu Kino 2006 29 sentyabr seh 7 Usaq ve psixoloji xususiyyetler Uzeyir Hacibeyov yaradiciliginda Kayzen az Boyuk musiqiciler Uzeyir Hacibeyli Uzeyir Hacibeyov Arxivlesdirilib 2007 07 04 at the Wayback Machine Elektron Ensiklopediyasi Arxivlesdirilib 2013 12 09 at the Wayback Machine Kitab KlubuXarici kecidler RedakteUzeyir Hacibeyli Uzeyir Hacibeyovun haqqinda soz UZEYIR BEY HACIBEYOV Uzeyir Hacibeyov Arxivlesdirilib 2007 06 23 at the Wayback Machine Uzeyir Hacibeyovu Arsin mal alan i yazmaga ne sovq etdi Arxivlesdirilib 2007 09 30 at the Wayback Machine Uzeyir Hacibeyovun Ev Muzeyi olu kecid Uzeyir Hacibeyov Arxivlesdirilib 2020 01 18 at the Wayback Machine Ulduzlar Uzeyir Hacibeyov Uzeyir Hacibeyova mollanesreddinci demek olarmi Uzeyir Hacibeyov Leyli ve Mecnun Uzeyir Hacibeyov Koroglu operasi Uzeyir Hacibeyov Qarabagin gorkemli sexsiyyetleri Uzeyir Hacibeyov 1885 1948 Virtual Qarabag IKT Merkezinin resmi portali azerb virtualkarabakh az 2013 2017 12 22 tarixinde orijinalindan arxivlesdirilib Istifade tarixi 2014 10 14 Bextiyar Qaraca 2014 11 23 AZERBAYCAN in en uzunomurlu redaktoru azerb azerbaijan news az Istifade tarixi 2014 11 24 Dagilmis evin maketi yarimciq poema ve Xursidbanu Natevandan Uzeyir beye qalan guzgu Uzeyir Hacibeylinin anim gunudur Uzeyir Hacibeyli 130 musiqi albomunun teqdimati Google U Hacibeyovu ad gununde xatirladiHemcinin bax Redakte Vikianbarda Uzeyir Hacibeyov ile elaqeli mediafayllar var Vikimenbede Uzeyir Hacibeyov ile elaqeli melumatlar var Uzeyir Hacibeyov Beynelxalq musiqi festivali Azerbaycan bestekarlarinin siyahisi Simfonik mugamMenbe https az wikipedia org w index php title Uzeyir Hacibeyov amp oldid 6078700, wikipedia, oxu, kitab, kitabxana, axtar, tap, hersey,

ne axtarsan burda

, en yaxsi meqale sayti, meqaleler, kitablar, oyrenmek, wiki, bilgi, tarix, seks, porno, indir, yukle, sex, azeri sex, azeri, seks yukle, sex yukle, izle, seks izle, porno izle, mobil seks, telefon ucun, chat, azeri chat, tanisliq, tanishliq, azeri tanishliq, sayt, medeni, medeni saytlar, chatlar, mekan, tanisliq mekani, mekanlari, yüklə, pulsuz, pulsuz yüklə, mp3, video, mp4, 3gp, jpg, jpeg, gif, png, şəkil, muisiqi, mahnı, kino, film, kitab, oyun, oyunlar.